تذکیه - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

Zamani: افزودن الگوی قرآن

2025-03-21T11:52:01Z

افزودن الگوی قرآن

Mohammadi: /* تذکیه در شرایع پیشین */

2025-02-21T10:48:42Z

‏تذکیه در شرایع پیشین

مهدی موسوی در ‏۲۰ ژوئیهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۱:۳۸

2022-07-20T11:38:01Z

نمایش تغییرات

Aghajani در ‏۱۰ فوریهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۱۰:۲۴

2020-02-10T10:24:52Z

مهدی موسوی: ویرایش

2019-10-16T11:02:00Z

ویرایش

نمایش تغییرات

سید مهدی خدایی در ‏۱۸ ژانویهٔ ۲۰۱۶، ساعت ۱۰:۰۹

2016-01-18T10:09:49Z

مرضیه الله وکیل جزی در ‏۹ فوریهٔ ۲۰۱۴، ساعت ۰۶:۴۲

2014-02-09T06:42:20Z

نمایش تغییرات

عربصالحی: /* منبع */

2014-01-23T09:09:50Z

‏منبع

عربصالحی در ‏۲۳ ژانویهٔ ۲۰۱۴، ساعت ۰۹:۰۹

2014-01-23T09:09:18Z

عربصالحی: صفحه‌ای جدید حاوی '{{نیازمند ویرایش فنی}} پاك يا حلال گردانيدن حيوان با كشتن آن به شيوه و شرايطى وي...' ایجاد کرد

2014-01-23T08:44:00Z

صفحه‌ای جدید حاوی '{{نیازمند ویرایش فنی}} پاك يا حلال گردانيدن حيوان با كشتن آن به شيوه و شرايطى وي...' ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{نیازمند ویرایش فنی}}

پاك يا حلال گردانيدن حيوان با كشتن آن به شيوه و شرايطى ويژه.

== تذكيه در حیوان حلال یا حرام گوشت ==

تذكيه در حيوان حلال گوشت عبارت است از پاك گردانيدن اجزاى حيوان و حلال كردن خوردن گوشت آن، و در حيوان حرام گوشت، پاك گردانيدن اجزاى آن. در فقه، بابى مستقل با عنوان »صيد و ذباحه« متكفّل احكام تذكيه است.

== حكم تذكيه ==

تذكيه حيوان، امرى مباح و جايز است.

== انواع تذكيه ==

گونه و‌هاى تذكيه عبارت است از: ذبح( در غير شتر، نحر )، نحر( در شتر، شكار در حيوانات وحشى، ماهى و ملخ)،صيد( و تبعيّت در جنين كه به تبع تذكيه مادر، جنين در رحم نيز مذكّى خواهد بود.

== آلات تذكيه ==

در ذبح، نحر و شكار در غير ماهى و ملخ، تذكيه با آلات خاصّى محقّق مى‌شود. آلت تذكيه در ذبح و نحر بايد از جنس آهن تيز و بُرنده باشد )ر آلات تذكيه( و در شكار، سلاحى بُرنده باشد به‌گونه‌اى كه حيوان به سبب تيزى و بُرندگى از پا در آيد؛ چنان‌كه شكار با سگ شكارى نيز جايز است)ر آلات صيد.

== حيوان قابل تذكيه ==

حيوانات حلال گوشت، قابل تذكيه‌اند.
حيوانات حرام گوشتى كه ذاتاً نجس هستند سگ و خوك، همچنين انسان، قابل تذكيه نيستند. حيوانات حرام گوشتى كه پاكند چنانچه از درندگان باشند مانند شير، پلنگ و عقاب بنابر قول مشهور قابل تذكيه‌اند؛ ولى در تذكيه ‌پذير بودن مسخ ‌شدگان، مانند فيل و ميمون و نيز حيوانات حرام گوشت دريايى، همچنين حشرات داراى خون جهنده )جانوران ساكن در زير زمين( همچون موش و نيز غير آنها از حيوانات حرام گوشت، اختلاف است.لازم به يادآورى است، تذكيه در حيوانات حرام گوشتى كه خون جهنده ندارند موضوعيت ندارد؛ چه آنكه آنها در هر حال پاك هستند.

== تذكيه كننده ==

در تذكيه كننده به نحو ذبح يا نحر يا شكار در غير ماهى و ملخ، اسلام، عقل و بنابر قولى، ايمان )شيعه دوازده امامى بودن( شرط است. كودك نيز با علم به نحوه تذكيه و قدرت بر آن صحيح است مذكّى باشد. در صحّت تذكيه اهل كتاب)ر اهل كتاب( اختلاف است.

== آثار تذكيه ==

تذكيه حيوانات حلال گوشتِ داراى خون جهنده موجب حلّيت گوشت و طهارت همه اجزاى بدن آنها مى‌گردد و تذكيه حيوانات حلال گوشتى كه خون جهنده ندارند مانند ماهى، هرچند موجب حلّيت آن مى‌شود ليكن طهارت آن از آثار تذكيه به شمار نمى‌رود؛ زيرا در هر حال پاك است. تذكيه حيوانات حرام گوشت موجب طهارت اجزاى بدن آنها مى‌شود؛ از اين‌رو، پوست آنها در غير نماز قابل استفاده است.

== راههاى اثبات تذكيه ==

تذكيه حيوان در صورت عدم علم به آن از چند راه اثبات مى‌شود: در دست مسلمان بودن؛ در بازار مسلمانان بودن)ر بازار(؛ در سرزمين مسلمانان بودن )اگر گوشتى در سرزمين مسلمانان يافت شود محكوم به تذكيه است( و بنابر قول برخى، منقبض شدن در آتش. هرگاه تكه گوشتى در جايى - مانند بيابان - يافت شود و مذكّى بودن آن مشكوك باشد، نشانه‌اى نيز نداشته باشد، در آتش انداخته مى‌شود اگر منقبض شد حكم به تذكيه آن مى‌گردد.

== اصل عدم تذكيه ==

از قواعد مشهور فقهى كه در باب صيد و ذباحه مطرح شده، اصل عدم تذكيه هنگام شك در تذكيه است. منشأ شك در تذكيه يا شبهه موضوعى )ر شبهه موضوعى( است و يا شبهه حكمى)ر شبهه حكمى(. شك در تذكيه از نوع اوّل، يا به جهت شك در قابليت حيوان براى تذكيه است و يا به جهت شك در تحقّق شرايط تذكيه. اصل عدم تذكيه در فرض دوم جارى و جريان آن در فرض اوّل محل اختلاف است.

شك در تذكيه از نوع دوم نيز يا به جهت عدم آگاهى از قابليت حيوان براى تذكيه است و يا به جهت شك در شرطيت چيزى در تحقّق تذكيه.

جريان اصل عدم تذكيه در موارد شبهه حكمى مورد اختلاف است. البتّه برخى بر قابليت هر حيوان براى تذكيه - جز آنچه عدم قابليت آن به دليل ثابت شده است - ادّعاى اجماع كرده‌اند؛ بنابر اين در فرض شك در قابليت - چه در شبهه موضوعى و چه در شبهه حكمى - حكم به قابليت مى‌شود و نيازى به اجراى اصل حلّيت و طهارت نيست.

بحث ديگرِ مطرح در اينجا اين است كه آيا مفاد اصل عدم تذكيه تنها حرمت خوردن گوشت حيوان و عدم صحّت نماز با آن است يا نجاست نيز مى‌باشد؟ مشهور قول دوم است.

== منبع ==

**فرهنگ فقه مطابق مذهبَ اهل بیت علیهم السلام ،ج۲، ص 426 ،در دسترس در[http://islamicdoc.org/Multimedia/fbook/6999/6999_2.htm#383 مرکز اطلاعات و مدارک اسلامی].بازیابی: 3بهمن 1392.

[[رده: آداب و سنن]]

@@ سطر ۶۸: / سطر ۶۸: @@
 *[[فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم‌السلام (کتاب)|فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم السلام]]، ج۲، ص۴۲۶، در دسترس در [http://islamicdoc.org/Multimedia/fbook/6999/6999_2.htm#383 مرکز اطلاعات و مدارک اسلامی].
 *[[دائرة المعارف قرآن کریم (کتاب)|دائرة المعارف قرآن كريم]]، ج۶، ص۳۸۵، در دسترس در [http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/7/33.htm دایرة المعارف قرآن کریم].
+{{قرآن}}
 [[رده: آداب و سنن]]
 [[رده: واژگان قرآنی]]

@@ سطر ۴۹: / سطر ۴۹: @@
 ==تذکیه در شرایع پیشین==
-برخى مفسران با استناد به شمارى از آیات [[قرآن|قرآن‌کریم]] گفته‌اند: تذکیه به شریعت [[اسلام]] اختصاص نداشته و در شرایع و امم پیشین هم بوده است؛ حتى از برخى آیات چنین برداشت شده که هر امتى براى [[ذبح]] قربانى، مناسک و احکامى ویژه داشته است:<ref>التفسیر الکبیر، ج‌۲۳، ص‌۳۴؛ المیزان، ج‌۱۴، ص‌۳۷۴؛ الکاشف، ج‌۵، ص‌۳۲۷.</ref> {{متن قرآن|«وَلِكُلِّ أُمَّةٍ جَعَلْنَا مَنْسَكًا لِيَذْكُرُوا اسْمَ اللَّهِ عَلَىٰ مَا رَزَقَهُمْ مِنْ بَهِيمَةِ الْأَنْعَامِ‏...»}}. ([[سوره حج]]، ۳۴)
+برخى مفسران با استناد به شمارى از آیات [[قرآن|قرآن‌کریم]] گفته‌اند: تذکیه به شریعت [[اسلام]] اختصاص نداشته و در شرایع و امم پیشین هم بوده است؛ حتى از برخى آیات چنین برداشت شده که هر امتى براى [[ذبح]] قربانى، مناسک و احکامى ویژه داشته است:<ref>التفسیر الکبیر، ج‌۲۳، ص‌۳۴؛ المیزان، ج‌۱۴، ص‌۳۷۴؛ الکاشف، ج‌۵، ص‌۳۲۷.</ref> {{متن قرآن|«وَلِكُلِّ أُمَّةٍ جَعَلْنَا مَنْسَكًا لِيَذْكُرُوا اسْمَ اللَّهِ عَلَىٰ مَا رَزَقَهُمْ مِنْ بَهِيمَةِ الْأَنْعَامِ ‏...»}}.<ref>[[آیه 34 سوره حج|سوره حج، آیه ۳۴.]]</ref>
 البته برخى بر آن‌اند که مفهوم این آیه آن است که خداوند براى همه امتها در مورد قربانى کردن، مناسکى یکسان تشریع کرده است.<ref>التحریر والتنویر، ج‌۸، ص‌۲۵۹ـ۲۶۰.</ref> برخى مفسران مراد از «مناسک» را در آیه‌ مذکور روش ذبح قربانى یا محل قربانى کردن دانسته‌اند.<ref>مجمع‌البیان، ج۷، ص۱۵۱؛ التفسیر الکبیر، ج‌۲۳، ص‌۶۴؛ نمونه، ج‌۱۴، ص‌۱۰۲.</ref>

@@ سطر ۴۷: / سطر ۴۷: @@
 ==تذکیه در شرایع پیشین==
-برخى مفسران با استناد به شمارى از آیات [[قرآن|قرآن‌کریم]] گفته‌اند: تذکیه به شریعت [[اسلام]] اختصاص نداشته و در شرایع و امم پیشین هم بوده است؛ حتى از برخى آیات چنین برداشت شده که هر امتى براى ذبح قربانى، مناسک و احکامى ویژه داشته است:<ref>التفسیر الکبیر، ج‌۲۳، ص‌۳۴؛ المیزان، ج‌۱۴، ص‌۳۷۴؛ الکاشف، ج‌۵، ص‌۳۲۷.</ref> {{متن قرآن|«ولِکلِّ اُمَّة جَعَلنا مَنسَکـًا لِیذکرُوا اسْمَ اللَّهِ عَلى‏ ما رَزَقَهُمْ مِنْ بَهیمَةِ الْأَنْعام‏...»}}. ([[سوره حج]]، ۳۴)
+برخى مفسران با استناد به شمارى از آیات [[قرآن|قرآن‌کریم]] گفته‌اند: تذکیه به شریعت [[اسلام]] اختصاص نداشته و در شرایع و امم پیشین هم بوده است؛ حتى از برخى آیات چنین برداشت شده که هر امتى براى ذبح قربانى، مناسک و احکامى ویژه داشته است:<ref>التفسیر الکبیر، ج‌۲۳، ص‌۳۴؛ المیزان، ج‌۱۴، ص‌۳۷۴؛ الکاشف، ج‌۵، ص‌۳۲۷.</ref> {{متن قرآن|«وَلِكُلِّ أُمَّةٍ جَعَلْنَا مَنْسَكًا لِيَذْكُرُوا اسْمَ اللَّهِ عَلَىٰ مَا رَزَقَهُمْ مِنْ بَهِيمَةِ الْأَنْعَامِ‏...»}}. ([[سوره حج]]، ۳۴)
 البته برخى بر آن‌اند که مفهوم این آیه آن است که خداوند براى همه امتها در مورد قربانى کردن، مناسکى یکسان تشریع کرده است.<ref>التحریر والتنویر، ج‌۸، ص‌۲۵۹ـ۲۶۰.</ref> برخى مفسران مراد از «مناسک» را در آیه‌ مذکور روش ذبح قربانى یا محل قربانى کردن دانسته‌اند.<ref>مجمع‌البیان، ج۷، ص۱۵۱؛ التفسیر الکبیر، ج‌۲۳، ص‌۶۴؛ نمونه، ج‌۱۴، ص‌۱۰۲.</ref>

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۸ ژانویهٔ ۲۰۱۶، ساعت ۱۰:۰۹
سطر ۱:		سطر ۱:
		+	{{خوب}}
	پاك يا حلال گردانيدن حيوان با كشتن آن به شيوه و شرايطى ويژه.		پاك يا حلال گردانيدن حيوان با كشتن آن به شيوه و شرايطى ويژه.

@@ سطر ۶۶: / سطر ۶۶: @@
 شده‌است.<ref> مسالك‌الافهام، ج11، ص491؛ المجموع، ج‌9، ص‌81؛ تحرير الوسيله، ج‌2، ص‌151 ـ 152. </ref>
 از مشتقات تذكيه تنها واژه «ذكَّيْتُم» يك بار در آيه‌3 مائده/5 آمده است. مهم‌ترين واژه قرآنى مرتبط با تذكيه، واژه «مَيْتَه»است. ميته، حيوانى را گويند كه بدون انجام تذكيه شرعى، روح از بدن آن بيرون رفته باشد، بنابراين، ميته* در برابر واژه «مذكّى» (حيوان تذكيه شده) و شامل هر حيوان مرده‌اى است كه به روش شرعى تذكيه نشده باشد.<ref> مستمسك العروه، ج‌5، ص‌297 و 298؛ المحلى، ج‌7، ص‌427؛ احكام‌القرآن، ج1، ص‌130؛ ج‌2، ص‌381. </ref> معانى ديگرى نيز براى واژه «ميته» ذكر شده است<ref> ر.ك: عوائد الايام، ص‌600، </ref> چنان‌كه بعضى از مفسران، مراد از آن را در برخى آيات، مانند آيه‌3‌مائده/5 حيوانى دانسته‌اند كه خود به خود بميرد، بى‌آنكه كشته يا ذبح شود. <ref> نمونه، ج‌4، ص‌260. </ref> در قرآن‌كريم برخى مباحث مربوط به تذكيه آمده است، مانند اسباب و شيوه‌هاى گوناگون تذكيه و شرايط آنها، آثار تذكيه و شمارى از احكام آن.
 ==  منبع ==

@@ سطر ۵۵: / سطر ۵۵: @@
 بحث ديگرِ مطرح در اينجا اين است كه آيا مفاد اصل عدم تذكيه تنها حرمت خوردن گوشت حيوان و عدم صحّت نماز با آن است يا نجاست نيز مى‌باشد؟ مشهور قول دوم است.
 ==  منبع ==
-**فرهنگ فقه مطابق مذهبَ اهل بیت علیهم السلام ،ج۲، ص 426 ،در دسترس در[http://islamicdoc.org/Multimedia/fbook/6999/6999_2.htm#383 مرکز اطلاعات و مدارک اسلامی].بازیابی: 3بهمن 1392.
+*فرهنگ فقه مطابق مذهبَ اهل بیت علیهم السلام ،ج۲، ص 426 ،در دسترس در[http://islamicdoc.org/Multimedia/fbook/6999/6999_2.htm#383 مرکز اطلاعات و مدارک اسلامی].بازیابی: 3بهمن 1392.
+*دائرة المعارف قرآن كريم، جلد 6، صفحه 385، در دسترس در[http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/7/33.htm دایرة المعارف قرآن کریم]
 [[رده: آداب و سنن]]