تجسم اعمال - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

Mohammadi: /* تجسم اعمال از منظر عقل */

2025-10-07T17:16:10Z

‏تجسم اعمال از منظر عقل

Mohammadi: /* نظرات مختلف پیرامون تجسم اعمال */

2025-10-07T17:03:13Z

‏نظرات مختلف پیرامون تجسم اعمال

Mohammadi: /* تجسم اعمال در آیات و روایات */

2025-10-07T17:01:02Z

‏تجسم اعمال در آیات و روایات

Mohammadi: /* تعریف */

2025-10-07T16:58:44Z

‏تعریف

مهدی موسوی در ‏۲۷ ژوئن ۲۰۲۲، ساعت ۰۸:۳۴

2022-06-27T08:34:06Z

نمایش تغییرات

مهدی موسوی در ‏۲۷ ژوئن ۲۰۲۲، ساعت ۰۵:۲۹

2022-06-27T05:29:50Z

نمایش تغییرات

Aghajani در ‏۱۲ مارس ۲۰۲۰، ساعت ۰۵:۴۳

2020-03-12T05:43:38Z

Aghajani در ‏۱۲ مارس ۲۰۲۰، ساعت ۰۵:۴۳

2020-03-12T05:43:19Z

سید مهدی خدایی در ‏۱ فوریهٔ ۲۰۱۶، ساعت ۱۲:۴۲

2016-02-01T12:42:48Z

مرضیه الله وکیل جزی در ‏۱۳ فوریهٔ ۲۰۱۳، ساعت ۰۶:۳۸

2013-02-13T06:38:20Z

@@ سطر ۵۲: / سطر ۵۲: @@
 [[ملاصدرا]] این مسأله را به نحوی دیگر مورد بررسی قرار داده است. او می گوید: شکی نیست که هر عملی هم در نفس و هم در خارج دارای اثری است و همان طور که اعمال و رفتار هر کس در خارج دارای آثار وجودی خاص است، در نفس نیز اثری می گذارد که مجموعه ملکات و فضائل و رذائل نفسانی، محصول اعمال و رفتار و بالجمله، اکتسابات انسان است. از طرف دیگر هر یک از ملکات نفسانی، در هر یک از مواطن، دارای ظهور و اثری است که نحوه اثر آن در هر یک از مواطن متفاوت است و همان طوری که اعمال خارجی در نفس اثر می گذارند، ملکات نفسانی نیز در خارج اثر می کنند و آثاری از فضائل و رذائل نفسانی در خارج حاصل می شود. مثلاً [[غضب]]، [[کبر]]، [[عجب|عُجب]]، [[حسد|حسادت]] و غیره که از [[گناه|گناهان]] نفسانی هستند، آثاری از آنها در خارج ظاهر می شود. یکی از مواطن، موطن [[آخرت]] است و بعید نیست که مثلاً غضب که یکی از ملکات و صفات نفسانی است در نشأت آخرت به صورت آتش مجسم شود و صاحب آن را بسوزاند و همین طور جود، علم و سایر صفات که از کیفیات نفسانی اند، به صورت سلسبیل درآیند و بالاخره ملکات فاضله و رذائل که از مکتسبات نفسانی بوده و از آثار و اعمال انسان است، در عالم دنیا بعینه و در نشئات دیگر مجسم شوند و نتیجه عمل هر کس بدین طریق برای او نمودار شود.<ref>ر.ک المبدا والمعاد صدرالمتالهین، انتشارات انجمن حکمت و فلسفه ایران، تصحیح استاد آشتیانی، ۱۳۵۴، ص۴۱۲.</ref>
-ملاصدرا در مسأله تجسم [[نیت|نیات]] و افکار نیز چنین می گوید:<ref> شیرازی، صدرالمتالهین، اسرار الایات، انجمن حکمت و فلسفه، تهران، ۱۳۶۰ش، ص۳.</ref> آیات قرآن بر این نکته تأکید دارند که حیات حقیقی انسان پس از [[مرگ|موت]] و گذر از این زندگی مادی، سیر فکری و حرکت معنوی اوست نه اعمال نیک و بد و آنچه زیر بنای زندگی انسان را در آخرت می سازد همان اعتقادات اوست نه اعمال به تنهایی، زیرا عمل در واقع محصول و ثمره اعتقادات و علم انسان است؛ چنانکه حق تعالی می فرماید: {{متن قرآن|«إِلَیهِ یصْعَدُ الْکلِمُ الطَّیبُ وَالْعَمَلُ الصَّالِحُ یرْفَعُهُ»}}.<ref> [[سوره فاطر]]، ۱۰.</ref>
+ملاصدرا در مسأله تجسم [[نیت|نیات]] و افکار نیز چنین می گوید:<ref> شیرازی، صدرالمتالهین، اسرار الایات، انجمن حکمت و فلسفه، تهران، ۱۳۶۰ش، ص۳.</ref> آیات قرآن بر این نکته تأکید دارند که حیات حقیقی انسان پس از [[مرگ|موت]] و گذر از این زندگی مادی، سیر فکری و حرکت معنوی اوست نه اعمال نیک و بد و آنچه زیر بنای زندگی انسان را در آخرت می سازد همان اعتقادات اوست نه اعمال به تنهایی، زیرا عمل در واقع محصول و ثمره اعتقادات و علم انسان است؛ چنانکه حق تعالی می فرماید: {{متن قرآن|«{{آیه|35|10}}»}}<ref>[[آیه 10 سوره فاطر|سوره فاطر، آیه ۱۰.]]</ref>.
 ==پانویس==
 <references />

@@ سطر ۲۶: / سطر ۲۶: @@
 نسبت به مسئله تجسم اعمال، میان عالمان اختلاف است. گروهی این نظریه را پذیرفته و گروهی آن را رد کرده اند. در میان قائلان به این مسأله، سه نظر عمده وجود دارد:
-*"[[عذاب]] و نعمت ها در [[آخرت]]، در واقع همان تجسم اعمال و ملکات فاعل آنهاست؛ طبق این نظریه هر عملی که انسان در دنیا انجام می دهد، بدون تردید نتیجه انگیزه و نیّاتی است که در جانش نقش بسته است. به فرموده قرآن: {{متن قرآن|«...کلٌّ یعْمَلُ عَلَى شَاکلَتِهِ...»}}؛<ref>[[سوره اسراء]]، ۸۴.</ref> هر انسانی طبق نیات و تفکرات شکل یافته خود عمل می کند. اساس کار اندیشه و انگیزه است. عملی که با انگیزه های پست حیوانی و یا نیّات و اهداف متعالی انجام می گیرد، تصویری در صفحه روان از خود باقی می گذارد. اگر این عمل تکرار نشود به تدریج آن صورت نفسانی کمرنگ و محو می شود، ولی اگر تکرار شد تدریجاً پرورش یافته و به شکل ملکه راسخه درمی آید و در صحیفه جان انسان ماندگار می شود و پس از [[مرگ]] تجسم عینی پیدا می کند.
+*"[[عذاب]] و نعمت ها در [[آخرت]]، در واقع همان تجسم اعمال و ملکات فاعل آنهاست؛ طبق این نظریه هر عملی که انسان در دنیا انجام می دهد، بدون تردید نتیجه انگیزه و نیّاتی است که در جانش نقش بسته است. به فرموده قرآن: {{متن قرآن|«قُلْ كُلٌّ يَعْمَلُ عَلَىٰ شَاكِلَتِهِ ...»}}؛<ref>[[آیه 84 سوره اسراء|سوره اسراء، آیه ۸۴.]]</ref> هر انسانی طبق نیات و تفکرات شکل یافته خود عمل می کند. اساس کار اندیشه و انگیزه است. عملی که با انگیزه های پست حیوانی و یا نیّات و اهداف متعالی انجام می گیرد، تصویری در صفحه روان از خود باقی می گذارد. اگر این عمل تکرار نشود به تدریج آن صورت نفسانی کمرنگ و محو می شود، ولی اگر تکرار شد تدریجاً پرورش یافته و به شکل ملکه راسخه درمی آید و در صحیفه جان انسان ماندگار می شود و پس از [[مرگ]] تجسم عینی پیدا می کند.
 *نظریه دوم آن است که هر عملی دو چهره دارد، یک چهره ظاهری که گاه در این دنیا آمیخته با لذت و رفاه و ثروت است، ولی چهره دیگری به عنوان صورت ملکوتی و باطنی است که در [[قیامت]] ظاهر می شود.

@@ سطر ۱۶: / سطر ۱۶: @@
 دو نمونه از این آیات و روایات را یادآور می شویم:<ref> برای نمونه رجوع شود به آیات [[سوره یونس]] ۶۱، [[سوره سبا]] ۳، [[سوره آل عمران]] ۳۰، [[سوره حدید]] ۱۳ و همچنین   محمدباقر مجلسی، بحارالانوار، دارالاحیاء التراث بیروت ۱۴۰۳، ج۷۱، ص۲۹۰ و نیز محمد محمدی ری شهری، میزان الحکمه، دارالحدیث، ۱۴۱۶ ق، ج۳، ص۲۱۳۹.</ref>
-[[لقمان|لقمان حکیم]] در نصایح خود به فرزندش فرمود: {{متن قرآن|«یا بُنَی إِنَّهَا إِن تَک مِثْقَالَ حَبَّةٍ مِّنْ خَرْدَلٍ فَتَکن فِی صَخْرَةٍ أَوْ فِی السَّمَاوَاتِ أَوْ فِی الْأَرْضِ یأْتِ بِهَا اللَّهُ...»}}؛<ref>[[سوره لقمان]]، ۱۶.</ref> فرزندم هر کاری که انسان انجام دهد هر چند به اندازه سنگینی خردلی در میان صخره ها و یا آسمان ها و زمین باشد خداوند آن را در روز رستاخیز می آورد.
+[[لقمان|لقمان حکیم]] در نصایح خود به فرزندش فرمود: {{متن قرآن|«{{آیه|31|23}}»}}<ref>[[آیه 23 سوره لقمان|سوره لقمان، آیه ۲۳.]]</ref>؛ فرزندم هر کاری که انسان انجام دهد هر چند به اندازه سنگینی خردلی در میان صخره ها و یا آسمان ها و زمین باشد خداوند آن را در روز رستاخیز می آورد.
 از ظاهر این [[آیه]] شریفه نیز برمی آید که خداوند خود عمل انسان را می آورد و آن را ملاک پاداش و یا کیفر قرار می دهد.<ref>ر.ک ربانی گلپایگانی، علی، عقاید استدلالی، انتشارات نصایح، ۱۳۸۰، ج۲، ص۲۹۰.</ref>
-همچنین در [[حدیث]] است که [[امام باقر]] علیه السلام فرمود: «تعلّموا القرآن فانّ القرآن یأتی یوم القیامه فی احسن الصورة».<ref> نمازی، علی، مستدرک سفینه البحار، دفتر انتشارات اسلامی، ج۶، ص۳۹۵.</ref> «قرآن را بیاموزید پس همانا قرآن روز قیامت در بهترین صورت حاضر می شود».
+همچنین در [[حدیث]] است که [[امام باقر]] علیه السلام فرمود: {{متن حدیث|«تعلّموا القرآن فانّ القرآن یأتی یوم القیامه فی احسن الصورة»}}<ref> نمازی، علی، مستدرک سفینه البحار، دفتر انتشارات اسلامی، ج۶، ص۳۹۵.</ref>؛ قرآن را بیاموزید پس همانا قرآن روز قیامت در بهترین صورت حاضر می شود.
 ==نظرات مختلف پیرامون تجسم اعمال==

@@ سطر ۸: / سطر ۸: @@
 زیرا اقتضای این عالم آن است که عمل به این صورت جلوه کند و اقتضای عالم آخرت آن است که عمل به شکل اصلی و واقعی خود ظاهر شود.
-[[علامه طباطبایی]] در [[تفسیر]] آیه {{متن قرآن|«وَلِکلٍّ دَرَجَاتٌ مِمَّا عَمِلُوا وَلِیوَفِّیهُمْ أَعْمَالَهُمْ وَهُمْ لَا یظْلَمُونَ»}}<ref>[[سوره احقاف]]، ۱۹.</ref> می فرماید: صدر آیه از نوعی نسبت خاص حکایت می کند و عبارت میانی از اتحاد بین عمل و جزای آن و ذیل آیه از جزای عادلانه که در واقع سبب نسبت و اتحاد مذکور است. آیات بسیار دیگری وجود دارند که دلالت می کنند بر این که اعمال خیر و شرّ انسان به عینه به وی برگردانده می شوند.<ref> طباطبایی، محمدحسین، انسان از آغاز تا انجام، ترجمه و تعلیقات صادق لاریجانی، بوستان کتاب، ۱۳۸۷، ص۱۶۸.</ref>
+[[علامه طباطبایی]] در [[تفسیر]] آیه {{متن قرآن|«{{آیه|46|19}}»}}<ref>[[آیه 19 سوره احقاف|سوره احقاف، آیه ۱۹.]]</ref>؛ می فرماید: صدر آیه از نوعی نسبت خاص حکایت می کند و عبارت میانی از اتحاد بین عمل و جزای آن و ذیل آیه از جزای عادلانه که در واقع سبب نسبت و اتحاد مذکور است. آیات بسیار دیگری وجود دارند که دلالت می کنند بر این که اعمال خیر و شرّ انسان به عینه به وی برگردانده می شوند.<ref> طباطبایی، محمدحسین، انسان از آغاز تا انجام، ترجمه و تعلیقات صادق لاریجانی، بوستان کتاب، ۱۳۸۷، ص۱۶۸.</ref>
 ==تجسم اعمال در آیات و روایات==

@@ سطر ۵۶: / سطر ۵۶: @@
 ==منابع==
- یاسر جهانی پور، تجسم اعمال، [http://www.pajoohe.ir  دانشنامه پژوهه]، تاریخ بازیابی: 3 آبان 1391.
+یاسر جهانی پور، تجسم اعمال، [http://www.pajoohe.ir  دانشنامه پژوهه]، تاریخ بازیابی: 3 آبان 1391.
 [[رده:کلیات اخلاق]]
 [[رده:کلام]]

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱ فوریهٔ ۲۰۱۶، ساعت ۱۲:۴۲
سطر ۱:		سطر ۱:
		+	{{خوب}}
	{{الگو:منبع الکترونیکی معتبر\|ماخذ=پایگاه}}		{{الگو:منبع الکترونیکی معتبر\|ماخذ=پایگاه}}

@@ سطر ۱۶: / سطر ۱۶: @@
 نسبت به مسئله تجسم اعمال میان بزرگان اختلاف است. گروهی این نظریه را پذیرفته و گروهی آن را رد کرده اند. در میان قائلان به این مسأله، سه نظر عمده وجود دارد:
-* "عذاب و نعمت ها در آخرت، در واقع همان تجسم اعمال و ملکات فاعل آنهاست؛ طبق این نظریه هر عملی که انسان در دنیا انجام می دهد، بدون تردید نتیجه انگیزه و نیّاتی است که در جانش نقش بسته است. به فرموده قرآن: {{متن قرآن|«کل یعمل علی شاکلته»}}/<ref>[[سوره اسراء]]، 84.</ref> هر انسانی طبق نیات و تفکرات شکل یافته خود عمل می کند. اساس کار اندیشه و انگیزه است. عملی که با انگیزه های پست حیوانی و یا نیّات و اهداف متعالی انجام می گیرد، تصویری در صفحه روان از خود باقی می گذارد. اگر این عمل تکرار نشود به تدریج آن صورت نفسانی کمرنگ و محو می شود ولی اگر تکرار شد تدریجاً پرورش یافته و به شکل ملکه راسخه درمی آید و در صحیفه جان انسان ماندگار می شود و پس از مرگ تجسم عینی پیدا می کند.
+* "عذاب و نعمت ها در آخرت، در واقع همان تجسم اعمال و ملکات فاعل آنهاست؛ طبق این نظریه هر عملی که انسان در دنیا انجام می دهد، بدون تردید نتیجه انگیزه و نیّاتی است که در جانش نقش بسته است. به فرموده قرآن: {{متن قرآن|«...كُلٌّ يَعْمَلُ عَلَى شَاكِلَتِهِ...»}}/<ref>[[سوره اسراء]]، 84.</ref> هر انسانی طبق نیات و تفکرات شکل یافته خود عمل می کند. اساس کار اندیشه و انگیزه است. عملی که با انگیزه های پست حیوانی و یا نیّات و اهداف متعالی انجام می گیرد، تصویری در صفحه روان از خود باقی می گذارد. اگر این عمل تکرار نشود به تدریج آن صورت نفسانی کمرنگ و محو می شود ولی اگر تکرار شد تدریجاً پرورش یافته و به شکل ملکه راسخه درمی آید و در صحیفه جان انسان ماندگار می شود و پس از مرگ تجسم عینی پیدا می کند.
 * نظریه دوم آن است که هر عملی دو چهره دارد یک چهره ظاهری که گاه در این دنیا آمیخته با لذت و رفاه و ثروت است ولی چهره دیگری به عنوان صورت ملکوتی و باطنی است که در قیامت ظاهر می شود.
@@ سطر ۳۴: / سطر ۳۴: @@
 تجسم اعمال یک حقیقت قرآنی است که در آیات و روایات متعددی به آن اشاره شده است. دو نمونه از این آیات و روایات را یادآور می شویم:/<ref> برای نمونه رجوع شود به آیات [[سوره یونس]] 61، [[سوره سبا]] 3، [[سوره آل عمران]] 30، [[سوره حدید]] 13 و همچنین   محمدباقر مجلسی، بحارالانوار، دارالاحیاء التراث بیروت 1403، ج71، ص290 و نیز محمد محمدی ری شهری، میزان الحکمه، دارالحدیث، 1416 ق، ج3، ص2139.</ref>
-لقمان حکیم در نصایح خود به فرزندش فرمود: {{متن قرآن|«یا بنیّ ان تک مثقال حبه من خردل فتکن فی صخره او فی السماوات او فی الارض یأت بها الله»}}/<ref>[[سوره لقمان]]، 16.</ref> فرزندم هر کاری که انسان انجام دهد هر چند به اندازه سنگینی خردلی در میان صخره ها و یا آسمان ها و زمین باشد خداوند آن را در روز رستاخیز می آورد. از ظاهر این آیه شریفه نیز برمی آید که خداوند خود عمل انسان را می آورد و آن را ملاک پاداش و یا کیفر قرار می دهد/<ref>ر.ک ربانی گلپایگانی، علی، عقاید استدلالی، انتشارات نصایح، 1380، ج2، ص290.</ref>
+لقمان حکیم در نصایح خود به فرزندش فرمود: {{متن قرآن|«يَا بُنَيَّ إِنَّهَا إِن تَكُ مِثْقَالَ حَبَّةٍ مِّنْ خَرْدَلٍ فَتَكُن فِي صَخْرَةٍ أَوْ فِي السَّمَاوَاتِ أَوْ فِي الْأَرْضِ يَأْتِ بِهَا اللَّهُ...»}}/<ref>[[سوره لقمان]]، 16.</ref> فرزندم هر کاری که انسان انجام دهد هر چند به اندازه سنگینی خردلی در میان صخره ها و یا آسمان ها و زمین باشد خداوند آن را در روز رستاخیز می آورد. از ظاهر این آیه شریفه نیز برمی آید که خداوند خود عمل انسان را می آورد و آن را ملاک پاداش و یا کیفر قرار می دهد/<ref>ر.ک ربانی گلپایگانی، علی، عقاید استدلالی، انتشارات نصایح، 1380، ج2، ص290.</ref>
 همچنین در حدیث است که [[امام باقر]] علیه السلام فرمود: «تعلّموا القران فانّ القران یأتی یوم القیامه فی احسن الصوره»./<ref> نمازی، علی، مستدرک سفینه البحار، دفتر انتشارات اسلامی، ج6، ص395.</ref> «قرآن را بیاموزید پس همانا قرآن روز قیامت در بهترین صورت حاضر می شود».
@@ سطر ۴۹: / سطر ۴۹: @@
 مثلاً غضب، کبر، عجب، حسادت و غیره که از گناهان نفسانی هستند، آثاری از آنها در خارج ظاهر میشود. یکی از مواطن، موطن آخرت است و بعید نیست که مثلاً غضب که یکی از ملکات و صفات نفسانی است در نشأت آخرت به صورت آتش مجسم شود و صاحب آن را بسوزاند و همین طور جود، علم و سایر صفات که از کیفیات نفسانی اند، به صورت سلسبیل درآیند و بالاخره ملکات فاضله و رذائل که از مکتسبات نفسانی بوده و از آثار و اعمال انسان است، در عالم دنیا بعینه و در نشئات دیگر مجسم شوند و نتیجه عمل هر کس بدین طریق برای او نمودار شود/<ref>ر.ک المبدا والمعاد صدرالمتالهین، انتشارات انجمن حکمت و فلسفه ایران، تصحیح استاد آشتیانی، 1354، ص412.</ref>
-وی در مسأله تجسم نیات و افکار نیز چنین میگوید:<ref> شیرازی، صدرالمتالهین، اسرار الایات، انجمن حکمت و فلسفه، تهران، 1360ش، ص3.</ref> آیات قرآن بر این نکته تأکید دارند که حیات حقیقی انسان پس از موت و گذر از این زندگی مادی، سیر فکری و حرکت معنوی اوست نه اعمال نیک و بد و آنچه زیر بنای زندگی انسان را در آخرت میسازد همان اعتقادات اوست نه اعمال به تنهایی زیرا عمل در واقع محصول و ثمره اعتقادات و علم انسان است؛ چنانکه حق تعالی میفرماید: {{متن قرآن|«الیه یصعد الکلم الطیب والعمل الصالح یرفعه»}}.<ref> [[سوره فاطر]]، 10.</ref>
+وی در مسأله تجسم نیات و افکار نیز چنین میگوید:<ref> شیرازی، صدرالمتالهین، اسرار الایات، انجمن حکمت و فلسفه، تهران، 1360ش، ص3.</ref> آیات قرآن بر این نکته تأکید دارند که حیات حقیقی انسان پس از موت و گذر از این زندگی مادی، سیر فکری و حرکت معنوی اوست نه اعمال نیک و بد و آنچه زیر بنای زندگی انسان را در آخرت میسازد همان اعتقادات اوست نه اعمال به تنهایی زیرا عمل در واقع محصول و ثمره اعتقادات و علم انسان است؛ چنانکه حق تعالی میفرماید: {{متن قرآن|«إِلَيْهِ يَصْعَدُ الْكَلِمُ الطَّيِّبُ وَالْعَمَلُ الصَّالِحُ يَرْفَعُهُ»}}.<ref> [[سوره فاطر]]، 10.</ref>
 == پانویس ==