تفاخر - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

Mohammadi: /* آثار سوء تفاخر */

2025-04-12T17:13:53Z

‏آثار سوء تفاخر

Mohammadi: /* اسباب تفاخر */

2025-04-11T16:58:19Z

‏اسباب تفاخر

Mohammadi: /* تفاخر در قرآن */

2025-04-11T11:33:32Z

‏تفاخر در قرآن

Mohammadi: /* تفاخر در قرآن */

2025-04-11T11:32:51Z

‏تفاخر در قرآن

مهدی موسوی در ‏۱۶ اوت ۲۰۲۲، ساعت ۱۱:۵۱

2022-08-16T11:51:13Z

نمایش تغییرات

مهدی موسوی در ‏۱۶ اوت ۲۰۲۲، ساعت ۱۱:۴۵

2022-08-16T11:45:15Z

نمایش تغییرات

مهدی موسوی در ‏۱۶ اوت ۲۰۲۲، ساعت ۱۰:۲۹

2022-08-16T10:29:54Z

Aghajani در ‏۳ مارس ۲۰۲۰، ساعت ۰۸:۲۳

2020-03-03T08:23:31Z

Aghajani در ‏۲۴ سپتامبر ۲۰۱۹، ساعت ۱۲:۰۸

2019-09-24T12:08:57Z

Aghajani در ‏۱۷ اوت ۲۰۱۹، ساعت ۰۷:۵۶

2019-08-17T07:56:21Z

@@ سطر ۳۸: / سطر ۳۸: @@
 ==آثار سوء تفاخر==
-با اندک دقتی در احوال صاحبان چنین صفتی بدست می‌آید که این رذیله و صفت زشت، [[انسان]] را از کمالات ظاهری و باطنی و از لذائذ دنیوی و اخروی باز می‌دارد و تولید بغض و عداوت کرده، انسان را از چشم خلائق انداخته و ناچیز می‌کند. علاوه بر این که موجب [[ذلت نفس|ذلت]] و خواری در [[آخرت]] می‌گردد،<ref> همان، ص ۸۶.</ref> چنانکه خدای تعالی می‌فرماید: {{متن قرآن|«ادْخُلُوا أَبْوَابَ جَهَنَّمَ خَالِدِینَ فِیهَا فَبِئْسَ مَثْوَى الْمُتَکبِّرِینَ»}}<ref>[[سوره زمر]]، آیه ۷۲.</ref> داخل شوید در درهای [[جهنم]]، در حالتی که همیشه در آن خواهید بود که متکبران را بسیار بدمنزلگاهی است.
+با اندک دقتی در احوال صاحبان چنین صفتی بدست می‌آید که این رذیله و صفت زشت، [[انسان]] را از کمالات ظاهری و باطنی و از لذائذ دنیوی و اخروی باز می‌دارد و تولید بغض و عداوت کرده، انسان را از چشم خلائق انداخته و ناچیز می‌کند. علاوه بر این که موجب [[ذلت نفس|ذلت]] و خواری در [[آخرت]] می‌گردد؛ چنانکه خدای تعالی می‌فرماید: {{متن قرآن|«قِيلَ ادْخُلُوا أَبْوَابَ جَهَنَّمَ خَالِدِينَ فِيهَا فَبِئْسَ مَثْوَى الْمُتَكَبِّرِينَ»}}<ref>[[آیه 72 سوره زمر|سوره زمر، آیه ۷۲.]]</ref>؛ داخل شوید در درهای [[جهنم]]، در حالتی که همیشه در آن خواهید بود که متکبران را بسیار بدمنزلگاهی است.
-تفاخر با روی گردانی و اعراض از مردم نیز ارتباط دارد؛ این نکته در آیه ۱۸ [[سوره لقمان]] آمده است: "وَ لاتُصَعِّرْ خدّکَ لٍلّناسِ وَ لاتَمْشِ فی الَأرْضِ مَرَحاً اِنَّ اللهَ لایُحِبُّ کُلَّ مُختالٍ فخورِ".  (و هرگز به تکّبر و ناز از مردم رخ متاب و در زمین با غرور و تبختر قدم برمدار که خدا هرگز مردم متکبر خودستا را دوست نمی دارد).
+تفاخر با روی گردانی و اعراض از مردم نیز ارتباط دارد؛ این نکته در [[سوره لقمان]] آمده است: {{متن قرآن|«وَلَا تُصَعِّرْ خَدَّكَ لِلنَّاسِ وَلَا تَمْشِ فِي الْأَرْضِ مَرَحًا إِنَّ اللَّهَ لَا يُحِبُّ كُلَّ مُخْتَالٍ فَخُورٍ»}}<ref>[[آیه 18 سوره لقمان|سوره لقمان، آیه ۱۸.]]</ref>؛ و هرگز به تکّبر و ناز از مردم رخ متاب و در زمین با غرور و تبختر قدم برمدار که خدا هرگز مردم متکبر خودستا را دوست نمی دارد.
 همچنین تفاخر موجب بخل در انفاق می گردد و این همان ارتباط و تلازم تفاخر با بخل است. درباره بخل و تفاخر می توان بدین نکته اشاره کرد که از آنجائی که کثرت فخر، ناشی از مال و جاه است، لذا افراط در حب و دوستی مال و جاه موجب بخل در انفاق می گردد و حبّ جاه و مغرور شدن به حطام دنیا و خوشحالی به متاع آن، موجب افتخار و تکبر است.
-[[امام علی علیه السلام|امیرالمؤمنین علی]] علیه السلام تفاخر را ریشه دشمنی ها و بغض و کینه ها معرفی می کند: " … خدا را خدا را! از تکبر و خودپسندی و از تفاخر جاهلی بر حذر باشید، که جایگاه بغض و کینه و رشد وسوسه های شیطانی است، که ملتهای گذشته و امتّ های پیشین را فریب داده است، تا آنجا که در تاریکی های جهالت فرو رفتند و در پرتگاه هلاکت سقوط کردند و به آسانی به همان جایی که شیطان می خواست کشانده شدند. تفاخر چیزی است که قلبهای متکّبران را همانند کرده تا قرن ها به تضاد و خونریزی گذراندند، و سینه ها از کینه ها تنگی گرفت."<ref>نهج البلاغه، خطبه ۱۹۲، نسخه صبحی صالح، ص ۳۹۰.</ref>
+[[امام علی علیه السلام|امیرالمؤمنین علی]] علیه السلام تفاخر را ریشه دشمنی ها و بغض و کینه ها معرفی می کند: " … خدا را خدا را! از تکبر و خودپسندی و از تفاخر جاهلی بر حذر باشید، که جایگاه بغض و کینه و رشد وسوسه های شیطانی است، که ملتهای گذشته و امتّ های پیشین را فریب داده است، تا آنجا که در تاریکی های جهالت فرو رفتند و در پرتگاه هلاکت سقوط کردند و به آسانی به همان جایی که شیطان می خواست کشانده شدند. تفاخر چیزی است که قلبهای متکّبران را همانند کرده تا قرن ها به تضاد و خونریزی گذراندند، و سینه ها از کینه ها تنگی گرفت."<ref>[https://ahlolbait.com/content/15849/%D8%AE%D8%B7%D8%A8%D9%87-192-%D9%86%D9%87%D8%AC-%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87-%D8%AE%D8%B7%D8%A8%D9%87-%D9%82%D8%A7%D8%B5%D8%B9%D9%87 نهج البلاغه، خطبه ۱۹۲.]</ref>
-یکی دیگر از پیامدهای سوء تفاخر، تحقیر مردم و بی توجهی به عزّت و کرامت دیگران است، همانگونه که به این مطلب در این آیه اشاره شد: "فقال لِصاحِبه و هُوَ یحاوره أنا اکثرُ منک مالاً و أعزُّ نفراً" (کهف/ ۳۴) که همین خودبزرگ بینی و تحقیر دیگران از عوارض رفاه مندی و برخورداری از نعمت های فراوان و تفاخر به آنها است.
+یکی دیگر از پیامدهای سوء تفاخر، تحقیر مردم و بی توجهی به عزّت و کرامت دیگران است، همانگونه که به این مطلب در این آیه اشاره شد: {{متن قرآن|«وَكَانَ لَهُ ثَمَرٌ فَقَالَ لِصَاحِبِهِ وَهُوَ يُحَاوِرُهُ أَنَا أَكْثَرُ مِنْكَ مَالًا وَأَعَزُّ نَفَرًا»}}<ref>سوره کهف، آیه ۳۴.</ref>؛ که همین خودبزرگ بینی و تحقیر دیگران از عوارض رفاه مندی و برخورداری از نعمت های فراوان و تفاخر به آنها است.
-ایجاد نظام طبقاتی در جامعه و بروز آفتهای سیاسی و فرهنگی در جامعه اسلامی را می توان از جمله پی آمدها و نتایج سوء تفاخر دانست. امام علی (علیه السلام) تفاخر را آفت سیاسی می داند و در مورد آن می فرماید: "وَ إن مِن أسخف حالات الولاة عند صالح الناس أن یظنّ بهم حبّ الفخر و یوضع امرهم علی الکبر و قد کرهتُ أن یکون جالَ فی ظنکم إن احبّ الإطراء و استماع الثناء و لستُ بحمدالله کذلک." و به راستی که من خوش ندارم که این پندار در ذهنتان راه یابد که به تملق و چاپلوسی گراییده ام و شنیدن ثنای خویش را دوست دارم. من - با سپاس از خداوند - چنین نیستم.
+ایجاد نظام طبقاتی در جامعه و بروز آفتهای سیاسی و فرهنگی در جامعه اسلامی را می توان از جمله پی آمدها و نتایج سوء تفاخر دانست. امام علی (علیه السلام) تفاخر را آفت سیاسی می داند و در مورد آن می فرماید: {{متن حدیث| «وَ إِنَّ مِنْ أَسْخَفِ حَالاتِ الْوُلَاةِ عِنْدَ صَالِحِ النَّاسِ أَنْ يُظَنَّ بِهِمْ حُبُّ الْفَخْرِ وَ يُوضَعَ أَمْرُهُمْ عَلَى الْكِبْرِ، وَ قَدْ كَرِهْتُ أَنْ يَكُونَ جَالَ فِي ظَنِّكُمْ أَنِّي أُحِبُّ الْإِطْرَاءَ وَ اسْتِمَاعَ الثَّنَاءِ وَ لَسْتُ بِحَمْدِ اللَّهِ كَذَلِكَ»}}<ref>[https://ahlolbait.com/content/15988/%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87-%D9%88-%D8%B4%D8%B1%D8%AD-%D8%AE%D8%B7%D8%A8%D9%87-216-%D9%86%D9%87%D8%AC-%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87%D8%9B-%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%DA%86%D9%87%D8%A7%D8%B1%D9%85-%D9%86%D9%87%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%AA%D9%85%D9%84%D9%82-%D8%AD%D8%A7%DA%A9%D9%85%D8%A7%D9%86 نهج البلاغه، خطبه ۲۱۶.]</ref>؛ و به راستی که من خوش ندارم که این پندار در ذهنتان راه یابد که به تملق و چاپلوسی گراییده ام و شنیدن ثنای خویش را دوست دارم. من - با سپاس از خداوند - چنین نیستم.
 ==علاج و درمان تفاخر==

@@ سطر ۲۴: / سطر ۲۴: @@
 اسباب تفاخر بسیار است که برگشت همه آنها به این است که شخص [[تکبر|متکبر]] و فخر فروش بخاطر کوچکی افق فکر و پستی همت و کم ظرفیتی خود، کمالی را در خویش توهم می‌کند که باعث [[عجب|عُجب]] و خودبزرگ‌ بینی او می‌شود. چه بسا عارف نمایی که به دیگران با دیده حقارت می‌نگرد و حال آن که آنچه در دست اوست مشتی مفاهیم و اصطلاحاتی است که همه حجاب و بی ارتباط با معارف الهیه هستند.<ref> امام خمینی، چهل حدیث، نشر مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی ۱۳۸۳، چاپ ۲۹، ص ۸۲.</ref>
-در آیات متعددی از [[قرآن|قرآن کریم]] به علل بروز تفاخر پرداخته و ریشه های ظهور این نقیصه اخلاقی را بیان کرده است. چنانکه در آیاتی [[جهل]] انسان نسبت به ضعف ها و آسیب پذیر ی هایش و نیز جهالت و نادانی وی نسبت به آغاز پیدایش و خلقت اولیه و سرانجامش از عوامل بروز تفاخر قلمداد شده اند، مانند آیات ۳۶ تا آخر [[سوره قیامة|سوره قیامت]]: "اَیَحْسَبُ الانسانُ اَنْ یُتْرَکَ سُدیً، اَلَمْ یکُ نُطْفَةً مِنْ مَنِیّ یُمنْی، ثُمَّ کانَ عَلَقَةَ فَخَلقَ فَسَویّ …" (آیا آدمی می پندارد که او را بلاتکلیف و بحال خود رها کرده اند؟! آیا آدم در اوّل، قطرة آب نطفه نبود؟ و پس از نطفه به رحم آویخته گشت و آنگاه به این صورت زیبای حیر ت انگیز آفریده و آراسته گردید …).
+در آیات متعددی از [[قرآن|قرآن کریم]] به علل بروز تفاخر پرداخته و ریشه های ظهور این نقیصه اخلاقی را بیان کرده است. چنانکه در آیاتی [[جهل]] انسان نسبت به ضعف ها و آسیب پذیر ی هایش و نیز جهالت و نادانی وی نسبت به آغاز پیدایش و خلقت اولیه و سرانجامش از عوامل بروز تفاخر قلمداد شده اند، مانند آیات ۳۶ تا آخر [[سوره قیامة|سوره قیامت]]: «{{متن قرآن|{{آیه|75|36}} 💠<ref>[[آیه 36 سوره قیامه|سوره قیامت، آیه ۳۶.]]</ref> {{آیه|75|37}} 💠<ref>[[آیه 37 سوره قیامه|همان، آیه ۳۷.]]</ref>{{آیه|75|38}}<ref>[[آیه 38 سوره قیامه|همان، آیه ۳۸.]]</ref>}}»؛ آیا آدمی می پندارد که او را بلاتکلیف و بحال خود رها کرده اند؟! آیا آدم در اوّل، قطرة آب نطفه نبود؟ و پس از نطفه به رحم آویخته گشت و آنگاه به این صورت زیبای حیر ت انگیز آفریده و آراسته گردید …).
-در [[آیه 37 سوره کهف|آیه ۳۷ سوره کهف]] و [[آیه 77 سوره یس|آیه ۷۷ سوره یس]]، سفاهت و عدم تعقل از ریشه های بروز این فساد اخلاقی محسوب شده اند و در آیه ۲۶۶ [[سوره بقره]] اتکال به دنیا و آسایش زودگذر آن و غفلت از یاد آخرت موجب ایجاد تفاخر و سبب فخرفروشی ذکر گردیده است: "اَیَوَدُّ اَحَدُکم اَنْ تکونَ لَهُ جَنَّةٌ مِنْ نَخِیلٍ و اَعْنابٍ تجری مِنْ تَحْتِها الانهارُ لَهُ فِیها مِنْ کُلِّ الثَّمراِت وَ اَصابَهُ الِکبَرُ وِ لَهُ ذُرِیَّةُ ضُعَفاءُ فَأصابَهَا اِعْصارٌ فیه نارٌ فَاحتَرقَتْ کذلک یُبَیَّنُ اللهُ لکمُ الآیاتِ لعّلکم تَتَفکَّروُنََ".
+در [[آیه 37 سوره کهف|آیه ۳۷ سوره کهف]] و [[آیه 77 سوره یس|آیه ۷۷ سوره یس]]، سفاهت و عدم تعقل از ریشه های بروز این فساد اخلاقی محسوب شده اند و در [[سوره بقره]] اتکال به دنیا و آسایش زودگذر آن و غفلت از یاد آخرت موجب ایجاد تفاخر و سبب فخرفروشی ذکر گردیده است: {{متن قرآن|«أَيَوَدُّ أَحَدُكُمْ أَنْ تَكُونَ لَهُ جَنَّةٌ مِنْ نَخِيلٍ وَأَعْنَابٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ لَهُ فِيهَا مِنْ كُلِّ الثَّمَرَاتِ وَأَصَابَهُ الْكِبَرُ وَلَهُ ذُرِّيَّةٌ ضُعَفَاءُ فَأَصَابَهَا إِعْصَارٌ فِيهِ نَارٌ فَاحْتَرَقَتْ ۗ كَذَٰلِكَ يُبَيِّنُ اللَّهُ لَكُمُ الْآيَاتِ لَعَلَّكُمْ تَتَفَكَّرُونَ»}}<ref>[[آیه 266 سوره بقره|سوره بقره، آیه ۲۶۶.]]</ref>.
-با تدبر در آیه دهم از [[سوره هود]]: "وَ لَئِنْ اَذَقْناه نَعْماءَ بَعْدَ ضَرّاءَ مَسَّتْهُ لَیَقُولَنَّ ذَهَبَ السَّیئاتُ عَنّی اِنَّهُ لَفَرِحٌ فَخورٌِ" این نکته آشکار می شود که گذر از محنت ها و سختی ها و دستیابی به موهبت های دنیوی و شادمانی مفرط بر اثر رسیدن به رفاه و فراموشی یاد خدا به عنوان بخشنده نعمت ها و موهبت های دنیوی، از عوامل بروز تفاخر می باشند. در آیه ۴۳ از همین سوره (هود) و نیز آیه دوم [[سوره عنکبوت]]، احساس مصونیت از ابتلاء به سختی ها و محنت ها، موجب گرفتار شدن انسان در دام تفاخر، معرفی شده است، به عنوان مثال در آیات دوم و سوم عنکبوت دقّت کنیم: "اَحَسِبَ الناسُ اَنْ یُتْرَکوُا اَنْ یَقُولُوا آمَنّا وَ هُمْ لایُفْتَنُونَ، وَ لَقَدْ فَتَنّا الّذینَ مِنْ قَبْلِهِمْ …"  (آیا مردم چنین پنداشتند که به صرف اینکه گفتند ما ایمان به خدا آورده ایم، رهاشان کنند و بر این دَعْوی هیچ امتحانشان نکنند؟ و ما اُمَمی را که پیش از اینان بودند مورد ابتلا و آزمایش قرار دادیم …).
+با تدبر در [[سوره هود]]: {{متن قرآن|«وَلَئِنْ أَذَقْنَاهُ نَعْمَاءَ بَعْدَ ضَرَّاءَ مَسَّتْهُ لَيَقُولَنَّ ذَهَبَ السَّيِّئَاتُ عَنِّي ۚ إِنَّهُ لَفَرِحٌ فَخُورٌ»}}<ref>[[آیه 10 سوره هود|سوره هود، آیه ۱۰.]]</ref>. این نکته آشکار می شود که گذر از محنت ها و سختی ها و دستیابی به موهبت های دنیوی و شادمانی مفرط بر اثر رسیدن به رفاه و فراموشی یاد خدا به عنوان بخشنده نعمت ها و موهبت های دنیوی، از عوامل بروز تفاخر می باشند. در آیه ۴۳ از همین سوره (هود) و نیز آیه دوم [[سوره عنکبوت]]، احساس مصونیت از ابتلاء به سختی ها و محنت ها، موجب گرفتار شدن انسان در دام تفاخر، معرفی شده است، به عنوان مثال در آیات دوم و سوم عنکبوت دقّت کنیم: «{{متن قرآن|{{آیه|29|2}} 💠<ref>[[آیه 2 سوره عنکبوت|سوره عنکبوت، آیه ۲.]]</ref> {{آیه|29|3}}<ref>[[آیه 3 سوره عنکبوت|همان، آیه ۳.]]</ref>}}»؛ آیا مردم چنین پنداشتند که به صرف اینکه گفتند ما ایمان به خدا آورده ایم، رهاشان کنند و بر این دَعْوی هیچ امتحانشان نکنند؟ و ما اُمَمی را که پیش از اینان بودند مورد ابتلا و آزمایش قرار دادیم … .
 در [[آیه 34 سوره کهف|آیه ۳۴ سوره کهف]] و [[آیه 51 سوره زخرف|آیه ۵۱ سوره زخرف]]، کثرت مال و فرزندان و فراوانی آباد و اجداد و خویشان و کثرت هواداران و عزت اجتماعی حاصل از آن و نیز در [[سوره حجر]] آیات ۲۹-۳۱، حمیت و تعصّب جاهلی از علل و عوامل بروز تفاخر محسوب شده اند. در اینجا به عنوان مثال به برخی از این آیات اشاره می کنیم:
-"وَ کانَ لَهُ ثَمَرٌ فقال لِصاحِبِه وَ هُوَ یُحاوِرَهُ اَنَا اکثَرُ مِنکَ مالاً و اَعَزُّ نفراً" (مردی که دارای باغ پر میوه بوده به رفیق خود(که مردی مؤمن و فقیر بود) در مقام گفتگو و مفاخرت درآمد و گفت من از تو دارائی بیشتر و از حیث خدم و حشم نیز محترم و عزیزترم) (کهف/ ۳۴).
+{{متن قرآن|«وَكَانَ لَهُ ثَمَرٌ فَقَالَ لِصَاحِبِهِ وَهُوَ يُحَاوِرُهُ أَنَا أَكْثَرُ مِنْكَ مَالًا وَأَعَزُّ نَفَرًا»}}<ref>[[آیه 34 سوره کهف|سوره کهف، آیه ۳۴.]]</ref>؛ مردی که دارای باغ پر میوه بوده به رفیق خود(که مردی مؤمن و فقیر بود) در مقام گفتگو و مفاخرت درآمد و گفت من از تو دارائی بیشتر و از حیث خدم و حشم نیز محترم و عزیزترم.
-"وَ نادی فِرْعَوْنُ فی قَوْمِهِ قالَ یاقَوْمِ ألَیْسَ لی مُلْکُ مِصْرَ وَ هذِهِ الانهارُ تَجْری مِنْ تَحْتی اَفَلا تبصرون، اَمْ اَنَا خیرٌ مِنْ هذا الَّذی هُوَ مَهینٌ وَ لا یَکادُ یُبِینُ." (و فرعون در میان قومش آوازه بلند کرد که ای مردم آیا کشور با عظمت مصر از من نیست؟ و چنین نهرها از زیر قصر من جاری نیست؟ آیا عزّت و جلال مرا در عالم به چشم مشاهده نمی کنید؟ آیا من (به ریاست و سلطنت) بهترم یا چنین مرد فقیر خواری که هیچ منطق و بیان روشنی ندارد؟) (زخرف/ ۵۱-۵۲).
+«{{متن قرآن|{{آیه|43|51}} 💠<ref>[[آیه 51 سوره زخرف|سوره زخرف، آیه ۵۱.]]</ref> {{آیه|43|52}}<ref>[[آیه 52 سوره زخرف|همان، آیه ۵۲.]]</ref>}}»؛ و فرعون در میان قومش آوازه بلند کرد که ای مردم آیا کشور با عظمت مصر از من نیست؟ و چنین نهرها از زیر قصر من جاری نیست؟ آیا عزّت و جلال مرا در عالم به چشم مشاهده نمی کنید؟ آیا من (به ریاست و سلطنت) بهترم یا چنین مرد فقیر خواری که هیچ منطق و بیان روشنی ندارد؟
 ==آثار سوء تفاخر==

@@ سطر ۱۶: / سطر ۱۶: @@
 ۴: {{متن قرآن|«اعْلَمُوا أَنَّمَا الْحَيَاةُ الدُّنْيَا لَعِبٌ وَلَهْوٌ وَزِينَةٌ وَ'''تَفَاخُرٌ''' بَيْنَكُمْ وَتَكَاثُرٌ فِي الْأَمْوَالِ وَالْأَوْلَادِ ...»}}<ref>[[آیه 20 سوره حدید|سوره حدید، آیه ۲۰.]]</ref>.
-۵: {{متن قرآن|«لِكَيْلَا تَأْسَوْا عَلَىٰ مَا فَاتَكُمْ وَلَا تَفْرَحُوا بِمَا آتَاكُمْ ۗ وَاللَّهُ لَا يُحِبُّ كُلَّ مُخْتَالٍ '''فَخُورٍ'''»}}<ref>[[آیه 23 سوره حدید|سوره حدید، آیه ۲۳.]]</ref>.
+۵: {{متن قرآن|«لِكَيْلَا تَأْسَوْا عَلَىٰ مَا فَاتَكُمْ وَلَا تَفْرَحُوا بِمَا آتَاكُمْ ۗ وَاللَّهُ لَا يُحِبُّ كُلَّ مُخْتَالٍ '''فَخُورٍ'''»}}<ref>[[آیه 23 سوره حدید|همان، آیه ۲۳.]]</ref>.
 در آیات فوق واژه «فَخُور» در چهار آیه قرآن بکار رفته و به معنای کسی است که مناقب و محاسن خود را به خاطر [[کبر]] و خودنمایی، برمی شمارد و برخی از مفسرین در تفسیر آیه ۲۳ از سوره حدید، "فخور" را صیغه مبالغه گرفته و آن را به معنای کسی می دانند که زیاد افتخار و مباهات می کند، به توهم اینکه آنچه که از نعمتهای الهی دارد فقط به خاطر استحقاق و لیاقت خودش می باشد.

@@ سطر ۸: / سطر ۸: @@
 واژه «تفاخر» و مشتقاتش پنج بار در [[قرآن کریم]] آمده است:
-۱: "… اِنّ اللَّهَ لایُحِبُّ مَنْ کانَ مُخْتالاُ '''فَخُوراً'''" ([[سوره نساء|نساء]]، ۳۶)
+۱: {{متن قرآن|«إِنَّ اللَّهَ لَا يُحِبُّ مَنْ كَانَ مُخْتَالًا '''فَخُورًا'''»}}<ref>[[آیه 36 سوره نساء|سوره نساء، آیه ۳۶.]]</ref>.
-۲: "و لَئِنْ اَذَقْناه نَعْماءَ بَعْدَ ضَرّاءَ مَسَّتْهُ لَیَقُولَنَّ ذَهَبّ السّیئاتُ عَنّی انَِّهُ لَفَرِحٌ '''فخورٌ'''" ([[سوره هود|هود]]، ۱۰)
+۲: {{متن قرآن|«وَلَئِنْ أَذَقْنَاهُ نَعْمَاءَ بَعْدَ ضَرَّاءَ مَسَّتْهُ لَيَقُولَنَّ ذَهَبَ السَّيِّئَاتُ عَنِّي ۚ إِنَّهُ لَفَرِحٌ '''فَخُورٌ'''»}}<ref>[[آیه 10 سوره هود|سوره هود، آیه ۱۰.]]</ref>.
-۳: "وَ لاتُصَعِّرْ خدّکَ لٍلّناسِ وَ لاتَمْشِ فی الَأرْضِ مَرَحاً اِنَّ اللهَ لایُحِبُّ کُلَّ مُختالٍ '''فخورِ'''". ([[سوره لقمان|لقمان]]، ۱۸)
+۳: {{متن قرآن|«وَلَا تُصَعِّرْ خَدَّكَ لِلنَّاسِ وَلَا تَمْشِ فِي الْأَرْضِ مَرَحًا ۖ إِنَّ اللَّهَ لَا يُحِبُّ كُلَّ مُخْتَالٍ '''فَخُورٍ'''»}}<ref>[[آیه 18 سوره لقمان|سوره لقمان، آیه ۱۸.]]</ref>.
-۴: "اِعْلَمُوا اَنّما الحیوةُ الدنیا لَعِبٌ وَ لَهوٌ و زینَةٌ و '''تَفاخرٌ''' بینکم و تکاثرٌ فی الاَمْوالِ و الاولادِ …" ([[سوره حدید|حدید]]، ۲۰)
+۴: {{متن قرآن|«اعْلَمُوا أَنَّمَا الْحَيَاةُ الدُّنْيَا لَعِبٌ وَلَهْوٌ وَزِينَةٌ وَ'''تَفَاخُرٌ''' بَيْنَكُمْ وَتَكَاثُرٌ فِي الْأَمْوَالِ وَالْأَوْلَادِ ...»}}<ref>[[آیه 20 سوره حدید|سوره حدید، آیه ۲۰.]]</ref>.
-۵: "لِکَیْلا تَأسَوْا علَی ما فاتَکم وَ لاتَفْرَحُوا بِما آتاکُمْ وَ اللهُ لا یُحِبَّ کُلَّ مُختالٍ '''فخورٍ'''" (حدید، ۲۳)
+۵: {{متن قرآن|«لِكَيْلَا تَأْسَوْا عَلَىٰ مَا فَاتَكُمْ وَلَا تَفْرَحُوا بِمَا آتَاكُمْ ۗ وَاللَّهُ لَا يُحِبُّ كُلَّ مُخْتَالٍ '''فَخُورٍ'''»}}<ref>[[آیه 23 سوره حدید|سوره حدید، آیه ۲۳.]]</ref>.
 در آیات فوق واژه «فَخُور» در چهار آیه قرآن بکار رفته و به معنای کسی است که مناقب و محاسن خود را به خاطر [[کبر]] و خودنمایی، برمی شمارد و برخی از مفسرین در تفسیر آیه ۲۳ از سوره حدید، "فخور" را صیغه مبالغه گرفته و آن را به معنای کسی می دانند که زیاد افتخار و مباهات می کند، به توهم اینکه آنچه که از نعمتهای الهی دارد فقط به خاطر استحقاق و لیاقت خودش می باشد.
 ==اسباب تفاخر==

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
-{{خوب}}
+{{خوب}}از جمله موانع راه ترقّي روح [[انسان]]، صفت زشت و رذيله «تفاخر» است و آن، به معنای فخر فروشی و مباهات كردن با زبان و گفتار است، بواسطه چيزي كه فرد آن را كمال خود مي‌پندارد. اين صفت ناپسند در حقيقت از اقسام [[تكبر]] شمرده شده و مفاسدي نيز از آن زائيده مي‌شود.
-==تركيب انسان از جسم و نفس==
+==معنای تفاخر==
-انسان اعجوبه‌اي است مركب از دو عالم: يكي عالم ظاهري كه بدن گويند و مربوط به اين عالم خاكي است و آن ديگري گوهري است بس گرانقدر از جنس ملائكه مقدسه كه روحش نامند، اين بدن حكم مركبي را براي روح ايفاء مي‌كند كه بر آن سوار شده از جايگاه اصلي خود به اين عالم فاني قدم نهاده براي خود سودي كرده زاد و توشه‌اي جمع آورد و خود را به انواع كمالات بيارايد؛ آنگاه به زادگاه خود رجعت كند،<ref> نراقي، ملا احمد، معراج السعادة، مؤسسه انتشارات هجرت، تابستان 1375، چاپ سوم، ص 22. </ref> از جمله موانع راه ترقّي روح، صفت زشت و رذيله تفاخر است.
+«تفاخر» از ریشه «فخر» بنا به گفته اهل لغت به معنای «بر همديگر نازیدن»<ref> عبدالرحيم صفي پور، منتهي الأدب في لغة العرب، انتشارات كتابخانه سنايي، واژه «فخر» </ref> و فخر فروشی است و در اصطلاح علماي [[اخلاق]]، افتخار يا مباهات به زبان است به واسطه چيزي كه آن را كمال خود مي‌پندارد مانند: مال، جاه و اولاد و یا مباهات به مکارم و محاسن. مباهات هم غالباً در حد باوري است كه بيرون از وجود مباهات كننده است و از اقسام [[تکبر|تكبّر]] بشمار مي‌رود، بنابراين آنچه كه در مذمت متكبّران بيان شده در مورد اينان نيز صادق است.<ref> ملا مهدي نراقي، جامع السعادات، ترجمه: كريم فيضي، انتشارات آل محمد صلی الله علیه و آله، 1385، ج 1، ص 497.</ref>
-==معنا و مفهوم تفاخر==
+== تفاخر در قرآن ==
-تفاخر بنا به گفته اهل لغت «بر همديگر نازیدن»<ref> صفي پور، عبدالرحيم ابن عبدالكريم، منتهي الأدب في لغة العرب، انتشارات كتابخانه سنايي، واژه «فخر» </ref> است و در اصطلاح علماي اخلاق، تفاخر افتخار يا مباهات به زبان است به واسطه چيزي كه آن را كمال خود مي‌پندارد، مباهات هم غالباً در حد باوري است كه بيرون از وجود مباهات كننده است و از اقسام تكبّر بشمار مي‌رود بنابراين آنچه كه در مذمت متكبّران بيان شده در مورد اينان نيز صادق است.<ref> علامه نراقي، ملا مهدي، جامع السعادات، ترجمه: كريم فيضي، انتشارات آل محمد صلی الله علیه و آله، 1385، چاپ اول، ج 1، ص 497.</ref>
+: "… اِنّ اللَّهَ لایُحِبُّ مَنْ کانَ مُخْتالاُ '''فَخُوراً'''" (نساء، 36)
-چنانكه خداي تعالي مي‌فرمايد: {{متن قرآن|«ادْخُلُوا أَبْوَابَ جَهَنَّمَ خَالِدِينَ فِيهَا فَبِئْسَ مَثْوَى الْمُتَكَبِّرِينَ»}}<ref>[[سوره زمر]]، آيه 72.</ref> داخل شويد در درهاي جهنم، در حالتي كه جاودانه و هميشه در آن خواهيد بود كه متكبران را (دوزخ) بسيار بدمنزلگاهي است.
+: "و لَئِنْ اَذَقْناه نَعْماءَ بَعْدَ ضَرّاءَ مَسَّتْهُ لَیَقُولَنَّ ذَهَبّ السّیئاتُ عَنّی انَِّهُ لَفَرِحٌ '''فخورٌ'''" (هود، 10)
-امام جعفرصادق علیه السلام مي‌فرمايد: «إنّ المتكبّرين يُجعَلون في صور الذّرّ، يتوطّأهم الناس حتي يفرغ الله من الحساب»<ref> مرحوم كليني، يعقوب، اصول كافي، تصحيح علي اكبر غفاري، نشر دارالكتب الاسلاميه، 1375، چاپ ششم، ج 2، ص 311. </ref> متكبرين در روز قيامت به صورت مورچگان محشور خواهند شد و مردم ايشان را پايمال خواهند نمود تا خدا از حساب بندگان فارغ شود.
+: "وَ لاتُصَعِّرْ خدّکَ لٍلّناسِ وَ لاتَمْشِ فی الَأرْضِ مَرَحاً اِنَّ اللهَ لایُحِبُّ کُلَّ مُختالٍ '''فخورِ'''". لقمان، 18)
 ==سبب تفاخر==
-اسباب تفاخر بسيار است كه برگشت همه آنها به اين است كه شخص متكبر و فخر فروش بخاطر كوچكي افق فكر و پستي همت و كم ظرفيتي خود، كمالي را در خويش توهم مي‌كند كه باعث عجب و خودبزرگ بيني او مي‌شود. چه بسا عارف نمايي كه به ديگران با ديده حقارت مي‌نگرد و حال آن كه آنچه در دست اوست مشتي مفاهيم و اصطلاحاتی است كه همه حجاب و بي ارتباط با معارف الهيه هستند.<ref> امام خميني، روح الله، چهل حديث، نشر مؤسسه تنظيم و نشر آثار امام خميني 1383، چاپ 29، ص 82.</ref>
+اسباب تفاخر بسيار است كه برگشت همه آنها به اين است كه شخص [[تکبر|متكبر]] و فخر فروش بخاطر كوچكي افق فكر و پستي همت و كم ظرفيتي خود، كمالي را در خويش توهم مي‌كند كه باعث [[عجب|عُجب]] و خودبزرگ‌ بيني او مي‌شود. چه بسا عارف نمايي كه به ديگران با ديده حقارت مي‌نگرد و حال آن كه آنچه در دست اوست مشتي مفاهيم و اصطلاحاتی است كه همه حجاب و بي ارتباط با معارف الهيه هستند.<ref> امام خميني، چهل حديث، نشر مؤسسه تنظيم و نشر آثار امام خميني 1383، چاپ 29، ص 82.</ref>
 ==آثار سوء تفاخر==
-با اندك دقتي در احوال صاحبان چنين صفتي بدست مي‌آيد كه اين رذيله و صفت زشت، انسان را از كمالات ظاهري و باطني و از لذائذ دنيوي و اخروي باز مي‌دارد و توليد بغض و عداوت كرده، انسان را از چشم خلائق انداخته و ناچيز مي‌كند. علاوه بر این که موجب ذلت در آخرت و خواري در آن عالم مي‌گردد همچنان كه از آيه شريفه و فرمايش امام صادق علیه السلام و روايات ديگر نمايان است.<ref> همان، ص 86.</ref>
+با اندك دقتي در احوال صاحبان چنين صفتي بدست مي‌آيد كه اين رذيله و صفت زشت، [[انسان]] را از كمالات ظاهري و باطني و از لذائذ دنيوي و اخروي باز مي‌دارد و توليد بغض و عداوت كرده، انسان را از چشم خلائق انداخته و ناچيز مي‌كند. علاوه بر این که موجب [[ذلت نفس|ذلت]] و خواري در [[آخرت]] مي‌گردد،<ref> همان، ص 86.</ref> چنانكه خداي تعالي مي‌فرمايد: {{متن قرآن|«ادْخُلُوا أَبْوَابَ جَهَنَّمَ خَالِدِينَ فِيهَا فَبِئْسَ مَثْوَى الْمُتَكَبِّرِينَ»}}<ref>[[سوره زمر]]، آيه 72.</ref> داخل شويد در درهاي [[جهنم]]، در حالتي كه هميشه در آن خواهيد بود كه متكبران را بسيار بدمنزلگاهي است.
 ==علاج تفاخر==
-علاج عملي آن بدين گونه است كه دامن همت به كمر زده و در مورد مفاسد و مهلكاتي كه در سر راه صاحب اين صفت زشت و خانمان سوز قرار دارد با ديده عبرت، نظري افكند و به خود بازگردد كه اول، نطفه‌اي بيش نبود و در آخر غير از لاشه‌اي بدبو چيزي نخواهد بود. پس چنين آغاز و چنان سرانجامي، شايستگي افتخار و نازفروشي را ندارد و دیگر این که خود را بر ضد این رذیله كه تحقير و ترجيح غير بر نفس خویش است به زبان و گفتار وا دارد و براي خداي تعالي كه بزرگي فقط شايسته و خلق اوست، تواضع و فروتني كند.<ref>همان، ص 93-99؛ نراقي، ملا احمد، معراج السعادة، ص 292-293.</ref>
+علاج عملي تفاخر بدين گونه است كه دامن همت به كمر زده و در مورد مفاسد و مهلكاتي كه در سر راه صاحب اين صفت زشت و خانمان سوز قرار دارد با ديده [[عبرت]]، نظري افكند و به خود بازگردد، كه اول نطفه‌اي بيش نبود و در آخر غير از لاشه‌اي بدبو چيزي نخواهد بود؛ پس چنين آغاز و چنان سرانجامي، شايستگي افتخار و نازفروشي را ندارد.
-بنابراین تفاخر مباهات كردن با زبان و گفتار است، بواسطه چيزي كه آن را كمال خود مي‌پندارد و اين صفت ناپسند در حقيقت از اقسام تكبر شمرده مي‌شود و تفاخر مفاسدي بر آن مترّتب است و مفاسدي نيز از آن زائيده مي‌شود.
+دیگر این که خود را بر ضد این رذیله - كه تحقير و ترجيح غير بر نفس خویش است - به زبان و گفتار وا دارد و براي خداي تعالي كه بزرگي فقط شايسته و خلق اوست، [[تواضع]] و فروتني كند.<ref>همان، ص 93-99؛ ملا احمد نراقي، معراج السعادة، ص 292-293.</ref>
 ==پانویس==
-<references/>
+<references />
 ==منابع==
-اصغر صفرزاده، تفاخر، [http://www.pajoohe.ir  دانشنامه پژوهه]، تاریخ بازیابی: 12 اردیبهشت 1391.
 [[رده:صفات ناپسند]]
 [[رده:اخلاق اجتماعی]]

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۷ اوت ۲۰۱۹، ساعت ۰۷:۵۶
سطر ۱:		سطر ۱:
	{{خوب}}		{{خوب}}
−
−
−	~~'''کلیدواژه: تفاخر، مباهات، تكبّر، تواضع'''~~

	==تركيب انسان از جسم و نفس==		==تركيب انسان از جسم و نفس==