https://wiki.ahlolbait.com/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%A8%D8%B3%D8%B1_%D8%A8%D9%86_%D8%A7%D8%B1%D8%B7%D8%A7%D8%A9 2026-11-12T23:07:34Z تاریخچهٔ ویرایش‌های این صفحه در ویکی MediaWiki 1.32.0 https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%A8%D8%B3%D8%B1_%D8%A8%D9%86_%D8%A7%D8%B1%D8%B7%D8%A7%D8%A9&diff=170573&oldid=prev 2026-11-12T00:40:24Z

<p>ایجاد مقالهٔ تازه: بسر بن ارطاة</p> <p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>{{شناسنامه شخصیت<br /> |نام کامل = بسر بن أرطاة (ابن أبی أرطاة) عامری قرشی<br /> |تصویر =<br /> |زادروز = نامعلوم<br /> |زادگاه = [[مکه]]<br /> |وفات = ۸۶ق (بر پایهٔ یک گزارش)<br /> |مدفن = نامعلوم<br /> |آثار =<br /> |عنوان توضیحات = شناخته‌شده برای<br /> |توضیحات = از فرماندهان [[معاویه]] که پس از [[جنگ صفین]] برای سرکوب شیعیان به [[حجاز]] و [[یمن]] فرستاده شد و دو فرزند خردسال عبیدالله بن عباس را در یمن کشت<br /> }}<br /> <br /> '''بسر بن ارطاة'''، از فرماندهان [[قریش|قریشی]] [[معاویه]] بود که پس از [[جنگ صفین]] مأمور سرکوب شیعیان [[امام علی علیه السلام]] در [[حجاز]] و [[یمن]] شد.&lt;ref&gt;امین، أعیان الشیعة، ج۳، ص۵۶۵.&lt;/ref&gt; او در یمن دو فرزند خردسال عبیدالله بن عباس، والی آنجا از سوی امام علی علیه السلام، را در دامان مادرشان کشت.&lt;ref&gt;ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۱، ص۱۵۷-۱۵۸.&lt;/ref&gt; یحیی بن معین او را «رجل سوء» (مردی بد) خوانده است.&lt;ref&gt;ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۱، ص۱۵۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == نام و نسب ==<br /> منابع کهن نام او را «بسر بن ارطاة» و برخی «بسر بن ابی‌ارطاة» آورده‌اند و نام پدرش را عمیر یا عویمیر دانسته‌اند.&lt;ref&gt;ابن اثیر، أسد الغابة، ج۱، ص۳۷۳.&lt;/ref&gt; نسب او به عامر بن لؤی از [[قریش]] می‌رسد.&lt;ref&gt;ابن اثیر، أسد الغابة، ج۱، ص۳۷۳.&lt;/ref&gt; از تاریخ تولد و جزئیات زندگی او پیش از دورهٔ معاویه گزارشی در دست نیست. دربارهٔ [[صحابه|صحابیت]] او نیز اختلاف است.<br /> <br /> == بحث صحابیت ==<br /> دربارهٔ اینکه بسر پیامبر (ص) را درک کرده باشد اختلاف است. به گزارش ابن عبدالبر، واقدی و یحیی بن معین و احمد بن حنبل گفته‌اند که او از پیامبر (ص) نشنیده، زیرا هنگام رحلت پیامبر (ص) کوچک بوده است؛ اما اهل شام می‌گویند او از پیامبر (ص) شنیده و دو حدیث از او روایت شده است.&lt;ref&gt;ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۱، ص۱۵۷-۱۵۸.&lt;/ref&gt; دارقطنی می‌گوید: «لَهُ صُحْبَةٌ وَ لَمْ تَكُنْ لَهُ اسْتِقَامَةٌ بَعْدَ النَّبِيِّ صَلَّی اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمَ»؛ «او صحابیت داشت، اما پس از پیامبر (ص) استقامتی نداشت.»&lt;ref&gt;امین، أعیان الشیعة، ج۳، ص۵۶۵.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == یورش به حجاز و یمن ==<br /> بر پایهٔ گزارش‌ها، معاویه پس از صفین، بسر را به [[مدینه]]، [[مکه]]، [[یمن]] و نواحی دیگر فرستاد تا بر آنجا یورش برد و شیعیان علی (ع) را بترساند.&lt;ref&gt;امین، أعیان الشیعة، ج۳، ص۵۶۵.&lt;/ref&gt; او در مسیر خود شماری از شیعیان را کشت و اموال آنان را برداشت.&lt;ref&gt;امین، أعیان الشیعة، ج۳، ص۵۶۵.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == سرکوب شیعیان ==<br /> پس از [[جنگ صفین]]، معاویه او را به [[حجاز]] و [[یمن]] فرستاد تا شیعیان علی (ع) را بترساند و بکشد.&lt;ref&gt;امین، أعیان الشیعة، ج۳، ص۵۶۵.&lt;/ref&gt; در یمن، عبیدالله بن عباس، والی امام علی علیه السلام، از آمدن او آگاه شد و گریخت؛ بسر وارد یمن شد و دست به کشتار زد.&lt;ref&gt;ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۱، ص۱۵۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ابن عبدالبر می‌نویسد: «مِنْهَا ذَبْحُهُ ابْنَيْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ الْعَبَّاسِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ وَ هُمَا صَغِيرَانِ بَيْنَ يَدَيْ أُمِّهِمَا»؛ «از کارهای بزرگ او سر بریدن دو پسر عبیدالله بن عباس بن عبدالمطلب بود، در حالی که دو کودک خردسال در دامان مادرشان بودند.»&lt;ref&gt;ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۱، ص۱۵۸.&lt;/ref&gt; نام آن دو را عبدالرحمن و قثم گفته‌اند.&lt;ref&gt;امین، أعیان الشیعة، ج۳، ص۵۶۵.&lt;/ref&gt; این رویداد در منابع، از جنایات شاخص بسر شمرده شده است.&lt;ref&gt;ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۱، ص۱۵۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == وفات ==<br /> دربارهٔ سال وفات او اختلاف است. در برخی منابع، مرگ او در سال ۸۶ق دانسته شده است.&lt;ref&gt;امین، أعیان الشیعة، ج۳، ص۵۶۵.&lt;/ref&gt; از جزئیات زندگی او در سال‌های بعد گزارشی در دست نیست.<br /> <br /> == ارزیابی ==<br /> بسر بن ارطاة در منابع رجالی و تاریخی، با وجود بحث دربارهٔ صحابیتش، به سبب کشتار شیعیان و جنایت در یمن نکوهش شده است.&lt;ref&gt;ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۱، ص۱۵۷-۱۵۸؛ امین، أعیان الشیعة، ج۳، ص۵۶۵.&lt;/ref&gt; گفتار یحیی بن معین که او را «رجل سوء» خواند، و داوری دارقطنی دربارهٔ نداشتن استقامت پس از پیامبر (ص)، نشان‌دهندهٔ تصویر منفی او در منابع است.&lt;ref&gt;ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۱، ص۱۵۸؛ امین، أعیان الشیعة، ج۳، ص۵۶۵.&lt;/ref&gt; او نمونه‌ای از کارگزاران اموی است که در دورهٔ معاویه برای سرکوب مخالفان به کار گرفته شدند و کارنامهٔ او در منابع، به عنوان یکی از نمونه‌های خشونت دستگاه اموی ثبت شده است.&lt;ref&gt;ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۱، ص۱۵۸؛ امین، أعیان الشیعة، ج۳، ص۵۶۵.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == پانویس ==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> == منابع ==<br /> * ابن عبدالبر، یوسف بن عبدالله؛ ''الاستیعاب فی معرفة الأصحاب''، بیروت: دار الجیل، ۱۴۱۲ق؛ ج۱.<br /> * ابن اثیر، علی بن محمد؛ ''أسد الغابة فی معرفة الصحابة''، بیروت: دار الکتب العلمیة، بی‌تا؛ ج۱.<br /> * امین، سید محسن؛ ''أعیان الشیعة''، بیروت: دار التعارف، بی‌تا؛ ج۳.<br /> <br /> [[رده:تاریخ صدر اسلام]]<br /> [[رده:دشمنان اهل البیت علیهم السلام]]<br /> [[رده:بنی امیه]]</div>

Zadhoosh