بلاغت - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

Mohammadi در ‏۲۰ اوت ۲۰۲۶، ساعت ۱۸:۴۰

2026-08-20T18:40:14Z

Zamani: افزودن الگوی قرآن

2025-03-16T17:18:16Z

افزودن الگوی قرآن

مهدی موسوی در ‏۱۳ فوریهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۰:۱۱

2023-02-13T10:11:23Z

نمایش تغییرات

Aghajani در ‏۲۹ فوریهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۰۶:۱۲

2020-02-29T06:12:01Z

Aghajani در ‏۲۹ فوریهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۰۵:۵۸

2020-02-29T05:58:04Z

سید مهدی خدایی: سنجش شناسه ضعیف

2019-03-12T12:22:17Z

سنجش شناسه ضعیف

Zamani در ‏۲۴ ژوئیهٔ ۲۰۱۶، ساعت ۱۱:۱۸

2016-07-24T11:18:19Z

Zamani: استفاده از مقاله سایت پژوهه

2013-10-29T09:18:41Z

استفاده از مقاله سایت پژوهه

Zamani: رده:بلاغت

2013-10-29T08:18:18Z

رده:بلاغت

Zamani: /* علوم بلاغی */

2013-10-29T08:17:38Z

‏علوم بلاغی

@@ سطر ۲۲: / سطر ۲۲: @@
 ==بلاغت قرآن==
-[[قرآن کریم]] خود را «کتاب مُبین» که زبانش عربى است، معرفى مى‌‌کند: {{متن قرآن|«والکتبِ المُبین * اِنّا جَعَلنهُ قُرآناً عَرَبیـًّا لَعَلَّکم تَعقِلون»}} ([[سوره زخرف]]، ۲ـ۳). منظور از این تعبیر، اشاره به ویژگى فصاحت و بلاغت در قرآن دانسته شده است.<ref> المسائل الصانیه، ص ۱۲۱؛ تیسیر الکریم، ص ۷۴۴.</ref>
+[[قرآن کریم]] خود را «کتاب مُبین» که زبانش عربى است، معرفى مى‌‌کند: {{متن قرآن|«{{آیه|43|2}} 💠 {{آیه|43|3}}»}}؛ ([[سوره زخرف]]، ۲ـ۳). منظور از این تعبیر، اشاره به ویژگى فصاحت و بلاغت در قرآن دانسته شده است.<ref> المسائل الصانیه، ص ۱۲۱؛ تیسیر الکریم، ص ۷۴۴.</ref>
-تعبیر {{متن قرآن|«بِلِسان عَرَبىّ مُبین»}} در آیه ۱۹۵ [[سوره شعراء]] نیز به فصاحت و [[اعجاز]] بیانى قرآن [[تفسیر]] شده است.<ref> الکشاف، ج ۲، ص ۶۳۵؛ جوامع الجامع، ج ۲، ص ۳۹۴؛ فتح القدیر، ج ۳، ص ۱۹۵.</ref> تأکید قرآن بر تعبیر «عربى مبین» از نظر برخى مفسران، نشان از برترى زبان عربى از جهت گویایى و رسایى دارد و وجه انتخاب آن به عنوان زبان قرآن از همین روست<ref> تفسیر ابى السعود، ج ۴، ص ۱۷۸؛ المیزان، ج ۴، ص ۱۶۰.</ref>، گرچه خداوند در بیانى عام، زبان هر پیامبر و کتابش را زبان قوم وى معرفى کرده ([[سوره ابراهیم]]، ۴) که بنا به اعتقاد برخى مى‌‌تواند دلیلى بر نبود ویژگى خاصى در زبان عربى براى انتخاب آن به عنوان زبان قرآن‌‌ باشد.<ref> نک: الاحکام، ابن حزم، ج ۱، ص ۳۲.</ref>
+تعبیر {{متن قرآن|«بِلِسَانٍ عَرَبِيٍّ مُبِينٍ»}} در آیه ۱۹۵ [[سوره شعراء]] نیز به فصاحت و [[اعجاز]] بیانى قرآن [[تفسیر]] شده است.<ref> الکشاف، ج ۲، ص ۶۳۵؛ جوامع الجامع، ج ۲، ص ۳۹۴؛ فتح القدیر، ج ۳، ص ۱۹۵.</ref> تأکید قرآن بر تعبیر «عربى مبین» از نظر برخى مفسران، نشان از برترى زبان عربى از جهت گویایى و رسایى دارد و وجه انتخاب آن به عنوان زبان قرآن از همین روست<ref> تفسیر ابى السعود، ج ۴، ص ۱۷۸؛ المیزان، ج ۴، ص ۱۶۰.</ref>، گرچه خداوند در بیانى عام، زبان هر پیامبر و کتابش را زبان قوم وى معرفى کرده ([[سوره ابراهیم]]، ۴) که بنا به اعتقاد برخى مى‌‌تواند دلیلى بر نبود ویژگى خاصى در زبان عربى براى انتخاب آن به عنوان زبان قرآن‌‌ باشد.<ref> نک: الاحکام، ابن حزم، ج ۱، ص ۳۲.</ref>
-ویژگى «مبین» در دسته‌‌اى دیگر از آیات در [[سیاق]] نفى برخى اتهامات کافران آمده است؛ براى نمونه در پاسخ به اتهام اخذ قرآن از برخى آگاهان به کتابها و ادیان گذشته، زبان این افراد را «اعجمى» معرفى کرده و با وصف کردن قرآن به «عربى مبین» آن را دلیلى بر نادرستى این ادعا شمرده است: {{متن قرآن|«و‌‌لَقَد نَعلَمُ اَنَّهُم یقولونَ اِنَّما یعَلِّمُهُ بَشَرٌ لِسانُ الَّذى یلحِدونَ اِلَیهِ اَعجَمىٌّ وهذا لِسانٌ عَرَبىٌّ مُبین»}} ([[سوره نحل]]، ۱۰۳). اعجمى به معنای نارسا<ref> البحر المحیط، ج ۵، ص ۵۱۹؛ الاصفى، ج ۱، ص ۶۶۳.</ref> و عربى مبین به زبان شیوا و رسا تفسیر شده است.<ref> الکشاف، ج ۲، ص ۴۲۹؛ الصافى، ج ۳، ص ۱۵۶.</ref>
+ویژگى «مبین» در دسته‌‌اى دیگر از آیات در [[سیاق]] نفى برخى اتهامات کافران آمده است؛ براى نمونه در پاسخ به اتهام اخذ قرآن از برخى آگاهان به کتابها و ادیان گذشته، زبان این افراد را «اعجمى» معرفى کرده و با وصف کردن قرآن به «عربى مبین» آن را دلیلى بر نادرستى این ادعا شمرده است: {{متن قرآن|«وَلَقَدْ نَعْلَمُ أَنَّهُمْ يَقُولُونَ إِنَّمَا يُعَلِّمُهُ بَشَرٌ ۗ لِسَانُ الَّذِي يُلْحِدُونَ إِلَيْهِ أَعْجَمِيٌّ وَهَٰذَا لِسَانٌ عَرَبِيٌّ مُبِينٌ»}} ([[سوره نحل]]، ۱۰۳). اعجمى به معنای نارسا<ref> البحر المحیط، ج ۵، ص ۵۱۹؛ الاصفى، ج ۱، ص ۶۶۳.</ref> و عربى مبین به زبان شیوا و رسا تفسیر شده است.<ref> الکشاف، ج ۲، ص ۴۲۹؛ الصافى، ج ۳، ص ۱۵۶.</ref>
-تأکید بر ویژگى «مبین» در نفى اتهام شاعرى از [[پیامبر اسلام]] نیز تکرار شده است: {{متن قرآن|«و ما عَلَّمنهُ الشِّعرَ و ما ینبَغى لَهُ اِن هُوَ اِلاّ ذِکرٌ و قُرءانٌ مُبین»}} ([[سوره یس]]، ۶۹).<ref> تفسیر قمى، ج ۲، ص ۲۱۷.</ref>
+تأکید بر ویژگى «مبین» در نفى اتهام شاعرى از [[پیامبر اسلام]] نیز تکرار شده است: {{متن قرآن|«{{آیه|36|69}}»}} ([[سوره یس]]، ۶۹).<ref> تفسیر قمى، ج ۲، ص ۲۱۷.</ref>
-در آیه ۲۸ [[سوره زمر]] نیز، قرآن متنى عربى بدون کژى و ناراستى وصف شده: {{متن قرآن|«قُرآناً عَرَبیّاً غَیرَ ذى عِوَج»}} که از نظر برخى به فصاحت قرآن اشاره دارد.<ref> المسائل الصاغانیه، ص ۱۲۰ ـ ۱۲۱.</ref>
+در آیه ۲۸ [[سوره زمر]] نیز، قرآن متنى عربى بدون کژى و ناراستى وصف شده: {{متن قرآن|«قُرْآنًا عَرَبِيًّا غَيْرَ ذِي عِوَجٍ ...»}} که از نظر برخى به فصاحت قرآن اشاره دارد.<ref> المسائل الصاغانیه، ص ۱۲۰ ـ ۱۲۱.</ref>
 ویژگى فصاحت و بلاغت در قرآن، عنصرى اساسى در این متن شمرده مى‌‌شود و از این رو [[ترجمه قرآن]] یا بازخوانى معانى آن با بیانى دیگر، از نظر مفسران و فقیهان، «قرآن» نامیده نمى‌‌شود.<ref> نک: الناصریات، ص ۲۲۲؛ المعتبر، ج ۲، ص ۱۶۹؛ تفسیر و مفسران، ج ۱، ص ۱۳۷.</ref>
-گویاترین [[آیه]] در ارتباط با «بلاغت قرآن»، آیه ۲۳‌‌ سوره زمر‌‌ است که قرآن را سخنى نیکو و همسان در راستى و درستى معانى و تناسب و استوارى نظم و تألیف معرفى مى‌‌کند: {{متن قرآن|«اَللّهُ نَزَّلَ اَحسَنَ الحَدیثِ کتبـًا مُتَشبِهـًا مَثانِى...»}}<ref> الکشاف، ج ۴، ص ۱۲۳.</ref>؛ افزون بر این تعبیرهاى عام، در برخى آیات نیز به جلوه‌‌هاى هنرى بخشهایى از قرآن چون داستانهاى آن توجه شده است: {{متن قرآن|«نحن نَقُصُّ عَلَیک اَحسَنَ القَصَصِ بِما اَوحَینا اِلَیک هذَا القُرآن»}} ([[سوره یوسف]]، ۳).<ref> نک: جوامع الجامع، ج ۲، ص ۲۰۲.</ref>
+گویاترین [[آیه]] در ارتباط با «بلاغت قرآن»، آیه ۲۳‌‌ سوره زمر‌‌ است که قرآن را سخنى نیکو و همسان در راستى و درستى معانى و تناسب و استوارى نظم و تألیف معرفى مى‌‌کند: {{متن قرآن|«اللَّهُ نَزَّلَ أَحْسَنَ الْحَدِيثِ كِتَابًا مُتَشَابِهًا مَثَانِ ...»}}<ref> الکشاف، ج ۴، ص ۱۲۳.</ref>؛ افزون بر این تعبیرهاى عام، در برخى آیات نیز به جلوه‌‌هاى هنرى بخشهایى از قرآن چون داستانهاى آن توجه شده است: {{متن قرآن|«نَحْنُ نَقُصُّ عَلَيْكَ أَحْسَنَ الْقَصَصِ بِمَا أَوْحَيْنَا إِلَيْكَ هَٰذَا الْقُرْآنَ ...»}} ([[سوره یوسف]]، ۳).<ref> نک: جوامع الجامع، ج ۲، ص ۲۰۲.</ref>
 برخى مفسران نیز تعبیر «احسن القصص» را نه تنها درباره داستانها، بلکه شامل همه قرآن دانسته و وجه نامگذارى قرآن به آن را برخوردارى آن از نهایت فصاحت و زیبایى و سازگارى الفاظ و معانى آن دانسته‌‌اند.<ref> مجمع البیان، ج ۵، ص ۳۵۶.</ref>

@@ سطر ۵۴: / سطر ۵۴: @@
 |سیر منطقی=
 }}
 [[رده:علوم قرآنی]]
 [[رده:علوم]]
 [[رده:ادبیات]]
 [[رده:بلاغت]]

@@ سطر ۲۱: / سطر ۲۱: @@
 کار تالیف کتاب‌های مربوط به بلاغت در زبان فارسی از اواخر قرن پنجم شروع شد. از جمله این کتاب‌ها، «المعجم فی معاییر اشعار العجم» تألیف شمس قیس رازی؛ «ترجمان البلاغه» تألیف محمد بن عمر رادویانی؛ «حدائق السحر فی دقایق الشعر» تالیف رشید الدین وطواط و ... می باشد.
-علم بلاغت در ادبیات غرب، از یونان باستان شروع شد. ارسطو بلاغت را هنر كشف و كاربرد وسایلی می‌دانست كه برای ترغیب و تهییج شنونده مفید واقع شود. علاوه بر ارسطو، چند تن دیگر از جمله سیسرون و كوئین تیلین، خطیب قرن اول میلادی، كتاب‌هایی در زمینه بلاغت در خطابه نوشته‌اند. در نیمۀ قرن دوم قرن بیستم، بار دیگر اصول بلاغت ارسطویی رواج یافت و این اصول، هم در مورد نگارش مورد توجه واقع شد و هم برای شناخت عناصر رمان‌ها و شعرها. <ref> بلاغت، [http://www.pajoohe.ir  دانشنامه پژوهه]، بازیابی: 7 مهر 1392
+علم بلاغت در ادبیات غرب، از یونان باستان شروع شد. ارسطو بلاغت را هنر كشف و كاربرد وسایلی می‌دانست كه برای ترغیب و تهییج شنونده مفید واقع شود. علاوه بر ارسطو، چند تن دیگر از جمله سیسرون و كوئین تیلین، خطیب قرن اول میلادی، كتاب‌هایی در زمینه بلاغت در خطابه نوشته‌اند. در نیمۀ قرن دوم قرن بیستم، بار دیگر اصول بلاغت ارسطویی رواج یافت و این اصول، هم در مورد نگارش مورد توجه واقع شد و هم برای شناخت عناصر رمان‌ها و شعرها. <ref> پژوهشکده باقرالعلوم، بلاغت، [http://www.pajoohe.ir  دانشنامه پژوهه]، بازیابی: 7 مهر 1392
   </ref>

@@ سطر ۲۱: / سطر ۲۱: @@
 کار تالیف کتاب‌های مربوط به بلاغت در زبان فارسی از اواخر قرن پنجم شروع شد. از جمله این کتاب‌ها، «المعجم فی معاییر اشعار العجم» تألیف شمس قیس رازی؛ «ترجمان البلاغه» تألیف محمد بن عمر رادویانی؛ «حدائق السحر فی دقایق الشعر» تالیف رشید الدین وطواط و ... می باشد.
-علم بلاغت در ادبیات غرب، از یونان باستان شروع شد. ارسطو بلاغت را هنر كشف و كاربرد وسایلی می‌دانست كه برای ترغیب و تهییج شنونده مفید واقع شود. علاوه بر ارسطو، چند تن دیگر از جمله سیسرون و كوئین تیلین، خطیب قرن اول میلادی، كتاب‌هایی در زمینه بلاغت در خطابه نوشته‌اند. در نیمۀ قرن دوم قرن بیستم، بار دیگر اصول بلاغت ارسطویی رواج یافت و این اصول، هم در مورد نگارش مورد توجه واقع شد و هم برای شناخت عناصر رمان‌ها و شعرها. <ref> [http://www.pajoohe.com/fa/index.php?Page=definition&UID=25715 بلاغت، سایت پژوهه]، بازیابی 7 مهر 1392 </ref>
+علم بلاغت در ادبیات غرب، از یونان باستان شروع شد. ارسطو بلاغت را هنر كشف و كاربرد وسایلی می‌دانست كه برای ترغیب و تهییج شنونده مفید واقع شود. علاوه بر ارسطو، چند تن دیگر از جمله سیسرون و كوئین تیلین، خطیب قرن اول میلادی، كتاب‌هایی در زمینه بلاغت در خطابه نوشته‌اند. در نیمۀ قرن دوم قرن بیستم، بار دیگر اصول بلاغت ارسطویی رواج یافت و این اصول، هم در مورد نگارش مورد توجه واقع شد و هم برای شناخت عناصر رمان‌ها و شعرها. <ref> بلاغت، [http://www.pajoohe.ir  دانشنامه پژوهه]، بازیابی: 7 مهر 1392
 ==بلاغت قرآن==

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۲ مارس ۲۰۱۹، ساعت ۱۲:۲۲
سطر ۵۰:		سطر ۵۰:

	*[http://www.pajoohe.com/fa/index.php?Page=definition&UID=25715 بلاغت، سایت پژوهه]، بازیابی 7 مهر 1392		*[http://www.pajoohe.com/fa/index.php?Page=definition&UID=25715 بلاغت، سایت پژوهه]، بازیابی 7 مهر 1392
		+
		+	{{سنجش کیفی
		+	\|سنجش=نشده
		+	\|شناسه= خوب
		+	\|عنوان بندی مناسب=
		+	\|کفایت منابع و پی نوشت ها=
		+	\|رعایت سطح مخاطب عام=
		+	\|رعایت ادبیات دانشنامه ای=
		+	\|جامعیت=
		+	\|رعایت اختصار=
		+	\|سیر منطقی=
		+	}}
		+

	[[رده:علوم قرآنی]]		[[رده:علوم قرآنی]]

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ ژوئیهٔ ۲۰۱۶، ساعت ۱۱:۱۸
سطر ۱:		سطر ۱:
−	مطابقت‌ کلام‌ با مقتضای‌ حال‌ مخاطب‌ را گویند ~~را بلاغت میگویند~~ و به کلامی که این خصوصیت را داشته باشد کلام بلیغ ~~میگویند~~. علاوه‌ بر کلام‌، بلاغت‌ را صفت‌ متکلم‌ نیز دانسته‌ و به واجد این صفت بلیغ می ~~گویند~~.	+	{{خوب}}
		+	مطابقت‌ کلام‌ با مقتضای‌ حال‌ مخاطب‌ رابلاغت گویند و به کلامی که این خصوصیت را داشته باشد کلام بلیغ می گویند. علاوه‌ بر کلام‌، بلاغت‌ را صفت‌ متکلم‌ نیز دانسته‌ و به واجد این صفت بلیغ گفته می شود.

	==بلاغت در لغت و اصطلاح==		==بلاغت در لغت و اصطلاح==

@@ سطر ۱۴: / سطر ۱۴: @@
 كلمه فصيح آن است كه حروف آن تناسبى آوايى داشته و استعمال آن در معناى مورد نظر نامأنوس نباشد و ساختار صرفى آن مطابق با قواعد ساخت كلمات در زبان عربى باشد و سخن فصيح آن است كه افزون بر برخوردارى يكايك واژگان از ويژگى فصاحت، مجموع سخن نيز ساختار نحوى درست و استوارى داشته باشد و كنار هم نشستن واژگان، ناسازگارى آوايى پديد نياورد و دلالت سخن بر معناى مورد نظر دشوار و پيچيده‌‌نباشد.<ref> مختصر المعانى، ص 14 ـ 20.</ref>
 ==بلاغت قرآن==
@@ سطر ۳۷: / سطر ۴۴: @@
 ==منابع==
-[http://www.maarefquran.com/Files/viewdmaarefBooks.php?bookId=6 على معمورى، مقاله «بلاغت قرآن»، دائرة المعارف قرآن كريم (جلد ششم)]
+*[http://www.maarefquran.com/Files/viewdmaarefBooks.php?bookId=6 على معمورى، مقاله «بلاغت قرآن»، دائرة المعارف قرآن كريم (جلد ششم)]
-[http://wikifeqh.ir/%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D8%AA بلاغت، ویکی فقه]، بازیابی: 7 مهرماه 1392
+*[http://www.pajoohe.com/fa/index.php?Page=definition&UID=25715 بلاغت، سایت پژوهه]، بازیابی 7 مهر 1392
 [[رده:علوم قرآنی]]

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۹ اکتبر ۲۰۱۳، ساعت ۰۸:۱۸
سطر ۴۴:		سطر ۴۴:
	[[رده:علوم]]		[[رده:علوم]]
	[[رده:ادبیات]]		[[رده:ادبیات]]
		+	[[رده:بلاغت]]

@@ سطر ۷: / سطر ۷: @@
 ==علوم بلاغی==
-دانش بلاغت از دانش هاى كاربردى به شمار مى‌‌رود كه هدف از آن مزيت بخشيدن به سخن يا مصونيت آن از اشتباهات غير دستورى است كه گاه به شيوه بيان معانى و گاه به شيوه هماهنگى سخن با موقعيت بيان آن و گاه به شيوه گزينش كلمات مربوط مى‌‌شود. اين سه شاخه به ترتيب در دانش هاى بيان، معانى و بديع بحث مى‌‌شوند.<ref> مختصر المعانى، ص 25؛ كشف الظنون، ج 1، ص 13.</ref>
+دانش بلاغت از دانش هاى كاربردى به شمار مى‌‌رود كه هدف از آن مزيت بخشيدن به سخن يا مصونيت آن از اشتباهات غير دستورى است كه گاه به شيوه بيان معانى و گاه به شيوه هماهنگى سخن با موقعيت بيان آن و گاه به شيوه گزينش كلمات مربوط مى‌‌شود. اين سه شاخه به ترتيب در دانش هاى[[ بيان]]، [[معانى]] و [[بديع]] بحث مى‌‌شوند.<ref> مختصر المعانى، ص 25؛ كشف الظنون، ج 1، ص 13.</ref>
 سخن بليغ آن است كه افزون بر ويژگى «فصاحت»، ساختارهاى گوناگون زبان در موقعيت هاى مناسب آن به كار رفته باشد؛ براى مثال در مكان مناسب از تأكيد، تكرار، گزيده‌‌گويى و زياده‌‌گويى و ... استفاده شده باشد.<ref> مختصر المعانى، ص 20 - 23؛ التعريفات، ج 1، ص 66؛ التعاريف، ص 143.</ref>