تفسیر قرآن به قرآن - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

Mohammadi: /* دلایل موافقان تفسیر قرآن به قرآن */

2026-08-15T18:14:47Z

‏دلایل موافقان تفسیر قرآن به قرآن

Mohammadi در ‏۱۵ اوت ۲۰۲۶، ساعت ۱۵:۲۹

2026-08-15T15:29:12Z

مهدی موسوی در ‏۲۲ سپتامبر ۲۰۲۲، ساعت ۰۶:۳۳

2022-09-22T06:33:45Z

نمایش تغییرات

مهدی موسوی در ‏۲۰ سپتامبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۲:۱۳

2022-09-20T12:13:22Z

نمایش تغییرات

سید مهدی خدایی در ‏۳۱ مهٔ ۲۰۲۱، ساعت ۰۵:۱۲

2021-05-31T05:12:41Z

سید مهدی خدایی: /* مباني تفسير قرآن به قرآن */

2021-05-31T04:55:46Z

‏مباني تفسير قرآن به قرآن

سید مهدی خدایی در ‏۳۱ مهٔ ۲۰۲۱، ساعت ۰۴:۳۰

2021-05-31T04:30:26Z

سید مهدی خدایی: /* مباني تفسير قرآن به قرآن */

2021-05-30T11:33:11Z

‏مباني تفسير قرآن به قرآن

سید مهدی خدایی: /* سنت */

2021-05-30T11:19:46Z

‏سنت

سید مهدی خدایی: /* سنت */

2021-05-30T11:16:10Z

‏سنت

@@ سطر ۲۱: / سطر ۲۱: @@
 به دو بخش از سنّت مى‌توان جهت مطلوبیت تفسیر قرآن به قرآن استدلال کرد: نخست سنّت عملى [[پیامبر اسلام|پیامبر]] صلّى اللّه علیه و آله و [[اهل البیت|اهل بیت]] علیهم السّلام که خود اقدام به تفسیر قرآن به قرآن کرده‌اند. دوم [[احادیث]] خاص است که به تفسیر قرآن به قرآن اشاره کرده‌اند، مهم‌ترین این احادیث عبارتند از:
-*[[امیرالمؤمنین]] علیه السّلام فرمود: «کتاب الله... ینطق بعضُه ببعض و یشهد بعضُه على بعض»؛<ref> نهج البلاغه، خطبه/ ۱۳۳</ref>؛ «کتاب خدا (قرآن)... برخى قسمت‌هایش با کمک برخى قسمت‌هاى دیگر سخن مى‌گوید و برخى قسمت‌هاى آن شاهد برخى قسمت‌هاى دیگر است.» این که حضرت فرمود: برخى آیات قرآن به وسیله و کمک برخى آیه‌هاى دیگر به سخن مى‌آید، مى‌تواند اشاره به تفسیر قرآن به قرآن باشد که در این روش تفسیرى، مفسّر به وسیله و کمک برخى آیات برخى دیگر را به سخن مى‌آورد. در حدیث دیگرى از [[امام علی علیه السلام|امام على]] علیه السّلام حکایت شده که قرآن را به سخن درآورید.<ref> «ذلک القرآن فاستنطقوه»، نهج البلاغه، خطبه/ ۱۸.</ref>
+*[[امیرالمؤمنین]] علیه السّلام فرمود: «{{متن حدیث|... كِتَابُ اللَّهِ تُبْصِرُونَ بِهِ وَ تَنْطِقُونَ بِهِ وَ تَسْمَعُونَ بِهِ وَ يَنْطِقُ بَعْضُهُ بِبَعْضٍ وَ يَشْهَدُ بَعْضُهُ عَلَى بَعْضٍ ...}}<ref>[https://ahlolbait.com/content/14997/%D8%AE%D8%B7%D8%A8%D9%87-133-%D9%86%D9%87%D8%AC-%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87 نهج البلاغه، خطبه ۱۳۳.]</ref>؛ ... کتاب خدا (قرآن)... برخى قسمت‌هایش با کمک برخى قسمت‌هاى دیگر سخن مى‌گوید و برخى قسمت‌هاى آن شاهد برخى قسمت‌هاى دیگر است ...». این که حضرت فرمود: برخى آیات قرآن به وسیله و کمک برخى آیه‌هاى دیگر به سخن مى‌آید، مى‌تواند اشاره به تفسیر قرآن به قرآن باشد که در این روش تفسیرى، مفسّر به وسیله و کمک برخى آیات برخى دیگر را به سخن مى‌آورد. در حدیث دیگرى از [[امام علی علیه السلام|امام على]] علیه السّلام حکایت شده که قرآن را به سخن درآورید.<ref> {{متن حدیث|«... ذَلِكَ الْقُرْآنُ، فَاسْتَنْطِقُوهُ ...»}} نهج البلاغه، خطبه  ۱۵۸.</ref>
-*و نیز فرمود: «إن کتاب الله لیصدّق بعضُه بعضاً و لا یکذّب بعضُه بعضاً»؛<ref> بحار الانوار، ج ۹، ص ۱۲۷ </ref> «در حقیقت کتاب خدا (قرآن) برخى قسمت‌هایش برخى قسمت‌هاى دیگر را تصدیق (و تایید) مى‌کند ولى همدیگر را تکذیب نمى‌کنند». تصدیق برخى آیات قرآن براى برخى دیگر، به معناى عدم اختلاف در قرآن است و این که معانى آیات مؤید یکدیگرند. پس مى‌توان آیات را مؤید یکدیگر قرار داد. بنابراین، حدیث فوق اشاره به نوعى تفسیر موضوعى قرآن به قرآن است.
+*و نیز فرمود: «{{متن حدیث|إن کتاب الله لیصدّق بعضُه بعضاً و لا یکذّب بعضُه بعضاً}}<ref> بحار الانوار، ج ۹، ص ۱۲۷ </ref>؛ در حقیقت کتاب خدا (قرآن) برخى قسمت‌هایش برخى قسمت‌هاى دیگر را تصدیق (و تایید) مى‌کند ولى همدیگر را تکذیب نمى‌کنند». تصدیق برخى آیات قرآن براى برخى دیگر، به معناى عدم اختلاف در قرآن است و این که معانى آیات مؤید یکدیگرند. پس مى‌توان آیات را مؤید یکدیگر قرار داد. بنابراین، حدیث فوق اشاره به نوعى تفسیر موضوعى قرآن به قرآن است.
 *«القرآن یفسّر بعضه بعضاً»؛<ref>درّ المنثور، سیوطى، ج ۲، ص ۶، صافى، فیض کاشانى، (مقدمه تفسیر)، قرآن ناطق، دکتر بى‌آزار شیرازى، ج ۱، ص ۲۶۶.</ref> «قرآن برخى از آن برخى دیگر را تفسیر مى‌کند.» این جمله، بر تفسیر قرآن به قرآن دلالت صریح دارد، اما [[سند حدیث|سند]] آن روشن نیست، چرا که برخى آن را از [[ابن عباس]] شاگرد امام على علیه السّلام در تفسیر نقل کرده‌اند<ref>پیام قرآن، آیت اللّه مکارم شیرازى، ج ۱، ص ۲۱.</ref> و برخى دیگر به صورت [[حدیث مضمر‌|حدیث مضمر]] آورده‌اند.

@@ سطر ۶: / سطر ۶: @@
 «تفسیر قرآن به قرآن» یکى از کهن‌ترین [[روشهای تفسیری قرآن|روش‌هاى تفسیر قرآن]] است و سابقه‌ى آن به صدر [[اسلام]] و زمان حیات [[پیامبر اسلام|پیامبر]] صلّى اللّه علیه و آله بازمى‌گردد. سپس این روش توسط دیگران ادامه یافت.
-به عنوان نمونه وقتی از پیامبر اکرم صلّى اللّه علیه و آله در مورد مقصود از «ظلم» در آیه {{متن قرآن|«...لَمْ یلْبِسُوا إِیمٰانَهُمْ بِظُلْمٍ...»}}<ref>سوره انعام آیه ۸۲</ref> پرسش شد، آن حضرت با استناد به آیه {{متن قرآن|«...إِنَّ الشِّرْک لَظُلْمٌ عَظِیمٌ»}}<ref>سوره لقمان آیه ۱۳</ref> پاسخ دادند که مقصود از ظلم در آیه اول همان [[شرک|شرک]] است که در آیه دوم بیان شده است. استفاده از این روش در روایات [[اهل بیت]] علیهم السلام و آنچه از [[صحابه]] و [[تابعین]] نقل شده فراوان وجود دارد.<ref name=":۰">درسنامه روشها و گرایش های تفسیری قرآن، ص ۵۸</ref>
+به عنوان نمونه وقتی از پیامبر اکرم صلّى اللّه علیه و آله در مورد مقصود از «ظلم» در آیه {{متن قرآن|«... وَلَمْ يَلْبِسُوا إِيمَانَهُمْ بِظُلْمٍ ...»}}<ref>سوره انعام آیه ۸۲.</ref> پرسش شد، آن حضرت با استناد به آیه {{متن قرآن|«... إِنَّ الشِّرْكَ لَظُلْمٌ عَظِيمٌ»}}<ref>سوره لقمان آیه ۱۳.</ref> پاسخ دادند که مقصود از ظلم در آیه اول همان [[شرک|شرک]] است که در آیه دوم بیان شده است. استفاده از این روش در روایات [[اهل بیت]] علیهم السلام و آنچه از [[صحابه]] و [[تابعین]] نقل شده فراوان وجود دارد.<ref name=":۰">درسنامه روشها و گرایش های تفسیری قرآن، ص ۵۸</ref>
 ==دلایل موافقان تفسیر قرآن به قرآن==
@@ سطر ۱۳: / سطر ۱۳: @@
 '''آیات قرآن:'''
-*{{متن قرآن| «نَزَّلْنٰا عَلَیک الْکتٰابَ تِبْیٰاناً لِکلِّ شَیءٍ»}}؛<ref> سوره نحل آیه ۸۲</ref> کتاب (قرآن) را بر تو فروفرستادیم در حالى که بیانگر هر چیز است.» [[علامه طباطبایى]] (ره) با استدلال به این آیه، در مورد تفسیر قرآن به قرآن مى‌نویسد: «حاشا که قرآن بیان‌کننده‌ى همه چیز باشد ولى بیان‌کننده‌ى خودش نباشد.»<ref> المیزان، ج ۱، ص ۱۴ (مقدمه)</ref>
+*«{{متن قرآن| ... وَنَزَّلْنَا عَلَيْكَ الْكِتَابَ تِبْيَانًا لِكُلِّ شَيْءٍ ...}}<ref> سوره نحل آیه ۸۹.</ref>؛ ... کتاب (قرآن) را بر تو فروفرستادیم در حالى که بیانگر هر چیز است». [[علامه طباطبایى]] (ره) با استدلال به این آیه، در مورد تفسیر قرآن به قرآن مى‌نویسد: «حاشا که قرآن بیان‌کننده‌ى همه چیز باشد ولى بیان‌کننده‌ى خودش نباشد.»<ref> المیزان، ج ۱، ص ۱۴ (مقدمه)</ref>
-*{{متن قرآن| «أَنْزَلْنٰا إِلَیکمْ نُوراً مُبِیناً »}}؛<ref> سوره نساء آیه ۱۷۴ </ref> به سوى شما نور روشنگرى فروفرستادیم. علامه طباطبایى (ره) با استدلال به آیه مى‌نویسد: «چگونه قرآن هدایت و حجت و جداکننده‌ى حق از باطل (فرقان) و نور روشنگرى براى مردم در مورد تمام آنچه بدان نیاز دارند باشد، ولى احتیاج مردم در مورد تفسیر قرآن را که شدیدترین نیاز است، کفایت نکند؟<ref> المیزان، ج ۱، ص ۱۴ (مقدمه)</ref> در این زمینه به آیات دیگری از قرآن نیز استدلال شده است.<ref> رک درسنامه روشها و گرایش های تفسیری قرآن، ص ۶۱-۶۳</ref>
+*«{{متن قرآن| ... وَأَنْزَلْنَا إِلَيْكُمْ نُورًا مُبِينًا}}<ref> سوره نساء آیه ۱۷۴. </ref>؛ به سوى شما نور روشنگرى فروفرستادیم». علامه طباطبایى (ره) با استدلال به آیه مى‌نویسد: «چگونه قرآن هدایت و حجت و جداکننده‌ى حق از باطل (فرقان) و نور روشنگرى براى مردم در مورد تمام آنچه بدان نیاز دارند باشد، ولى احتیاج مردم در مورد تفسیر قرآن را که شدیدترین نیاز است، کفایت نکند؟<ref> المیزان، ج ۱، ص ۱۴ (مقدمه)</ref> در این زمینه به آیات دیگری از قرآن نیز استدلال شده است.<ref> رک درسنامه روشها و گرایش های تفسیری قرآن، ص ۶۱-۶۳</ref>
 '''سنت و حدیث:'''
@@ سطر ۳۹: / سطر ۳۹: @@
 اول: این که ما بحثى علمى یا فلسفى یا غیر آن در مورد مسأله‌اى از مسایل آیه قرآن طرح کنیم تا به حق در مسئله برسیم، سپس به سراغ آیه آییم و آن آیه را بر آن مطلب حمل کنیم. این همان روشى است که در مباحث نظرى (علوم) به کار مى‌رود. اما قرآن این شیوه را نمى‌پسندد.
-دوم: این که قرآن را با قرآن تفسیر کنیم و معناى آیه را از آیات مشابه آن، با [[تدبر در قرآن|تدبّر]] به دست آوریم (تدبّرى که خود قرآن به آن سفارش کرده است). سپس مصادیق آن را مشخص سازیم و آنها را به وسیله‌ى ویژگى‌هایى که خود آیات به دست مى‌دهد، بشناسیم». علامه سپس با استدلال به برخى آیات مثل {{متن قرآن|«تِبْیٰاناً لِکلِّ شَیءٍ»}}، این شیوه را تأیید مى‌کند که قرآن بیان همه چیز هست پس چگونه بیان خودش نباشد.<ref>درسنامه روشها و گرایش های تفسیری قرآن، ص ۷۷</ref>
+دوم: این که قرآن را با قرآن تفسیر کنیم و معناى آیه را از آیات مشابه آن، با [[تدبر در قرآن|تدبّر]] به دست آوریم (تدبّرى که خود قرآن به آن سفارش کرده است). سپس مصادیق آن را مشخص سازیم و آنها را به وسیله‌ى ویژگى‌هایى که خود آیات به دست مى‌دهد، بشناسیم». علامه سپس با استدلال به برخى آیات مثل {{متن قرآن|«... تِبْيَانًا لِكُلِّ شَيْءٍ ...»}}، این شیوه را تأیید مى‌کند که قرآن بیان همه چیز هست پس چگونه بیان خودش نباشد.<ref>درسنامه روشها و گرایش های تفسیری قرآن، ص ۷۷</ref>
 '''دیدگاه آیة الله معرفت:'''
@@ سطر ۴۷: / سطر ۴۷: @@
 اول: اینکه آیه‌اى در موضعى مبهم باشد، و در موضع دیگر قرآن بیان شده باشد. و این دو آیه با یکدیگر تناسب معنوى یا لفظى داشته باشد. سپس به آیات مربوط به [[شب قدر]] مثال مى‌زند که از مجموع آیات به دست مى‌آید که قرآن در شبى مبارک که همان لیلة القدر از [[ماه رمضان]] است نازل شده است.
-دوم: اینکه آیه‌اى ارتباط ظاهرى لفظى و معنوى با مورد ابهام آیه‌ى دیگر ندارد ولى مى‌توان از آن آیه در رفع ابهام آیه‌ى دیگر شاهد آورد. سپس «[[آیه سرقت]]» ({{متن قرآن|اَلسّٰارِقُ وَ السّٰارِقَةُ فَاقْطَعُوا أَیدِیهُمٰا}}) را مثال مى‌زند که [[امام جواد]] علیه السّلام در مورد مقدار قطع دست دزد، به جمله {{متن قرآن|«أَنَّ الْمَسٰاجِدَ لِلّٰهِ»}} استناد کردند، و مقصود آن است دست دزد را از انتهاى انگشتان قطع کنند، چون که - کف دست به عنوان یکى از - مواضع [[سجود]]، براى خداست و چیزى که براى خداست قطع نمى‌شود.<ref>درسنامه روشها و گرایش های تفسیری قرآن، ص ۷۸</ref>
+دوم: اینکه آیه‌اى ارتباط ظاهرى لفظى و معنوى با مورد ابهام آیه‌ى دیگر ندارد ولى مى‌توان از آن آیه در رفع ابهام آیه‌ى دیگر شاهد آورد. سپس «[[آیه سرقت]]» ({{متن قرآن|وَالسَّارِقُ وَالسَّارِقَةُ فَاقْطَعُوا أَيْدِيَهُمَا ...}}<ref>[[آیه 38 سوره مائده|سوره مائده، آیه ۳۸.]]</ref>) را مثال مى‌زند که [[امام جواد]] علیه السّلام در مورد مقدار قطع دست دزد، به جمله {{متن قرآن|«وَأَنَّ الْمَسَاجِدَ لِلَّه ...»}}<ref>[[آیه 18 سوره جن|سوره جن، آیه ۱۸.]]</ref> استناد کردند، و مقصود آن است دست دزد را از انتهاى انگشتان قطع کنند، چون که - کف دست به عنوان یکى از - مواضع [[سجود]]، براى خداست و چیزى که براى خداست قطع نمى‌شود.<ref>درسنامه روشها و گرایش های تفسیری قرآن، ص ۷۸</ref>
 ==مبانی تفسیر قرآن به قرآن==
@@ سطر ۵۹: / سطر ۵۹: @@
 *'''دلالت استقلالی قرآن در بیان مقاصد:''' دلالت استقلالی قرآن در بیان مقاصد، بدین معناست که مفاد بسیاری از آیات بدون مراجعه به غیر قرآن، معلوم و روشن است. مقتضای نور بودنِ قرآن کریم آن است که قرآن در بیان خویش به غیر نیازمند نباشد؛ زیرا در صورت نیاز به مبینی دیگر، آن مبین اصل بوده، قرآن کریم فرع آن خواهد بود و این فرع و تابع قرار گرفتن قرآن، با نور بودن آن ناسازگار است. از این‏ رو، قرآن در بیان مقاصد خود، مستقل است.
-*'''ساختار قرآن بر اساس محکم و متشابه:''' طبق بیان خود قرآن کریم، آیات آن بر دو قسم «[[آیات محکم و متشابه|محکم و متشابه]]» تقسیم می‏ شود: {{متن قرآن|«هُوَ الَّذِی أَنزَلَ عَلَیک الْکتَابَ مِنْهُ آیاتٌ مُحْکمَاتٌ هُنَّ أُمُ‏الْکتَابِ وَأُخَرُ مُتَشَابِهَاتٌ.»}}<ref>سوره آل ‏عمران آیه ۷</ref> در این آیه، آیات محکم، «اُمّ ‏الکتاب» معرفی شده ‏اند. «اُمّ» به معنای مرجع و مقصد است و «اُمّ ‏الکتاب» یعنی: آیاتی که برای آیات دیگر مرجع واقع می ‏شود. محکمات به تصریح قرآن، آیات مادر و مرجع هستند؛ با این ویژگی که خود هیچ ابهامی نداشته، برطرف ‏کننده ابهام و تشابه از آیات متشابهند؛ چون محکم آیه‏ ای است که در مدلول خود محکم و استوار باشد و معنای مراد آن به غیر مراد اشتباه نشود. و متشابه برخلاف آن است؛ آیاتی ‏که چند وجه معنایی شبیه به هم داشته و روشن نیست کدام مراد می ‏باشد. با ارجاع آیات متشابه به محکم، تردید از ذهن مخاطب و مفسّر برای تشخیص مصداق زدوده می‏ شود.
+*'''ساختار قرآن بر اساس محکم و متشابه:''' طبق بیان خود قرآن کریم، آیات آن بر دو قسم «[[آیات محکم و متشابه|محکم و متشابه]]» تقسیم می‏ شود: {{متن قرآن|«هُوَ الَّذِي أَنْزَلَ عَلَيْكَ الْكِتَابَ مِنْهُ آيَاتٌ مُحْكَمَاتٌ هُنَّ أُمُّ الْكِتَابِ وَأُخَرُ مُتَشَابِهَاتٌ ...»}}<ref>سوره آل ‏عمران آیه ۷.</ref> در این آیه، آیات محکم، «اُمّ ‏الکتاب» معرفی شده ‏اند. «اُمّ» به معنای مرجع و مقصد است و «اُمّ ‏الکتاب» یعنی: آیاتی که برای آیات دیگر مرجع واقع می ‏شود. محکمات به تصریح قرآن، آیات مادر و مرجع هستند؛ با این ویژگی که خود هیچ ابهامی نداشته، برطرف ‏کننده ابهام و تشابه از آیات متشابهند؛ چون محکم آیه‏ ای است که در مدلول خود محکم و استوار باشد و معنای مراد آن به غیر مراد اشتباه نشود. و متشابه برخلاف آن است؛ آیاتی ‏که چند وجه معنایی شبیه به هم داشته و روشن نیست کدام مراد می ‏باشد. با ارجاع آیات متشابه به محکم، تردید از ذهن مخاطب و مفسّر برای تشخیص مصداق زدوده می‏ شود.
 *'''پیوند معنایی آیات هر سوره:''' اعتقاد به ارتباط معنایی آیات یک [[سوره]] یا آیات سوره‏ های مختلف قرآن، یکی دیگر از مبانی تفسیر قرآن به قرآن محسوب می ‏شود و اگر معتقد باشیم مجموعه آیات یک سوره با یکدیگر پیوند معنایی دارند، در مقام تفسیر هر آیه‏ ای از یک سوره، نمی‏ توان آن را بدون لحاظ آیات دیگر سوره مورد نظر تفسیر کرد. طبیعی است لحاظ این مبنا می ‏تواند در تفسیر آیات یک سوره تأثیر بسزایی داشته باشد و تأثیر آن به ویژه در تفسیر سوره‏ هایی که یکجا نازل شده‏ اند، بسیار روشن و بی‏ نیاز از استدلال است.<ref>مبانی قرآنی تفسیر قرآن به قرآن،  نشریه معرفت، شماره ۱۳۶</ref>

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۱ مهٔ ۲۰۲۱، ساعت ۰۵:۱۲
سطر ۱:		سطر ۱:
−	{{~~متوسط~~}}	+	{{خوب}}
	تفسير [[قرآن]] به قرآن به معناي استفاده حداكثري از آيات در فهم معنا و مراد آيات قرآن است. روش تفسیری قرآن با قرآن از جمله روش‌هایی است که در متون علوم قرآنی از آن فراوان یاد شده است. در این شیوه، معانی آیات قرآن به کمک آیات مشابه که موضوع و محتوای آن‌ها یکسان یا حداقل نزدیک به هم است، استخراج می‌شود. اساس این روش تفسیری، این اعتقاد است که قرآن مبین خویش است، و اگر ابهام و اجمالی در برخی آیات قرآن دیده می‌شود، معلول عدم توجه و تدبر در دیگر آیات قرآنی است و با مراجعه به آیات دیگر برطرف می‌شود.		تفسير [[قرآن]] به قرآن به معناي استفاده حداكثري از آيات در فهم معنا و مراد آيات قرآن است. روش تفسیری قرآن با قرآن از جمله روش‌هایی است که در متون علوم قرآنی از آن فراوان یاد شده است. در این شیوه، معانی آیات قرآن به کمک آیات مشابه که موضوع و محتوای آن‌ها یکسان یا حداقل نزدیک به هم است، استخراج می‌شود. اساس این روش تفسیری، این اعتقاد است که قرآن مبین خویش است، و اگر ابهام و اجمالی در برخی آیات قرآن دیده می‌شود، معلول عدم توجه و تدبر در دیگر آیات قرآنی است و با مراجعه به آیات دیگر برطرف می‌شود.

@@ سطر ۱۲: / سطر ۱۲: @@
 ===آيات قرآن===
-* {{متن قرآن| «نَزَّلْنٰا عَلَيْكَ الْكِتٰابَ تِبْيٰاناً لِكُلِّ شَيْءٍ»}}؛<ref> سوره نحل آیه 82</ref> كتاب (قرآن) را بر تو فروفرستاديم در حالى كه بيانگر هر چيز است.» علاّمه طباطبايى (ره) با استدلال به اين آيه، در مورد تفسير قرآن به قرآن مى‌نويسد: «حاشا كه قرآن بيان‌كننده‌ى همه چيز باشد ولى بيان‌كننده‌ى خودش نباشد. »<ref> الميزان، ج 1، ص 14 (مقدمه)</ref>
+*{{متن قرآن| «نَزَّلْنٰا عَلَيْكَ الْكِتٰابَ تِبْيٰاناً لِكُلِّ شَيْءٍ»}}؛<ref> سوره نحل آیه 82</ref> كتاب (قرآن) را بر تو فروفرستاديم در حالى كه بيانگر هر چيز است.» علاّمه طباطبايى (ره) با استدلال به اين آيه، در مورد تفسير قرآن به قرآن مى‌نويسد: «حاشا كه قرآن بيان‌كننده‌ى همه چيز باشد ولى بيان‌كننده‌ى خودش نباشد. »<ref> الميزان، ج 1، ص 14 (مقدمه)</ref>
-* {{متن قرآن| «أَنْزَلْنٰا إِلَيْكُمْ نُوراً مُبِيناً »}}<ref> سوره نساء آیه 174 </ref>؛ به سوى شما نور روشنگرى فروفرستاديم. علاّمه طباطبايى (ره) با استدلال به آيه مى‌نويسد: «چگونه قرآن هدايت و حجت و جداكننده‌ى حق از باطل (فرقان) و نور روشنگرى براى مردم در مورد تمام آنچه بدان نياز دارند باشد، ولى احتياج مردم در مورد تفسير قرآن را كه شديدترين نياز است، كفايت نكند ؟ <ref> الميزان، ج 1، ص 14 (مقدمه)</ref> در این زمینه به آیات دیگری از قرآن نیز استدلال شده است. <ref> رک درسنامه روشها و گرایش های تفسیری قرآن، ص 61-63</ref>
+*{{متن قرآن| «أَنْزَلْنٰا إِلَيْكُمْ نُوراً مُبِيناً »}}<ref> سوره نساء آیه 174 </ref>؛ به سوى شما نور روشنگرى فروفرستاديم. علاّمه طباطبايى (ره) با استدلال به آيه مى‌نويسد: «چگونه قرآن هدايت و حجت و جداكننده‌ى حق از باطل (فرقان) و نور روشنگرى براى مردم در مورد تمام آنچه بدان نياز دارند باشد، ولى احتياج مردم در مورد تفسير قرآن را كه شديدترين نياز است، كفايت نكند ؟ <ref> الميزان، ج 1، ص 14 (مقدمه)</ref> در این زمینه به آیات دیگری از قرآن نیز استدلال شده است. <ref> رک درسنامه روشها و گرایش های تفسیری قرآن، ص 61-63</ref>
 ===سنت===
@@ سطر ۴۹: / سطر ۴۹: @@
 براي دست‌يابي به روش صحيح تفسير قرآن به قرآن، توجه به مباني آن، امري ضروري است؛ زيرا تبيين اين مباني در نحوه استفاده از آيات ديگر در تفسير قرآن به قرآن، تأثير بسزايي دارد؛ چون مباني، اصل تفسير قرآن به قرآن و يا روش تفسير يادشده را پشتيباني و تأييد مي‌كند. در ذیل به برخی از این مبانی اشاره می شود:
-#هماهنگي آيات با يكديگر
+*'''هماهنگي آيات با يكديگر:'''
-#ساختار كلي قرآن بر اساس اصول محاوره عقلايي
-#دلالت استقلالي [[قرآن]] در بيان مقاصد
+يكي از مباني تفسير قرآن به قرآن، هماهنگی مجموع آيات قرآن كريم است. بی ‏ترديد، قرآن از يك پيوستگی نظام ‏مند برخوردار است. با وجود تنوع و گستردگی مطالب در آيات قرآنی، يكي از امتيازات ويژه قرآن نبودِ اختلاف و تناقض در ميان مطالب آن است.   به باور اينكه ميان معانی آيات قرآن ارتباط‏ هايی وثيق وجود دارد، مي‏توان به راهبردهايی اساسی برای كشف ضابطه‏ مند انواع مداليل آيات و مقاصد خداوند دست يافت. از سوی ديگر، نمي‏توان يك آيه از آيات قرآن را جدا كرد و بدون لحاظ آيات ديگر قرآن، تفسير نمود.
-#ساختار قرآن بر اساس محكم و متشابه
-#پيوند معنايي آيات هر سوره
+*'''ساختار كلي قرآن بر اساس اصول محاوره عقلايي'''
 ==محدودیت های این روش==
@@ سطر ۶۳: / سطر ۷۷: @@
 . محدودیت‌های مربوط به توان علمی مفسر در احاطه بر جوانب آیات و درک تمام پیوندهای ممکن میان آیات.
-== پانویس ==
+==پانویس==
 <references />
 ==منابع==

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
 {{متوسط}}
-تفسير [[قرآن]] به قرآن به معناي استفاده حداكثري از آيات در فهم معنا و مراد آيات قرآن است.
+تفسير [[قرآن]] به قرآن به معناي استفاده حداكثري از آيات در فهم معنا و مراد آيات قرآن است. روش تفسیری قرآن با قرآن از جمله روش‌هایی است که در متون علوم قرآنی از آن فراوان یاد شده است. در این شیوه، معانی آیات قرآن به کمک آیات مشابه که موضوع و محتوای آن‌ها یکسان یا حداقل نزدیک به هم است، استخراج می‌شود. اساس این روش تفسیری، این اعتقاد است که قرآن مبین خویش است، و اگر ابهام و اجمالی در برخی آیات قرآن دیده می‌شود، معلول عدم توجه و تدبر در دیگر آیات قرآنی است و با مراجعه به آیات دیگر برطرف می‌شود.
 ==پیشینه این روش==
@@ سطر ۱۰: / سطر ۶: @@
 تفسير قرآن به قرآن يكى از كهن‌ترين روش‌هاى تفسير قرآن است و سابقه‌ى آن به صدر اسلام و زمان حيات پيامبر صلّى اللّه عليه و آله بازمى‌گردد. سپس اين روش توسط اهل بيت عليهم السّلام ادامه يافت و برخى از صحابه و تابعين نيز از اين روش استفاده كرده‌اند.
-به عنوان نمونه وقتی از پيامبر اسلام صلّى اللّه عليه و آله در مورد مقصود از «ظلم» در آيه {{متن قرآن|«...لَمْ يَلْبِسُوا إِيمٰانَهُمْ بِظُلْمٍ...»}} <ref>سوره انعام آیه 82</ref>پرسش شد، و حضرت با استناد به آيه {{متن قرآن|«...إِنَّ الشِّرْكَ لَظُلْمٌ عَظِيمٌ»}} <ref>سوره لقمان آیه 13</ref>پاسخ دادند كه مقصود از ظلم در آيه اول همان شرك است كه در آيه دوم بيان شده است. استفاده از این روش در روایات اهل بیت علیهم السلام و آنچه از صحابه و تابعین نقل شده فراوان وجود دارد.<ref name=":0">درسنامه روشها و گرایش های تفسیری قرآن، ص 65</ref>
+به عنوان نمونه وقتی از پيامبر اسلام صلّى اللّه عليه و آله در مورد مقصود از «ظلم» در آيه {{متن قرآن|«...لَمْ يَلْبِسُوا إِيمٰانَهُمْ بِظُلْمٍ...»}} <ref>سوره انعام آیه 82</ref>پرسش شد، و حضرت با استناد به آيه {{متن قرآن|«...إِنَّ الشِّرْكَ لَظُلْمٌ عَظِيمٌ»}} <ref>سوره لقمان آیه 13</ref>پاسخ دادند كه مقصود از ظلم در آيه اول همان شرك است كه در آيه دوم بيان شده است. استفاده از این روش در روایات اهل بیت علیهم السلام و آنچه از صحابه و تابعین نقل شده فراوان وجود دارد.<ref name=":0">درسنامه روشها و گرایش های تفسیری قرآن، ص 58</ref>
 ==دلايل موافقان تفسیر قرآن به قرآن==
 در مورد جايز و مطلوب بودن تفسير قرآن به قرآن، مى‌توان به آيات قرآن و سنّت و سيره استدلال كرد، كه در اينجا مهم‌ترين اين دلايل را بيان مى‌كنيم:
 ===آيات قرآن===
-•{{متن قرآن| «أَنْزَلْنٰا إِلَيْكُمْ نُوراً مُبِيناً »}}<ref> سوره نساء آیه 174 </ref>؛ به سوى شما نور روشنگرى فروفرستاديم. علاّمه طباطبايى (ره) با استدلال به آيه مى‌نويسد: «چگونه قرآن هدايت و حجت و جداكننده‌ى حق از باطل (فرقان) و نور روشنگرى براى مردم در مورد تمام آنچه بدان نياز دارند باشد، ولى احتياج مردم در مورد تفسير قرآن را كه شديدترين نياز است، كفايت نكند ؟ <ref> الميزان، ج 1، ص 14 (مقدمه)</ref>
+* {{متن قرآن| «نَزَّلْنٰا عَلَيْكَ الْكِتٰابَ تِبْيٰاناً لِكُلِّ شَيْءٍ»}}؛<ref> سوره نحل آیه 82</ref> كتاب (قرآن) را بر تو فروفرستاديم در حالى كه بيانگر هر چيز است.» علاّمه طباطبايى (ره) با استدلال به اين آيه، در مورد تفسير قرآن به قرآن مى‌نويسد: «حاشا كه قرآن بيان‌كننده‌ى همه چيز باشد ولى بيان‌كننده‌ى خودش نباشد. »<ref> الميزان، ج 1، ص 14 (مقدمه)</ref>
 در این زمینه به آیات دیگری از قرآن نیز استدلال شده است. <ref> رک درسنامه روشها و گرایش های تفسیری قرآن، ص 61-63</ref>
 ===سنت===
@@ سطر ۳۱: / سطر ۲۷: @@
 براى فهم هر نوشتارى، لازم است كه قراين موجود در آن مدّ نظر قرار گيرد و اگر در جايى از كتاب مطلبى به صورت مطلق و عام آمده و در جاى ديگر قيد و استثناى خاص آن ذكر شده است، لازم است، به مجموعه آن توجه شود و نتيجه‌گيرى گردد.
-اين روش عقلاء در برداشت از كتابهاست و قرآن كريم شده - كه نيز كتاب بزرگ الهى است - كه از اين روش مستثنى نيست. و اين، همان چيزى است كه به نام تفسير قرآن به قرآن خوانده مى‌شود، يعنى از برخى از آيات به عنوان قرينه‌ى فهم و تفسير آيات ديگر استفاده شود. شارع اسلام نيز اين روش عقلايى را منع نكرده، بلكه بر اساس احاديثى كه گذشت آن را تأييد كرده است. البته هنگامى كه به روش صحابه و تابعان و مفسّران قرآن و مسلمانان در طول تاريخ مراجعه مى‌كنيم در مى‌يابيم كه براى فهم آيات قرآن از آيات ديگر استفاده كرده‌اند. از اين استمرار روش آنان متوجّه مى‌شويم كه اين كار جايز بوده و شارع منعى از آن نكرده است.<ref name=":0" />
+اين روش عقلاء در برداشت از كتابهاست و قرآن كريم شده - كه نيز كتاب بزرگ الهى است - كه از اين روش مستثنى نيست. و اين، همان چيزى است كه به نام تفسير قرآن به قرآن خوانده مى‌شود، يعنى از برخى از آيات به عنوان قرينه‌ى فهم و تفسير آيات ديگر استفاده شود. شارع اسلام نيز اين روش عقلايى را منع نكرده، بلكه بر اساس احاديثى كه گذشت آن را تأييد كرده است. البته هنگامى كه به روش صحابه و تابعان و مفسّران قرآن و مسلمانان در طول تاريخ مراجعه مى‌كنيم در مى‌يابيم كه براى فهم آيات قرآن از آيات ديگر استفاده كرده‌اند. از اين استمرار روش آنان متوجّه مى‌شويم كه اين كار جايز بوده و شارع منعى از آن نكرده است.<ref>درسنامه روشها و گرایش های تفسیری قرآن، ص 66</ref>
-== ديدگاه‌ها درباره‌ى تفسير قرآن به قرآن ==
+==ديدگاه‌ها درباره‌ى تفسير قرآن به قرآن==
-==== ديدگاه علاّمه طباطبايى ====
+====ديدگاه علاّمه طباطبايى====
 ايشان در مقدمه تفسير الميزان پس از بيان مطالبى در مورد تفسير قرآن مى‌فرمايد: «اين مطلب بر دو گونه است:
 اول: اين كه ما بحثى علمى يا فلسفى يا غير آن در مورد مسأله‌اى از مسايل آيه قرآن طرح كنيم تا به حق در مسئله برسيم، سپس به سراغ آيه آييم و آن آيه را بر آن مطلب حمل كنيم. اين همان روشى است كه در مباحث نظرى (علوم) به كار مى‌رود. اما قرآن اين شيوه را نمى‌پسندد.
-دوم: اين كه قرآن را با قرآن تفسير كنيم و معناى آيه را از آيات مشابه آن، با تدبّر به دست آوريم. (تدبّرى كه خود قرآن به آن سفارش كرده است.) سپس مصاديق آن را مشخص سازيم و آنها را به وسيله‌ى ويژگى‌هايى كه خود آيات به دست مى‌دهد، بشناسيم» . سپس با استدلال به برخى آيات مثل {{متن قرآن|«تِبْيٰاناً لِكُلِّ شَيْءٍ»}} اين شيوه را تأييد مى‌كند كه قرآن بيان همه چيز هست پس چگونه بيان خودش نباشد.
+دوم: اين كه قرآن را با قرآن تفسير كنيم و معناى آيه را از آيات مشابه آن، با تدبّر به دست آوريم. (تدبّرى كه خود قرآن به آن سفارش كرده است.) سپس مصاديق آن را مشخص سازيم و آنها را به وسيله‌ى ويژگى‌هايى كه خود آيات به دست مى‌دهد، بشناسيم» . سپس با استدلال به برخى آيات مثل {{متن قرآن|«تِبْيٰاناً لِكُلِّ شَيْءٍ»}} اين شيوه را تأييد مى‌كند كه قرآن بيان همه چيز هست پس چگونه بيان خودش نباشد.<ref>درسنامه روشها و گرایش های تفسیری قرآن، ص 77</ref>
-==== ديدگاه آية الله معرفت ====
+====ديدگاه آية الله معرفت====
 ايشان بعد از تبيين اين كه استوارترين منبع براى تبيين قرآن، خود قرآن است، تفسير قرآن به قرآن را به دو شيوه تقسيم مى‌كنند:
 اول: اينكه آيه‌اى در موضعى مبهم باشد در موضع ديگر قرآن بيان شده باشد. و اين دو آيه با يكديگر تناسب معنوى يا لفظى داشته باشد. سپس به آيات مربوط به شب قدر مثال مى‌زند كه از مجموع آيات به دست مى‌آيد كه قرآن در شبى مبارك كه همان ليلة القدر از ماه رمضان است نازل شده است.
-دوم: تفسير قرآن به قرآن است كه آيه‌اى ارتباط ظاهرى لفظى و معنوى با مورد ابهام آيه‌ى ديگر ندارد ولى مى‌توان از آن آيه در رفع ابهام آيه‌ى ديگر شاهد آورد. سپس آيه‌ى سرقت: {{متن قرآن|«اَلسّٰارِقُ وَ السّٰارِقَةُ فَاقْطَعُوا أَيْدِيَهُمٰا»}} را مثال مى‌زند كه امام جواد عليه السّلام در مورد مقدار قطع دست دزد، به آيه‌ى {{متن قرآن|«أَنَّ الْمَسٰاجِدَ لِلّٰهِ»}} استناد كردند، اشاره نمود كه مقصود آن است دست دزد را از انتهاى انگشتان قطع كنند، چون كه - كف دست به عنوان يكى از - مواضع سجود، براى خداست و چيزى كه براى خداست قطع نمى‌شود.
+دوم: تفسير قرآن به قرآن است كه آيه‌اى ارتباط ظاهرى لفظى و معنوى با مورد ابهام آيه‌ى ديگر ندارد ولى مى‌توان از آن آيه در رفع ابهام آيه‌ى ديگر شاهد آورد. سپس آيه‌ى سرقت: {{متن قرآن|«اَلسّٰارِقُ وَ السّٰارِقَةُ فَاقْطَعُوا أَيْدِيَهُمٰا»}} را مثال مى‌زند كه امام جواد عليه السّلام در مورد مقدار قطع دست دزد، به آيه‌ى {{متن قرآن|«أَنَّ الْمَسٰاجِدَ لِلّٰهِ»}} استناد كردند، اشاره نمود كه مقصود آن است دست دزد را از انتهاى انگشتان قطع كنند، چون كه - كف دست به عنوان يكى از - مواضع سجود، براى خداست و چيزى كه براى خداست قطع نمى‌شود.<ref>درسنامه روشها و گرایش های تفسیری قرآن، ص 78</ref>
 ==مباني تفسير قرآن به قرآن==
@@ سطر ۶۷: / سطر ۶۳: @@
 . محدودیت‌های مربوط به توان علمی مفسر در احاطه بر جوانب آیات و درک تمام پیوندهای ممکن میان آیات.
 ==منابع==
@@ سطر ۸۰: / سطر ۷۸: @@
 [[رده:مقاله های مهم]]
 {{تفسیر قرآن}}

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۰ مهٔ ۲۰۲۱، ساعت ۱۱:۳۳
سطر ۳۲:		سطر ۳۲:

	اين روش عقلاء در برداشت از كتابهاست و قرآن كريم شده - كه نيز كتاب بزرگ الهى است - كه از اين روش مستثنى نيست. و اين، همان چيزى است كه به نام تفسير قرآن به قرآن خوانده مى‌شود، يعنى از برخى از آيات به عنوان قرينه‌ى فهم و تفسير آيات ديگر استفاده شود. شارع اسلام نيز اين روش عقلايى را منع نكرده، بلكه بر اساس احاديثى كه گذشت آن را تأييد كرده است. البته هنگامى كه به روش صحابه و تابعان و مفسّران قرآن و مسلمانان در طول تاريخ مراجعه مى‌كنيم در مى‌يابيم كه براى فهم آيات قرآن از آيات ديگر استفاده كرده‌اند. از اين استمرار روش آنان متوجّه مى‌شويم كه اين كار جايز بوده و شارع منعى از آن نكرده است.<ref name=":0" />		اين روش عقلاء در برداشت از كتابهاست و قرآن كريم شده - كه نيز كتاب بزرگ الهى است - كه از اين روش مستثنى نيست. و اين، همان چيزى است كه به نام تفسير قرآن به قرآن خوانده مى‌شود، يعنى از برخى از آيات به عنوان قرينه‌ى فهم و تفسير آيات ديگر استفاده شود. شارع اسلام نيز اين روش عقلايى را منع نكرده، بلكه بر اساس احاديثى كه گذشت آن را تأييد كرده است. البته هنگامى كه به روش صحابه و تابعان و مفسّران قرآن و مسلمانان در طول تاريخ مراجعه مى‌كنيم در مى‌يابيم كه براى فهم آيات قرآن از آيات ديگر استفاده كرده‌اند. از اين استمرار روش آنان متوجّه مى‌شويم كه اين كار جايز بوده و شارع منعى از آن نكرده است.<ref name=":0" />
		+
		+	== ديدگاه‌ها درباره‌ى تفسير قرآن به قرآن ==
		+
		+	==== ديدگاه علاّمه طباطبايى ====
		+	ايشان در مقدمه تفسير الميزان پس از بيان مطالبى در مورد تفسير قرآن مى‌فرمايد: «اين مطلب بر دو گونه است:
		+
		+	اول: اين كه ما بحثى علمى يا فلسفى يا غير آن در مورد مسأله‌اى از مسايل آيه قرآن طرح كنيم تا به حق در مسئله برسيم، سپس به سراغ آيه آييم و آن آيه را بر آن مطلب حمل كنيم. اين همان روشى است كه در مباحث نظرى (علوم) به كار مى‌رود. اما قرآن اين شيوه را نمى‌پسندد.
		+
		+	دوم: اين كه قرآن را با قرآن تفسير كنيم و معناى آيه را از آيات مشابه آن، با تدبّر به دست آوريم. (تدبّرى كه خود قرآن به آن سفارش كرده است.) سپس مصاديق آن را مشخص سازيم و آنها را به وسيله‌ى ويژگى‌هايى كه خود آيات به دست مى‌دهد، بشناسيم» . سپس با استدلال به برخى آيات مثل {{متن قرآن\|«تِبْيٰاناً لِكُلِّ شَيْءٍ»}} اين شيوه را تأييد مى‌كند كه قرآن بيان همه چيز هست پس چگونه بيان خودش نباشد.
		+
		+	==== ديدگاه آية الله معرفت ====
		+	ايشان بعد از تبيين اين كه استوارترين منبع براى تبيين قرآن، خود قرآن است، تفسير قرآن به قرآن را به دو شيوه تقسيم مى‌كنند:
		+
		+	اول: اينكه آيه‌اى در موضعى مبهم باشد در موضع ديگر قرآن بيان شده باشد. و اين دو آيه با يكديگر تناسب معنوى يا لفظى داشته باشد. سپس به آيات مربوط به شب قدر مثال مى‌زند كه از مجموع آيات به دست مى‌آيد كه قرآن در شبى مبارك كه همان ليلة القدر از ماه رمضان است نازل شده است.
		+
		+	دوم: تفسير قرآن به قرآن است كه آيه‌اى ارتباط ظاهرى لفظى و معنوى با مورد ابهام آيه‌ى ديگر ندارد ولى مى‌توان از آن آيه در رفع ابهام آيه‌ى ديگر شاهد آورد. سپس آيه‌ى سرقت: {{متن قرآن\|«اَلسّٰارِقُ وَ السّٰارِقَةُ فَاقْطَعُوا أَيْدِيَهُمٰا»}} را مثال مى‌زند كه امام جواد عليه السّلام در مورد مقدار قطع دست دزد، به آيه‌ى {{متن قرآن\|«أَنَّ الْمَسٰاجِدَ لِلّٰهِ»}} استناد كردند، اشاره نمود كه مقصود آن است دست دزد را از انتهاى انگشتان قطع كنند، چون كه - كف دست به عنوان يكى از - مواضع سجود، براى خداست و چيزى كه براى خداست قطع نمى‌شود.
		+
	==مباني تفسير قرآن به قرآن==		==مباني تفسير قرآن به قرآن==

@@ سطر ۱۰: / سطر ۱۰: @@
 تفسير قرآن به قرآن يكى از كهن‌ترين روش‌هاى تفسير قرآن است و سابقه‌ى آن به صدر اسلام و زمان حيات پيامبر صلّى اللّه عليه و آله بازمى‌گردد. سپس اين روش توسط اهل بيت عليهم السّلام ادامه يافت و برخى از صحابه و تابعين نيز از اين روش استفاده كرده‌اند.
-به عنوان نمونه وقتی از پيامبر اسلام صلّى اللّه عليه و آله در مورد مقصود از «ظلم» در آيه {{متن قرآن|«...لَمْ يَلْبِسُوا إِيمٰانَهُمْ بِظُلْمٍ...»}} <ref>سوره انعام آیه 82</ref>پرسش شد، و حضرت با استناد به آيه {{متن قرآن|«...إِنَّ الشِّرْكَ لَظُلْمٌ عَظِيمٌ»}} <ref>سوره لقمان آیه 13</ref>پاسخ دادند كه مقصود از ظلم در آيه اول همان شرك است كه در آيه دوم بيان شده است. استفاده از این روش در روایات اهل بیت علیهم السلام و آنچه از صحابه و تابعین نقل شده فراوان وجود دارد.<ref>رک  درسنامه روشها و گرایش های تفسیری قرآن، ص 58</ref>
+به عنوان نمونه وقتی از پيامبر اسلام صلّى اللّه عليه و آله در مورد مقصود از «ظلم» در آيه {{متن قرآن|«...لَمْ يَلْبِسُوا إِيمٰانَهُمْ بِظُلْمٍ...»}} <ref>سوره انعام آیه 82</ref>پرسش شد، و حضرت با استناد به آيه {{متن قرآن|«...إِنَّ الشِّرْكَ لَظُلْمٌ عَظِيمٌ»}} <ref>سوره لقمان آیه 13</ref>پاسخ دادند كه مقصود از ظلم در آيه اول همان شرك است كه در آيه دوم بيان شده است. استفاده از این روش در روایات اهل بیت علیهم السلام و آنچه از صحابه و تابعین نقل شده فراوان وجود دارد.<ref name=":0">درسنامه روشها و گرایش های تفسیری قرآن، ص 65</ref>
 ==دلايل موافقان تفسیر قرآن به قرآن==
@@ سطر ۲۳: / سطر ۲۳: @@
 به دو بخش از سنّت مى‌توان جهت مطلوبيت تفسير قرآن به قرآن استدلال كرد: نخست سنّت عملى پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و اهل بيت عليهم السّلام كه خود اقدام به تفسير قرآن به قرآن كرده‌اند . دوم احاديث خاص است كه به تفسير قرآن به قرآن اشاره كرده‌اند، مهم‌ترين اين احاديث عبارتند از:
-* امير المؤمنان عليه السّلام فرمود:{{متن حدیث| «كتاب الله... ينطق بعضه ببعض و يشهد بعضه على بعض»}}<ref> نهج البلاغه، خطبه/ 133</ref> ؛«كتاب خدا (قرآن)... برخى قسمت‌هايش با كمك برخى قسمت‌هاى ديگر سخن مى‌گويد و برخى قسمت‌هاى آن شاهد برخى قسمت‌هاى ديگر است.» اين كه حضرت فرمود: برخى آيات قرآن به وسيله و كمك برخى آيه‌هاى ديگر به سخن مى‌آيد، مى‌تواند اشاره به تفسير قرآن به قرآن باشد كه در اين روش تفسيرى، مفسّر به وسيله و كمك برخى آيات برخى ديگر را به سخن مى‌آورد. در حديث ديگرى از امام على عليه السّلام حكايت شده كه قرآن را به سخن درآوريد . <ref> «ذلك القرآن فاستنطقوه»، نهج البلاغه، خطبه/ 18.</ref>
+*امير المؤمنان عليه السّلام فرمود:{{متن حدیث| «كتاب الله... ينطق بعضه ببعض و يشهد بعضه على بعض»}}<ref> نهج البلاغه، خطبه/ 133</ref> ؛«كتاب خدا (قرآن)... برخى قسمت‌هايش با كمك برخى قسمت‌هاى ديگر سخن مى‌گويد و برخى قسمت‌هاى آن شاهد برخى قسمت‌هاى ديگر است.» اين كه حضرت فرمود: برخى آيات قرآن به وسيله و كمك برخى آيه‌هاى ديگر به سخن مى‌آيد، مى‌تواند اشاره به تفسير قرآن به قرآن باشد كه در اين روش تفسيرى، مفسّر به وسيله و كمك برخى آيات برخى ديگر را به سخن مى‌آورد. در حديث ديگرى از امام على عليه السّلام حكايت شده كه قرآن را به سخن درآوريد . <ref> «ذلك القرآن فاستنطقوه»، نهج البلاغه، خطبه/ 18.</ref>
-* و نيز فرمود: :{{متن حدیث| « ان كتاب الله ليصدق بعضه بعضا و لا يكذب بعضه بعضا »}}<ref> بحار الانوار، ج 9، ص 127 </ref> «در حقيقت كتاب خدا (قرآن) برخى قسمت‌هايش برخى قسمت‌هاى ديگر را تصديق (و تاييد) مى‌كند ولى همديگر را تكذيب نمى‌كنند».تصديق برخى آيات قرآن براى برخى ديگر، به معناى عدم اختلاف در قرآن است. و اين كه معانى آيات مؤيّد يكديگرند. پس مى‌توان آيات را مؤيّد يكديگر قرار داد. بنابراين، حديث فوق اشاره به نوعى تفسير موضوعى قرآن به قرآن است.
+*و نيز فرمود: :{{متن حدیث| « ان كتاب الله ليصدق بعضه بعضا و لا يكذب بعضه بعضا »}}<ref> بحار الانوار، ج 9، ص 127 </ref> «در حقيقت كتاب خدا (قرآن) برخى قسمت‌هايش برخى قسمت‌هاى ديگر را تصديق (و تاييد) مى‌كند ولى همديگر را تكذيب نمى‌كنند».تصديق برخى آيات قرآن براى برخى ديگر، به معناى عدم اختلاف در قرآن است. و اين كه معانى آيات مؤيّد يكديگرند. پس مى‌توان آيات را مؤيّد يكديگر قرار داد. بنابراين، حديث فوق اشاره به نوعى تفسير موضوعى قرآن به قرآن است.
-* {{متن حدیث|«القرآن يفسّر بعضه بعضا»}} «قرآن برخى از آن برخى ديگر را تفسير مى‌كند.» اين جمله، بر تفسير قرآن به قرآن دلالت صريح دارد، اما سند آن روشن نيست، چرا كه برخى آن را از ابن عباس شاگرد امام على عليه السّلام در تفسير نقل كرده‌اند<ref>پيام قرآن، آيت اللّه مكارم شيرازى، ج 1، ص 21.</ref> و برخى ديگر به صورت حديث مضمر آورده‌اند<ref>درّ المنثور، سيوطى، ج 2، ص 6، صافى، فيض كاشانى، (مقدمه تفسير)، قرآن ناطق، دكتر بى‌آزار شيرازى، ج 1، ص 266.</ref>.
+*{{متن حدیث|«القرآن يفسّر بعضه بعضا»}} «قرآن برخى از آن برخى ديگر را تفسير مى‌كند.» اين جمله، بر تفسير قرآن به قرآن دلالت صريح دارد، اما سند آن روشن نيست، چرا كه برخى آن را از ابن عباس شاگرد امام على عليه السّلام در تفسير نقل كرده‌اند<ref>پيام قرآن، آيت اللّه مكارم شيرازى، ج 1، ص 21.</ref> و برخى ديگر به صورت حديث مضمر آورده‌اند<ref>درّ المنثور، سيوطى، ج 2، ص 6، صافى، فيض كاشانى، (مقدمه تفسير)، قرآن ناطق، دكتر بى‌آزار شيرازى، ج 1، ص 266.</ref>.
 ==مباني تفسير قرآن به قرآن==