بلوغ - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

مهدی موسوی: مهدی موسوی صفحهٔ بلوغ‌ را به بلوغ منتقل کرد

2024-07-19T08:15:27Z

مهدی موسوی صفحهٔ بلوغ‌ را به بلوغ منتقل کرد

مهدی موسوی در ‏۱۹ فوریهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۲:۱۷

2023-02-19T12:17:53Z

نمایش تغییرات

Zamani در ‏۲۳ فوریهٔ ۲۰۱۷، ساعت ۰۶:۵۱

2017-02-23T06:51:10Z

مرضیه الله وکیل جزی در ‏۳۱ اکتبر ۲۰۱۲، ساعت ۰۶:۲۸

2012-10-31T06:28:41Z

مرضیه الله وکیل جزی در ‏۲۰ اکتبر ۲۰۱۲، ساعت ۰۵:۵۴

2012-10-20T05:54:34Z

Saeed zamani: تعیین رده

2012-08-07T05:45:01Z

تعیین رده

مرضیه الله وکیل جزی: صفحه‌ای جدید حاوی ''''بلوغ:''' رسیدن كودك به سن تكلیف. بلوغ عبارت است از پایان دوران كودكى فرد و رسی...' ایجاد کرد

2012-07-22T08:27:36Z

صفحه‌ای جدید حاوی ''''بلوغ:''' رسیدن كودك به سن تكلیف. بلوغ عبارت است از پایان دوران كودكى فرد و رسی...' ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

'''بلوغ:'''

رسیدن كودك به سن تكلیف.

بلوغ عبارت است از پایان دوران كودكى فرد و رسیدن وى به سنى كه اهلیت توجه تكلیف پیدا كرده، ملزم به رعایت قوانین شرعى مى‌گردد.<ref> جواهرالكلام، ج26، ص4. </ref> از این عنوان در باب حجر از جهات مختلف و در بسیارى از ابواب دیگر به عنوان شرط تكلیف، منصب یا برخى احكام وضعى به نحو خاص سخن رفته است.

'''نشانه‌هاى بلوغ:'''

بلوغ به عنوان یكى از شرایط تكلیف در [[فقه]] جایگاه ویژه‌اى دارد؛ بدین جهت، سن بلوغ، سن تكلیف نامیده شده است. در شرع مقدس براى بلوغ نشانه‌هایى تعیین شده كه وجود هر یك از آن‌ها دلیل بر بالغ شدن فرد است. برخى از این نشانه‌ها مشترك میان دختر و پسر و برخى خاص دختر است.

'''نشانه‌هاى مشترك:'''

# روییدن مو بر شرمگاه:

روییدن موى درشت بر شرمگاه (موى زهار) نشانه بلوغ به شمار مى‌رود. در اینكه روییدن موى صورت (ریش) و برآمدن شارب (سبیل) نشانه بلوغ است یا نه اختلاف مى‌باشد. نیز در این كه روییدن مو سبب بلوغ است یا دلیل و كاشف از تحقق بلوغ پیش از آن، كلمات فقها مختلف است. نظر دوم به مشهور نسبت داده شده است.<ref> همان، 5-10. </ref>

# احتلام:

یعنى بیرون آمدن منىّ. مراد توانایى جسمانى فرد براى خروج منىّ است؛ بدین معنا كه اگر بخواهد مى‌تواند از راه آمیزش یا استمناء از خود، منّى خارج نماید هر چند بالفعل منىّ از او خارج نشده باشد.<ref> همان، 10-11. </ref> البته احتلام تنها در زمانى نشانه بلوغ به شمار مى‌رود كه بلوغ در شخص محتمل باشد. در غیر این صورت - بنابر تصریح برخى - اعتبارى به خروج مایعى با ویژگی‌هاى منىّ نیست. زمان محتمل بنا به گفته بعضى در دختر از نه سالگى و در پسر از ده سالگى آغاز مى‌شود.<ref> همان، 13. </ref>

# سن:

سن بلوغ بنابر مشهور در پسر پانزده و در دختر نه سال تمام قمرى است. چنانچه تا آن زمان هیچ یك از دو نشانه پیشین تحقق نیافته باشد با رسیدن به سن یاد شده حكم به بلوغ فرد مى‌شود.<ref> همان، 16 و 28. </ref>

برخى سن بلوغ پسر را آغاز پانزده سالگى و برخى دیگر ابتداى چهارده سالگى<ref> مجمع الفائدة، 9 /190-191؛ الحدائق الناضرة، ج20، ص 348-350؛ جواهرالكلام ج26، ص 28-35. </ref> و بعضى سن بلوغ دختر را اتمام ده سال دانسته‌اند.<ref> غنائم الایّام، ج1، ص65؛ جواهرالكلام، ج26، ص38. </ref>

'''نشانه‌هاى ویژه بلوغ دختران‌ (كه در حقیقت كاشف از بلوغ است نه علت آن):'''

# حیض:

نخستین عادت ماهانه دختر نشانه تحقق بلوغ پیش از آن است. (رجوع شود به: [[حیض]])

# باردارى:

باردارى از آن جهت نشانه بلوغ به شمار رفته كه كاشف از خروج منى است.<ref> جواهرالكلام، ج26، ص 42-46. </ref>

در موارد شك در تحقق بلوغ، اصل عدم آن است.<ref> العناوین، ج2، ص732. </ref>

'''راه‌هاى اثبات بلوغ:'''

براى اثبات بلوغ سه راه ذكر شده است:

# ادعاى بلوغ:

نوجوانى كه ادعاى بلوغ مى‌كند اگر منشأ آن احتلام باشد چنانچه خروج منى در حق او محتمل باشد، از او پذیرفته مى‌شود.<ref> جواهر الكلام ج35، ص117. </ref> برخى بر ثبوت بلوغ در این صورت به صرف ادعاى فرد، اشكال كرده‌اند.<ref> تحریرالوسیلة، ج2، ص52. </ref> بعضى ادعاى بلوغ به سبب حیض از جانب دختر را - همچون ادعاى بلوغ به سبب احتلام - در صورتى كه حیض در حق وى محتمل باشد، قابل پذیرش دانسته‌اند.

# مشاهده:

ادعاى بلوغ به سبب روییدن موى درشت بر شرمگاه پذیرفته نمى‌شود بلكه صحت ادعا با مشاهده زهار مدعى بررسى مى‌گردد چنانچه مشاهده ادعا را تصدیق كند، پذیرفته مى‌شود.

# بیّنه:

از مدعى بلوغ به سبب سن، بینه مطالبه مى‌شود. با اقامه آن، بلوغ اثبات مى‌گردد.<ref> جواهرالكلام، ج35، ص 117-119. </ref>

'''آثار بلوغ:'''

با تحقق بلوغ، انسان، مشمول تكالیف الهى و مخاطب [[احكام]] و دستورهاى دینى اعم از حقوقى، كیفرى، اقتصادى، اجتماعى و سیاسى قرار مى‌گیرد. همچنین براى انجام دادن معاملات، قراردادها و پذیرش مسئولیت‌هاى گوناگون اهلیت پیدا مى‌كند.<ref> العناوین، ج2، ص 660-676؛ جواهرالكلام، ج22، ص260. </ref>

از دیگر آثار بلوغ در شرع مقدس، شرطیت آن در موارد زیر است: ثبوت قصاص و حدود، امامت جمعه، قضاوت، مرجعیت تقلید، شهادت و اقرار.

'''بلوغ و عبادات:'''

بلوغ شرط وجوب عباداتى همچون [[نماز]] و [[روزه]] است؛ لیكن در این كه مشروعیت عبادات نیز مشروط به‌ آن است، اختلاف مى‌باشد. بنابر شرطیت بر عبادات غیربالغ ممیز، اجر و پاداشى مترتب نمى‌گردد ولى بنابر عدم شرطیت، عبادت وى مستحب و بر آن اجر و پاداش اخروى مترتب مى‌گردد. قول دوم به مشهور نسبت داده شده است.<ref> العناوین، ج2، ص 664-666؛ الحدائق الناضرة ج13، ص53. </ref>

'''بلوغ و رفع محجوریت:'''

غیربالغ از تصرف در اموالش ممنوع است. (رجوع شود به: [[حجر]])

براى تصرف در اموال و انجام دادن معاملات و رفع محجوریت فرد، علاوه بر بلوغ باید توانایى (رشد و عدم سفاهت) وى نسبت به انجام دادن معاملات محرز شود.<ref> جواهر الكلام، ج26، ص4. </ref> (رجوع شود به: [[رشد]])

'''بلوغ و احكام وضعى:'''

احكام وضعى دوگونه است. منشأ آن، دوگونه بودن افعال صادر از انسان است كه موضوع [[احكام]] وضعى قرار مى‌گیرد.

# 1. افعالى كه قصد و اراده فاعل در موضوع قرار گرفتن آن‌ها براى احكام شرعى دخیل است، مانند عقود (رجوع شود به: [[عقد]]) و ایقاعات (رجوع شود به: [[ایقاع]])

# 2. افعالى كه بدون قصد و اراده فاعل موضوع احكام شرعى‌اند، مانند آمیزش، مباشرت نجاست و تلف كردن مال دیگرى كه به ترتیب، موضوع جنابت، نجاست و ضمان هستند. بلوغ در افعال نوع دوم شرط نیست، لیكن در نوع نخست مشهور قائل به شرطیت بلوغ در صحت عقود و ایقاعات - جز در موارد استثنایى - شده‌اند.<ref> فرائد الاصول ج3، ص278؛ مصباح الفقاهة، ج3، ص 234،260-264؛ مهذب الاحكام، ج16، ص 261 و 271. </ref>

==پانویس ==
<references />
===منابع===

جمعى از پژوهشگران زیر نظر سید محمود هاشمى شاهرودى، فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم‌السلام، جلد ‌2، ص 135

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۱ اکتبر ۲۰۱۲، ساعت ۰۶:۲۸
سطر ۱:		سطر ۱:
		+	{{مدخل دائره المعارف\|[[فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم‌السلام]]}}
		+
	'''بلوغ:'''		'''بلوغ:'''

@@ سطر ۷۳: / سطر ۷۳: @@
 احكام وضعى دوگونه است. منشأ آن، دوگونه بودن افعال صادر از انسان است كه موضوع [[احكام]] وضعى قرار مى‌گیرد.
-. افعالى كه قصد و اراده فاعل در موضوع قرار گرفتن آن‌ها براى احكام شرعى دخیل است، مانند عقود (رجوع شود به: [[عقد]]) و ایقاعات (رجوع شود به: [[ایقاع]])
+# افعالى كه قصد و اراده فاعل در موضوع قرار گرفتن آن‌ها براى احكام شرعى دخیل است، مانند عقود (رجوع شود به: [[عقد]]) و ایقاعات (رجوع شود به: [[ایقاع]])
-. افعالى كه بدون قصد و اراده فاعل موضوع احكام شرعى‌اند، مانند آمیزش، مباشرت نجاست و تلف كردن مال دیگرى كه به ترتیب، موضوع جنابت، نجاست و ضمان هستند. بلوغ در افعال نوع دوم شرط نیست، لیكن در نوع نخست مشهور قائل به شرطیت بلوغ در صحت عقود و ایقاعات - جز در موارد استثنایى - شده‌اند.<ref> فرائد الاصول ج3، ص278؛ مصباح الفقاهة، ج3، ص 234،260-264؛ مهذب الاحكام، ج16، ص 261 و 271. </ref>
+==پانویس==
 ==منابع==
+جمعى از پژوهشگران زیر نظر سید محمود هاشمى شاهرودى، فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم‌السلام، جلد ‌2، ص 135.
 [[رده:احکام عبادی]]

→ نسخهٔ قدیمی‌تر	نسخهٔ ‏۱۹ ژوئیهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۰۸:۱۵
(بدون تفاوت)

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
 {{مدخل دائره المعارف|[[فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم‌السلام]]}}
-'''بلوغ:'''
+رسیدن كودك به سن تكلیف را بلوغ می گویند. به عبارتی بلوغ عبارت است از پایان دوران كودكى فرد و رسیدن وى به سنى كه اهلیت توجه تكلیف پیدا كرده، ملزم به رعایت قوانین شرعى مى‌گردد.<ref> جواهرالكلام، ج26، ص4. </ref> از این عنوان در باب حجر از جهات مختلف و در بسیارى از ابواب دیگر به عنوان شرط تكلیف، منصب یا برخى احكام وضعى به نحو خاص سخن رفته است.
-رسیدن كودك به سن تكلیف.
+==نشانه‌هاى بلوغ==
 بلوغ به عنوان یكى از شرایط تكلیف در [[فقه]] جایگاه ویژه‌اى دارد؛ بدین جهت، سن بلوغ، سن تكلیف نامیده شده است. در شرع مقدس براى بلوغ نشانه‌هایى تعیین شده كه وجود هر یك از آن‌ها دلیل بر بالغ شدن فرد است. برخى از این نشانه‌ها مشترك میان دختر و پسر و برخى خاص دختر است.
-'''نشانه‌هاى مشترك:'''
+==نشانه‌هاى مشترك==
 * روییدن مو بر شرمگاه:
@@ سطر ۳۹: / سطر ۳۵: @@
 در موارد شك در تحقق بلوغ، اصل عدم آن است.<ref> العناوین، ج2، ص732. </ref>
-'''راه‌هاى اثبات بلوغ:'''
+==راه‌هاى اثبات بلوغ==
 براى اثبات بلوغ سه راه ذكر شده است:
@@ سطر ۵۵: / سطر ۵۱: @@
 از مدعى بلوغ به سبب سن، بینه مطالبه مى‌شود. با اقامه آن، بلوغ اثبات مى‌گردد.<ref> جواهرالكلام، ج35، ص 117-119. </ref>
-'''آثار بلوغ:'''
+==آثار بلوغ==
 با تحقق بلوغ، انسان، مشمول تكالیف الهى و مخاطب [[احكام]] و دستورهاى دینى اعم از حقوقى، كیفرى، اقتصادى، اجتماعى و سیاسى قرار مى‌گیرد. همچنین براى انجام دادن معاملات، قراردادها و پذیرش مسئولیت‌هاى گوناگون اهلیت پیدا مى‌كند.<ref> العناوین، ج2، ص 660-676؛ جواهرالكلام، ج22، ص260. </ref>
@@ سطر ۶۱: / سطر ۵۷: @@
 از دیگر آثار بلوغ در شرع مقدس، شرطیت آن در موارد زیر است: ثبوت قصاص و حدود، امامت جمعه، قضاوت، مرجعیت تقلید، شهادت و اقرار.
-'''بلوغ و عبادات:'''
+==بلوغ و عبادات==
 بلوغ شرط وجوب عباداتى همچون [[نماز]] و [[روزه]] است؛ لیكن در این كه مشروعیت عبادات نیز مشروط به‌ آن است، اختلاف مى‌باشد. بنابر شرطیت بر عبادات غیربالغ ممیز، اجر و پاداشى مترتب نمى‌گردد ولى بنابر عدم شرطیت، عبادت وى مستحب و بر آن اجر و پاداش اخروى مترتب مى‌گردد. قول دوم به مشهور نسبت داده شده است.<ref> العناوین، ج2، ص 664-666؛ الحدائق الناضرة ج13، ص53. </ref>
-'''بلوغ و رفع محجوریت:'''
+==بلوغ و رفع محجوریت==
 غیربالغ از تصرف در اموالش ممنوع است. (رجوع شود به: [[حجر]])
@@ سطر ۷۱: / سطر ۶۷: @@
 براى تصرف در اموال و انجام دادن معاملات و رفع محجوریت فرد، علاوه بر بلوغ باید توانایى (رشد و عدم سفاهت) وى نسبت به انجام دادن معاملات محرز شود.<ref> جواهر الكلام، ج26، ص4. </ref> (رجوع شود به: [[رشد]])
-'''بلوغ و احكام وضعى:'''
+==بلوغ و احكام وضعى==
 احكام وضعى دوگونه است. منشأ آن، دوگونه بودن افعال صادر از انسان است كه موضوع [[احكام]] وضعى قرار مى‌گیرد.
@@ سطر ۸۵: / سطر ۸۱: @@
 [[رده:احکام عبادی]]

@@ سطر ۱۱: / سطر ۱۱: @@
 '''نشانه‌هاى مشترك:'''
-# روییدن مو بر شرمگاه:
+* روییدن مو بر شرمگاه:
 روییدن موى درشت بر شرمگاه (موى زهار) نشانه بلوغ به شمار مى‌رود. در اینكه روییدن موى صورت (ریش) و برآمدن شارب (سبیل) نشانه بلوغ است یا نه اختلاف مى‌باشد. نیز در این كه روییدن مو سبب بلوغ است یا دلیل و كاشف از تحقق بلوغ پیش از آن، كلمات فقها مختلف است. نظر دوم به مشهور نسبت داده شده است.<ref> همان، 5-10. </ref>
-# احتلام:
+* احتلام:
 یعنى بیرون آمدن منىّ. مراد توانایى جسمانى فرد براى خروج منىّ است؛ بدین معنا كه اگر بخواهد مى‌تواند از راه آمیزش یا استمناء از خود، منّى خارج نماید هر چند بالفعل منىّ از او خارج نشده باشد.<ref> همان، 10-11. </ref> البته احتلام تنها در زمانى نشانه بلوغ به شمار مى‌رود كه بلوغ در شخص محتمل باشد. در غیر این صورت - بنابر تصریح برخى - اعتبارى به خروج مایعى با ویژگی‌هاى منىّ نیست. زمان محتمل بنا به گفته بعضى در دختر از نه سالگى و در پسر از ده سالگى آغاز مى‌شود.<ref> همان، 13. </ref>
-# سن:
+* سن:
 سن بلوغ بنابر مشهور در پسر پانزده و در دختر نه سال تمام قمرى است. چنانچه تا آن زمان هیچ یك از دو نشانه پیشین تحقق نیافته باشد با رسیدن به سن یاد شده حكم به بلوغ فرد مى‌شود.<ref> همان، 16 و 28. </ref>
@@ سطر ۲۷: / سطر ۲۷: @@
 '''نشانه‌هاى ویژه بلوغ دختران‌ (كه در حقیقت كاشف از بلوغ است نه علت آن):'''
-# حیض:
+* حیض:
 نخستین عادت ماهانه دختر نشانه تحقق بلوغ پیش از آن است. (رجوع شود به: [[حیض]])
-# باردارى:
+* باردارى:
 باردارى از آن جهت نشانه بلوغ به شمار رفته كه كاشف از خروج منى است.<ref> جواهرالكلام، ج26، ص 42-46. </ref>
@@ سطر ۴۱: / سطر ۴۱: @@
 براى اثبات بلوغ سه راه ذكر شده است:
-# ادعاى بلوغ:
+* ادعاى بلوغ:
 نوجوانى كه ادعاى بلوغ مى‌كند اگر منشأ آن احتلام باشد چنانچه خروج منى در حق او محتمل باشد، از او پذیرفته مى‌شود.<ref> جواهر الكلام ج35، ص117. </ref> برخى بر ثبوت بلوغ در این صورت به صرف ادعاى فرد، اشكال كرده‌اند.<ref> تحریرالوسیلة، ج2، ص52. </ref> بعضى ادعاى بلوغ به سبب حیض از جانب دختر را - همچون ادعاى بلوغ به سبب احتلام - در صورتى كه حیض در حق وى محتمل باشد، قابل پذیرش دانسته‌اند.
-# مشاهده:
+* مشاهده:
 ادعاى بلوغ به سبب روییدن موى درشت بر شرمگاه پذیرفته نمى‌شود بلكه صحت ادعا با مشاهده زهار مدعى بررسى مى‌گردد چنانچه مشاهده ادعا را تصدیق كند، پذیرفته مى‌شود.
-# بیّنه:
+* بیّنه:
 از مدعى بلوغ به سبب سن، بینه مطالبه مى‌شود. با اقامه آن، بلوغ اثبات مى‌گردد.<ref> جواهرالكلام، ج35، ص 117-119. </ref>
@@ سطر ۷۳: / سطر ۷۳: @@
 احكام وضعى دوگونه است. منشأ آن، دوگونه بودن افعال صادر از انسان است كه موضوع [[احكام]] وضعى قرار مى‌گیرد.
-# 1. افعالى كه قصد و اراده فاعل در موضوع قرار گرفتن آن‌ها براى احكام شرعى دخیل است، مانند عقود (رجوع شود به: [[عقد]]) و ایقاعات (رجوع شود به: [[ایقاع]])
+. افعالى كه قصد و اراده فاعل در موضوع قرار گرفتن آن‌ها براى احكام شرعى دخیل است، مانند عقود (رجوع شود به: [[عقد]]) و ایقاعات (رجوع شود به: [[ایقاع]])
-# 2. افعالى كه بدون قصد و اراده فاعل موضوع احكام شرعى‌اند، مانند آمیزش، مباشرت نجاست و تلف كردن مال دیگرى كه به ترتیب، موضوع جنابت، نجاست و ضمان هستند. بلوغ در افعال نوع دوم شرط نیست، لیكن در نوع نخست مشهور قائل به شرطیت بلوغ در صحت عقود و ایقاعات - جز در موارد استثنایى - شده‌اند.<ref> فرائد الاصول ج3، ص278؛ مصباح الفقاهة، ج3، ص 234،260-264؛ مهذب الاحكام، ج16، ص 261 و 271. </ref>
+. افعالى كه بدون قصد و اراده فاعل موضوع احكام شرعى‌اند، مانند آمیزش، مباشرت نجاست و تلف كردن مال دیگرى كه به ترتیب، موضوع جنابت، نجاست و ضمان هستند. بلوغ در افعال نوع دوم شرط نیست، لیكن در نوع نخست مشهور قائل به شرطیت بلوغ در صحت عقود و ایقاعات - جز در موارد استثنایى - شده‌اند.<ref> فرائد الاصول ج3، ص278؛ مصباح الفقاهة، ج3، ص 234،260-264؛ مهذب الاحكام، ج16، ص 261 و 271. </ref>
 ==پانویس ==
 <references />
-===منابع===
+==منابع==
 جمعى از پژوهشگران زیر نظر سید محمود هاشمى شاهرودى، فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم‌السلام، جلد ‌2، ص 135