توحید - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

Mohammadi: /* مراتب توحید */

2025-04-27T11:14:01Z

‏مراتب توحید

Mohammadi: /* جایگاه توحید در اسلام */

2025-04-27T11:03:30Z

‏جایگاه توحید در اسلام

Mohammadi: /* تعریف توحید در روایات */

2025-04-27T10:54:04Z

‏تعریف توحید در روایات

مهدی موسوی در ‏۱۲ اکتبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۲:۳۴

2024-10-12T12:34:13Z

نمایش تغییرات

مهدی موسوی در ‏۱۵ نوامبر ۲۰۲۲، ساعت ۰۸:۲۱

2022-11-15T08:21:09Z

مهدی موسوی در ‏۱۴ نوامبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۲:۲۶

2022-11-14T12:26:13Z

نمایش تغییرات

Aghajani در ‏۱۲ مارس ۲۰۲۰، ساعت ۰۵:۴۹

2020-03-12T05:49:17Z

Aghajani در ‏۴ مارس ۲۰۲۰، ساعت ۰۵:۴۶

2020-03-04T05:46:14Z

Zamani در ‏۲۶ فوریهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۱۱:۳۳

2020-02-26T11:33:53Z

سید مهدی خدایی: 10پروژه: درج شناسه

2020-02-26T04:22:39Z

10پروژه: درج شناسه

@@ سطر ۴۵: / سطر ۴۵: @@
 '''توحید ذاتی'''
-توحید ذاتی به معنای نفی شریک، شبیه و جزء از ذات خداوند است، یعنی بی نظیر از هر جهت و مطلق از جمیع جهات است. بنابر توحید ذاتی، ذات پروردگار، یگانه است، مثل و مانند ندارد و ماسوا همه مخلوق اوست. آیه کریمه {{متن قرآن|«لَیسَ کمِثْلِهِ شَیءٌ»}} ([[سوره شوری]]/ ۱۱) و یا آیه {{متن قرآن|«وَلَمْ یکن لَّهُ کفُوًا أَحَدٌ»}} ([[سوره اخلاص]]/۴) مبین توحید ذاتى است.
+توحید ذاتی به معنای نفی شریک، شبیه و جزء از ذات خداوند است، یعنی بی نظیر از هر جهت و مطلق از جمیع جهات است. بنابر توحید ذاتی، ذات پروردگار، یگانه است، مثل و مانند ندارد و ماسوا همه مخلوق اوست. آیه کریمه {{متن قرآن|«... لَيْسَ كَمِثْلِهِ شَيْءٌ ...»}}<ref>[[آیه 11 سوره شوری|سوره شوری، آیه ۱۱.]]</ref>؛ و یا آیه {{متن قرآن|«وَلَمْ يَكُنْ لَهُ كُفُوًا أَحَدٌ»}}<ref>[[آیه 4 سوره اخلاص|سوره اخلاص، آیه ۴.]]</ref>، مبین توحید ذاتى است.
 '''توحید صفاتی'''
@@ سطر ۵۱: / سطر ۵۱: @@
 توحید صفاتى‌ یعنى صفات خداوند از قبیل علم، قدرت، حیات، اراده، ادراک و... حقایقى غیر از ذات پروردگار نیستند. همه صفات خداوند به یک چیز برمی گردد و آن ذات خداوند است و تمام این صفات عین ذات خداوند هستند.
-[[امام علی]] علیه السلام در این مورد می فرمایند: «کل عزیز غیره ذلیل و کل قوى غیره ضعیف، و کل مالک غیره مملوک و کل عالم غیره متعلم و کل قادر غیره یقدر و یعجز»; هر غیر او ذلیل است و هر نیرومندى جز او ناتوان است و هر مالکى جز او مملوک است و هر عالمى جز او نوآموز است و هر توانایى جز او گاه توانا و گاه ناتوان است.<ref> نهج البلاغه، خطبه ۶۵.</ref>
+[[امام علی]] علیه السلام در این مورد می فرمایند: {{متن حدیث|«... كُلُّ عَزِيزٍ غَيْرَهُ ذَلِيلٌ وَ كُلُّ قَوِيٍّ غَيْرَهُ ضَعِيفٌ وَ كُلُّ مَالِكٍ غَيْرَهُ مَمْلُوكٌ وَ كُلُّ عَالِمٍ غَيْرَهُ مُتَعَلِّمٌ وَ كُلُّ قَادِرٍ غَيْرَهُ يَقْدِرُ وَ يَعْجَزُ ...»}}<ref> [https://ahlolbait.com/content/13643/%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87-%D9%88-%D8%B4%D8%B1%D8%AD-%D8%AE%D8%B7%D8%A8%D9%87-65-%D9%86%D9%87%D8%AC-%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87%D8%9B-%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D9%88%D9%84-%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%AE%D8%AA-%D8%AE%D8%AF%D8%A7%D9%88%D9%86%D8%AF نهج البلاغه، خطبه ۶۵.]</ref>؛ هر غیر او ذلیل است و هر نیرومندى جز او ناتوان است و هر مالکى جز او مملوک است و هر عالمى جز او نوآموز است و هر توانایى جز او گاه توانا و گاه ناتوان است.
 در این روایت تاکید شده است که اوصاف خداى تعالى شخصا ویژه اویند و کسى در آن‌ها با او شریک نیست.
@@ سطر ۵۷: / سطر ۵۷: @@
 '''توحید افعالی'''
-توحید افعالى یعنى همه‌ افعال (از جمله افعال [[انسان]]) به مشیت و اراده خداوند است. یعنی همانگونه که موجودات در اصل وجود خود وابسته به ذات او هستند، در تأثیر و فعل خود نیز چنین هستند. و به تعبیر دیگر تأثیر حقیقی در همه امور از جانب خداست، نه خود مخلوقات؛ (لا مؤثّر فی الوجود إلا الله).
+توحید افعالى یعنى همه‌ افعال (از جمله افعال [[انسان]]) به مشیت و اراده خداوند است. یعنی همانگونه که موجودات در اصل وجود خود وابسته به ذات او هستند، در تأثیر و فعل خود نیز چنین هستند. و به تعبیر دیگر تأثیر حقیقی در همه امور از جانب خداست، نه خود مخلوقات؛ '''(لا مؤثّر فی الوجود إلا الله)'''.
 '''توحید در عبادت'''
-توحید در عبادت یعنى جز ذات پروردگار، هیچ موجودى شایسته عبادت و پرستش ‌نیست. توحید در عبادت لازمه توحید ذات و صفات است. [[حضرت علی]] علیه السلام در تفسیر فرازهای [[اذان]] می فرمایند: «اما قوله "أشهد أن لا اله الا الله...‌" کانّه یقول: اعلم انه لامعبود الا الله (عزوجل) و ان کل معبود باطل سوى الله».<ref>شیخ صدوق، معانى الاخبار، ص ۳۹.</ref>
+توحید در عبادت یعنى جز ذات پروردگار، هیچ موجودى شایسته عبادت و پرستش ‌نیست. توحید در عبادت لازمه توحید ذات و صفات است. [[حضرت علی]] علیه السلام در تفسیر فرازهای [[اذان]] می فرمایند: {{متن حدیث|«اما قوله "أشهد أن لا اله الا الله...‌" کانّه یقول: اعلم انه لامعبود الا الله (عزوجل) و ان کل معبود باطل سوى الله»}}.<ref>شیخ صدوق، معانى الاخبار، ص ۳۹.</ref>
 وقتی مسلم شد که «[[واجب الوجود]]» تنها خداست و هرچه غیر اوست ممکن و محتاج و نیازمند است، پس عبادت مخصوص اوست و او کمال مطلق است و غیر از او کمال مطلق وجود ندارد و عبادت هم برای رسیدن به کمال است؛ بنابراین عبادت مخصوص خداوند است. در [[قرآن کریم]] آیاتی که به توحید در عبادت اشاره دارند، از جمله:
-*{{متن قرآن|«وَلَقَدْ بَعَثْنَا فِی کلِّ أُمَّةٍ رَّسُولاً أَنِ اعْبُدُواْ اللّهَ وَاجْتَنِبُواْ الطَّاغُوتَ»}}؛ ما در هر امتی رسولی فرستادیم که خدای یکتا را بپرستید و از طاغوت اجتناب کنید. ([[سوره نحل]]/ ۳۶)
+*{{متن قرآن|«وَلَقَدْ بَعَثْنَا فِي كُلِّ أُمَّةٍ رَسُولًا أَنِ اعْبُدُوا اللَّهَ وَاجْتَنِبُوا الطَّاغُوتَ ...»}}<ref>[[آیه 36 سوره نحل|سوره نحل، آیه ۳۶.]]</ref>؛ ما در هر امتی رسولی فرستادیم که خدای یکتا را بپرستید و از طاغوت اجتناب کنید.
-*{{متن قرآن|«وَمَا أَرْسَلْنَا مِن قَبْلِک مِن رَّسُولٍ إِلَّا نُوحِی إِلَیهِ أَنَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنَا فَاعْبُدُونِ»}}؛ ما پیش از تو هیچ پیامبری نفرستادیم مگر اینکه به او وحی کردیم که معبودی جز من نیست فقط مرا عبادت کنید. ([[سوره انبیاء]]/ ۲۵)<ref>برای مطالعه بیشتر ر.ک: [http://pajoohe.ir/%da%a9%d9%84%d8%a7%d9%85/%d8%a7%d9%82%d8%b3%d8%a7%d9%85-%d8%aa%d9%88%d8%ad%db%8c%d8%af__a-9226-0-38027.aspx سایت پژوهشکده باقر العلوم علیه السلام].</ref>
+*{{متن قرآن|«وَمَا أَرْسَلْنَا مِنْ قَبْلِكَ مِنْ رَسُولٍ إِلَّا نُوحِي إِلَيْهِ أَنَّهُ لَا إِلَٰهَ إِلَّا أَنَا فَاعْبُدُونِ»}}<ref>[[آیه 25 سوره انبیاء|سوره انبیاء، آیه ۲۵.]]</ref>؛ ما پیش از تو هیچ پیامبری نفرستادیم مگر اینکه به او وحی کردیم که معبودی جز من نیست فقط مرا عبادت کنید.<ref>برای مطالعه بیشتر ر.ک: [http://pajoohe.ir/%da%a9%d9%84%d8%a7%d9%85/%d8%a7%d9%82%d8%b3%d8%a7%d9%85-%d8%aa%d9%88%d8%ad%db%8c%d8%af__a-9226-0-38027.aspx سایت پژوهشکده باقر العلوم علیه السلام].</ref>
 ==توحید از منظر مذاهب اسلامی==

@@ سطر ۳۱: / سطر ۳۱: @@
 ==جایگاه توحید در اسلام==
-در مباحث خداشناسی، توحید به معنای یکتاپرستی یکى از اصول اعتقادى [[اسلام]] و همه ادیان ابراهیمى است. اهمیت این اصل به این دلیل است که به نظر بسیاری از متکلمین اسلامی، دیگر [[اصول دین]] اسلام مبتنی بر اصل توحید هستند. به همین دلیل است که حضرت [[امیرالمومنین]] علیه السلام در روایتی از [[رسول خدا]] صلی الله علیه وآله نقل می کنند که «التوحید نصفُ الدین»؛<ref> شیخ صدوق، التوحید، ص ۲۸، ح ۲۴.</ref> توحید نیمی از دین است.
+در مباحث خداشناسی، توحید به معنای یکتاپرستی یکى از اصول اعتقادى [[اسلام]] و همه ادیان ابراهیمى است. اهمیت این اصل به این دلیل است که به نظر بسیاری از متکلمین اسلامی، دیگر [[اصول دین]] اسلام مبتنی بر اصل توحید هستند. به همین دلیل است که حضرت [[امیرالمومنین]] علیه السلام در روایتی از [[رسول خدا]] صلی الله علیه وآله نقل می کنند که {{متن حدیث|«التوحید نصفُ الدین»}}؛<ref> شیخ صدوق، التوحید، ص ۲۸، ح ۲۴.</ref> توحید نیمی از دین است.
-اهمیت توحید را مى توان با تأمل در آیه ۱۰۸ [[سوره انبیاء]] به دست آورد. از آنجا که مهمترین مظهر رحمت و محکمترین پایه و اساس آن، توحید و جلوه هاى آن است، خداوند چنین مى گوید: {{متن قرآن|«قُلْ إنّما یُوحى اِلىَّ اَنّما اِلهُکُمْ اِلهٌ واحدٌ»}}؛ به آنها بگو تنها چیزى که به من وحى مى شود این است که معبود شما معبود واحدى است.
+اهمیت توحید را مى توان با تأمل در [سوره انبیاء]] به دست آورد. از آنجا که مهمترین مظهر رحمت و محکمترین پایه و اساس آن، توحید و جلوه هاى آن است، خداوند چنین مى گوید: {{متن قرآن|«قُلْ إِنَّمَا يُوحَىٰ إِلَيَّ أَنَّمَا إِلَٰهُكُمْ إِلَٰهٌ وَاحِدٌ ...»}}<ref>[[آیه ۱۰۸ انبیاء|سوره انبیاء، آیه  ۱۰۸.]]</ref>؛ به آنها بگو تنها چیزى که به من وحى مى شود این است که معبود شما معبود واحدى است.
 در این آیه نکات بنیادى مطرح شده است، نخست این که پایه اصلى، توحید است و به راستى هر چه بیشتر بیندیشید، وجود این رابطه نیرومند، روشن تر مى شود. توحید در اعتقاد، در عمل، در کلمه، در صفوف و توحید در قانون و در همه چیز.

@@ سطر ۱۳: / سطر ۱۳: @@
 == تعریف توحید در روایات ==
-در [[احادیث]] دربارهٔ توحید به طور مفصل توضیح داده شده است. مثلاً در روایتی از [[امام صادق]] عليه السلام که می‌فرماید: «إِنَّ أَسَاسَ الدِّینِ التَّوْحِیدُ وَ الْعَدْلُ»، آنجا توحید را در ادامهٔ روایت اینطور تعریف کرده است: «أَمَّا التَّوْحِیدُ فَأَنْ لَا تُجَوِّزَ عَلَى رَبِّکَ مَا جَازَ عَلَیْکَ»؛<ref>بحارالأنوار، ج ‏۴، ص ۲۶۴.</ref> اما توحید آن است آنچه که بر خود روا می‌داری، بر خداوند روا ندانی.
+در [[احادیث]] دربارهٔ توحید به طور مفصل توضیح داده شده است. مثلاً در روایتی از [[امام صادق]] عليه السلام که می‌فرماید: {{متن حدیث|«إِنَّ أَسَاسَ الدِّینِ التَّوْحِیدُ وَ الْعَدْلُ»}}؛ آنجا توحید را در ادامهٔ روایت اینطور تعریف کرده است: {{متن حدیث|«أَمَّا التَّوْحِیدُ فَأَنْ لَا تُجَوِّزَ عَلَى رَبِّکَ مَا جَازَ عَلَیْکَ»}}؛<ref>بحارالأنوار، ج ‏۴، ص ۲۶۴.</ref> اما توحید آن است آنچه که بر خود روا می‌داری، بر خداوند روا ندانی.
 یعنی یگانگی خدا این است که هیچ یک از ویژگیهای خود را برای خداوند ندانیم. آن ویژگیها که در ما هست، در خدا وجود ندارد. چون اگر در خدا هم وجود داشته باشد، خدا شبیه مخلوقات می‌شود که این با یگانگی او منافات دارد.
-احادیث دیگری نیز در بیان این‌که توحید چیست وارد شده است؛ یک دسته از احادیث، احادیثی هستند که می‌گویند یگانگی خدا به معنای این است که شبیه مخلوقات نیست، مثل روایتی از [[امام على]] علیه السلام: که می‌فرماید: «تَوْحِیدُهُ تَمْیِیزُهُ مِنْ خَلْقِهِ»؛<ref>بحارالأنوار، ج ‏۴، ص ۲۵۳.</ref> توحید یعنی جدا دانستن خدا از مخلوقات. جدا دانستن به این معنا که خدا متفاوت است، ویژگیهای مخلوق در او نیست.
+احادیث دیگری نیز در بیان این‌که توحید چیست وارد شده است؛ یک دسته از احادیث، احادیثی هستند که می‌گویند یگانگی خدا به معنای این است که شبیه مخلوقات نیست، مثل روایتی از [[امام على]] علیه السلام: که می‌فرماید: {{متن حدیث|«تَوْحِیدُهُ تَمْیِیزُهُ مِنْ خَلْقِهِ»}}؛<ref>بحارالأنوار، ج ‏۴، ص ۲۵۳.</ref> توحید یعنی جدا دانستن خدا از مخلوقات. جدا دانستن به این معنا که خدا متفاوت است، ویژگیهای مخلوق در او نیست.
-یا روایت دیگری که آن حضرت می‌فرماید: «مَا عَرَفَ اللَّهَ مَنْ شَبَّهَهُ بِخَلْقِهِ»؛<ref>همان، ج ‏۳، ص ۲۹۷.</ref> کسی که خدا را به مخلوقات تشبیه بکند، خدا را نشناخته است.
+یا روایت دیگری که آن حضرت می‌فرماید: {{متن حدیث|«مَا عَرَفَ اللَّهَ مَنْ شَبَّهَهُ بِخَلْقِهِ»}}؛<ref>همان، ج ‏۳، ص ۲۹۷.</ref> کسی که خدا را به مخلوقات تشبیه بکند، خدا را نشناخته است.
-یک دسته روایات دیگر توحید را اینطور معنا می‌کنند: «التَّوْحِیدُ أَنْ لَا تَتَوَهَّمَهُ»؛<ref>همان، ج ‏۵، ص ۵۲.</ref> امام على علیه السلام: توحید این است که خدا را توّهم نکنید، ذات خدا را تصور نکنید.
+یک دسته روایات دیگر توحید را اینطور معنا می‌کنند: {{متن حدیث|«التَّوْحِیدُ أَنْ لَا تَتَوَهَّمَهُ»}}؛<ref>همان، ج ‏۵، ص ۵۲.</ref> امام على علیه السلام: توحید این است که خدا را توّهم نکنید، ذات خدا را تصور نکنید.
 ارتباط این معنا با توحید این است که ذات چیزی را می‌توانیم تصور کنیم که شبیه خود ما باشد. ما ذات مخلوقات را می‌توانیم تصور کنیم. بنابراین اگر بتوانیم خدا را هم تصور کنیم، خداوند مانند مخلوقاتی می‌شود که ذات آنها قابل تصور است، در حالی که او بی همتا و یگانه است. بنابراین اقتضای یگانگی خدا این است که ما نتوانیم او را توهم و تصور کنیم. چون آن چیزی مورد توهم قرار می‌گیرد که مخلوق و ساخته شده باشد.
-کسى در [[جنگ جمل]] به [[اميرالمؤمنين]] علیه السلام نزديك شد و گفت يا اميرالمؤمنين آيا مى‌گويى خداى يكى است؟ مردم از هر سوى به مرد عرب بخاطر این سخن در شرایط جنگ اعتراض كردند. اميرالمؤمنين فرمود: «او را به حال خود بگذاريد؛ زيرا آنچه اين مرد عرب مى‌خواهد، همان است كه ما از اين جماعت مى‌خواهيم»، پس به آن مرد فرمود: «اين كه گفته مى‌شود خدا يكى است، چهار قسم است. دو معناى از آن چهار معنا درست نيست و دو معنا درست است، اما آن دو معنا كه درست نيست يكى اين است كه كسى گويد خدا يكى است و عدد و شماره را در نظر گيرد؛ اين معنا درست نيست، زيرا آن كه دوم ندارد داخل عدد نمى‌شود. آيا نمى‌بينى كسانى كه گفتند: خدا، سومی از سه تا است (اشاره به قول [[مسیحیت|نصارا]]: {{متن قرآن|«انّ اللهَ ثالثُ ثلاثة»}}) ([[سوره مائده]]/ 73) و كافر شدند؟ و يكى اين است كه كسى بگويد: فلانى يكى از مردم است؛ يعنى نوعى است از اين جنس (يا واحد است از اين نوع) اين معنا نيز در خدا درست نيست؛ زيرا تشبيه است و خدا از شبيه منزه است. و اما آن دو معنا كه در خدا درست است: يكى اين است كه كسى بگويد خدا يكى است به اين معنا كه در ميان اشياء شبيه ندارد، و خدا چنين است. و يكى اين كه كسى بگويد: خدا يكى است ("اَحد" يعنى هيچ‌گونه كثرت و انقسام برنمى‌دارد، نه در خارج، نه در عقل و نه در وهم) و خدا چنين است».<ref>بحارالانوار، ج 3، ص 207.</ref>
+کسى در [[جنگ جمل]] به [[اميرالمؤمنين]] علیه السلام نزديك شد و گفت يا اميرالمؤمنين آيا مى‌گويى خداى يكى است؟ مردم از هر سوى به مرد عرب بخاطر این سخن در شرایط جنگ اعتراض كردند. اميرالمؤمنين فرمود: «او را به حال خود بگذاريد؛ زيرا آنچه اين مرد عرب مى‌خواهد، همان است كه ما از اين جماعت مى‌خواهيم»، پس به آن مرد فرمود: «اين كه گفته مى‌شود خدا يكى است، چهار قسم است. دو معناى از آن چهار معنا درست نيست و دو معنا درست است، اما آن دو معنا كه درست نيست يكى اين است كه كسى گويد خدا يكى است و عدد و شماره را در نظر گيرد؛ اين معنا درست نيست، زيرا آن كه دوم ندارد داخل عدد نمى‌شود. آيا نمى‌بينى كسانى كه گفتند: خدا، سومی از سه تا است (اشاره به قول [[مسیحیت|نصارا]]: {{متن قرآن|«... قَالُوا إِنَّ اللَّهَ ثَالِثُ ثَلَاثَةٍ ...»}})<ref>[[آیه 73 سوره مائده|سوره مائده، آیه ۷۳.]]</ref>؛ و كافر شدند؟ و يكى اين است كه كسى بگويد: فلانى يكى از مردم است؛ يعنى نوعى است از اين جنس (يا واحد است از اين نوع) اين معنا نيز در خدا درست نيست؛ زيرا تشبيه است و خدا از شبيه منزه است. و اما آن دو معنا كه در خدا درست است: يكى اين است كه كسى بگويد خدا يكى است به اين معنا كه در ميان اشياء شبيه ندارد، و خدا چنين است. و يكى اين كه كسى بگويد: خدا يكى است ("اَحد" يعنى هيچ‌گونه كثرت و انقسام برنمى‌دارد، نه در خارج، نه در عقل و نه در وهم) و خدا چنين است».<ref>بحارالانوار، ج 3، ص 207.</ref>
 و باز [[امام على]] علیه السلام مى‌فرمايد: «شناختن خدا، همان يگانه دانستن اوست».<ref>بحارالانوار، ج 2، ص 186.</ref> يعنى اثبات وجود خداى تعالى كه وجودى است نامتناهى و غيرمحدود، در اثبات وحدانيت وى كافى است؛ زيرا دوم براى نامتناهى تصور ندارد.
 ==جایگاه توحید در اسلام==

@@ سطر ۶: / سطر ۶: @@
 واژه «توحید» مصدر باب «تفعیل» و به معنای «یگانه دانستن» است. ریشه این کلمه «وحد» و به معنای انفراد است و از این رو «واحد» به چیزی اطلاق می شود که جزء ندارد.<ref>مفردات راغب اصفهانی، نشر مرتضوی، ۱۳۸۸، ص ۵۵۱.</ref>
-توحید در اصطلاح به معنای یگانگی [[خدا]] و اعتقاد به یکتایی اوست. و اینکه در مقام فکر و اندیشه، شریک و رقیبی در آفرینش جهان هستی و برقراری نظم آن، برای او قایل نشویم و در مقام عمل، جز در برابر او، برای هیچ کس و هیچ چیزی سر تعظیم فرود نیاورده و آن را [[سجده]] و پرستش ننماییم. در برابر توحید، «[[شرک]]» قرار دارد که به معنای شریک قرار دادن برای خدا (چه از لحاظ نظری و چه از لحاظ عملی) است.
+توحید در اصطلاح به معنای یگانگی [[خدا]] و اعتقاد به یکتایی اوست. و اینکه در مقام فکر و اندیشه، شریک و رقیبی در آفرینش جهان هستی و برقراری نظم آن، برای او قایل نشویم و در مقام عمل، جز در برابر او، برای هیچ کس و هیچ چیزی سر تعظیم فرود نیاورده و آن را [[سجده]] و پرستش ننماییم.
 ==جایگاه توحید در اسلام==
@@ سطر ۴۶: / سطر ۶۳: @@
 *{{متن قرآن|«وَلَقَدْ بَعَثْنَا فِی کلِّ أُمَّةٍ رَّسُولاً أَنِ اعْبُدُواْ اللّهَ وَاجْتَنِبُواْ الطَّاغُوتَ»}}؛ ما در هر امتی رسولی فرستادیم که خدای یکتا را بپرستید و از طاغوت اجتناب کنید. ([[سوره نحل]]، آیه ۳۶)
-*{{متن قرآن|«وَمَا أَرْسَلْنَا مِن قَبْلِک مِن رَّسُولٍ إِلَّا نُوحِی إِلَیهِ أَنَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنَا فَاعْبُدُونِ»}}؛ ما پیش از تو هیچ پیامبری نفرستادیم مگر اینکه به او وحی کردیم که معبودی جز من نیست فقط مرا عبادت کنید. ([[سوره انبیاء]]، آیه ۲۵)<ref>برای مطالعه بیشتر ر.ک به [http://www.pajoohe.ir/fa/index.php?Page=definition&UID=۳۱۸۳۱ سایت پژوهشکده باقر العلوم علیه السلام]</ref>
+*{{متن قرآن|«وَمَا أَرْسَلْنَا مِن قَبْلِک مِن رَّسُولٍ إِلَّا نُوحِی إِلَیهِ أَنَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنَا فَاعْبُدُونِ»}}؛ ما پیش از تو هیچ پیامبری نفرستادیم مگر اینکه به او وحی کردیم که معبودی جز من نیست فقط مرا عبادت کنید. ([[سوره انبیاء]]، آیه ۲۵)<ref>برای مطالعه بیشتر ر.ک: [http://pajoohe.ir/%da%a9%d9%84%d8%a7%d9%85/%d8%a7%d9%82%d8%b3%d8%a7%d9%85-%d8%aa%d9%88%d8%ad%db%8c%d8%af__a-9226-0-38027.aspx سایت پژوهشکده باقر العلوم علیه السلام].</ref>
 ==توحید از منظر مذاهب اسلامی==
@@ سطر ۵۴: / سطر ۷۱: @@
 [[شهید مطهری]] در این زمینه می گوید: «توحید جزء اصول پنجگانه معتزله نیز بود، همچنانکه جزء اصول‌ اشاعره نیز هست، با این تفاوت که توحید مورد نظر معتزله که مشخصه مکتب آنها به شمار می‌رود، توحید صفاتی است که مورد انکار اشاعره است و توحید مورد نظر اشاعره که مشخص مکتب آنها به شمار می‌رود، توحید افعالی‌ است که مورد انکار معتزله است... .
-توحید مورد نظر [[شیعه]] - علاوه بر توحید ذاتی و توحید در عبادت - هم شامل‌ توحید صفاتی و هم شامل توحید افعالی می شود. یعنی شیعه در بحث صفات‌، طرفدار توحید صفاتی است و در بحث افعال، طرفدار توحید افعالی؛ اما توحید صفاتی شیعه با توحید صفاتی معتزله متفاوت است، توحید افعالی ایشان نیز با توحید افعالی اشاعره مغایرت دارد. توحید صفاتی معتزله به معنی خالی بودن ذات از هر صفتی و به عبارت‌ دیگر به معنی فاقد الصفات بودن ذات است، ولی توحید صفاتی شیعه به‌ معنی عینیت صفات با ذات است».<ref>مرتضی مطهری، آشنایی با علوم اسلامی: ص ۳۵.</ref>
+توحید مورد نظر [[شیعه]] - علاوه بر توحید ذاتی و توحید در عبادت - هم شامل‌ توحید صفاتی و هم شامل توحید افعالی می شود. یعنی شیعه در بحث صفات‌، طرفدار توحید صفاتی است و در بحث افعال، طرفدار توحید افعالی؛ اما توحید صفاتی شیعه با توحید صفاتی معتزله متفاوت است، توحید افعالی ایشان نیز با توحید افعالی اشاعره مغایرت دارد. توحید صفاتی معتزله به معنی خالی بودن ذات از هر صفتی و به عبارت‌ دیگر به معنی فاقد الصفات بودن ذات است، ولی توحید صفاتی شیعه به‌ معنی عینیت صفات با ذات است».<ref>مرتضی مطهری، آشنایی با علوم اسلامی، ص ۳۵.</ref>
 ==پانویس==
 <references />
 ==منابع==
 * "اصل توحید در اصول دین اسلام"، بهرام علیزاده، [http://www.tebyan.net/newindex.aspx?pid=144373 سایت تبیان].
-* "توحید"، مجله پاسدار اسلام، سید تقی واردی، اسفند ۸۳، شماره ۲۷۹.
+*"اصل توحید در اصول دین اسلام"، بهرام علیزاده، [http://www.tebyan.net/newindex.aspx?pid=144373 سایت تبیان].
-* تفسیر نمونه، آیت الله مکارم شیرازی، دار الکتب الإسلامیه، ج ۱۳، ص ۵۷۳.
+*"توحید"، مجله پاسدار اسلام، سید تقی واردی، اسفند ۸۳، شماره ۲۷۹.
 {{اعتقادات شیعه}}
 {{اسلام}}

@@ سطر ۴۲: / سطر ۴۲: @@
 * {{متن قرآن|«وَلَقَدْ بَعَثْنَا فِي كُلِّ أُمَّةٍ رَّسُولاً أَنِ اعْبُدُواْ اللّهَ وَاجْتَنِبُواْ الطَّاغُوتَ»}} ما در هر امتی رسولی فرستادیم كه خدای یكتا را بپرستید و از طاغوت اجتناب كنید. ([[سوره نحل]]، آیه 36)
 ‌
-* {{متن قرآن|«وَمَا أَرْسَلْنَا مِن قَبْلِكَ مِن رَّسُولٍ إِلَّا نُوحِي إِلَيْهِ أَنَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنَا فَاعْبُدُونِ»}} ما پیش از تو هیچ پیامبری نفرستادیم مگر اینكه به او وحی كردیم كه معبودی جز من نیست فقط مرا عبادت كنید. ([[سوره انبیاء]]، آیه 25)<ref>برای مطالعه بیشتر ر.ک به [http://www.pajoohe.ir/fa/index.php?Page=definition&UID=31831 سایت پژوهشکده باقرالعلوم علیه السلام]</ref>
+* {{متن قرآن|«وَمَا أَرْسَلْنَا مِن قَبْلِكَ مِن رَّسُولٍ إِلَّا نُوحِي إِلَيْهِ أَنَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنَا فَاعْبُدُونِ»}} ما پیش از تو هیچ پیامبری نفرستادیم مگر اینكه به او وحی كردیم كه معبودی جز من نیست فقط مرا عبادت كنید. ([[سوره انبیاء]]، آیه 25)<ref>برای مطالعه بیشتر ر.ک به [http://www.pajoohe.ir/fa/index.php?Page=definition&UID=31831 سایت پژوهشکده باقر العلوم علیه السلام]</ref>
 ==«توحید» از منظر مذاهب اسلامی==

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
 {{خوب}}
-توحید به معنای یگانگی خداوند یكى از اصول اعتقادى [[اسلام]] و همه ادیان ابراهیمى است. این یگانگی از جنبه های گوناگونی می تواند، مورد بررسی قرار گیرد که از مهمترین آنها توحید ذاتی، توحید صفاتی، توحید افعالی و توحید عبادی است.
+'''توحید''' به معنای یگانگی خداوند یكى از اصول اعتقادى [[اسلام]] است. این یگانگی از جنبه های گوناگونی می تواند، مورد بررسی قرار گیرد که از مهمترین آنها توحید ذاتی، توحید صفاتی، توحید افعالی و توحید عبادی است.
 ==«توحید» در لغت==

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
 {{خوب}}
 ==«توحید» در لغت==
@@ سطر ۶۸: / سطر ۶۹: @@
 {{سنجش کیفی
 |سنجش=شده
-|شناسه= ضعیف
+|شناسه= خوب
 |عنوان بندی مناسب= خوب
 |کفایت منابع و پی نوشت ها= خوب