تفسیر عرفانی - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

مهدی موسوی در ‏۱۳ سپتامبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۰:۴۲

2022-09-13T10:42:24Z

نمایش تغییرات

مهدی موسوی در ‏۱۳ سپتامبر ۲۰۲۲، ساعت ۰۸:۲۸

2022-09-13T08:28:10Z

نمایش تغییرات

Zamani در ‏۲۵ ژانویهٔ ۲۰۱۷، ساعت ۰۸:۰۵

2017-01-25T08:05:07Z

Zamani در ‏۲۵ ژانویهٔ ۲۰۱۷، ساعت ۰۸:۰۴

2017-01-25T08:04:05Z

Zamani در ‏۲۵ ژانویهٔ ۲۰۱۷، ساعت ۰۷:۵۴

2017-01-25T07:54:44Z

Zamani در ‏۲۵ دسامبر ۲۰۱۶، ساعت ۰۶:۰۶

2016-12-25T06:06:10Z

Zamani در ‏۲۵ اوت ۲۰۱۵، ساعت ۰۶:۱۶

2015-08-25T06:16:43Z

بهرامی در ‏۱۷ دسامبر ۲۰۱۳، ساعت ۱۱:۱۰

2013-12-17T11:10:51Z

بهرامی: افزودن 1 رده

2013-12-17T11:06:36Z

افزودن 1 رده

اله یاری در ‏۲۷ اکتبر ۲۰۱۳، ساعت ۱۲:۴۷

2013-10-27T12:47:37Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۵ ژانویهٔ ۲۰۱۷، ساعت ۰۸:۰۵
سطر ۱:		سطر ۱:
		+	{{عالی}}
	تفسير عرفانى بر اين مبنا استوار است كه قرآن افزون بر ظواهر داراى بواطنى است كه از راه تصور يا از طريق كشف و شهود عرفانى مى توان به آن دست يافت. مفسران و قرآن پژوهان در تعريف اين روش تفسيرى ديدگاه يكسانى ندارند.		تفسير عرفانى بر اين مبنا استوار است كه قرآن افزون بر ظواهر داراى بواطنى است كه از راه تصور يا از طريق كشف و شهود عرفانى مى توان به آن دست يافت. مفسران و قرآن پژوهان در تعريف اين روش تفسيرى ديدگاه يكسانى ندارند.

@@ سطر ۷۰: / سطر ۷۰: @@
 در این زمینه امام خمینی می فرماید: مفسران که از علمای شریعت هستند بر ظاهر الفاظ [[قرآن]] توقف می کنند ولی اهل تحقیق یا صوفیه این تفسیر ظاهری را قبول می کنند و آن را اصل می دانند ولی نمی گویند تفسیر ظاهری تنها مراد است چون این موجب محدودیت کلام خدا می شود که نامحدود است.<ref>پرواز در ملکوت مشتمل بر آداب الصلوة امام خمینی، ج2، ص 112-113.</ref>
-پس اگر رعایت این چهار نکته بشود تفسیر روشمندِ عرفانی است والّا مفسر دچار تأویلاتی می شود که مصداق تفسیر به رأی است که نمونه های متعدد آن در فتوحات مکیه قابل مشاهده است.<ref>فتوحات مکیه، محی الدین عربی، ج1، ص115.</ref>
+==نمونه تفاسیر عرفانی==
+*[[تفسير التسترى]] نوشته سهل بن عبدالله تستری
-آیت الله معرفت بعضی از تفاسیر عرفانی که کمتر دچار انحراف از متد صحیح روش عرفانی شده اند را اینگونه معرفی می کند:
+*[[حقائق التفسير]] از سلمی
-# تفسیر تستری (م283)
+*[[كشف الأسرار و عدة الأبرار]] از رشيدالدين ميبدى
-# تفسیر سلمی (م412)
+*[[تفسير ابن عربى]] از محيى الدين عربى
-# لطائف الاشارات ابوالقاسم قشیری (م465)
+فهرست کامل تفاسیر عرفانی را می توانید در این صفحه ببینید: [[فهرست تفاسیر عرفانی]]
 ==پانویس==

@@ سطر ۴۱: / سطر ۴۱: @@
 در تفسير فيضى ـ اشارى، عارفان، آيات قرآنى را بر معنايى مغاير با مفاهيم ظاهرى و به مقتضاى اشارات پنهانى و رمزى تأويل مى كنند. در اغلب موارد تفسير بر اساس اين روش تلاشى است براى جمع بين ظاهر و باطن يا شريعت و حقيقت. اگر تأويل قرآن در شيوه تفسيرى فيضى ـ اشارى با ظاهر كتاب و سنت مخالفت نداشته باشد پسنديده است.<ref> سر نى، ج 1، ص 348 </ref>. از همين روست كه زرقانى براى تفسير اشارى شرايطى قائل است<ref> .مناهل العرفان، ج 2، ص 89. </ref> ذهبى اساس اين شيوه تفسيرى را مجاهدت و رياضت نفسانى عارفان دانسته كه محصول آن كشف و شهود عرفانى است و نيل به معانى باطنى قرآن از رهگذر همين كشف يا شهود پديد مى آيد.<ref> التفسير و المفسرون، ذهبى، ج 2، ص 381 - 382. </ref>
-تفسير مبتنى بر عرفان نظرى، تحت تأثير مكتب و آثار عرفانى ابن عربى (م. 638 ق.) به ويژهآموزه وحدت وجود پديد آمد. صدرالدين قونوى (م.673 ق.) شاگرد و پسر خوانده ابن عربى، و عبدالرزاق كاشانى (م. 730 ق.) در تفسير قرآن از روش ابن عربى پيروى كردند.
+تفسير مبتنى بر عرفان نظرى، تحت تأثير مكتب و آثار عرفانى ابن عربى (م. 638 ق.) به ويژه آموزه وحدت وجود پديد آمد. صدرالدين قونوى (م.673 ق.) شاگرد و پسر خوانده ابن عربى، و عبدالرزاق كاشانى (م. 730 ق.) در تفسير قرآن از روش ابن عربى پيروى كردند.
 تفسير عرفانى به لحاظ روش و رويكرد تأويلى با برخى مشرب هاى فلسفى و كلامى همچون مشرب شيعى وجه اشتراك دارد.<ref> تمدن اسلامى در قرن چهارم، ج 1، ص 227 </ref>.از نظر تفكر شيعى، ضرورت تأويل را نمى توان انكار كرد؛ اما مصداق بارز آگاهان به تأويل آيات، بر مبناى روايات صحيح و موثق، اهل بيت(عليهم السلام) و راسخان در علم اند.

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
 تفسير عرفانى بر اين مبنا استوار است كه قرآن افزون بر ظواهر داراى بواطنى است كه از راه تصور يا از طريق كشف و شهود عرفانى مى توان به آن دست يافت. مفسران و قرآن پژوهان در تعريف اين روش تفسيرى ديدگاه يكسانى ندارند.
-عارف در تفسير عرفانى بر مبناى تعاليم عرفانى يا ذوق وجدانى حاصل از شهود باطنى به تأويل ظواهر آيات قرآن مى پردازد. وجه تمايز اين نوع تفسير از ديگر روش هاى تفسيرى يكى به كار بردن «زبان اشارت» و مصطلحات ويژه اى است كه تجربه عرفانى آن را اقتضا مى كند[1] و ديگرى منبع قرار دادن كشف و شهود است كه در ساير روش هاى تفسيرى اين منبع جايگاهى ندارد.
+عارف در تفسير عرفانى بر مبناى تعاليم عرفانى يا ذوق وجدانى حاصل از شهود باطنى به تأويل ظواهر آيات قرآن مى پردازد. وجه تمايز اين نوع تفسير از ديگر روش هاى تفسيرى يكى به كار بردن «زبان اشارت» و مصطلحات ويژه اى است كه تجربه عرفانى آن را اقتضا مى كند و ديگرى منبع قرار دادن كشف و شهود است كه در ساير روش هاى تفسيرى اين منبع جايگاهى ندارد.
 ==عرفان چیست؟==
@@ سطر ۳۴: / سطر ۳۴: @@
 . تفسیر عرفانی چون بر پایه تأویل استوار است و تأویل نزد این گروه فاقد ضابطة مشخصی است، صرفاً بر وفق مقتضای ذوق و سلیقة افراد مبتنی می‌باشد. آنان منشأ این ذوق و سلیقه را اشراقات نفسانی می‌پندارند. لذا بر حسب اختلاف ذوق‌ها وسلیه‌ها، تفاسیر این گروه با هم متفاوت است و هر یک نغمه ای سر می‌دهند که با آهنگ دیگران دمساز نیست.
 == انواع تفسير عرفانى: ==

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
 تفسير عرفانى بر اين مبنا استوار است كه قرآن افزون بر ظواهر داراى بواطنى است كه از راه تصور يا از طريق كشف و شهود عرفانى مى توان به آن دست يافت. مفسران و قرآن پژوهان در تعريف اين روش تفسيرى ديدگاه يكسانى ندارند.
 عارف در تفسير عرفانى بر مبناى تعاليم عرفانى يا ذوق وجدانى حاصل از شهود باطنى به تأويل ظواهر آيات قرآن مى پردازد. وجه تمايز اين نوع تفسير از ديگر روش هاى تفسيرى يكى به كار بردن «زبان اشارت» و مصطلحات ويژه اى است كه تجربه عرفانى آن را اقتضا مى كند[1] و ديگرى منبع قرار دادن كشف و شهود است كه در ساير روش هاى تفسيرى اين منبع جايگاهى ندارد.
@@ سطر ۳۹: / سطر ۴۰: @@
 از آنجا كه عرفان به دو نوع نظرى و عملى قسمت مى شود تفسير پژوهانى چون ذهبى تفسير عرفانى را به دو نوع تفسير فيضى ـ اشارى (عملى) و تفسير مبتنى بر عرفان نظرى، تقسيم كرده اند<ref> التفسير والمفسرون، ذهبى، ج 2، ص 352 </ref>؛ اما از نظر آية الله معرفت، اين تقسيم صحيح نيست، زيرا تفاوت اين دو نوع تفسير تنها به شدت و ضعف تأويلات آن هاست نه چيز ديگر<ref> التفسير والمفسرون، معرفت، ج 2، ص 538 - 539. </ref>
 در تفسير فيضى ـ اشارى، عارفان، آيات قرآنى را بر معنايى مغاير با مفاهيم ظاهرى و به مقتضاى اشارات پنهانى و رمزى تأويل مى كنند. در اغلب موارد تفسير بر اساس اين روش تلاشى است براى جمع بين ظاهر و باطن يا شريعت و حقيقت. اگر تأويل قرآن در شيوه تفسيرى فيضى ـ اشارى با ظاهر كتاب و سنت مخالفت نداشته باشد پسنديده است.<ref> سر نى، ج 1، ص 348 </ref>. از همين روست كه زرقانى براى تفسير اشارى شرايطى قائل است<ref> .مناهل العرفان، ج 2، ص 89. </ref> ذهبى اساس اين شيوه تفسيرى را مجاهدت و رياضت نفسانى عارفان دانسته كه محصول آن كشف و شهود عرفانى است و نيل به معانى باطنى قرآن از رهگذر همين كشف يا شهود پديد مى آيد.<ref> التفسير و المفسرون، ذهبى، ج 2، ص 381 - 382. </ref>
-تفسير مبتنى بر عرفان نظرى، تحت تأثير مكتب و آثار عرفانى ابن عربى (م. 638 ق.) بهويژه
-دائرة المعارف قرآن كريم، جلد 8، صفحه 246
+تفسير مبتنى بر عرفان نظرى، تحت تأثير مكتب و آثار عرفانى ابن عربى (م. 638 ق.) به ويژهآموزه وحدت وجود پديد آمد. صدرالدين قونوى (م.673 ق.) شاگرد و پسر خوانده ابن عربى، و عبدالرزاق كاشانى (م. 730 ق.) در تفسير قرآن از روش ابن عربى پيروى كردند.
 تفسير عرفانى به لحاظ روش و رويكرد تأويلى با برخى مشرب هاى فلسفى و كلامى همچون مشرب شيعى وجه اشتراك دارد.<ref> تمدن اسلامى در قرن چهارم، ج 1، ص 227 </ref>.از نظر تفكر شيعى، ضرورت تأويل را نمى توان انكار كرد؛ اما مصداق بارز آگاهان به تأويل آيات، بر مبناى روايات صحيح و موثق، اهل بيت(عليهم السلام) و راسخان در علم اند.
 هدف اصلى در اين شيوه تفسيرى، تطبيق انديشه هاى عرفان نظرى همچون وحدت وجود با آيات قرآن است.<ref> التفسير و المفسرون، معرفت، ج 2، ص 577؛ مكتب تفسير اشارى، ص 174. </ref>
 در كنار اين رويكرد تأويلى، شيخ اكبر به نوع ديگرى از تفسير پايبند است كه آن تفسير اشارى ـ رمزى است. عارفانى چون ابن عربى فهم خود را از قرآن كريم نوعى الهام و معرفتى وحى گونه تلقى مى كنند. اگر در تفسير ابن عربى از روش تفسير اشارى سخن مى رود دقيقاً همين مفهوم مراد است. ابن عربى تنزيل اصلى قرآن بر پيامبر را از سوى خداوند دانسته، به موازات آن تنزيل فهم آن بر دل مؤمنان نيز به باور او از ناحيه خداوند است. ابن عربى فهمى از قرآن را معتبر مى داند كه خداوند بر اهلش ارزانى مى كند. در چنين نگرشى وى از سخن بايزيد بسطامى كه گفته بود «حدثني قلبى عن إلهى» اثر پذيرفته بود. ابن عربى جريان افاضه الهى را مستمر دانسته، معتقد است فيض الهى و بشارت هاى روحانى هرگز پايان نمى پذيرند.<ref> الفتوحات المكيه، ج 1، ص 280. </ref> ابن عربى ادعا مى كند هرچه بر زبان اهل حقيقت (عارفان و صوفيان) از معانى اشارى قرآن جارى مى شود در واقع شرح مراد خداوند است. به نظر او اينكه اهل باطن معنايى را كه از آيه ها به دست مى آورند اشارات مى نامند نه تفسير براى تقيه است، چون از علماى ظاهرى و فقيهان مى هراسند.
@@ سطر ۸۷: / سطر ۹۰: @@
 [[رده:روشهای تفسیر قرآن]]
 [[رده:تفسیر عرفانی]]

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۷ دسامبر ۲۰۱۳، ساعت ۱۱:۱۰
سطر ۸۶:		سطر ۸۶:
	[[رده:تفسیر قرآن]]		[[رده:تفسیر قرآن]]
	[[رده:روشهای تفسیر قرآن]]		[[رده:روشهای تفسیر قرآن]]
		+	[[رده:تفسیر عرفانی]]

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۷ دسامبر ۲۰۱۳، ساعت ۱۱:۰۶
سطر ۸۵:		سطر ۸۵:
	{{تفسیر قرآن}}		{{تفسیر قرآن}}
	[[رده:تفسیر قرآن]]		[[رده:تفسیر قرآن]]
		+	[[رده:روشهای تفسیر قرآن]]

@@ سطر ۸۳: / سطر ۸۳: @@
 * آیا تفسیر عرفانی معتبر است؟، دکتر عبدالله حاجی علی، مجله معارف - آبان 1386، شماره50.
 *تفسير عرفانى، محسن قاسم پور،دائرة المعارف قرآن کریم جلد8،ص 245.
+{{تفسیر قرآن}}
 [[رده:تفسیر قرآن]]