https://wiki.ahlolbait.com/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%A8%D9%8E%D9%8A%D8%AA 2026-04-20T19:23:54Z تاریخچهٔ ویرایش‌های این صفحه در ویکی MediaWiki 1.32.0 https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%A8%D9%8E%D9%8A%D8%AA&diff=145417&oldid=prev 2023-03-13T08:23:14Z

<p></p> <table class="diff diff-contentalign-right" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۳ مارس ۲۰۲۳، ساعت ۰۸:۲۳</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1" >سطر ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۱:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در <del class="diffchange diffchange-inline">عرفِ كاتبان </del>و <del class="diffchange diffchange-inline">نسخه‌نويسان، بيت </del>واحد <del class="diffchange diffchange-inline">اندازه‌گيري </del>نوشته <del class="diffchange diffchange-inline">كتاب </del>بوده است و هر چهل حرف (و به قول <del class="diffchange diffchange-inline">برخي نسخه‌نويسان، </del>هر پنجاه حرف) <del class="diffchange diffchange-inline">كتابت </del>و نوشته <del class="diffchange diffchange-inline">كتاب </del>را خواه در <del class="diffchange diffchange-inline">يك </del>سطر <del class="diffchange diffchange-inline">جاي مي‌گرفته يا بيشتر </del>از <del class="diffchange diffchange-inline">يك </del>سطر <del class="diffchange diffchange-inline">يك بيت مي‌گفته‌اند</del>. عموماً <del class="diffchange diffchange-inline">مبناي </del>شمار <del class="diffchange diffchange-inline">بيت‌هاي </del>نوشته شده را بر &quot;هزار&quot; <del class="diffchange diffchange-inline">مي‌گذاشته </del>و اندازه نوشته <del class="diffchange diffchange-inline">كتاب </del>را بر اساس هر &quot;هزار <del class="diffchange diffchange-inline">بيت</del>&quot; <del class="diffchange diffchange-inline">مي‌سنجيده‌اند</del>.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در <ins class="diffchange diffchange-inline">عُرف کاتبان </ins>و <ins class="diffchange diffchange-inline">نسخه‌نویسان، «بَیت» </ins>واحد <ins class="diffchange diffchange-inline">اندازه‌گیری </ins>نوشته <ins class="diffchange diffchange-inline">کتاب </ins>بوده است و هر چهل حرف (و به قول <ins class="diffchange diffchange-inline">برخی نسخه‌نویسان، </ins>هر پنجاه حرف) <ins class="diffchange diffchange-inline">کتابت </ins>و نوشته <ins class="diffchange diffchange-inline">کتاب </ins>را <ins class="diffchange diffchange-inline">- </ins>خواه در <ins class="diffchange diffchange-inline">یک </ins>سطر <ins class="diffchange diffchange-inline">جای می‌گرفته یا بیشتر </ins>از <ins class="diffchange diffchange-inline">یک </ins>سطر <ins class="diffchange diffchange-inline">- یک «بیت» می‌گفته‌اند</ins>. عموماً <ins class="diffchange diffchange-inline">مبنای </ins>شمار <ins class="diffchange diffchange-inline">بیت‌های </ins>نوشته شده را بر &quot;هزار&quot; <ins class="diffchange diffchange-inline">می‌گذاشته </ins>و اندازه نوشته <ins class="diffchange diffchange-inline">کتاب </ins>را بر اساس هر &quot;هزار <ins class="diffchange diffchange-inline">بیت</ins>&quot; <ins class="diffchange diffchange-inline">می‌سنجیده‌اند</ins>.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>رواج <del class="diffchange diffchange-inline">اين </del>اصطلاح در <del class="diffchange diffchange-inline">ميان نسخه‌نويسان، بي‌گمان </del>از سده هشتم ق. به بعد بوده است؛ <del class="diffchange diffchange-inline">زيرا پيش </del>از آن اُجرت <del class="diffchange diffchange-inline">كتابت </del>را بر <del class="diffchange diffchange-inline">پايه </del>هر &quot;ورق <del class="diffchange diffchange-inline">كتابت</del>&quot; محاسبه <del class="diffchange diffchange-inline">مي‌كرده‌اند </del>و پس از سال <del class="diffchange diffchange-inline">800 </del>ق <del class="diffchange diffchange-inline">كه </del>خط <del class="diffchange diffchange-inline">كرسي </del>متداول شد و <del class="diffchange diffchange-inline">انجامه‌هاي </del>سطور در <del class="diffchange diffchange-inline">اندازه‌هاي </del>همسان و همگون از عوامل <del class="diffchange diffchange-inline">زيبايي‌شناسي </del>خط و <del class="diffchange diffchange-inline">كتابت تلقي گرديد؛ كاتبان نيز </del>در <del class="diffchange diffchange-inline">نسخه‌نويسي، مبناي </del>حق‌الزحمه <del class="diffchange diffchange-inline">كتابت </del>خود را <del class="diffchange diffchange-inline">بيت </del>قرار <del class="diffchange diffchange-inline">مي‌داده‌اند</del>.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>رواج <ins class="diffchange diffchange-inline">این </ins>اصطلاح در <ins class="diffchange diffchange-inline">میان نسخه‌نویسان، بی‌گمان </ins>از سده هشتم ق. به بعد بوده است؛ <ins class="diffchange diffchange-inline">زیرا پیش </ins>از آن اُجرت <ins class="diffchange diffchange-inline">کتابت </ins>را بر <ins class="diffchange diffchange-inline">پایه </ins>هر &quot;ورق <ins class="diffchange diffchange-inline">کتابت</ins>&quot; محاسبه <ins class="diffchange diffchange-inline">می‌کرده‌اند </ins>و پس از سال <ins class="diffchange diffchange-inline">۸۰۰ </ins>ق <ins class="diffchange diffchange-inline">که </ins>خط <ins class="diffchange diffchange-inline">کرسی </ins>متداول شد و <ins class="diffchange diffchange-inline">انجامه‌های </ins>سطور در <ins class="diffchange diffchange-inline">اندازه‌های </ins>همسان و همگون از عوامل <ins class="diffchange diffchange-inline">زیبایی‌شناسی </ins>خط و <ins class="diffchange diffchange-inline">کتابت تلقی گردید؛ کاتبان نیز </ins>در <ins class="diffchange diffchange-inline">نسخه‌نویسی، مبنای </ins>حق‌الزحمه <ins class="diffchange diffchange-inline">کتابت </ins>خود را <ins class="diffchange diffchange-inline">بیت </ins>قرار <ins class="diffchange diffchange-inline">می‌داده‌اند</ins>.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از اسناد موجود <del class="diffchange diffchange-inline">چنين برمي‌آيد كه نسخه‌نويسان سده‌هاي </del>دهم به بعد با توجه به زمان و <del class="diffchange diffchange-inline">مكان زيستي </del>و <del class="diffchange diffchange-inline">مقتضيات فرهنگي </del>در <del class="diffchange diffchange-inline">ازاي </del>هر هزار <del class="diffchange diffchange-inline">بيت كتابت حق‌الزحمه‌هاي </del>متفاوت <del class="diffchange diffchange-inline">مي‌گرفته‌اند </del>و <del class="diffchange diffchange-inline">بهاي </del>هر هزار <del class="diffchange diffchange-inline">بيت كتابت </del>ناخوش، خوش و ممتاز تفاوت داشته است. <del class="diffchange diffchange-inline">چنان‌كه </del>در <del class="diffchange diffchange-inline">تركيه عثماني </del>به هر هزار <del class="diffchange diffchange-inline">بيت كتابت </del>ناخوش <del class="diffchange diffchange-inline">يك فلوري </del>(<del class="diffchange diffchange-inline">ليره طلاي ترك</del>) و <del class="diffchange diffchange-inline">براي </del>هر هزار <del class="diffchange diffchange-inline">بيت كتابت </del>خوش و ممتاز به <del class="diffchange diffchange-inline">ترتيب </del>دو و سه <del class="diffchange diffchange-inline">فلوري </del>اجرت <del class="diffchange diffchange-inline">مي‌داده‌اند </del>و چنان‌چه <del class="diffchange diffchange-inline">خوشنويسان </del>نامبردار و مشهور به <del class="diffchange diffchange-inline">كتابت نسخه‌اي </del>اهتمام <del class="diffchange diffchange-inline">مي‌كردند، </del>به هر هزار <del class="diffchange diffchange-inline">بيت كتابت </del>آنان در سده دهم ق. در <del class="diffchange diffchange-inline">ايران </del>پنج <del class="diffchange diffchange-inline">فلوري </del>حق‌الزحمه پرداخت <del class="diffchange diffchange-inline">مي‌شد </del>و در دوره قاجار <del class="diffchange diffchange-inline">اين </del>مبلغ سه هزار <del class="diffchange diffchange-inline">دينار </del>بود.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از اسناد موجود <ins class="diffchange diffchange-inline">چنین برمی‌آید که نسخه‌نویسان سده‌های </ins>دهم به بعد با توجه به زمان و <ins class="diffchange diffchange-inline">مکان زیستی </ins>و <ins class="diffchange diffchange-inline">مقتضیات فرهنگی </ins>در <ins class="diffchange diffchange-inline">ازای </ins>هر هزار <ins class="diffchange diffchange-inline">بیت کتابت حق‌الزحمه‌های </ins>متفاوت <ins class="diffchange diffchange-inline">می‌گرفته‌اند </ins>و <ins class="diffchange diffchange-inline">بهای </ins>هر هزار <ins class="diffchange diffchange-inline">بیت کتابت </ins>ناخوش، خوش و ممتاز تفاوت داشته است. <ins class="diffchange diffchange-inline">چنان‌که </ins>در <ins class="diffchange diffchange-inline">[[ترکیه]] عثمانی </ins>به هر هزار <ins class="diffchange diffchange-inline">بیت کتابت </ins>ناخوش <ins class="diffchange diffchange-inline">یک فلوری </ins>(<ins class="diffchange diffchange-inline">لیره طلای ترک</ins>) و <ins class="diffchange diffchange-inline">برای </ins>هر هزار <ins class="diffchange diffchange-inline">بیت کتابت </ins>خوش و ممتاز به <ins class="diffchange diffchange-inline">ترتیب </ins>دو و سه <ins class="diffchange diffchange-inline">فلوری </ins>اجرت <ins class="diffchange diffchange-inline">می‌داده‌اند </ins>و چنان‌چه <ins class="diffchange diffchange-inline">خوشنویسان </ins>نامبردار و مشهور به <ins class="diffchange diffchange-inline">کتابت نسخه‌ای </ins>اهتمام <ins class="diffchange diffchange-inline">می‌کردند، </ins>به هر هزار <ins class="diffchange diffchange-inline">بیت کتابت </ins>آنان در سده دهم ق. در <ins class="diffchange diffchange-inline">[[ایران]] </ins>پنج <ins class="diffchange diffchange-inline">فلوری </ins>حق‌الزحمه پرداخت <ins class="diffchange diffchange-inline">می‌شد </ins>و در دوره قاجار <ins class="diffchange diffchange-inline">این </ins>مبلغ سه هزار <ins class="diffchange diffchange-inline">دینار </ins>بود.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">كتاب‌شناسان </del>و نسخه‌شناسان <del class="diffchange diffchange-inline">ايران نيز </del>تا دوره <del class="diffchange diffchange-inline">معاصر </del>اندازه <del class="diffchange diffchange-inline">كتابت نسخه‌هاي خطي </del>را بر <del class="diffchange diffchange-inline">پايه همين </del>اصطلاح <del class="diffchange diffchange-inline">مي‌سنجيدند </del>و <del class="diffchange diffchange-inline">معرفي مي‌كردند</del>.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">کتاب‌شناسان </ins>و نسخه‌شناسان <ins class="diffchange diffchange-inline">ایران نیز </ins>تا دوره <ins class="diffchange diffchange-inline">معاصر، </ins>اندازه <ins class="diffchange diffchange-inline">کتابت [[نسخه خطی|نسخه‌های خطی]] </ins>را بر <ins class="diffchange diffchange-inline">پایه همین </ins>اصطلاح <ins class="diffchange diffchange-inline">می‌سنجیدند </ins>و <ins class="diffchange diffchange-inline">معرفی می‌کردند</ins>.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==منابع==</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==منابع==</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [http://portal.nlai.ir/daka/Wiki%20Pages/%D8%A8%D9%8E%D9%8A%D8%AA.aspx <del class="diffchange diffchange-inline">دائره المعارف </del>کتابداری و <del class="diffchange diffchange-inline">اطلاع رسانی، </del>مدخل &quot;بَيت&quot; از نجيب <del class="diffchange diffchange-inline">مايل‌هروي</del>]، بازیابی: <del class="diffchange diffchange-inline">7 </del>مرداد <del class="diffchange diffchange-inline">1392</del>.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*[http://portal.nlai.ir/daka/Wiki%20Pages/%D8%A8%D9%8E%D9%8A%D8%AA.aspx <ins class="diffchange diffchange-inline">دائرةالمعارف </ins>کتابداری و <ins class="diffchange diffchange-inline">اطلاع‌رسانی، </ins>مدخل &quot;بَيت&quot; از نجيب <ins class="diffchange diffchange-inline">مايل‌ هروی</ins>]، بازیابی: <ins class="diffchange diffchange-inline">۷ </ins>مرداد <ins class="diffchange diffchange-inline">۱۳۹۲</ins>.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:اصطلاحات کتابشناسی]]</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:اصطلاحات کتابشناسی]]</div></td></tr> </table>

مهدی موسوی https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%A8%D9%8E%D9%8A%D8%AA&diff=33451&oldid=prev 2013-11-02T12:23:26Z

<p></p> <table class="diff diff-contentalign-right" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">نسخهٔ ‏۲ نوامبر ۲۰۱۳، ساعت ۱۲:۲۳</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l9" >سطر ۹:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۹:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==منابع==</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==منابع==</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [http://portal.nlai.ir/daka/Wiki%20Pages/%D8%A8%D9%8E%D9%8A%D8%AA.aspx دائره المعارف کتابداری و اطلاع رسانی، مدخل &quot;بَيت&quot; از نجيب مايل‌هروي]، بازیابی: 7 مرداد 1392.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [http://portal.nlai.ir/daka/Wiki%20Pages/%D8%A8%D9%8E%D9%8A%D8%AA.aspx دائره المعارف کتابداری و اطلاع رسانی، مدخل &quot;بَيت&quot; از نجيب مايل‌هروي]، بازیابی: 7 مرداد 1392.</div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:اصطلاحات کتابشناسی]]</ins></div></td></tr> </table>

Zamani https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%A8%D9%8E%D9%8A%D8%AA&diff=30025&oldid=prev 2013-07-29T06:55:41Z

<p>صفحه‌ای جدید حاوی &#039;در عرفِ كاتبان و نسخه‌نويسان، بيت واحد اندازه‌گيري نوشته كتاب بوده است و هر چه...&#039; ایجاد کرد</p> <p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>در عرفِ كاتبان و نسخه‌نويسان، بيت واحد اندازه‌گيري نوشته كتاب بوده است و هر چهل حرف (و به قول برخي نسخه‌نويسان، هر پنجاه حرف) كتابت و نوشته كتاب را خواه در يك سطر جاي مي‌گرفته يا بيشتر از يك سطر يك بيت مي‌گفته‌اند. عموماً مبناي شمار بيت‌هاي نوشته شده را بر &quot;هزار&quot; مي‌گذاشته و اندازه نوشته كتاب را بر اساس هر &quot;هزار بيت&quot; مي‌سنجيده‌اند.<br /> <br /> رواج اين اصطلاح در ميان نسخه‌نويسان، بي‌گمان از سده هشتم ق. به بعد بوده است؛ زيرا پيش از آن اُجرت كتابت را بر پايه هر &quot;ورق كتابت&quot; محاسبه مي‌كرده‌اند و پس از سال 800 ق كه خط كرسي متداول شد و انجامه‌هاي سطور در اندازه‌هاي همسان و همگون از عوامل زيبايي‌شناسي خط و كتابت تلقي گرديد؛ كاتبان نيز در نسخه‌نويسي، مبناي حق‌الزحمه كتابت خود را بيت قرار مي‌داده‌اند.<br /> <br /> از اسناد موجود چنين برمي‌آيد كه نسخه‌نويسان سده‌هاي دهم به بعد با توجه به زمان و مكان زيستي و مقتضيات فرهنگي در ازاي هر هزار بيت كتابت حق‌الزحمه‌هاي متفاوت مي‌گرفته‌اند و بهاي هر هزار بيت كتابت ناخوش، خوش و ممتاز تفاوت داشته است. چنان‌كه در تركيه عثماني به هر هزار بيت كتابت ناخوش يك فلوري (ليره طلاي ترك) و براي هر هزار بيت كتابت خوش و ممتاز به ترتيب دو و سه فلوري اجرت مي‌داده‌اند و چنان‌چه خوشنويسان نامبردار و مشهور به كتابت نسخه‌اي اهتمام مي‌كردند، به هر هزار بيت كتابت آنان در سده دهم ق. در ايران پنج فلوري حق‌الزحمه پرداخت مي‌شد و در دوره قاجار اين مبلغ سه هزار دينار بود.<br /> <br /> كتاب‌شناسان و نسخه‌شناسان ايران نيز تا دوره معاصر اندازه كتابت نسخه‌هاي خطي را بر پايه همين اصطلاح مي‌سنجيدند و معرفي مي‌كردند.<br /> <br /> ==منابع==<br /> * [http://portal.nlai.ir/daka/Wiki%20Pages/%D8%A8%D9%8E%D9%8A%D8%AA.aspx دائره المعارف کتابداری و اطلاع رسانی، مدخل &quot;بَيت&quot; از نجيب مايل‌هروي]، بازیابی: 7 مرداد 1392.</div>

مرضیه الله وکیل جزی