تفسیر اجتماعی - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

مهدی موسوی در ‏۴ سپتامبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۰:۳۰

2022-09-04T10:30:17Z

Aghajani در ‏۳ مارس ۲۰۲۰، ساعت ۱۰:۳۱

2020-03-03T10:31:48Z

Aghajani در ‏۲ نوامبر ۲۰۱۹، ساعت ۱۰:۴۴

2019-11-02T10:44:47Z

مرضیه الله وکیل جزی در ‏۳۰ ژانویهٔ ۲۰۱۴، ساعت ۰۷:۳۲

2014-01-30T07:32:23Z

بهرامی در ‏۲۴ دسامبر ۲۰۱۳، ساعت ۱۱:۵۹

2013-12-24T11:59:43Z

بهرامی: صفحه‌ای جدید حاوی '{{الگو:نیازمند ویرایش فنی}} {{منبع الکترونیکی معتبر|ماخذ=پایگاه}} "تفسیر" در لغت از...' ایجاد کرد

2013-12-24T11:57:30Z

صفحه‌ای جدید حاوی '{{الگو:نیازمند ویرایش فنی}} {{منبع الکترونیکی معتبر|ماخذ=پایگاه}} "تفسیر" در لغت از...' ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{الگو:نیازمند ویرایش فنی}}
{{منبع الکترونیکی معتبر|ماخذ=پایگاه}}
"تفسیر" در لغت از ماده "فسََّر" به معنی «کشف و پرده‌برداری از معنای لفظ و ظاهر کردن آن» است<ref>. مجمع البحرین، طریحی، تهران، مرتضوی، سوم، 1375 ش، ج 3، ص 438</ref> و در اصطلاح به معنای پرده برداری از ابهاماتِ کلمات و جملات قرآن و توضیح مقاصد و اهداف آنها است.<ref>. رضایی اصفهانی، محمد علی؛ درسنامه روشها و گرایشهای تفسیری، قم، مرکز جهانی، اول، 1382ش، ص 23</ref>

== توضیح بعضی واژگان ==

"گرایش" یعنی تأثیر باورهای مذهبی، کلامی، جهت گیریهای عصری و سبکهای پردازش در تفسیر قرآن، که بر اساس عقاید، نیازها، ذوق و سلیقه و تخصص علمی مفسر شکل می‌گیرد.<ref>. همان، ص 22</ref>
"روش" یعنی استفاده از ابزار یا منبع خاص (مانند:قرآن، روایت، عقل و...) در تفسیر قرآن تا معانی ومقصود آیه را روشن کند.<ref>. همان، ص 22</ref>

== جایگاه علمی واژه ==

تفسیر اجتماعی که شاخه‌ای از تفسیر اجتهادی با گرایش اجتماعی است به معنای خضوع در برابر مفاهیم اجتماعی و نیازهای واقعی عصر حاضر است که مفسر در این روش تلاش می‌کند، بین نظریه قرآن در زمینه مسائل اجتماعی،با هدف اجتماعی، هماهنگی برقرار نماید،<ref>. ایازی، سید محمد علی؛ المفسرون حیاتهم و منهجهم؛ تهران، وزارت ارشاد اول، 1414 ق، ص 53</ref> و در جنبه‌های محتلف اجتماعی از مسائل اعتقادی گرفته تا مسائل اقتصادی، سیاسی، اخلاقی و حقوقی، به ارایه نظریه و تئوری می‌پردازد و مشکلات را پیش بینی می‌کند و به شبهات مختلف پاسخ می‌دهد.
مفسر در این تفسیر از موضعی متعهدانه و مسئولانه به قضایا نگاه می‌کند و نگران حوادث و تحولات است و از همین روست که همۀ راه حل‌ها را بررسی می‌کند و آنچه را مطابق فرهنگ و تعالیم قرآنی می‌یابد، ارایه می‌دهد.<ref>. فصلنامه قرآن پژوهی مبین، زمستان، 1379ش، 4، ص 101 تا 114</ref>

== تاریخچه ==

قرآن کریم همانطور که به عقاید و احکام تکلیفی انسان می‌پردازد، بسیاری از مطالب مربوط به زندگی اجتماعی و فردی بشر را بیان کرده است. این بُعد از قرآن از دیرباز مورد توجه مفسران بوده و به تفسیر آیات مربوط به آن پرداخته‌اند، اما در قرن اخیر، با حرکت "سید جمال الدین اسدآبادی" در مصر نگاهی نو به تعالیم قرآن و اسلام شکل گرفت<ref>. رضایی، محمد علی؛ منطق تفسیر قرآن (2) قم، مرکز جهانی علوم اسلامی، دوم، 1385، ص 347</ref> و به تبعیت از او شاگردش استاد "محمد عبده" پایه و اساس این بنیان را پی ریزی کرد، و باب اجتهاد در تفسیر را پس از چندین قرن گشود.
بعد از او هم، شاگردانش، به همین شیوه و سبک عمل کردند، اما کسی که در این راه گوی سبقت را از همه ربوده است علامه و فیلسوف بزرگوار سید محمد حسین طباطبایی (ره) می‌باشد، که در تفسیر المیزان مباحث اجتماعی زیادی را طرح می‌کند.<ref>. معرف، محمد هادی؛ تفسیر و مفسران، قم، مؤسسه فرهنگی التمهید، اول، 1380 ش، ج 2، ص 483</ref>

== تفسیر اجتماعی در المیزان ==

«یا أیّها الّذینَ آمنوا اصْبِروا وَ صابِروا و رابِطوا...»<ref>. آل عمران، 3/ 200</ref>
«ای کسانی که ایمان آورده‌اید! در برابر مشکلات و هوسها استقامت کنید! و در برابر دشمنان (نیز)، پایدار باشید و از مرزهای خود، مراقبت کنید...»
علامه طباطبایی (ره) در تفسیر این آیه بحث‌هایی را در زمینه‌های مختلف اجتماعی مانند بحث انسان و اجتماع، انسان و رشد و نمو او در اجتماع، عنایت اسلام به اجتماع، رابطه فرد و اجتماع در اسلام و...مطرح می‌کند.<ref>. علامه طباطبایی (ره)، ترجمه المیزان، موسوی همدانی، قم، جامعه مدرسین، پنجم، 1374ش، ج 4، ص 143 تا 212</ref> همچنین در جاهای مختلفی از تفسیر المیزان، مباحثی چون، اجتماع، اخوت و برادری، اصلاحات اخلاقی حکومت و حاکم، حریت و آزادی و شئون مختلف آن، حیات اجتماعی، عدالت اجتماعی، قوانین اجتماعی، وحدت اجتماعی، هدایت اجتماعی، ضرورت وجود قوانین در جامعه و...را مطرح و بحث می‌کند.<ref>.این بحثها در جلدهای مختلف المیزان مانند 1، 4، 5، 6، 11، 13، 19 و...طرح شده است.</ref>

== ویژگیهای تفسیر اجتماعی ==

مفسرانی که به این گرایش تفسیری روی آورده‌اند به عناصر ذیل توجه بیشتری کرده‌اند:

1- به آیاتی از قرآن که مسائل اجتماعی را بیان می‌کند بیشتر پرداخته‌اند.<ref>.تفسیر و مفسران، معرفت، محمدهادی، پیشین</ref>
2- به مشکلات مسلمانان در عصر خویش توجّه کرده و آیات قرآن را بر زندگی عصر خود تطبیق نموده و درمان مشکلات اجتماعی را در قرآن جستجو کرده‌اند.<ref>.همان.</ref>
3- به آموزه‌های تربیتی و ارشادی قرآن توجه خاص داشته‌اند.<ref>.همان.</ref>
4- معمولاً از بیانی شیوا و ساده استفاده کرده‌اند تا تفسیر برای عموم مردم (سطح متوسط جامعه) قابل استفاده باشد.<ref>.همان.</ref>
5- به شبهات و اشکال‌های مخالفان نسبت به قرآن و اسلام توجه کرده و پاسخ می‌دهند.<ref>.همان.</ref>
6- مفسر در گرایش اجتماعی، روحیه‌ای اجتماع گرایانه دارد و آیات قرآن، احکام اسلامی را از زاویه فردی نمی‌بیند.<ref>.همان.</ref>
7- مفسر گرایش اجتماعی، تقلیدگونه با تفسیر برخورد نمی‌کند و می‌کوشد با اسلوبی زیبا، سنت‌های اجتماعی آیات قرآن را بر نیازهای عصر تطبیق کند و با بیانی د رخور فهم همه ارایه نماید.<ref>.همان.</ref>

==پانویس==
{{پانویس}}

== منابع ==

*[http://www.pajoohe.com/fa/index.php?Page=definition&UID=31426 تفسیر اجتماعی، سایت پژوهشکده باقرالعلوم علیه السلام (بخش فرهنگ علوم انسانی و اسلامی)] تاریخ بازیابی: 3 دی 1392.
[[رده:روشهای تفسیر قرآن]]

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
 {{منبع الکترونیکی معتبر|ماخذ=پایگاه}}
-"تفسیر" در لغت از ماده "فسََّر" به معنی «کشف و پرده‌برداری از معنای لفظ و ظاهر کردن آن» است.<ref>مجمع البحرین، طریحی، تهران، مرتضوی، سوم، 1375 ش، ج3، ص438.</ref> و در اصطلاح به معنای پرده برداری از ابهاماتِ کلمات و جملات قرآن و توضیح مقاصد و اهداف آنها است.<ref>رضایی اصفهانی، محمدعلی؛ درسنامه روشها و گرایشهای تفسیری، قم، مرکز جهانی، اول، 1382ش، ص23.</ref>
+«تفسیر اجتماعی» از رویکردهای بسیار مهم [[تفسیر قرآن|تفسیری]] است که در دوره معاصر پدیدار گشته و در جنبه‌های مختلف اجتماعی به ارایه نظریه می‌پردازد. توجه به آیات [[قرآن]] در حل مسائل اجتماعی و تطبیق آموزه‌های قرآنی و پاسخ درخور برای رفع شبهات اجتماعی، از مهمترین شاخصه‌های تفسیر اجتماعی است.
-==توضیح بعضی واژگان==
+==مفهوم تفسیر اجتماعی==
-"گرایش" یعنی تأثیر باورهای مذهبی، کلامی، جهت گیری های عصری و سبکهای پردازش در تفسیر قرآن که بر اساس عقاید، نیازها، ذوق و سلیقه و تخصص علمی مفسر شکل می‌گیرد.<ref>همان، ص22.</ref> "روش" یعنی استفاده از ابزار یا منبع خاص (مانند: قرآن، روایت، عقل و...) در تفسیر قرآن تا معانی و مقصود آیه را روشن کند.<ref>همان، ص22.</ref>
+«[[تفسیر قرآن|تفسیر]]» به معنای پرده برداری از ابهاماتِ کلمات و جملات [[قرآن]] و توضیح مقاصد و اهداف آنها است؛<ref>رضایی اصفهانی، محمدعلی؛ درسنامه روشها و گرایشهای تفسیری، قم، مرکز جهانی، اول، ۱۳۸۲ش، ص۲۳.</ref> و «تفسیر اجتماعی» که شاخه‌ای از [[تفسیر اجتهادی]] با گرایش اجتماعی است به معنای خضوع در برابر مفاهیم اجتماعی و نیازهای واقعی عصر حاضر است که مفسر در این روش تلاش می‌کند، بین نظریه قرآن در زمینه مسائل اجتماعی با هدف اجتماعی هماهنگی برقرار نماید<ref>ایازی، سید محمدعلی؛ المفسرون حیاتهم و منهجهم؛ تهران، وزارت ارشاد اول، ۱۴۱۴ق، ص۵۳.</ref> و در جنبه‌های مختلف اجتماعی از مسائل اعتقادی گرفته تا مسائل اقتصادی، سیاسی، اخلاقی و حقوقی به ارایه نظریه و تئوری می‌پردازد و مشکلات را پیش بینی می‌کند و به شبهات مختلف پاسخ می‌دهد.
-==جایگاه علمی واژه==
+مفسر در این تفسیر از موضعی متعهدانه و مسئولانه به قضایا نگاه می‌کند و نگران حوادث و تحولات است و از همین روست که همه راه حل‌ها را بررسی می‌کند و آنچه را مطابق فرهنگ و تعالیم قرآنی می‌یابد، ارایه می‌دهد.<ref>فصلنامه قرآن پژوهی مبین، زمستان، ۱۳۷۹ش، ۴، ص ۱۰۱ تا ۱۱۴.</ref>
-تفسیر اجتماعی که شاخه‌ای از تفسیر اجتهادی با گرایش اجتماعی است به معنای خضوع در برابر مفاهیم اجتماعی و نیازهای واقعی عصر حاضر است که مفسر در این روش تلاش می‌کند، بین نظریه قرآن در زمینه مسائل اجتماعی با هدف اجتماعی هماهنگی برقرار نماید<ref>ایازی، سید محمدعلی؛ المفسرون حیاتهم و منهجهم؛ تهران، وزارت ارشاد اول، 1414ق، ص53.</ref> و در جنبه‌های محتلف اجتماعی از مسائل اعتقادی گرفته تا مسائل اقتصادی، سیاسی، اخلاقی و حقوقی به ارایه نظریه و تئوری می‌پردازد و مشکلات را پیش بینی می‌کند و به شبهات مختلف پاسخ می‌دهد.
+==تاریخچه تفسیر اجتماعی==
-مفسر در این تفسیر از موضعی متعهدانه و مسئولانه به قضایا نگاه می‌کند و نگران حوادث و تحولات است و از همین روست که همه راه حل‌ها را بررسی می‌کند و آنچه را مطابق فرهنگ و تعالیم قرآنی می‌یابد، ارایه می‌دهد.<ref>فصلنامه قرآن پژوهی مبین، زمستان، 1379ش، 4، ص 101 تا 114.</ref>
+[[قرآن کریم]] همانطور که به عقاید و [[احکام شرعی|احکام]] تکلیفی انسان می‌پردازد، بسیاری از مطالب مربوط به زندگی اجتماعی و فردی بشر را بیان کرده است. این بُعد از قرآن از دیرباز مورد توجه مفسران بوده و به تفسیر آیات مربوط به آن پرداخته‌اند، اما در قرن اخیر با حرکت "[[سید جمال الدین اسدآبادی]]" در [[مصر]]، نگاهی نو به تعالیم قرآن و [[اسلام]] شکل گرفت.<ref>رضایی، محمدعلی؛ منطق تفسیر قرآن(۲) قم، مرکز جهانی علوم اسلامی، دوم، ۱۳۸۵، ص۳۴۷.</ref> و به تبعیت از او شاگردش استاد "[[محمد عبده]]" پایه و اساس این بنیان را پی ریزی کرد و باب [[اجتهاد]] در تفسیر را پس از چندین قرن گشود. بعد از او هم شاگردانش به همین شیوه و سبک عمل کردند، اما کسی که در این راه گوی سبقت را از همه ربوده است، فیلسوف بزرگوار علامه [[علامه طباطبایى|سید محمدحسین طباطبایی]] می‌باشد که در [[المیزان فی تفسیر القرآن (کتاب)|تفسیر المیزان]] مباحث اجتماعی زیادی را طرح می‌کند.<ref>معرف، محمدهادی؛ تفسیر و مفسران، قم، مؤسسه فرهنگی التمهید، اول، ۱۳۸۰ ش، ج۲، ص۴۸۳.</ref>
 ==ویژگیهای تفسیر اجتماعی==
-مفسرانی که به این گرایش تفسیری روی آورده‌اند به عناصر ذیل توجه بیشتری کرده‌اند:
+* توجه به آیات قرآن در حل مسائل اجتماعی،
-# به آیاتی از قرآن که مسائل اجتماعی را بیان می‌کند بیشتر پرداخته‌اند.<ref>تفسیر و مفسران، معرفت، محمدهادی، پیشین.</ref>
+از دیدگاه آیت الله محمدهادی معرفت نیز، مفسرانی که به این گرایش تفسیری روی آورده‌اند به عناصر ذیل توجه بیشتری کرده‌اند:
 ==پانویس==
 {{پانویس}}
 ==منابع==
-*پژوهشکده باقرالعلوم، تفسیر اجتماعی، [http://www.pajoohe.ir  دانشنامه پژوهه] تاریخ بازیابی: 3 دی 1392.
+*"تفسیر اجتماعی"، [http://www.pajoohe.ir دانشنامه پژوهه]، تاریخ بازیابی: ۳ دی ۱۳۹۲.
+*"نقد گرایش اجتماعی تفسیر معاصرانه قرآن کریم"، علی اکبر فراهی بخشایش، مجله قرآن پژوهی خاورشناسان، بهار ۱۴۰۰.
 [[رده:روشهای تفسیر قرآن]]
 [[رده:تفسیر اجتماعی]]

@@ سطر ۴۱: / سطر ۴۱: @@
 ==منابع==
-* [http://www.pajoohe.com/fa/index.php?Page=definition&UID=31426 تفسیر اجتماعی، سایت پژوهشکده باقرالعلوم علیه السلام (بخش فرهنگ علوم انسانی و اسلامی)] تاریخ بازیابی: 3 دی 1392.
+*پژوهشکده باقرالعلوم، تفسیر اجتماعی، [http://www.pajoohe.ir  دانشنامه پژوهه] تاریخ بازیابی: 3 دی 1392.
 [[رده:روشهای تفسیر قرآن]]
 [[رده:تفسیر اجتماعی]]

@@ سطر ۲۱: / سطر ۲۱: @@
 ==تفسیر اجتماعی در المیزان==
-{{متن قرآن|«یا أیّها الّذینَ آمنوا اصْبِروا وَصابِروا و رابِطوا...»}}؛<ref>[[سوره آل عمران]]، 3/200.</ref> ای کسانی که ایمان آورده‌اید! در برابر مشکلات و هوسها استقامت کنید! و در برابر دشمنان (نیز) پایدار باشید و از مرزهای خود مراقبت کنید...
+{{متن قرآن|«يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اصْبِرُوا وَصَابِرُوا وَرَابِطُوا...»}}؛<ref>[[سوره آل عمران]]، 3/200.</ref> ای کسانی که ایمان آورده‌اید! در برابر مشکلات و هوسها استقامت کنید! و در برابر دشمنان (نیز) پایدار باشید و از مرزهای خود مراقبت کنید...
 [[علامه طباطبایی]] در تفسیر این آیه بحث‌هایی را در زمینه‌های مختلف اجتماعی مانند بحث انسان و اجتماع، انسان و رشد و نمو او در اجتماع، عنایت اسلام به اجتماع، رابطه فرد و اجتماع در اسلام و... مطرح می‌کند.<ref>علامه طباطبایی، ترجمه المیزان، موسوی همدانی، قم، جامعه مدرسین، پنجم، 1374ش، ج4، ص143 تا 212.</ref> همچنین در جاهای مختلفی از تفسیر المیزان، مباحثی چون اجتماع، اخوت و برادری، اصلاحات اخلاقی حکومت و حاکم، حریت و آزادی و شئون مختلف آن، حیات اجتماعی، عدالت اجتماعی، قوانین اجتماعی، وحدت اجتماعی، هدایت اجتماعی، ضرورت وجود قوانین در جامعه و... را مطرح و بحث می‌کند.<ref>این بحث ها در جلدهای مختلف المیزان مانند 1، 4، 5، 6، 11، 13، 19 و... طرح شده است.</ref>

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
 {{منبع الکترونیکی معتبر|ماخذ=پایگاه}}
-== توضیح بعضی واژگان ==
+"تفسیر" در لغت از ماده "فسََّر" به معنی «کشف و پرده‌برداری از معنای لفظ و ظاهر کردن آن» است.<ref>مجمع البحرین، طریحی، تهران، مرتضوی، سوم، 1375 ش، ج3، ص438.</ref> و در اصطلاح به معنای پرده برداری از ابهاماتِ کلمات و جملات قرآن و توضیح مقاصد و اهداف آنها است.<ref>رضایی اصفهانی، محمدعلی؛ درسنامه روشها و گرایشهای تفسیری، قم، مرکز جهانی، اول، 1382ش، ص23.</ref>
-"گرایش" یعنی تأثیر باورهای مذهبی، کلامی، جهت گیریهای عصری و سبکهای پردازش در تفسیر قرآن، که بر اساس عقاید، نیازها، ذوق و سلیقه و تخصص علمی مفسر شکل می‌گیرد.<ref>. همان، ص 22</ref>
+==توضیح بعضی واژگان==
-تفسیر اجتماعی که شاخه‌ای از تفسیر اجتهادی با گرایش اجتماعی است به معنای خضوع در برابر مفاهیم اجتماعی و نیازهای واقعی عصر حاضر است که مفسر در این روش تلاش می‌کند، بین نظریه قرآن در زمینه مسائل اجتماعی،با هدف اجتماعی، هماهنگی برقرار نماید،<ref>. ایازی، سید محمد علی؛ المفسرون حیاتهم و منهجهم؛ تهران، وزارت ارشاد اول، 1414 ق، ص 53</ref> و در جنبه‌های محتلف اجتماعی از مسائل اعتقادی گرفته تا مسائل اقتصادی، سیاسی، اخلاقی و حقوقی، به ارایه نظریه و تئوری می‌پردازد و مشکلات را پیش بینی می‌کند و به شبهات مختلف پاسخ می‌دهد.
+"گرایش" یعنی تأثیر باورهای مذهبی، کلامی، جهت گیری های عصری و سبکهای پردازش در تفسیر قرآن که بر اساس عقاید، نیازها، ذوق و سلیقه و تخصص علمی مفسر شکل می‌گیرد.<ref>همان، ص22.</ref> "روش" یعنی استفاده از ابزار یا منبع خاص (مانند: قرآن، روایت، عقل و...) در تفسیر قرآن تا معانی و مقصود آیه را روشن کند.<ref>همان، ص22.</ref>
-قرآن کریم همانطور که به عقاید و احکام تکلیفی انسان می‌پردازد، بسیاری از مطالب مربوط به زندگی اجتماعی و فردی بشر را بیان کرده است. این بُعد از قرآن از دیرباز مورد توجه مفسران بوده و به تفسیر آیات مربوط به آن پرداخته‌اند، اما در قرن اخیر، با حرکت "سید جمال الدین اسدآبادی" در مصر نگاهی نو به تعالیم قرآن و اسلام شکل گرفت<ref>. رضایی، محمد علی؛ منطق تفسیر قرآن (2) قم، مرکز جهانی علوم اسلامی، دوم، 1385، ص 347</ref> و به تبعیت از او شاگردش استاد "محمد عبده" پایه و اساس این بنیان را پی ریزی کرد، و باب اجتهاد در تفسیر را پس از چندین قرن گشود.
+==جایگاه علمی واژه==
-== تفسیر اجتماعی در المیزان ==
+تفسیر اجتماعی که شاخه‌ای از تفسیر اجتهادی با گرایش اجتماعی است به معنای خضوع در برابر مفاهیم اجتماعی و نیازهای واقعی عصر حاضر است که مفسر در این روش تلاش می‌کند، بین نظریه قرآن در زمینه مسائل اجتماعی با هدف اجتماعی هماهنگی برقرار نماید<ref>ایازی، سید محمدعلی؛ المفسرون حیاتهم و منهجهم؛ تهران، وزارت ارشاد اول، 1414ق، ص53.</ref> و در جنبه‌های محتلف اجتماعی از مسائل اعتقادی گرفته تا مسائل اقتصادی، سیاسی، اخلاقی و حقوقی به ارایه نظریه و تئوری می‌پردازد و مشکلات را پیش بینی می‌کند و به شبهات مختلف پاسخ می‌دهد.
-«یا أیّها الّذینَ آمنوا اصْبِروا وَ صابِروا و رابِطوا...»<ref>. آل عمران، 3/ 200</ref>
+مفسر در این تفسیر از موضعی متعهدانه و مسئولانه به قضایا نگاه می‌کند و نگران حوادث و تحولات است و از همین روست که همه راه حل‌ها را بررسی می‌کند و آنچه را مطابق فرهنگ و تعالیم قرآنی می‌یابد، ارایه می‌دهد.<ref>فصلنامه قرآن پژوهی مبین، زمستان، 1379ش، 4، ص 101 تا 114.</ref>
-== ویژگیهای تفسیر اجتماعی ==
+==تاریخچه==
 مفسرانی که به این گرایش تفسیری روی آورده‌اند به عناصر ذیل توجه بیشتری کرده‌اند:
-- به آیاتی از قرآن که مسائل اجتماعی را بیان می‌کند بیشتر پرداخته‌اند.<ref>.تفسیر و مفسران، معرفت، محمدهادی، پیشین</ref>
+# به آیاتی از قرآن که مسائل اجتماعی را بیان می‌کند بیشتر پرداخته‌اند.<ref>تفسیر و مفسران، معرفت، محمدهادی، پیشین.</ref>
-- به مشکلات مسلمانان در عصر خویش توجّه کرده و آیات قرآن را بر زندگی عصر خود تطبیق نموده و درمان مشکلات اجتماعی را در قرآن جستجو کرده‌اند.<ref>.همان.</ref>
+# به مشکلات مسلمانان در عصر خویش توجه کرده و آیات قرآن را بر زندگی عصر خود تطبیق نموده و درمان مشکلات اجتماعی را در قرآن جستجو کرده‌اند.<ref>همان.</ref>
-- به آموزه‌های تربیتی و ارشادی قرآن توجه خاص داشته‌اند.<ref>.همان.</ref>
+# به آموزه‌های تربیتی و ارشادی قرآن توجه خاص داشته‌اند.<ref>همان.</ref>
-- معمولاً از بیانی شیوا و ساده استفاده کرده‌اند تا تفسیر برای عموم مردم (سطح متوسط جامعه) قابل استفاده باشد.<ref>.همان.</ref>
+# معمولاً از بیانی شیوا و ساده استفاده کرده‌اند تا تفسیر برای عموم مردم (سطح متوسط جامعه) قابل استفاده باشد.<ref>همان.</ref>
-- به شبهات و اشکال‌های مخالفان نسبت به قرآن و اسلام توجه کرده و پاسخ می‌دهند.<ref>.همان.</ref>
+# به شبهات و اشکال‌های مخالفان نسبت به [[قرآن]] و اسلام توجه کرده و پاسخ می‌دهند.<ref>همان.</ref>
-- مفسر در گرایش اجتماعی، روحیه‌ای اجتماع گرایانه دارد و آیات قرآن، احکام اسلامی را از زاویه فردی نمی‌بیند.<ref>.همان.</ref>
+# مفسر در گرایش اجتماعی، روحیه‌ای اجتماع گرایانه دارد و آیات قرآن، احکام اسلامی را از زاویه فردی نمی‌بیند.<ref>همان.</ref>
-- مفسر گرایش اجتماعی، تقلیدگونه با تفسیر برخورد نمی‌کند و می‌کوشد با اسلوبی زیبا، سنت‌های اجتماعی آیات قرآن را بر نیازهای عصر تطبیق کند و با بیانی د رخور فهم همه ارایه نماید.<ref>.همان.</ref>
+# مفسر گرایش اجتماعی، تقلیدگونه با تفسیر برخورد نمی‌کند و می‌کوشد با اسلوبی زیبا، سنت‌های اجتماعی آیات قرآن را بر نیازهای عصر تطبیق کند و با بیانی در خور فهم همه ارایه نماید.<ref>همان.</ref>
 ==پانویس==
 {{پانویس}}
-== منابع ==
+==منابع==
 [[رده:روشهای تفسیر قرآن]]
 [[رده:تفسیر اجتماعی]]

@@ سطر ۶: / سطر ۶: @@
 "گرایش" یعنی تأثیر باورهای مذهبی، کلامی، جهت گیریهای عصری و سبکهای پردازش در تفسیر قرآن، که بر اساس عقاید، نیازها، ذوق و سلیقه و تخصص علمی مفسر شکل می‌گیرد.<ref>. همان، ص 22</ref>
- "روش" یعنی استفاده از ابزار یا منبع خاص (مانند:قرآن، روایت، عقل و...) در تفسیر قرآن تا معانی ومقصود آیه را روشن کند.<ref>. همان، ص 22</ref>
+"روش" یعنی استفاده از ابزار یا منبع خاص (مانند:قرآن، روایت، عقل و...) در تفسیر قرآن تا معانی ومقصود آیه را روشن کند.<ref>. همان، ص 22</ref>
 == جایگاه علمی واژه ==
- تفسیر اجتماعی که شاخه‌ای از تفسیر اجتهادی با گرایش اجتماعی است به معنای خضوع در برابر مفاهیم اجتماعی و نیازهای واقعی عصر حاضر است که مفسر در این روش تلاش می‌کند، بین نظریه قرآن در زمینه مسائل اجتماعی،با هدف اجتماعی، هماهنگی برقرار نماید،<ref>. ایازی، سید محمد علی؛ المفسرون حیاتهم و منهجهم؛ تهران، وزارت ارشاد اول، 1414 ق، ص 53</ref> و در جنبه‌های محتلف اجتماعی از مسائل اعتقادی گرفته تا مسائل اقتصادی، سیاسی، اخلاقی و حقوقی، به ارایه نظریه و تئوری می‌پردازد و مشکلات را پیش بینی می‌کند و به شبهات مختلف پاسخ می‌دهد.
+تفسیر اجتماعی که شاخه‌ای از تفسیر اجتهادی با گرایش اجتماعی است به معنای خضوع در برابر مفاهیم اجتماعی و نیازهای واقعی عصر حاضر است که مفسر در این روش تلاش می‌کند، بین نظریه قرآن در زمینه مسائل اجتماعی،با هدف اجتماعی، هماهنگی برقرار نماید،<ref>. ایازی، سید محمد علی؛ المفسرون حیاتهم و منهجهم؛ تهران، وزارت ارشاد اول، 1414 ق، ص 53</ref> و در جنبه‌های محتلف اجتماعی از مسائل اعتقادی گرفته تا مسائل اقتصادی، سیاسی، اخلاقی و حقوقی، به ارایه نظریه و تئوری می‌پردازد و مشکلات را پیش بینی می‌کند و به شبهات مختلف پاسخ می‌دهد.
 مفسر در این تفسیر از موضعی متعهدانه و مسئولانه به قضایا نگاه می‌کند و نگران حوادث و تحولات است و از همین روست که همۀ راه حل‌ها را بررسی می‌کند و آنچه را مطابق فرهنگ و تعالیم قرآنی می‌یابد، ارایه می‌دهد.<ref>. فصلنامه قرآن پژوهی مبین، زمستان، 1379ش، 4، ص 101 تا 114</ref>
@@ سطر ۱۶: / سطر ۱۶: @@
 قرآن کریم همانطور که به عقاید و احکام تکلیفی انسان می‌پردازد، بسیاری از مطالب مربوط به زندگی اجتماعی و فردی بشر را بیان کرده است. این بُعد از قرآن از دیرباز مورد توجه مفسران بوده و به تفسیر آیات مربوط به آن پرداخته‌اند، اما در قرن اخیر، با حرکت "سید جمال الدین اسدآبادی" در مصر نگاهی نو به تعالیم قرآن و اسلام شکل گرفت<ref>. رضایی، محمد علی؛ منطق تفسیر قرآن (2) قم، مرکز جهانی علوم اسلامی، دوم، 1385، ص 347</ref> و به تبعیت از او شاگردش استاد "محمد عبده" پایه و اساس این بنیان را پی ریزی کرد، و باب اجتهاد در تفسیر را پس از چندین قرن گشود.
- بعد از او هم، شاگردانش، به همین شیوه و سبک عمل کردند، اما کسی که در این راه گوی سبقت را از همه ربوده است علامه و فیلسوف بزرگوار سید محمد حسین طباطبایی (ره) می‌باشد، که در تفسیر المیزان مباحث اجتماعی زیادی را طرح می‌کند.<ref>. معرف، محمد هادی؛ تفسیر و مفسران، قم، مؤسسه فرهنگی التمهید، اول، 1380 ش، ج 2، ص 483</ref>
+بعد از او هم، شاگردانش، به همین شیوه و سبک عمل کردند، اما کسی که در این راه گوی سبقت را از همه ربوده است علامه و فیلسوف بزرگوار سید محمد حسین طباطبایی (ره) می‌باشد، که در تفسیر المیزان مباحث اجتماعی زیادی را طرح می‌کند.<ref>. معرف، محمد هادی؛ تفسیر و مفسران، قم، مؤسسه فرهنگی التمهید، اول، 1380 ش، ج 2، ص 483</ref>
 == تفسیر اجتماعی در المیزان ==
@@ سطر ۴۳: / سطر ۴۳: @@
 *[http://www.pajoohe.com/fa/index.php?Page=definition&UID=31426 تفسیر اجتماعی، سایت پژوهشکده باقرالعلوم علیه السلام (بخش فرهنگ علوم انسانی و اسلامی)] تاریخ بازیابی: 3 دی 1392.
 [[رده:روشهای تفسیر قرآن]]