تحلیه - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

Mohammadi: /* تحلية در قرآن */

2025-05-21T18:21:52Z

‏تحلية در قرآن

Zamani در ‏۱۳ اوت ۲۰۲۴، ساعت ۰۷:۴۰

2024-08-13T07:40:19Z

Zamani در ‏۱۳ اوت ۲۰۲۴، ساعت ۰۷:۳۸

2024-08-13T07:38:30Z

Mohammadi: /* منابع */

2024-08-11T13:18:18Z

‏منابع

Mohammadi: /* منابع */

2024-08-11T13:18:04Z

‏منابع

Zamani: /* تحلية در قرآن */

2024-08-11T12:29:46Z

‏تحلية در قرآن

Zamani در ‏۱۱ اوت ۲۰۲۴، ساعت ۱۱:۴۵

2024-08-11T11:45:19Z

Mohammadi: /* منابع */

2024-08-11T10:52:17Z

‏منابع

Mohammadi در ‏۱۱ اوت ۲۰۲۴، ساعت ۱۰:۵۱

2024-08-11T10:51:46Z

Mohammadi: /* تحلية نزد علمای اخلاق و عرفا */

2024-08-11T10:42:52Z

‏تحلية نزد علمای اخلاق و عرفا

@@ سطر ۳۰: / سطر ۳۰: @@
 ==تحلية در قرآن==
-لغت تحلیه در قرآن نیامده است. اما برخی گفته اند "کلُّ تائِبٍ مُتَطَهِّرٌ لأنَّ التَّوْبَةَ تَخْلِیةٌ وَ تَطْهیرٌ مِنَ الذُّنوُبِ؛ فَالتَّوْبَةُ تَخْلِیةٌ وَ تَحْلِیةٌ بِالطَّهارَةِ، وَالتَّطْهیرُ وَ التَّوْبَةُ تَحْلِیةٌ. وَ التَّحْلِیةُ لُبْسٌ لِلْمُتَطَهِّرِ، فَهُوَ لُبْسٌ بَعْدَ لُبْسٍ"
+لغت تحلیه در قرآن نیامده است. اما برخی گفته اند '''"کلُّ تائِبٍ مُتَطَهِّرٌ لأنَّ التَّوْبَةَ تَخْلِیةٌ وَ تَطْهیرٌ مِنَ الذُّنوُبِ؛ فَالتَّوْبَةُ تَخْلِیةٌ وَ تَحْلِیةٌ بِالطَّهارَةِ، وَالتَّطْهیرُ وَ التَّوْبَةُ تَحْلِیةٌ. وَ التَّحْلِیةُ لُبْسٌ لِلْمُتَطَهِّرِ، فَهُوَ لُبْسٌ بَعْدَ لُبْسٍ"'''
 "هر توبه کننده ای پاک می شود، زیرا [[توبه]] رهایی و پاکی از گناهان است. توبه تخلیه و [[طهارت]] تحلیه است."<ref>در محضر بهجت، ج۱، ص ۲۰۷.</ref>
-در آیه 222 سوره توبه آمده است :«إِنَّ اللَّهَ یحِبُّ التَّوَّابِینَ وَ یُحِبُّ الْمُتَطَهِّرِینَ؛ به‌راستی که [[خداوند]] توبه‌کنندگان و پاکیزگان را دوست می‌دارد»<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/%D8%A2%DB%8C%D9%87_222_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D8%A8%D9%82%D8%B1%D9%87 سوره بقره، آیه 222.]</ref>
+در اواخر [[سوره بقره]] آمده است :{{متن قرآن|«... إِنَّ اللَّهَ یحِبُّ التَّوَّابِینَ وَ یُحِبُّ الْمُتَطَهِّرِینَ»}}<ref>[[آیه 222 سوره بقره|سوره بقره، آیه ۲۲۲.]]</ref>؛ به‌راستی که [[خداوند]] توبه‌کنندگان و پاکیزگان را دوست می‌دارد.
 برخی نیز در مورد تحلیه گفته اند: فردی كه در [[دنیا]] به مرحله "تحلیه" رسیده و خود را مزین به انجام واجبات و ترک محرمات الهی كرده و در اثر شدت محبت الهی در قلبش، به مقامی رسیده كه در وی عشقی آتشین شعله ور گشته، بازتاب رسیدن به این مرحله در آخرت نوشیدن از "شراب زنجبیل" است كه طبع دنیوی آن گرم و دلنشین است.<ref>جهت اطلاع بیشتر مقاله "تحلیل تفسیر ادبی رابطه بین سلوک معنوی تخلیه، تحلیه و تجلیه با نوشیدنی های بهشتیان مذکور در سوره انسان" اثر نسرین انصاریان را ببینید.</ref>

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۳ اوت ۲۰۲۴، ساعت ۰۷:۴۰
سطر ۱:		سطر ۱:
−	{{~~متوسط~~}}	+	{{خوب}}
	'''تحلیه''' واژه ای است که در اخلاق و عرفان اسلامی مطرح می شود و آراستن خویش به صفات نیکو و فضایل نفس را گویند. منظور از آراستن و آرایش، به دست آوردن کمالات و فضائل روحانی و تکمیل قوای نفسانی به محاسن اخلاقی است.<ref>مکاتیب، ص ۱۰۰۳.</ref> سالک اگر خود را به اوصاف فرشتگان و خصال انسانيت آراسته گردانید، مرحله تحليه را پيموده است. تحليه بدون عنايت حضرت حق، مجاهده، توكل و توسل امكانپذير نيست.		'''تحلیه''' واژه ای است که در اخلاق و عرفان اسلامی مطرح می شود و آراستن خویش به صفات نیکو و فضایل نفس را گویند. منظور از آراستن و آرایش، به دست آوردن کمالات و فضائل روحانی و تکمیل قوای نفسانی به محاسن اخلاقی است.<ref>مکاتیب، ص ۱۰۰۳.</ref> سالک اگر خود را به اوصاف فرشتگان و خصال انسانيت آراسته گردانید، مرحله تحليه را پيموده است. تحليه بدون عنايت حضرت حق، مجاهده، توكل و توسل امكانپذير نيست.

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۳ اوت ۲۰۲۴، ساعت ۰۷:۳۸
سطر ۹:		سطر ۹:

	به باور اهل معرفت و سلوک، در یک نگاه کلی و جامع می توان مراحل سیر و سلوک الی الله را به چهار مرحله اصلی «تخلیه»، یعنی تهی ساختن درون از رذیلت های اخلاقی، «تحلیه»، یعنی آراستن به فضائل اخلاقی، «تجلیه»، یعنی تابیدن انوار الهی بر قلب، و «فنا»، یعنی گذار از همه ما سوی و وصول به حق متعال تقسیم کرد.<ref>بررسی مراحل سلوکی «تخلیه» «تحلیه» «تجلیه» و «فنا» در عرفان اسلامی، محمد میری، عرفان اسلامی، پاییز 1399 (شماره 65)</ref>		به باور اهل معرفت و سلوک، در یک نگاه کلی و جامع می توان مراحل سیر و سلوک الی الله را به چهار مرحله اصلی «تخلیه»، یعنی تهی ساختن درون از رذیلت های اخلاقی، «تحلیه»، یعنی آراستن به فضائل اخلاقی، «تجلیه»، یعنی تابیدن انوار الهی بر قلب، و «فنا»، یعنی گذار از همه ما سوی و وصول به حق متعال تقسیم کرد.<ref>بررسی مراحل سلوکی «تخلیه» «تحلیه» «تجلیه» و «فنا» در عرفان اسلامی، محمد میری، عرفان اسلامی، پاییز 1399 (شماره 65)</ref>
−
−	~~تحليه در مقام [[تولّی\|تولّى]] است؛ يعنى با فضايل اخلاقی انس و الفت پيدا كردن و در نهايت به آن‌ها متلبّس شدن.~~

	==تحلية نزد علمای اخلاق و عرفا==		==تحلية نزد علمای اخلاق و عرفا==

@@ سطر ۵۱: / سطر ۵۱: @@
 *حسن عمید، فرهنگ فارسی عمید.
 *فصلنامه علمی - تخصصی مطالعات تفسیری آلءالرحمن: دوره اول، شماره چهارم، تابستان ۱۴۰۲: تحلیل تفسیر ادبی رابطه بین سلوک معنوی تخلیه، تحلیه و تجلیه با نوشیدنی های بهشتیان مذکور در سوره انسان، نسرین انصاریان.
 *فصلنامه علمی عرفان اسلامی: سال هفدهم، شماره 65، پاییز 99: بررسی مراحل سلوکی «تخلیه» «تحلیه» «تجلیه » و «فنا» در عرفان اسلامی، محمد میری.
 *عبدالله قطب بن محیی، مکاتیب عبدالله قطب.

@@ سطر ۵۰: / سطر ۵۰: @@
 *حسن حسن زاده آملی، هزار و یک کلمه.
 *حسن عمید، فرهنگ فارسی عمید.
-*فصلنامه علمی - تخصصی مطالعات تفسیری آلءالرحمن: دوره اول، شماره چهارم، تابستان ۱۴۰۲.
+*فصلنامه علمی - تخصصی مطالعات تفسیری آلءالرحمن: دوره اول، شماره چهارم، تابستان ۱۴۰۲: تحلیل تفسیر ادبی رابطه بین سلوک معنوی تخلیه، تحلیه و تجلیه با نوشیدنی های بهشتیان مذکور در سوره انسان، نسرین انصاریان.
-*فصلنامه علمی عرفان اسلامی:  سال هفدهم، شماره 65، پاییز 99.
 [[رده:صفات پسندیده]]
 [[رده:اخلاق فردی]]
 [[رده:مقاله های مرتبط به دانشنامه]]

@@ سطر ۳۹: / سطر ۳۹: @@
 برخی نیز در مورد تحلیه گفته اند: فردی كه در [[دنیا]] به مرحله "تحلیه" رسیده و خود را مزین به انجام واجبات و ترک محرمات الهی كرده و در اثر شدت محبت الهی در قلبش، به مقامی رسیده كه در وی عشقی آتشین شعله ور گشته، بازتاب رسیدن به این مرحله در آخرت نوشیدن از "شراب زنجبیل" است كه طبع دنیوی آن گرم و دلنشین است.<ref>جهت اطلاع بیشتر مقاله "تحلیل تفسیر ادبی رابطه بین سلوک معنوی تخلیه، تحلیه و تجلیه با نوشیدنی های بهشتیان مذکور در سوره انسان" اثر نسرین انصاریان را ببینید.</ref>
-تعبیر "شراب زنجبیل" در آیه 17 و 18 [[سوره انسان]]آمده است. واژه "زنجبیل" را برخی فارسی و معرب دانسته اند.<ref>سیوطی.</ref> "زنجبیل" در دنیا، گیاهی خوشبو با طبع گرم و خشک است.<ref>هروی</ref>
+تعبیر "شراب زنجبیل" در آیه 17 و 18 [[سوره انسان]] آمده است. واژه "زنجبیل" را برخی فارسی و معرب دانسته اند.<ref>سیوطی.</ref> "زنجبیل" در دنیا، گیاهی خوشبو با طبع گرم و خشک است.<ref>هروی</ref>
 ==پانویس==

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
 {{متوسط}}
-'''تحلیه''' آراستن خویش به صفات نیکو و فضایل نفس را گویند و منظور از آراستن و آرایش، به دست آوردن کمالات و فضائل روحانی و تکمیل قوای نفسانی به محاسن اخلاقی است.<ref>مکاتیب، ص ۱۰۰۳.</ref> سالک اگر خود را به اوصاف فرشتگان و خصال انسانيت آراسته گردانید، مرحله تحليه را پيموده است. تحليه بدون عنايت حضرت حق، مجاهده، توكل و توسل امكانپذير نيست.
+'''تحلیه''' واژه ای است که در اخلاق و عرفان اسلامی مطرح می شود و آراستن خویش به صفات نیکو و فضایل نفس را گویند. منظور از آراستن و آرایش، به دست آوردن کمالات و فضائل روحانی و تکمیل قوای نفسانی به محاسن اخلاقی است.<ref>مکاتیب، ص ۱۰۰۳.</ref> سالک اگر خود را به اوصاف فرشتگان و خصال انسانيت آراسته گردانید، مرحله تحليه را پيموده است. تحليه بدون عنايت حضرت حق، مجاهده، توكل و توسل امكانپذير نيست.
 ==تحلية در لغت==
@@ سطر ۶: / سطر ۶: @@
 ==تحلية در اخلاق و عرفان اسلامی==
-اين كلمه در علم [[اخلاق]] به معناى آراستگى به مكارم اخلاق است.
+اين كلمه در علم [[اخلاق]] به معناى آراستگى به صفات نیکوست.
-==تحلية در قرآن==
+به باور اهل معرفت و سلوک، در یک نگاه کلی و جامع می توان مراحل سیر و سلوک الی الله را به چهار مرحله اصلی «تخلیه»، یعنی تهی ساختن درون از رذیلت های اخلاقی، «تحلیه»، یعنی آراستن به فضائل اخلاقی، «تجلیه»، یعنی تابیدن انوار الهی بر قلب، و «فنا»، یعنی گذار از همه ما سوی و وصول به حق متعال تقسیم کرد.<ref>بررسی مراحل سلوکی «تخلیه» «تحلیه» «تجلیه» و «فنا» در عرفان اسلامی، محمد میری، عرفان اسلامی، پاییز 1399 (شماره 65)</ref>
-"شراب زنجبیل" در آیه 17 و 18 [[سوره انسان]] به آن اشاره شده است. واژه "زنجبیل" را برخی فارسی و معرب دانسته اند.<ref>سیوطی.</ref> "زنجبیل" در دنیا، گیاهی خوشبو با طبع گرم و خشک است.<ref>هروی</ref>
+تحليه در مقام [[تولّی|تولّى]] است؛ يعنى با فضايل اخلاقی انس و الفت پيدا كردن و در نهايت به آن‌ها متلبّس شدن.
 ==تحلية نزد علمای اخلاق و عرفا==
-صاحبنظران سلوک، بر مقام تخلیه و تحلیه تاکید ویژه و بیشتر دارند و حتی گاهی، مجموعه سلوک را در این دو خلاصه کرده اند. و در اولویت سنجی میان این دو، [[تخلیه]]، مقدم بر تحلیه است.
+صاحبنظران اخلاق و عرفان بر تخلیه و تحلیه تاکید ویژه ای دارند و حتی گاهی، مجموعه سلوک را در این دو خلاصه کرده اند. و در اولویت سنجی میان این دو، [[تخلیه]]، مقدم بر تحلیه است.
 ===ابونصر سراج طوسی===
 تحلّی یا همان "تحلیه" آن است که سالک، رفتار و گفتار خود را شبیه پاکان و صادقان قرار دهد.<ref>سراج طوسی، ص 363.</ref>
 ===جنید بغدادی===
-شالک در این مقام خود را با لسان وفا و سایر مقامات عرفانی - الهی آرایش می کند یعنی پیراهنی از [[تقوا]] و عمامه ای از حرمت و استقامت و ردائی از [[خشیت]] و لباسی از فراموشی ما سوا الله بر تن می کند و خداوند او را با عطر هدایت خوشبو می گرداند و در اینجا است که به بساط قرب الهی راه می یابد.<ref>جنید بغدادی، (1425): 61.</ref><ref>اگر چه در این متن که در قرن سوم هجری به نگارش در آمده است اصطلاح "تحلیه" با این واژگان خاص به چشم نمی خورد ولی در واقع "جنید" با استفاده از محتوای همین اصطلاح، مراحل سلوک را تبیین کرده است.</ref>
+سالک در این مقام خود را با لسان وفا و سایر مقامات عرفانی - الهی آرایش می کند یعنی پیراهنی از [[تقوا]] و عمامه ای از حرمت و استقامت و ردائی از [[خشیت]] و لباسی از فراموشی ما سوا الله بر تن می کند و خداوند او را با عطر هدایت خوشبو می گرداند و در اینجا است که به بساط قرب الهی راه می یابد.<ref>جنید بغدادی، (1425): 61.</ref><ref>اگر چه در این متن که در قرن سوم هجری به نگارش در آمده است اصطلاح "تحلیه" با این واژگان خاص به چشم نمی خورد ولی در واقع "جنید" با استفاده از محتوای همین اصطلاح، مراحل سلوک را تبیین کرده است.</ref>
 ===[[خواجه نصیر طوسی]]===
 تحلیه باطن به فضائل مانند تقویت بدن با عوامل مقوی است.
@@ سطر ۳۷: / سطر ۳۰: @@
 ===[[امام خمینی]]===
 اتیان [انجام] به مصلحات و مستصحّات [ موجبات سلامتي] نفسانیه.<ref>شرح چهل حدیث (اربعین حدیث)، ص 207.</ref>
 ==پانویس==

@@ سطر ۲۸: / سطر ۲۸: @@
 ===[[خواجه نصیر طوسی]]===
 تحلیه باطن به فضائل مانند تقویت بدن با عوامل مقوی است.
-===سید ابوالحسن رفیعی===
+===[[سید ابوالحسن رفیعی قزوینی|سید ابوالحسن رفیعی]]===
 پس از حصول تخليه و رفع موانع، خود را به زيور اخلاق نيك و خويهاى پسنديده كه در نظام اجتماع و فرد تأثير بسزا و عميق دارند آراسته كند و اين خود پاكيزگى باطن و طهارت معنويه است كه تا اين معنى حاصل و متحقق نشود آدمى در باطن آلوده و نجس خواهد بود هرچند كه‌ ظاهر بدن محكوم به پاكى ظاهرى است و اين كار در طب روحى و معالجه نفس مانند خوردن غذا و استعمال دواى مقوّى است كه براى توليد نيرو و قوّت در بدن در طب جسمانى به كار مى‌برند.<ref>هزار و یک کلمه، ج‌۲، کلمۀ ۲۵۱.</ref>
 ===[[محمد تقی بهجت|محمدتقی بهجت]]===