بیت لحم - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

مهدی موسوی در ‏۲۷ مارس ۲۰۲۳، ساعت ۰۶:۲۲

2023-03-27T06:22:23Z

مهدی موسوی در ‏۲۶ مارس ۲۰۲۳، ساعت ۱۲:۳۹

2023-03-26T12:39:45Z

نمایش تغییرات

Akbari در ‏۵ ژوئیهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۱۱:۳۱

2020-07-05T11:31:31Z

Akbari در ‏۵ ژوئیهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۱۱:۰۲

2020-07-05T11:02:08Z

Zamani در ‏۶ مهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۰۹:۴۲

2020-05-06T09:42:04Z

مرضیه الله وکیل جزی در ‏۱۷ مارس ۲۰۱۴، ساعت ۰۷:۵۵

2014-03-17T07:55:57Z

نمایش تغییرات

عربصالحی: صفحه‌ای جدید حاوی ' {{نیازمند ویرایش فنی}} {{مدخل دائرة المعارف|دانشنامه جهان اسلام}} بِیْت لَحم ، ا...' ایجاد کرد

2014-01-15T12:27:45Z

صفحه‌ای جدید حاوی ' {{نیازمند ویرایش فنی}} {{مدخل دائرة المعارف|دانشنامه جهان اسلام}} بِیْت لَحم ، ا...' ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{نیازمند ویرایش فنی}}
{{مدخل دائرة المعارف|دانشنامه جهان اسلام}}

بِیْت لَحم ، از شهرهای تاریخی فلسطین که از قدیم زیارتگاه مهمی بوده است . شهر بر کوهی به ارتفاع حدود 780 متر از سطح دریا، در جنوب رشته کوههای قدس ، و در حدود ده کیلومتری جنوب بیت المقدس * قرار دارد. زمستان آن معتدل ، میانگین دمای آن در ماه کانون الثانی <ref> دی </ref> بین 8 تا 10 درجه و در ماه تموز <ref> تیر</ref> بین 23 تا 25 درجه و میانگین باران سالانة آن حدود ششصد میلیمتر است .

== تاریخچه بیت لحم ==

از حدود دو هزار سال پیش از میلاد، بیت لحم مسکونی بوده است . در الواح تَلُّالعَمارِنَه ، متعلق به قرن چهاردهم پیش از میلاد، به شهر جنوبی بیت المقدس اشاره شده که بیت ایلولاهاما <ref> خانة ایزد لاحاما یا لاخاما</ref> نامیده می شده است . این ایزد نزد کنعانیان خدای قُوت و خوراک بوده و احتمالاً نام کنونی شهر، از نام او گرفته شده است . شاید علت این نامگذاری سرسبزی این منطقه باشد. نیز مشهور است که بیت لحم در آرامی به معنای «خانة نان » است ، که در این معنی هم اشاره ای به سرسبزی پیرامون این شهر وجود دارد. بیت لحم نام قدیمی دیگری دارد: «اَفراتَه » یا «اَفرات » که واژه ای آرامی و به معنای «سرسبزی و ثمردهی » است . وجه مشترک این نامها «سرسبزی » است .

== میلاد مسیح در بیت لحم ==

قبایل یهودی که با کنعانیان می جنگیدند، پس از کنعانیان در شهر مستقر شدند. به روایتی راحیل ، همسر یعقوب علیه السلام ، در این شهر درگذشته است و مدفن وی امروزه به «قبّة راحیل » مشهور است . حضرت داوود نیز در بیت لحم به دنیا آمد، اما اهمیت و شهرت بیت لحم به سبب میلاد حضرت مسیح در آن است <ref> انجیل لوقا، باب دوم ، متی ، باب دوم </ref>. وقتی هادریانوس / آدریانوس <ref> حک : 117ـ 138 میلادی </ref>، امپراتور روم ، قیام یهودیان به رهبری بر کوخبا را فرونشاند، شهر ویران شد و به فرمان امپراتور بر فراز غاری که گفته می شد زادگاه حضرت مسیح بوده ، معبدی برای ایزد آدونیس ساخته شد. در حدود 330 میلادی ، هِلِنا، مادر قسطنطین اول امپراتور روم <ref> حک : 306ـ337 میلادی </ref>، برفراز آن غار، کنیسه ای ساخت که کنیسة مریم مقدس خوانده شد. در 386 میلادی ، جِروم قدیس در بیت لحم ساکن شد و در آنجا عهد عتیق را به لاتینی برگرداند. در 529 میلادی ، سامریان بر حکومت روم شوریدند و کنیسه را ویران کردند. امپراتور ژوستینَین <ref> حک : 527 ـ 565 میلادی </ref> آن را تقریباً به شکل امروزینش بازسازی کرد که کنیسة مهد خوانده می شود. علی رغم حوادث گوناگون ، بیت لحم در زمان رومیان به سبب قرار گرفتن در راه تجاری شهرهای شام به دریای سرخ ، مرکز تجاری مشهوری شد. به روایتی ، ایرانیان هنگام ورود به فلسطین در 614 میلادی ، به کنیسه آسیبی نرساندند، چون بر کاشیهای چند سوی آن ، تصویر زردشتیان با لباسهای ایرانی در برابر حضرت مسیح نقش شده بود.

== بیت لحم در دست مسلمانان ==

مسلمانان در سال پانزدهم ، قدس را گرفتند و عمربن خطاب در همان سال به بیت لحم رفت و به اهالی امان داد. کشیش ارکولفوس در حدود 50/670، بیت لحم را شهری با باروهای کوتاه بدون برج وصف کرده است . نقل شده که الحاکم بامرالله <ref> حک : 386ـ411</ref>، ششمین خلیفة فاطمی مصر، در 400/ 1009 فرمان ویرانی کنیسه های مسیحی را صادر کرد، اما کنیسة مهد را ویران نکرد.

در 492/ 1099، صلیبیون وارد بیت لحم شدند و سال بعد بالدوین اول ، حاکم قدس ، در آنجا تاجگذاری کرد. در همان سال بیت لحم تحت حکومت اسقف نشین مستقلی قرار گرفت . صلیبیون شهر را دوباره آباد کردند. با پیروزی صلاح الدین در 583/ 1187 بر صلیبیون ، بیت لحم به حکام بومی برگردانده شد. در 627/ 1229 به موجب قرارداد ] یافا [ میان الملک الکامل ایوبی <ref> متوفی 635</ref> و امپراتور فردریک دوم <ref> حک : 617ـ648/ 1220ـ 1250</ref> شهر دوباره به صلیبیون واگذار شد؛ اما در 642/1244 الملک الصالح نجم الدین ایوب <ref> متوفی 647</ref> آن را پس گرفت .

گروهی از نویسندگان و سیاحان مسلمانِ عصر ممالیک ، آن را وصف کرده اند <ref> یاقوت حموی ، ج 1، ص 779؛ قزوینی ، ص 107؛ ابن بطوطه ، ج 1، ص 95</ref>. به نوشتة بیشتر آنها، درخت خرمایی که در قرآن کریم <ref> مریم : 25</ref> از آن یاد شده ، در این شهر است . در 923/1517 عثمانیها بر بیت لحم تسلط یافتند.

در سده های یازدهم و دوازدهم / هفدهم و هجدهم ، میان فرقه های مسیحی بر سر مالکیت اماکن مقدس بیت لحم جنگهایی درگرفت ؛ دولت عثمانی فرمانی صادر کرد که در آن حدود املاک هر فرقه مشخص شده بود. طبق این فرمان ، ارتدوکسها بر بیشتر اماکن دست یافتند. ادامة این دشمنیها و سرقت ستارة نقره ایِ غار مهد در 1264/1847، به جنگهای کریمه <ref> 1269ـ1272/ 1853ـ1856</ref> انجامید. در 1250/ 1834، ابراهیم پاشا ] فرزند محمدعلی پاشا، خدیو معروف و مقتدر مصر [ هنگام حکومتش بر فلسطین <ref> 1249ـ1256/ 1833ـ1840</ref>، محلة مسلمان نشین بیت لحم را به سبب قیام سراسری مسلمانان فلسطین برضد حکومتش ، ویران کرد <ref> رجوع کنید بهفلسطین * </ref>.

میان سالهای 1306 تا 1327 ش / 1927ـ1948 که تمام فلسطین تحت قیمومت بریتانیا بود، بیت لحم از مراکز قیام بر آنها بود. از 1327 تا 1328 ش / 1948ـ1949، مصریان در بیت لحم بودند. ] در 1329 ش / 1950، بیت لحم با قسمتی از فلسطین ، جزو اردن شد [ . در 1346 ش / 1967، به دنبال جنگ شش روزه ، اسرائیلیان بیت لحم و کرانة غربی ] رود اردن را کاملاً اشغال کردند.

== صنایع دستی بیت لحم ==

صنایع دستی چوبی <ref> از چوب زیتون </ref>، فلزی ، صدفی و سوزن دوزی بیت لحم مهم است . بیت لحم ، پس از نابْلُس ، دومین شهرِ کرانة غربی ] رود اردن [ از نظر میزان تولیدات صنعتی است . شرایط ناشی از اشغال ، در عرصة کشاورزی مشکلاتی به وجود آورده که به روی آوردن کشاورزان به کارهای صنعتی انجامیده است . محصولات کشاورزی بیت لحم ، زیتون ، انگور، بادام و بعضی از انواع صیفی است . درآمد حاصل از درختکاری در این منطقه زیاد است .

== شیوه معماری بیت لحم ==

در شهر دو شیوة معماری دیده می شود: معماری قدیمی با گنبدها، دیوارهای ضخیمِ ساخته شده از سنگ آهک ، پنجره های هلالی ، و کوچه های تنگ ؛ و معماری جدید با مصالح جدید، درها و پنجره های مستطیلی و سقف مسطح .

نخستین مدارس بیت لحم در بیش از صد سال پیش به وجود آمدند، اما دگرگونی اساسی در وضع آموزشی شهر، گشایش دانشگاه بیت لحم در 1352 ش / 1973 از سوی کلیسای واتیکان بود.

== جمعیت بیت لحم ==

جمعیت و تراکم و توسعه و آبادی شهر به دلیل تحولات سیاسی ، از 1327 ش / 1948 به بعد دستخوش تغییر بوده است . در 1357 ش / 1978، جمعیت آن حدود 000 ، 34 تن بود که از آن میان ، 000 ، 9 تن از فلسطینیان پناهنده بودند. مهاجرت به خارج ـ که از دیگر مشخصات بیت لحم است ـ در نیمة دوم قرن سیزدهم / نوزدهم آغاز شد و در قرن چهاردهم / بیستم شدت یافت . امروزه دهها هزار تن در امریکای شمالی و جنوبی تبار بیت لحمی دارند.

==پانویس ==
<references />

== منبع ==
* دانشنامه جهان اسلام، "مدخل بیت لحم" تلخیص از الموسوعة الفلسطینیة.

[[رده:فلسطین]]

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
-{{مدخل دائرة المعارف|دانشنامه جهان اسلام}}
+«بِیْت لَحم»، از شهرهای تاریخی [[فلسطین]] است که در حدود ده کیلومتری جنوب [[بیت المقدس]] قرار دارد. شهرت‌ این‌ شهر بیش‌ از هر چیز به‌ سبب‌ تولد [[حضرت مسیح|حضرت عیسى]] علیه السلام در آنجاست‌؛ از این‌رو، نه‌تنها این‌ شهر، كه‌ كل‌ سرزمین‌ فلسطین‌ به‌ عنوان‌ سرزمین‌ مقدس‌ برای‌ مسیحیان‌ محترم‌ است‌.
 ==تاریخچه بیت لحم==
-از حدود دو هزار سال پیش از میلاد [[حضرت عیسی علیه السلام|مسیح]] علیه السلام، بیت لحم مسکونی بوده است. در الواح تَلُّ العَمارِنَه، متعلق به قرن چهاردهم پیش از میلاد به شهر جنوبی بیت المقدس اشاره شده که بیت ایلولاهاما (خانه ایزد لاحاما یا لاخاما) نامیده می شده است. این ایزد نزد کنعانیان خدای قُوت و خوراک بوده و احتمالاً نام کنونی شهر، از نام او گرفته شده است. شاید علت این نامگذاری سرسبزی این منطقه باشد. نیز مشهور است که بیت لحم در آرامی به معنای «خانه نان» است که در این معنی هم اشاره ای به سرسبزی پیرامون این شهر وجود دارد. بیت لحم نام قدیمی دیگری دارد: «اَفراتَه» یا «اَفرات» که واژه ای آرامی و به معنای «سرسبزی و ثمردهی» است. وجه مشترک این نامها «سرسبزی» است.
+از حدود دو هزار سال پیش از میلاد [[حضرت عیسی علیه السلام|مسیح]] علیه السلام، بیت لحم مسکونی بوده است. در الواح تَلُّ العَمارِنَه، متعلق به قرن چهاردهم پیش از میلاد به شهر جنوبی [[بیت المقدس]] اشاره شده که بیت ایلولاهاما (خانه ایزد لاحاما یا لاخاما) نامیده می شده است. این ایزد نزد کنعانیان خدای قُوت و خوراک بوده و احتمالاً نام کنونی شهر، از نام او گرفته شده است. واژۀ «لحم‌» كه‌ در زبان‌ عربی‌ به‌ معنی‌ گوشت‌ است‌، در عبری‌ به‌ مفهومِ اخص‌ نان‌، و اعم‌ غذا آمده‌ است‌. از این‌رو بیت‌ لحم‌ به‌ سبب‌ شهرت‌ مزارع‌ غلات‌ آن‌ در دورۀ باستان‌، «خانۀ نان‌» خوانده‌ می‌شد. بیت لحم نام قدیمی دیگری دارد: «اَفراتَه» یا «اَفرات» که واژه ای آرامی و به معنای «سرسبزی و ثمردهی» است. وجه مشترک این نامها «سرسبزی» است.
-قبایل [[یهود|یهودی]] که با کنعانیان می جنگیدند، پس از کنعانیان در شهر مستقر شدند. به روایتی راحیل، همسر [[حضرت یعقوب]] علیه السلام در این شهر درگذشته است و مدفن وی امروزه به «قبّة راحیل» مشهور است. [[حضرت داوود]] علیه السلام نیز در بیت لحم به دنیا آمد اما اهمیت و شهرت بیت لحم به سبب میلاد [[حضرت مسیح]] علیه السلام در آن است.<ref>انجیل لوقا، باب دوم، متی، باب دوم.</ref>
+قبایل [[یهود|یهودی]] که با کنعانیان می جنگیدند، پس از کنعانیان در شهر مستقر شدند. به روایتی راحیل، همسر [[حضرت یعقوب]] علیه السلام در این شهر درگذشته است و مدفن وی امروزه به «قبّة راحیل» مشهور است. [[حضرت داوود]] علیه السلام نیز در بیت لحم به دنیا آمد اما اهمیت و شهرت بیت لحم به سبب میلاد [[حضرت مسیح]] علیه السلام در آن است.<ref>انجیل لوقا، باب دوم، متی، باب دوم.</ref> گروهی از نویسندگان و سیاحان مسلمانِ عصر ممالیک نیز، بیت لحم را وصف کرده اند.<ref>یاقوت حموی، معجم البلدان، ج۱، ص۷۷۹؛ ابن بطوطه، سفرنامة ابن بطوطه، ج۱، ص۹۵.</ref> به نوشته بیشتر آنها، درخت نخلی که در [[قرآن کریم]]<ref>[[سوره مریم]]: ۲۵.</ref> از آن یاد شده و [[حضرت مریم علیهاالسلام|مریم‌]] علیهاالسلام از خرمای‌ آن‌ تناول‌ كرد، در این شهر است.
 وقتی هادریانوس (حک: ۱۱۷ـ۱۳۸ میلادی)، امپراتور روم، قیام یهودیان به رهبری برکوخبا را فرونشاند، شهر ویران شد و به فرمان امپراتور بر فراز غاری که گفته می شد زادگاه حضرت مسیح بوده، معبدی برای ایزد آدونیس ساخته شد. در حدود ۳۳۰ میلادی، هِلِنا مادر قسطنطین اول امپراتور روم (حک: ۳۰۶ـ۳۳۷ میلادی.)، برفراز آن غار، کنیسه ای ساخت که کنیسه [[حضرت مریم علیهاالسلام|مریم مقدس]] خوانده شد.
@@ سطر ۱۲: / سطر ۱۱: @@
 در ۳۸۶ میلادی، جِروم قدیس در بیت لحم ساکن شد و در آنجا عهد عتیق را به لاتینی برگرداند. در ۵۲۹ میلادی، سامریان بر حکومت روم شوریدند و کنیسه را ویران کردند. امپراتور ژوستینَین (حک: ۵۲۷ـ۵۶۵ میلادی) آن را تقریباً به شکل امروزینش بازسازی کرد که کنیسه مهد خوانده می شود.
-علی رغم حوادث گوناگون، بیت لحم در زمان رومیان به سبب قرار گرفتن در راه تجاری شهرهای [[شام]] به دریای سرخ، مرکز تجاری مشهوری شد. به روایتی [[ایران|ایرانیان]] هنگام ورود به فلسطین در ۶۱۴ میلادی به کنیسه آسیبی نرساندند، چون بر کاشیهای چند سوی آن، تصویر [[زردشت|زردشتیان]] با لباسهای ایرانی در برابر حضرت مسیح علیه السلام نقش شده بود.
+علی رغم حوادث گوناگون، بیت لحم در زمان رومیان به سبب قرار گرفتن در راه تجاری شهرهای [[شام]] به دریای سرخ، مرکز تجاری مشهوری شد. به روایتی [[ایران|ایرانیان]] هنگام ورود به [[فلسطین]] در ۶۱۴ میلادی به کنیسه آسیبی نرساندند، چون بر کاشیهای چند سوی آن، تصویر [[زردشت|زردشتیان]] با لباسهای ایرانی در برابر حضرت مسیح علیه السلام نقش شده بود.
 مسلمانان در سال پانزدهم قمری، [[قدس]] را گرفتند و [[عمر بن خطاب]] در همان سال به بیت لحم رفت و به اهالی امان داد. [[کشیش]] ارکولفوس در حدود ۵۰ ق/۶۷۰ م، بیت لحم را شهری با باروهای کوتاه بدون برج وصف کرده است. نقل شده که الحاکم بامرالله (حک: ۳۸۶ـ۴۱۱.)، ششمین خلیفه فاطمی [[مصر]]، در ۴۰۰ ق/ ۱۰۰۹ م. فرمان ویرانی کنیسه های [[مسیحیت|مسیحی]] را صادر کرد اما کنیسه مهد را ویران نکرد.
@@ سطر ۱۸: / سطر ۱۷: @@
 در ۴۹۲ ق/ ۱۰۹۹ م، صلیبیون وارد بیت لحم شدند و سال بعد بالدوین اول، حاکم قدس در آنجا تاجگذاری کرد. در همان سال بیت لحم تحت حکومت اسقف نشین مستقلی قرار گرفت. صلیبیون شهر را دوباره آباد کردند. با پیروزی صلاح الدین ایوبی در ۵۸۳ ق/ ۱۱۸۷ م. بر صلیبیون، بیت لحم به حکام بومی برگردانده شد. در ۶۲۷ ق/ ۱۲۲۹ م. به موجب قرارداد «یافا» میان الملک الکامل ایوبی (متوفی ۶۳۵ ق) و امپراتور فردریک دوم (حک: ۶۱۷ـ۶۴۸ ق/ ۱۲۲۰ـ۱۲۵۰ م) شهر دوباره به صلیبیون واگذار شد؛ اما در ۶۴۲ ق/ ۱۲۴۴ م. الملک الصالح نجم الدین ایوب (متوفی ۶۴۷ ق) آن را پس گرفت.
-گروهی از نویسندگان و سیاحان مسلمانِ عصر ممالیک، بیت لحم را وصف کرده اند.<ref>یاقوت حموی، معجم البلدان، ج۱، ص۷۷۹؛ ابن بطوطه، سفرنامة ابن بطوطه، ج۱، ص۹۵.</ref> به نوشته بیشتر آنها، درخت خرمایی که در [[قرآن کریم]]<ref>[[سوره مریم]]: ۲۵.</ref> از آن یاد شده، در این شهر است. در ۹۲۳ ق/۱۵۱۷ م. عثمانی ها بر بیت لحم تسلط یافتند.
+در ۹۲۳ ق/۱۵۱۷ م. عثمانی ها بر بیت لحم تسلط یافتند. در سده های ۱۱-۱۲ ق/ ۱۷-۱۸ م، میان فرقه های مسیحی بر سر مالکیت اماکن مقدس بیت لحم جنگهایی درگرفت؛ دولت عثمانی فرمانی صادر کرد که در آن حدود املاک هر فرقه مشخص شده بود. طبق این فرمان، ارتدوکسها بر بیشتر اماکن دست یافتند.
 ادامه این دشمنی ها و سرقت ستاره نقره ایِ غار مهد در ۱۲۶۴ ق/۱۸۴۷ م، به جنگهای کریمه (۱۲۶۹ـ۱۲۷۲/ ۱۸۵۳ـ۱۸۵۶) انجامید. در ۱۲۵۰/۱۸۳۴، ابراهیم پاشا [فرزند محمدعلی پاشا، خدیو معروف و مقتدر مصر] هنگام حکومتش بر فلسطین (۱۲۴۹ـ۱۲۵۶ ق/ ۱۸۳۳ـ۱۸۴۰ م)، محله مسلمان نشین بیت لحم را به سبب قیام سراسری مسلمانان فلسطین برضد حکومتش ویران کرد.
@@ سطر ۳۲: / سطر ۲۹: @@
 نخستین مدارس بیت لحم در بیش از صد سال پیش به وجود آمدند، اما دگرگونی اساسی در وضع آموزشی شهر، گشایش دانشگاه بیت لحم در ۱۳۵۲ش/۱۹۷۳ م. از سوی [[کلیسا|کلیسای]] واتیکان بود.
-جمعیت و تراکم و توسعه و آبادی شهر به دلیل تحولات سیاسی، از ۱۳۲۷ش/۱۹۴۸ م. به بعد دستخوش تغییر بوده است. در ۱۳۵۷ش/۱۹۷۸ م، جمعیت آن حدود ۰۰۰، ۳۴ تن بود که از آن میان ۰۰۰، ۹ تن از فلسطینیان پناهنده بودند. مهاجرت به خارج ـ که از دیگر مشخصات بیت لحم است ـ در نیمه دوم قرن سیزدهم قمری آغاز شد و در قرن چهاردهم قمری شدت یافت. امروزه دهها هزار تن در امریکای شمالی و جنوبی تبار بیت لحمی دارند.
+جمعیت و تراکم و توسعه شهر به دلیل تحولات سیاسی، از ۱۳۲۷ش/۱۹۴۸ م. به بعد دستخوش تغییر بوده است. در ۱۳۵۷ش/۱۹۷۸ م، جمعیت آن - اعم‌ از مسیحی‌ و مسلمان‌ - حدود ۰۰۰، ۳۴ تن بود که از آن میان ۰۰۰، ۹ تن از فلسطینیان پناهنده بودند. مهاجرت به خارج ـ که از دیگر مشخصات بیت لحم است ـ در نیمه دوم قرن سیزدهم قمری آغاز شد و در قرن چهاردهم قمری شدت یافت. امروزه دهها هزار تن در امریکای شمالی و جنوبی تبار بیت لحمی دارند.
 صنایع دستی چوبی (از چوب زیتون)، فلزی، صدفی و سوزن دوزی بیت لحم مهم است. بیت لحم پس از نابْلُس، دومین شهرِ کرانه غربی رود [[اردن]] از نظر میزان تولیدات صنعتی است. شرایط ناشی از اشغال، در عرصه کشاورزی مشکلاتی به وجود آورده که به روی آوردن کشاورزان به کارهای صنعتی انجامیده است. محصولات کشاورزی بیت لحم، زیتون، انگور، بادام و بعضی از انواع صیفی است. درآمد حاصل از درختکاری در این منطقه زیاد است.
@@ سطر ۳۹: / سطر ۳۶: @@
 ==منابع==
 *[https://rch.ac.ir/article/Details/12641 "بیت لحم"، دانشنامه جهان اسلام، جلد۵].
 [[رده:اماکن فلسطین]]

@@ سطر ۵۸: / سطر ۵۸: @@
+*
 ==منابع==
-*  دانشنامه جهان اسلام، "مدخل بیت لحم"  تلخیص از الموسوعة الفلسطینیة.
+* الموسوعة الفلسطینیة، مدخل «بیت لحم» در دانشنامه جهان اسلام، جلد5.
 [[رده:فلسطین]]

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
 {{مدخل دائرة المعارف|دانشنامه جهان اسلام}}
-بِیْت لَحم، از شهرهای تاریخی فلسطین که از قدیم زیارتگاه مهمی بوده است. شهر بر کوهی به ارتفاع حدود 780 متر از سطح دریا در جنوب رشته کوههای قدس و در حدود ده کیلومتری جنوب بیت المقدس قرار دارد. زمستان آن معتدل، میانگین دمای آن در ماه کانون الثانی<ref>دی.</ref> بین 8 تا 10 درجه و در ماه تموز<ref>تیر.</ref> بین 23 تا 25 درجه و میانگین باران سالانه آن حدود ششصد میلیمتر است.
+بِیْت لَحم، از شهرهای تاریخی فلسطین که از قدیم زیارتگاه مهمی بوده است. شهر بر کوهی به ارتفاع حدود 780 متر از سطح دریا در جنوب رشته کوههای قدس و در حدود ده کیلومتری جنوب بیت المقدس قرار دارد. زمستان آن معتدل، میانگین دمای آن در ماه کانون الثانی(دی) بین 8 تا 10 درجه و در ماه تموز(تیر) بین 23 تا 25 درجه و میانگین باران سالانه آن حدود ششصد میلیمتر است.
 ==تاریخچه بیت لحم==
-از حدود دو هزار سال پیش از میلاد، بیت لحم مسکونی بوده است. در الواح تَلُّالعَمارِنَه، متعلق به قرن چهاردهم پیش از میلاد به شهر جنوبی بیت المقدس اشاره شده که بیت ایلولاهاما<ref>خانة ایزد لاحاما یا لاخاما.</ref> نامیده میشده است. این ایزد نزد کنعانیان خدای قُوت و خوراک بوده و احتمالاً نام کنونی شهر، از نام او گرفته شده است. شاید علت این نامگذاری سرسبزی این منطقه باشد. نیز مشهور است که بیت لحم در آرامی به معنای «خانة نان» است که در این معنی هم اشاره ای به سرسبزی پیرامون این شهر وجود دارد. بیت لحم نام قدیمی دیگری دارد: «اَفراتَه» یا «اَفرات» که واژه ای آرامی و به معنای «سرسبزی و ثمردهی» است. وجه مشترک این نامها «سرسبزی» است.
+از حدود دو هزار سال پیش از میلاد، بیت لحم مسکونی بوده است. در الواح تَلُّالعَمارِنَه، متعلق به قرن چهاردهم پیش از میلاد به شهر جنوبی بیت المقدس اشاره شده که بیت ایلولاهاما (خانة ایزد لاحاما یا لاخاما) نامیده میشده است. این ایزد نزد کنعانیان خدای قُوت و خوراک بوده و احتمالاً نام کنونی شهر، از نام او گرفته شده است. شاید علت این نامگذاری سرسبزی این منطقه باشد. نیز مشهور است که بیت لحم در آرامی به معنای «خانة نان» است که در این معنی هم اشاره ای به سرسبزی پیرامون این شهر وجود دارد. بیت لحم نام قدیمی دیگری دارد: «اَفراتَه» یا «اَفرات» که واژه ای آرامی و به معنای «سرسبزی و ثمردهی» است. وجه مشترک این نامها «سرسبزی» است.
 ==میلاد مسیح در بیت لحم==
@@ سطر ۱۹: / سطر ۱۹: @@
 در 492/ 1099، صلیبیون وارد بیت لحم شدند و سال بعد بالدوین اول، حاکم قدس در آنجا تاجگذاری کرد. در همان سال بیت لحم تحت حکومت اسقف نشین مستقلی قرار گرفت. صلیبیون شهر را دوباره آباد کردند. با پیروزی صلاح الدین در 583/ 1187 بر صلیبیون، بیت لحم به حکام بومی برگردانده شد. در 627/ 1229 به موجب قرارداد [یافا] میان الملک الکامل ایوبی (متوفی 635.) و امپراتور فردریک دوم (حک: 617ـ648/ 1220ـ1250.) شهر دوباره به صلیبیون واگذار شد؛ اما در 642/1244 الملک الصالح نجم الدین ایوب (متوفی 647.) آن را پس گرفت.
-گروهی از نویسندگان و سیاحان مسلمانِ عصر ممالیک، آن را وصف کرده اند.<ref>یاقوت حموی، ج1، ص779؛ قزوینی، ص107؛ ابن بطوطه، ج1، ص95.</ref> به نوشته بیشتر آنها، درخت خرمایی که در [[قرآن کریم]]<ref>[[سوره مریم]]: 25.</ref> از آن یاد شده، در این شهر است. در 923/1517 عثمانی ها بر بیت لحم تسلط یافتند.
+گروهی از نویسندگان و سیاحان مسلمانِ عصر ممالیک، آن را وصف کرده اند.<ref>یاقوت حموی، معجم البلدان، ج1، ص779؛ قزوینی، آثار البلاد و اخبار العباد، ص107؛ ابن بطوطه، سفرنامة ابن بطوطه، ج1، ص95.</ref> به نوشته بیشتر آنها، درخت خرمایی که در [[قرآن کریم]]<ref>[[سوره مریم]]: 25.</ref> از آن یاد شده، در این شهر است. در 923/1517 عثمانی ها بر بیت لحم تسلط یافتند.
 در سده های یازدهم و دوازدهم/ هفدهم و هجدهم، میان فرقه های مسیحی بر سر مالکیت اماکن مقدس بیت لحم جنگهایی درگرفت؛ دولت عثمانی فرمانی صادر کرد که در آن حدود املاک هر فرقه مشخص شده بود. طبق این فرمان، ارتدوکسها بر بیشتر اماکن دست یافتند.
@@ سطر ۴۳: / سطر ۴۳: @@
 ==پانویس==
 <references/>
+==منابع مقاله==
 ==منابع==
 *  دانشنامه جهان اسلام، "مدخل بیت لحم"  تلخیص از الموسوعة الفلسطینیة.
 [[رده:فلسطین]]

@@ سطر ۹: / سطر ۹: @@
 ==میلاد مسیح در بیت لحم==
-قبایل یهودی که با کنعانیان می جنگیدند، پس از کنعانیان در شهر مستقر شدند. به روایتی راحیل، همسر یعقوب علیه السلام در این شهر درگذشته است و مدفن وی امروزه به «قبّة راحیل» مشهور است. حضرت داوود نیز در بیت لحم به دنیا آمد اما اهمیت و شهرت بیت لحم به سبب میلاد حضرت مسیح در آن است.<ref>انجیل لوقا، باب دوم، متی، باب دوم.</ref> وقتی هادریانوس/آدریانوس<ref>حک: 117ـ138 میلادی.</ref>، امپراتور روم، قیام یهودیان به رهبری بر کوخبا را فرونشاند، شهر ویران شد و به فرمان امپراتور بر فراز غاری که گفته می شد زادگاه حضرت مسیح بوده، معبدی برای ایزد آدونیس ساخته شد. در حدود 330 میلادی، هِلِنا مادر قسطنطین اول امپراتور روم<ref>حک: 306ـ337 میلادی.</ref>، برفراز آن غار، کنیسه ای ساخت که کنیسة مریم مقدس خوانده شد.
+قبایل یهودی که با کنعانیان می جنگیدند، پس از کنعانیان در شهر مستقر شدند. به روایتی راحیل، همسر یعقوب علیه السلام در این شهر درگذشته است و مدفن وی امروزه به «قبّة راحیل» مشهور است. حضرت داوود نیز در بیت لحم به دنیا آمد اما اهمیت و شهرت بیت لحم به سبب میلاد حضرت مسیح در آن است.<ref>انجیل لوقا، باب دوم، متی، باب دوم.</ref> وقتی هادریانوس/آدریانوس (حک: 117ـ138 میلادی.)، امپراتور روم، قیام یهودیان به رهبری بر کوخبا را فرونشاند، شهر ویران شد و به فرمان امپراتور بر فراز غاری که گفته می شد زادگاه حضرت مسیح بوده، معبدی برای ایزد آدونیس ساخته شد. در حدود 330 میلادی، هِلِنا مادر قسطنطین اول امپراتور روم (حک: 306ـ337 میلادی.)، برفراز آن غار، کنیسه ای ساخت که کنیسة مریم مقدس خوانده شد.
-در 386 میلادی، جِروم قدیس در بیت لحم ساکن شد و در آنجا عهد عتیق را به لاتینی برگرداند. در 529 میلادی، سامریان بر حکومت روم شوریدند و کنیسه را ویران کردند. امپراتور ژوستینَین<ref>حک: 527ـ565 میلادی.</ref> آن را تقریباً به شکل امروزینش بازسازی کرد که کنیسة مهد خوانده می شود. علی رغم حوادث گوناگون، بیت لحم در زمان رومیان به سبب قرار گرفتن در راه تجاری شهرهای شام به دریای سرخ، مرکز تجاری مشهوری شد. به روایتی ایرانیان هنگام ورود به فلسطین در 614 میلادی به کنیسه آسیبی نرساندند، چون بر کاشیهای چند سوی آن، تصویر زردشتیان با لباسهای ایرانی در برابر حضرت مسیح علیه السلام نقش شده بود.
+در 386 میلادی، جِروم قدیس در بیت لحم ساکن شد و در آنجا عهد عتیق را به لاتینی برگرداند. در 529 میلادی، سامریان بر حکومت روم شوریدند و کنیسه را ویران کردند. امپراتور ژوستینَین (حک: 527ـ565 میلادی.) آن را تقریباً به شکل امروزینش بازسازی کرد که کنیسة مهد خوانده می شود. علی رغم حوادث گوناگون، بیت لحم در زمان رومیان به سبب قرار گرفتن در راه تجاری شهرهای شام به دریای سرخ، مرکز تجاری مشهوری شد. به روایتی ایرانیان هنگام ورود به فلسطین در 614 میلادی به کنیسه آسیبی نرساندند، چون بر کاشیهای چند سوی آن، تصویر زردشتیان با لباسهای ایرانی در برابر حضرت مسیح علیه السلام نقش شده بود.
 ==بیت لحم در دست مسلمانان==
-مسلمانان در سال پانزدهم، قدس را گرفتند و عمر بن خطاب در همان سال به بیت لحم رفت و به اهالی امان داد. کشیش ارکولفوس در حدود 50/670، بیت لحم را شهری با باروهای کوتاه بدون برج وصف کرده است. نقل شده که الحاکم بامرالله<ref>حک: 386ـ411.</ref>، ششمین خلیفة فاطمی مصر، در 400/ 1009 فرمان ویرانی کنیسه های مسیحی را صادر کرد اما کنیسة مهد را ویران نکرد.
+مسلمانان در سال پانزدهم، قدس را گرفتند و عمر بن خطاب در همان سال به بیت لحم رفت و به اهالی امان داد. کشیش ارکولفوس در حدود 50/670، بیت لحم را شهری با باروهای کوتاه بدون برج وصف کرده است. نقل شده که الحاکم بامرالله (حک: 386ـ411.)، ششمین خلیفة فاطمی مصر، در 400/ 1009 فرمان ویرانی کنیسه های مسیحی را صادر کرد اما کنیسة مهد را ویران نکرد.
-در 492/ 1099، صلیبیون وارد بیت لحم شدند و سال بعد بالدوین اول، حاکم قدس در آنجا تاجگذاری کرد. در همان سال بیت لحم تحت حکومت اسقف نشین مستقلی قرار گرفت. صلیبیون شهر را دوباره آباد کردند. با پیروزی صلاح الدین در 583/ 1187 بر صلیبیون، بیت لحم به حکام بومی برگردانده شد. در 627/ 1229 به موجب قرارداد [یافا] میان الملک الکامل ایوبی <ref>متوفی 635.</ref> و امپراتور فردریک دوم<ref>حک: 617ـ648/ 1220ـ1250.</ref> شهر دوباره به صلیبیون واگذار شد؛ اما در 642/1244 الملک الصالح نجم الدین ایوب <ref>متوفی 647.</ref> آن را پس گرفت.
+در 492/ 1099، صلیبیون وارد بیت لحم شدند و سال بعد بالدوین اول، حاکم قدس در آنجا تاجگذاری کرد. در همان سال بیت لحم تحت حکومت اسقف نشین مستقلی قرار گرفت. صلیبیون شهر را دوباره آباد کردند. با پیروزی صلاح الدین در 583/ 1187 بر صلیبیون، بیت لحم به حکام بومی برگردانده شد. در 627/ 1229 به موجب قرارداد [یافا] میان الملک الکامل ایوبی (متوفی 635.) و امپراتور فردریک دوم (حک: 617ـ648/ 1220ـ1250.) شهر دوباره به صلیبیون واگذار شد؛ اما در 642/1244 الملک الصالح نجم الدین ایوب (متوفی 647.) آن را پس گرفت.
 گروهی از نویسندگان و سیاحان مسلمانِ عصر ممالیک، آن را وصف کرده اند.<ref>یاقوت حموی، ج1، ص779؛ قزوینی، ص107؛ ابن بطوطه، ج1، ص95.</ref> به نوشته بیشتر آنها، درخت خرمایی که در [[قرآن کریم]]<ref>[[سوره مریم]]: 25.</ref> از آن یاد شده، در این شهر است. در 923/1517 عثمانی ها بر بیت لحم تسلط یافتند.
@@ سطر ۲۳: / سطر ۲۳: @@
 در سده های یازدهم و دوازدهم/ هفدهم و هجدهم، میان فرقه های مسیحی بر سر مالکیت اماکن مقدس بیت لحم جنگهایی درگرفت؛ دولت عثمانی فرمانی صادر کرد که در آن حدود املاک هر فرقه مشخص شده بود. طبق این فرمان، ارتدوکسها بر بیشتر اماکن دست یافتند.
-ادامه این دشمنی ها و سرقت ستاره نقره ایِ غار مهد در 1264/1847، به جنگهای کریمه <ref>1269ـ1272/ 1853ـ1856</ref> انجامید. در 1250/1834، ابراهیم پاشا [فرزند محمدعلی پاشا، خدیو معروف و مقتدر مصر] هنگام حکومتش بر فلسطین <ref> 1249ـ1256/ 1833ـ1840.</ref>، محلة مسلمان نشین بیت لحم را به سبب قیام سراسری مسلمانان فلسطین برضد حکومتش ویران کرد.<ref>رجوع کنید به فلسطین.</ref>
+ادامه این دشمنی ها و سرقت ستاره نقره ایِ غار مهد در 1264/1847، به جنگهای کریمه (1269ـ1272/ 1853ـ1856) انجامید. در 1250/1834، ابراهیم پاشا [فرزند محمدعلی پاشا، خدیو معروف و مقتدر مصر] هنگام حکومتش بر فلسطین (1249ـ1256/ 1833ـ1840.)، محلة مسلمان نشین بیت لحم را به سبب قیام سراسری مسلمانان فلسطین برضد حکومتش ویران کرد.
 میان سالهای 1306 تا 1327ش/1927ـ1948 که تمام فلسطین تحت قیمومت بریتانیا بود، بیت لحم از مراکز قیام بر آنها بود. از 1327 تا 1328ش/1948ـ1949، مصریان در بیت لحم بودند. [در 1329ش/1950، بیت لحم با قسمتی از فلسطین، جزو اردن شد]. در 1346ش/1967، به دنبال جنگ شش روزه، اسرائیلیان بیت لحم و کرانة غربی [رود اردن] را کاملاً اشغال کردند.
@@ سطر ۲۹: / سطر ۲۹: @@
 ==صنایع دستی بیت لحم==
-صنایع دستی چوبی <ref>از چوب زیتون.</ref>، فلزی، صدفی و سوزن دوزی بیت لحم مهم است. بیت لحم پس از نابْلُس، دومین شهرِ کرانة غربی [رود اردن] از نظر میزان تولیدات صنعتی است. شرایط ناشی از اشغال، در عرصة کشاورزی مشکلاتی به وجود آورده که به روی آوردن کشاورزان به کارهای صنعتی انجامیده است. محصولات کشاورزی بیت لحم، زیتون، انگور، بادام و بعضی از انواع صیفی است. درآمد حاصل از درختکاری در این منطقه زیاد است.
+صنایع دستی چوبی (از چوب زیتون)، فلزی، صدفی و سوزن دوزی بیت لحم مهم است. بیت لحم پس از نابْلُس، دومین شهرِ کرانة غربی [رود اردن] از نظر میزان تولیدات صنعتی است. شرایط ناشی از اشغال، در عرصة کشاورزی مشکلاتی به وجود آورده که به روی آوردن کشاورزان به کارهای صنعتی انجامیده است. محصولات کشاورزی بیت لحم، زیتون، انگور، بادام و بعضی از انواع صیفی است. درآمد حاصل از درختکاری در این منطقه زیاد است.
 ==شیوه معماری بیت لحم==