https://wiki.ahlolbait.com/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%A8%D8%B1%D8%B5%DB%8C%D8%B5%D8%A7برصیصا - تاریخچهٔ ویرایشها2026-07-29T10:50:03Zتاریخچهٔ ویرایشهای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.32.0https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%A8%D8%B1%D8%B5%DB%8C%D8%B5%D8%A7&diff=168521&oldid=prevMohammadi در ۶ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۸:۰۸2026-07-06T18:08:20Z<p></p>
<table class="diff diff-contentalign-right" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">نسخهٔ ۶ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۸:۰۸</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l13" >سطر ۱۳:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۱۳:</td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>دسته دوم از مفسران «ال» را به معناى «عهد» و «انسان» را اشاره به شخصى معین مىدانند. [[عبدالرحمان بن جوزی|ابنجوزى]] هم، این دیدگاه را به جمهور مفسران نسبت مىدهد<ref>زادالمسیر، ج۸، ص۲۱۹.</ref> که با ادعاى گفته شده آلوسى در تناقض است. برخى بکار رفتن صیغههاى ماضى (قال و کفر) و امر (اکفُر) را در آیه مؤید این دیدگاه دانستهاند، با این استدلال ضعیف که صیغههاى یاد شده نشان مىدهد که محتواى آیه در زمان گذشته روى داده و شخصى معین، مورد خطاب شیطان بوده است. در غیر این صورت باید صیغه مضارع بکار مىرفت.<ref> بیانالسعاده، ج۴، ص۱۶۵؛ تفسیر منسوب به امام عسکرى صلى الله علیه و آله، ص۶۱۹ـ۶۲۰.</ref></div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>دسته دوم از مفسران «ال» را به معناى «عهد» و «انسان» را اشاره به شخصى معین مىدانند. [[عبدالرحمان بن جوزی|ابنجوزى]] هم، این دیدگاه را به جمهور مفسران نسبت مىدهد<ref>زادالمسیر، ج۸، ص۲۱۹.</ref> که با ادعاى گفته شده آلوسى در تناقض است. برخى بکار رفتن صیغههاى ماضى (قال و کفر) و امر (اکفُر) را در آیه مؤید این دیدگاه دانستهاند، با این استدلال ضعیف که صیغههاى یاد شده نشان مىدهد که محتواى آیه در زمان گذشته روى داده و شخصى معین، مورد خطاب شیطان بوده است. در غیر این صورت باید صیغه مضارع بکار مىرفت.<ref> بیانالسعاده، ج۴، ص۱۶۵؛ تفسیر منسوب به امام عسکرى صلى الله علیه و آله، ص۶۱۹ـ۶۲۰.</ref></div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>این دسته از مفسران در تعیین مصداق انسان، به اختلاف گراییدهاند؛ برخى بر اساس دیدگاه [[زمخشرى]] که بدون اشاره به مصداق انسان، آیه را مربوط به اغواگرى شیطان نسبت به مشرکان [[قریش]] در جریان [[جنگ بدر]] مىداند،<ref>الکشاف، ج۴، ص۵۰۷؛ مجمعالبیان، ج۹، ص۳۹۸؛ تفسیربیضاوى، ج۵، ص۳۲۲.</ref> انسان را اشاره به [[ابوجهل]] دانستهاند. بنابراین نظر، محتواى آیه همان است که در آیه {{متن قرآن|«{{آیه|8|48}}»}}<ref>[[آیه 48 سوره انفال|سوره انفال، آیه ۴۸.]]</ref>، به گونه روشنتر و مبسوطترى آمده است<del class="diffchange diffchange-inline">:</del><ref>منهج الصادقین، ج۹، ص۵۳۷، ۵۳۹؛ الجوهر الثمین، ج۶، ص۱۹۱ـ۱۹۲؛ انوار درخشان، ج۱۶، ص۲۷۰.</ref> <del class="diffchange diffchange-inline">{{متن قرآن|«واِذزَینَ لَهُمُ الشَّیطنُ اَعملَهُم و قالَ لاغالِبَ لَکمُ الیومَ مِنَ النّاسِ واِنّى جارٌلَکم فَلَمّا تَراءَتِ الفِئَتانِ نَکصَ عَلى عَقِبَیهِ و قالَ اِنّى بَرِىءٌ مِنکم اِنّى اَرى ما لاتَرَونَ اِنّى اَخافُ اللّهَ»}}. </del></div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>این دسته از مفسران در تعیین مصداق انسان، به اختلاف گراییدهاند؛ برخى بر اساس دیدگاه [[زمخشرى]] که بدون اشاره به مصداق انسان، آیه را مربوط به اغواگرى شیطان نسبت به مشرکان [[قریش]] در جریان [[جنگ بدر]] مىداند،<ref>الکشاف، ج۴، ص۵۰۷؛ مجمعالبیان، ج۹، ص۳۹۸؛ تفسیربیضاوى، ج۵، ص۳۲۲.</ref> انسان را اشاره به [[ابوجهل]] دانستهاند. بنابراین نظر، محتواى آیه همان است که در آیه {{متن قرآن|«{{آیه|8|48}}»}}<ref>[[آیه 48 سوره انفال|سوره انفال، آیه ۴۸.]]</ref>، به گونه روشنتر و مبسوطترى آمده است<ins class="diffchange diffchange-inline">.</ins><ref>منهج الصادقین، ج۹، ص۵۳۷، ۵۳۹؛ الجوهر الثمین، ج۶، ص۱۹۱ـ۱۹۲؛ انوار درخشان، ج۱۶، ص۲۷۰.</ref></div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در مقابل، اغلب مفسران دسته دوم با اشاره به داستانى مشهور، مصداق «انسان» را برصیصا خواندهاند. بر اساس این حکایت، برصیصا راهبى از [[بنی اسرائیل]] است که روزگارى دراز در صومعهاى دور از مردم، زاهدانه به [[عبادت]] خدا پرداخته و بنا به روایتى، مستجاب الدعوه شده است. [[شیطان]] که خشمناک از پرهیزگارى، ریاضت و عبادت هاى پیوسته برصیصا، سالها بىهیچ توفیقى در پى فریب او بود سرانجام با [[وسوسه|وسوسههاى]] خود، وى را بر آن مىدارد تا با زنى درآمیزد و سپس از ترس رسوایى او را کشته، مدفون سازد. راز این رسوایى که آشکار مىشود، برصیصا را به صلیب مىکشند. در این هنگام شیطان در آخرین مرحله از اغواگری هایش، در برابر دیدگان او ظاهر شده، از نقش اصلى خود در رقم خوردن چنین سرنوشتى براى برصیصا و نیز رهاسازى او در صورت [[سجده]] بر وى خبر مىدهد. برصیصا ناامید از همه جا و با سجدهاى به اشارت، کافر شده و شیطان بدون هیچ کمکى از وى بیزارى جسته، در کام مرگ رهایش مىسازد.<ref>جامعالبیان، مج۱۴، ج۲۸، ص۶۳، ۶۵؛ مجمعالبیان، ج۹، ص۳۹۷؛ تفسیر ابنکثیر، ج۴، ص۳۶۴.</ref></div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در مقابل، اغلب مفسران دسته دوم با اشاره به داستانى مشهور، مصداق «انسان» را برصیصا خواندهاند. بر اساس این حکایت، برصیصا راهبى از [[بنی اسرائیل]] است که روزگارى دراز در صومعهاى دور از مردم، زاهدانه به [[عبادت]] خدا پرداخته و بنا به روایتى، مستجاب الدعوه شده است. [[شیطان]] که خشمناک از پرهیزگارى، ریاضت و عبادت هاى پیوسته برصیصا، سالها بىهیچ توفیقى در پى فریب او بود سرانجام با [[وسوسه|وسوسههاى]] خود، وى را بر آن مىدارد تا با زنى درآمیزد و سپس از ترس رسوایى او را کشته، مدفون سازد. راز این رسوایى که آشکار مىشود، برصیصا را به صلیب مىکشند. در این هنگام شیطان در آخرین مرحله از اغواگری هایش، در برابر دیدگان او ظاهر شده، از نقش اصلى خود در رقم خوردن چنین سرنوشتى براى برصیصا و نیز رهاسازى او در صورت [[سجده]] بر وى خبر مىدهد. برصیصا ناامید از همه جا و با سجدهاى به اشارت، کافر شده و شیطان بدون هیچ کمکى از وى بیزارى جسته، در کام مرگ رهایش مىسازد.<ref>جامعالبیان، مج۱۴، ج۲۸، ص۶۳، ۶۵؛ مجمعالبیان، ج۹، ص۳۹۷؛ تفسیر ابنکثیر، ج۴، ص۳۶۴.</ref></div></td></tr>
</table>Mohammadihttps://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%A8%D8%B1%D8%B5%DB%8C%D8%B5%D8%A7&diff=161919&oldid=prevMohammadi در ۱۳ ژوئن ۲۰۲۶، ساعت ۱۲:۳۴2026-06-13T12:34:34Z<p></p>
<table class="diff diff-contentalign-right" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">نسخهٔ ۱۳ ژوئن ۲۰۲۶، ساعت ۱۲:۳۴</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l3" >سطر ۳:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۳:</td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>«برصیصا» راهبى عابد و زاهد بود که با اغواگرى [[شیطان]] بدفرجام شد. وی شخصیتى شبه تاریخى است که نام و سرگذشت او به صورت نمونهاى عبرتآموز از تلاش بى وقفه شیطان براى اغواى [[انسان]] و نیز امکان بدفرجامى آدمى به رغم سابقه درخشان، بازتابى عمدتاً گسترده در منابع تاریخى،<ref>المنتظم، ج۲، ص۱۵۸، ۱۶۱؛ سیر اعلامالنبلاء، ج۵، ص۴۸؛ البدایة والنهایه، ج۲، ص۱۶۲.</ref> تفسیرى،<ref>جامع البیان، مج۱۴، ج۲۸، ص۶۳، ۶۵؛ التبیان، ج۹، ص۵۷۰؛ تفسیر ابنکثیر، ج۴، ص۳۶۴.</ref> حدیثى،<ref>کنزالعمال، ج۱، ص۳۹۹؛ الدرالمنثور، ج۸، ص۱۱۷ـ۱۱۹؛ بحارالانوار، ج۱۴، ص۴۸۶.</ref> اخلاقى<ref>شعبالایمان، ج۴، ص۳۷۲ـ۳۷۳؛ اغاثةاللهفان، ج۱، ص۱۸۴؛ احیاء علوم الدین، ج۳، ص۳۱.</ref> و کلامى<ref>من الحوار اکتشفت الحقیقه، ص۹۱.</ref> مسلمانان یافته است. گاه به سبب شباهت در سرنوشت، نام برصیصا در کنار [[ابلیس]] و [[بلعم باعورا]] یاد مىشود که هر سه به رغم پیشینه درخشان در [[عبادت]] و بندگى خدا، بدفرجام و کفرآیین شدند.<ref>الکبائر، ص۲۲۸؛ منالحوار اکتشفت الحقیقه، ص۹۲؛ من عنده علم الکتاب، ص۱۹۱.</ref></div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>«برصیصا» راهبى عابد و زاهد بود که با اغواگرى [[شیطان]] بدفرجام شد. وی شخصیتى شبه تاریخى است که نام و سرگذشت او به صورت نمونهاى عبرتآموز از تلاش بى وقفه شیطان براى اغواى [[انسان]] و نیز امکان بدفرجامى آدمى به رغم سابقه درخشان، بازتابى عمدتاً گسترده در منابع تاریخى،<ref>المنتظم، ج۲، ص۱۵۸، ۱۶۱؛ سیر اعلامالنبلاء، ج۵، ص۴۸؛ البدایة والنهایه، ج۲، ص۱۶۲.</ref> تفسیرى،<ref>جامع البیان، مج۱۴، ج۲۸، ص۶۳، ۶۵؛ التبیان، ج۹، ص۵۷۰؛ تفسیر ابنکثیر، ج۴، ص۳۶۴.</ref> حدیثى،<ref>کنزالعمال، ج۱، ص۳۹۹؛ الدرالمنثور، ج۸، ص۱۱۷ـ۱۱۹؛ بحارالانوار، ج۱۴، ص۴۸۶.</ref> اخلاقى<ref>شعبالایمان، ج۴، ص۳۷۲ـ۳۷۳؛ اغاثةاللهفان، ج۱، ص۱۸۴؛ احیاء علوم الدین، ج۳، ص۳۱.</ref> و کلامى<ref>من الحوار اکتشفت الحقیقه، ص۹۱.</ref> مسلمانان یافته است. گاه به سبب شباهت در سرنوشت، نام برصیصا در کنار [[ابلیس]] و [[بلعم باعورا]] یاد مىشود که هر سه به رغم پیشینه درخشان در [[عبادت]] و بندگى خدا، بدفرجام و کفرآیین شدند.<ref>الکبائر، ص۲۲۸؛ منالحوار اکتشفت الحقیقه، ص۹۲؛ من عنده علم الکتاب، ص۱۹۱.</ref></div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نام و سرگذشت برصیصا در [[قرآن]] نیامده است؛ اما همه مفسران [[شیعه]]<ref>التبیان، ج۹، ص۵۷۰؛ مجمع البیان، ج۹، ص۳۹۷ـ۳۹۸؛ المیزان، ج۱۹، ص۲۱۵.</ref> و [[اهل سنت|سنى]]<ref>جامع البیان، مج۱۴، ج۲۸، ص۶۳ـ۶۵؛ تفسیر قرطبى، ج۱۸، ص۲۵؛ تفسیر ابنکثیر، ج۴، ص۳۶۴.</ref> هر چند با شکلی متفاوت، در ارتباط با آیه <del class="diffchange diffchange-inline">۱۶ [[سوره حشر]] داستان او را آوردهاند: </del>{{متن قرآن|<del class="diffchange diffchange-inline">«کمَثَلِ الشَّیطنِ اِذ قالَ لِلاِنسنِ اکفُر فَلَمّا کفَرَ قالَ اِنّى بَرىءٌ مِنک اِنّى اَخافُ اللّهَ رَبَّ العلَمین»</del>}}؛ مانند حکایت شیطان که به انسان گفت کافر شو و چون کافر شد گفت من از تو بیزارم زیرا من از خدا پروردگار جهانیان مى <del class="diffchange diffchange-inline">ترسم</del>.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نام و سرگذشت برصیصا در [[قرآن]] نیامده است؛ اما همه مفسران [[شیعه]]<ref>التبیان، ج۹، ص۵۷۰؛ مجمع البیان، ج۹، ص۳۹۷ـ۳۹۸؛ المیزان، ج۱۹، ص۲۱۵.</ref> و [[اهل سنت|سنى]]<ref>جامع البیان، مج۱۴، ج۲۸، ص۶۳ـ۶۵؛ تفسیر قرطبى، ج۱۸، ص۲۵؛ تفسیر ابنکثیر، ج۴، ص۳۶۴.</ref> هر چند با شکلی متفاوت، در ارتباط با آیه <ins class="diffchange diffchange-inline">«</ins>{{متن قرآن|<ins class="diffchange diffchange-inline">{{آیه|59|16}}</ins>}}<ins class="diffchange diffchange-inline"><ref>[[آیه 16 سوره حشر|سوره حشر، آیه ۱۶.]]</ref></ins>؛ مانند حکایت شیطان که به انسان گفت کافر شو و چون کافر شد گفت من از تو بیزارم زیرا من از خدا پروردگار جهانیان مى <ins class="diffchange diffchange-inline">ترسم»، داستان او را آوردهاند</ins>.</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>این تمثیل درباره تحریک و فریب [[بنی نضیر|یهود بنىنضیر]] از سوى [[منافقان]] [[مدینه]] است.<ref>جامعالبیان، مج۱۴، ج۲۸، ص۶۳ـ۶۵؛ مجمعالبیان، ج۹، ص۳۹۷ـ۳۹۸؛ المیزان، ج۱۹، ص۲۱۳.</ref> در پى [[پیمان شکنی|پیمانشکنى]] بنىنضیر در جریان دسیسه کشتن [[پیامبر اسلام|پیامبر]] صلى الله علیه و آله و بر اساس توافق حاصل شده، آنان باید خانه و دارایى خود را رها ساخته، جلاى وطن مىکردند.<ref>جامع البیان، مج۱۴، ج۲۸، ص۶۳ـ۶۵؛ التبیان، ج۹، ص۵۵۹؛ مجمعالبیان، ج۹، ص۳۸۷ـ۳۸۸.</ref> (نک: سوره حشر، ۲-۶) منافقان با وعده همیارى و همراهى در صورت جنگ با پیامبر صلى الله علیه و آله یا جلاى وطن (سوره حشر، ۱۱)، بنىنضیر را به مخالفت با تصمیم یاد شده و خوددارى از کوچ اجبارى تحریک کردند.<ref>تفسیر قمى، ج۲، ص۳۷۱؛ تفسیر بغوى، ج۴، ص۲۸۶؛ تفسیرقرطبى، ج۱۸، ص۲۳ـ۲۴.</ref></div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>این تمثیل درباره تحریک و فریب [[بنی نضیر|یهود بنىنضیر]] از سوى [[منافقان]] [[مدینه]] است.<ref>جامعالبیان، مج۱۴، ج۲۸، ص۶۳ـ۶۵؛ مجمعالبیان، ج۹، ص۳۹۷ـ۳۹۸؛ المیزان، ج۱۹، ص۲۱۳.</ref> در پى [[پیمان شکنی|پیمانشکنى]] بنىنضیر در جریان دسیسه کشتن [[پیامبر اسلام|پیامبر]] صلى الله علیه و آله و بر اساس توافق حاصل شده، آنان باید خانه و دارایى خود را رها ساخته، جلاى وطن مىکردند.<ref>جامع البیان، مج۱۴، ج۲۸، ص۶۳ـ۶۵؛ التبیان، ج۹، ص۵۵۹؛ مجمعالبیان، ج۹، ص۳۸۷ـ۳۸۸.</ref> (نک: سوره حشر، ۲-۶) منافقان با وعده همیارى و همراهى در صورت جنگ با پیامبر صلى الله علیه و آله یا جلاى وطن (سوره حشر، ۱۱)، بنىنضیر را به مخالفت با تصمیم یاد شده و خوددارى از کوچ اجبارى تحریک کردند.<ref>تفسیر قمى، ج۲، ص۳۷۱؛ تفسیر بغوى، ج۴، ص۲۸۶؛ تفسیرقرطبى، ج۱۸، ص۲۳ـ۲۴.</ref></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l13" >سطر ۱۳:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۱۳:</td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>دسته دوم از مفسران «ال» را به معناى «عهد» و «انسان» را اشاره به شخصى معین مىدانند. [[عبدالرحمان بن جوزی|ابنجوزى]] هم، این دیدگاه را به جمهور مفسران نسبت مىدهد<ref>زادالمسیر، ج۸، ص۲۱۹.</ref> که با ادعاى گفته شده آلوسى در تناقض است. برخى بکار رفتن صیغههاى ماضى (قال و کفر) و امر (اکفُر) را در آیه مؤید این دیدگاه دانستهاند، با این استدلال ضعیف که صیغههاى یاد شده نشان مىدهد که محتواى آیه در زمان گذشته روى داده و شخصى معین، مورد خطاب شیطان بوده است. در غیر این صورت باید صیغه مضارع بکار مىرفت.<ref> بیانالسعاده، ج۴، ص۱۶۵؛ تفسیر منسوب به امام عسکرى صلى الله علیه و آله، ص۶۱۹ـ۶۲۰.</ref></div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>دسته دوم از مفسران «ال» را به معناى «عهد» و «انسان» را اشاره به شخصى معین مىدانند. [[عبدالرحمان بن جوزی|ابنجوزى]] هم، این دیدگاه را به جمهور مفسران نسبت مىدهد<ref>زادالمسیر، ج۸، ص۲۱۹.</ref> که با ادعاى گفته شده آلوسى در تناقض است. برخى بکار رفتن صیغههاى ماضى (قال و کفر) و امر (اکفُر) را در آیه مؤید این دیدگاه دانستهاند، با این استدلال ضعیف که صیغههاى یاد شده نشان مىدهد که محتواى آیه در زمان گذشته روى داده و شخصى معین، مورد خطاب شیطان بوده است. در غیر این صورت باید صیغه مضارع بکار مىرفت.<ref> بیانالسعاده، ج۴، ص۱۶۵؛ تفسیر منسوب به امام عسکرى صلى الله علیه و آله، ص۶۱۹ـ۶۲۰.</ref></div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>این دسته از مفسران در تعیین مصداق انسان، به اختلاف گراییدهاند؛ برخى بر اساس دیدگاه [[زمخشرى]] که بدون اشاره به مصداق انسان، آیه را مربوط به اغواگرى شیطان نسبت به مشرکان [[قریش]] در جریان [[جنگ بدر]] مىداند،<ref>الکشاف، ج۴، ص۵۰۷؛ مجمعالبیان، ج۹، ص۳۹۸؛ تفسیربیضاوى، ج۵، ص۳۲۲.</ref> انسان را اشاره به [[ابوجهل]] دانستهاند. بنابراین نظر، محتواى آیه همان است که در آیه <del class="diffchange diffchange-inline">۴۸ </del>[[سوره انفال]] به گونه روشنتر و مبسوطترى آمده است:<ref>منهج الصادقین، ج۹، ص۵۳۷، ۵۳۹؛ الجوهر الثمین، ج۶، ص۱۹۱ـ۱۹۲؛ انوار درخشان، ج۱۶، ص۲۷۰.</ref> {{متن قرآن|«واِذزَینَ لَهُمُ الشَّیطنُ اَعملَهُم و قالَ لاغالِبَ لَکمُ الیومَ مِنَ النّاسِ واِنّى جارٌلَکم فَلَمّا تَراءَتِ الفِئَتانِ نَکصَ عَلى عَقِبَیهِ و قالَ اِنّى بَرِىءٌ مِنکم اِنّى اَرى ما لاتَرَونَ اِنّى اَخافُ اللّهَ»}}. </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>این دسته از مفسران در تعیین مصداق انسان، به اختلاف گراییدهاند؛ برخى بر اساس دیدگاه [[زمخشرى]] که بدون اشاره به مصداق انسان، آیه را مربوط به اغواگرى شیطان نسبت به مشرکان [[قریش]] در جریان [[جنگ بدر]] مىداند،<ref>الکشاف، ج۴، ص۵۰۷؛ مجمعالبیان، ج۹، ص۳۹۸؛ تفسیربیضاوى، ج۵، ص۳۲۲.</ref> انسان را اشاره به [[ابوجهل]] دانستهاند. بنابراین نظر، محتواى آیه همان است که در آیه <ins class="diffchange diffchange-inline">{{متن قرآن|«{{آیه|8|48}}»}}<ref></ins>[[<ins class="diffchange diffchange-inline">آیه 48 </ins>سوره انفال<ins class="diffchange diffchange-inline">|سوره انفال، آیه ۴۸.</ins>]]<ins class="diffchange diffchange-inline"></ref>، </ins>به گونه روشنتر و مبسوطترى آمده است:<ref>منهج الصادقین، ج۹، ص۵۳۷، ۵۳۹؛ الجوهر الثمین، ج۶، ص۱۹۱ـ۱۹۲؛ انوار درخشان، ج۱۶، ص۲۷۰.</ref> {{متن قرآن|«واِذزَینَ لَهُمُ الشَّیطنُ اَعملَهُم و قالَ لاغالِبَ لَکمُ الیومَ مِنَ النّاسِ واِنّى جارٌلَکم فَلَمّا تَراءَتِ الفِئَتانِ نَکصَ عَلى عَقِبَیهِ و قالَ اِنّى بَرِىءٌ مِنکم اِنّى اَرى ما لاتَرَونَ اِنّى اَخافُ اللّهَ»}}. </div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در مقابل، اغلب مفسران دسته دوم با اشاره به داستانى مشهور، مصداق «انسان» را برصیصا خواندهاند. بر اساس این حکایت، برصیصا راهبى از [[بنی اسرائیل]] است که روزگارى دراز در صومعهاى دور از مردم، زاهدانه به [[عبادت]] خدا پرداخته و بنا به روایتى، مستجاب الدعوه شده است. [[شیطان]] که خشمناک از پرهیزگارى، ریاضت و عبادت هاى پیوسته برصیصا، سالها بىهیچ توفیقى در پى فریب او بود سرانجام با [[وسوسه|وسوسههاى]] خود، وى را بر آن مىدارد تا با زنى درآمیزد و سپس از ترس رسوایى او را کشته، مدفون سازد. راز این رسوایى که آشکار مىشود، برصیصا را به صلیب مىکشند. در این هنگام شیطان در آخرین مرحله از اغواگری هایش، در برابر دیدگان او ظاهر شده، از نقش اصلى خود در رقم خوردن چنین سرنوشتى براى برصیصا و نیز رهاسازى او در صورت [[سجده]] بر وى خبر مىدهد. برصیصا ناامید از همه جا و با سجدهاى به اشارت، کافر شده و شیطان بدون هیچ کمکى از وى بیزارى جسته، در کام مرگ رهایش مىسازد.<ref>جامعالبیان، مج۱۴، ج۲۸، ص۶۳، ۶۵؛ مجمعالبیان، ج۹، ص۳۹۷؛ تفسیر ابنکثیر، ج۴، ص۳۶۴.</ref></div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در مقابل، اغلب مفسران دسته دوم با اشاره به داستانى مشهور، مصداق «انسان» را برصیصا خواندهاند. بر اساس این حکایت، برصیصا راهبى از [[بنی اسرائیل]] است که روزگارى دراز در صومعهاى دور از مردم، زاهدانه به [[عبادت]] خدا پرداخته و بنا به روایتى، مستجاب الدعوه شده است. [[شیطان]] که خشمناک از پرهیزگارى، ریاضت و عبادت هاى پیوسته برصیصا، سالها بىهیچ توفیقى در پى فریب او بود سرانجام با [[وسوسه|وسوسههاى]] خود، وى را بر آن مىدارد تا با زنى درآمیزد و سپس از ترس رسوایى او را کشته، مدفون سازد. راز این رسوایى که آشکار مىشود، برصیصا را به صلیب مىکشند. در این هنگام شیطان در آخرین مرحله از اغواگری هایش، در برابر دیدگان او ظاهر شده، از نقش اصلى خود در رقم خوردن چنین سرنوشتى براى برصیصا و نیز رهاسازى او در صورت [[سجده]] بر وى خبر مىدهد. برصیصا ناامید از همه جا و با سجدهاى به اشارت، کافر شده و شیطان بدون هیچ کمکى از وى بیزارى جسته، در کام مرگ رهایش مىسازد.<ref>جامعالبیان، مج۱۴، ج۲۸، ص۶۳، ۶۵؛ مجمعالبیان، ج۹، ص۳۹۷؛ تفسیر ابنکثیر، ج۴، ص۳۶۴.</ref></div></td></tr>
</table>Mohammadihttps://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%A8%D8%B1%D8%B5%DB%8C%D8%B5%D8%A7&diff=144963&oldid=prevمهدی موسوی در ۲۴ ژانویهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۰۹:۵۹2023-01-24T09:59:18Z<p></p>
<a href="https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%A8%D8%B1%D8%B5%DB%8C%D8%B5%D8%A7&diff=144963&oldid=112213">نمایش تغییرات</a>مهدی موسویhttps://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%A8%D8%B1%D8%B5%DB%8C%D8%B5%D8%A7&diff=112213&oldid=prevسید مهدی خدایی: 6پروژه: رتبه بندی، اولویت بندی ، سنجش کیفی2019-10-18T04:05:27Z<p>6پروژه: رتبه بندی، اولویت بندی ، سنجش کیفی</p>
<table class="diff diff-contentalign-right" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">نسخهٔ ۱۸ اکتبر ۲۰۱۹، ساعت ۰۴:۰۵</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1" >سطر ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۱:</td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{{خوب}}</ins></div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{مدخل دائرة المعارف|[[دائرة المعارف قرآن کریم]]}}</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{مدخل دائرة المعارف|[[دائرة المعارف قرآن کریم]]}}</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l55" >سطر ۵۵:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۵۶:</td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده: شخصیتهای شان نزول آیات قرآن]]</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده: شخصیتهای شان نزول آیات قرآن]]</div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده: مقاله های مهم]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{{سنجش کیفی</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|سنجش=شده</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|شناسه= خوب</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|عنوان بندی مناسب= متوسط</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|کفایت منابع و پی نوشت ها= خوب</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|رعایت سطح مخاطب عام= متوسط</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|رعایت ادبیات دانشنامه ای= خوب</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|جامعیت= خوب</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|رعایت اختصار= متوسط</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|سیر منطقی= خوب</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|کیفیت پژوهش= خوب</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|رده= دارد</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">}}</ins></div></td></tr>
</table>سید مهدی خداییhttps://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%A8%D8%B1%D8%B5%DB%8C%D8%B5%D8%A7&diff=80989&oldid=prevZamani در ۶ مهٔ ۲۰۱۷، ساعت ۰۶:۱۱2017-05-06T06:11:19Z<p></p>
<table class="diff diff-contentalign-right" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">نسخهٔ ۶ مهٔ ۲۰۱۷، ساعت ۰۶:۱۱</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l9" >سطر ۹:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۹:</td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{متن قرآن|«كَمَثَلِ الشَّيطنِ اِذ قالَ لِلاِنسنِ اكفُر فَلَمّا كَفَرَ قالَ اِنّى بَرىءٌ مِنكَ اِنّى اَخافُ اللّهَ رَبَّ العلَمين»}}؛چون حكايت شيطان كه به انسان گفت كافر شو و چون [وى] كافر شد گفت من از تو بيزارم زيرا من از خدا پروردگار جهانيان مى ترسم. </div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{متن قرآن|«كَمَثَلِ الشَّيطنِ اِذ قالَ لِلاِنسنِ اكفُر فَلَمّا كَفَرَ قالَ اِنّى بَرىءٌ مِنكَ اِنّى اَخافُ اللّهَ رَبَّ العلَمين»}}؛چون حكايت شيطان كه به انسان گفت كافر شو و چون [وى] كافر شد گفت من از تو بيزارم زيرا من از خدا پروردگار جهانيان مى ترسم. </div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اين تمثيل درباره تحريك و فريب يهود بنىنضير از سوى منافقان مدينه است.<ref>جامعالبيان، مج14، ج28، ص63ـ65؛ مجمعالبيان، ج9، ص397ـ398؛ الميزان، ج19، ص213.</ref></div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اين تمثيل درباره تحريك و فريب يهود بنىنضير از سوى منافقان مدينه است.<ref>جامعالبيان، مج14، ج28، ص63ـ65؛ مجمعالبيان، ج9، ص397ـ398؛ الميزان، ج19، ص213.</ref> در پى پيمانشكنى بنىنضير در جريان دسيسه كشتن پيامبر صلى الله عليه و آله و بر اساس توافق حاصل شده، آنان بايد خانه و دارايى خود را رها ساخته، جلاى وطن مىكردند.<ref>جامع البيان، مج14، ج28، ص63ـ65؛ التبيان، ج9، ص559؛ مجمعالبيان، ج9، ص387ـ388.</ref> (نك: [[سوره حشر]]/59، 2، 6) منافقان با وعده هميارى و همراهى در صورت جنگ با پيامبر صلى الله عليه و آله يا جلاى وطن ([[سوره حشر]]/59،11) بنىنضير را به مخالفت با تصميم ياد شده و خوددارى از كوچ اجبارى تحريك كردند.<ref>تفسير قمى، ج2، ص371؛ تفسير بغوى، ج4، ص286؛ تفسيرقرطبى، ج18، ص23ـ24.</ref></div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2"> </td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در پى پيمانشكنى بنىنضير در جريان دسيسه كشتن پيامبر صلى الله عليه و آله و بر اساس توافق حاصل شده، آنان بايد خانه و دارايى خود را رها ساخته، جلاى وطن مىكردند.<ref>جامع البيان، مج14، ج28، ص63ـ65؛ التبيان، ج9، ص559؛ مجمعالبيان، ج9، ص387ـ388.</ref> (نك: [[سوره حشر]]/59، 2، 6) منافقان با وعده هميارى و همراهى در صورت جنگ با پيامبر صلى الله عليه و آله يا جلاى وطن ([[سوره حشر]]/59،11) بنىنضير را به مخالفت با تصميم ياد شده و خوددارى از كوچ اجبارى تحريك كردند.<ref>تفسير قمى، ج2، ص371؛ تفسير بغوى، ج4، ص286؛ تفسيرقرطبى، ج18، ص23ـ24.</ref></div></td><td colspan="2"> </td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>خداوند با دروغگو خواندن منافقان، از هميارى و همراهى نكردن آنها و رويگردانيشان از بنىنضير در صورت جنگ و جلاى وطن خبر داده ([[سوره حشر]]/59،12) و آنان را همانند [[شيطان]] مىنامد كه به سبب دشمنى ديرينه و با وعدههاى دروغين و وسوسه انگيزش به اغواگرى انسان مىپردازد و هنگامى كه آدمى در دام كفر گرفتار آمد و درمانده شد از او برائت و بيزارى مىجويد.<ref>جامعالبيان، مج14، ج28، ص63؛ مجمعالبيان، ج9، ص397ـ398؛ تفسير بغوى، ج4، ص294.</ref> ([[سوره حشر]]/59،16)</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>خداوند با دروغگو خواندن منافقان، از هميارى و همراهى نكردن آنها و رويگردانيشان از بنىنضير در صورت جنگ و جلاى وطن خبر داده ([[سوره حشر]]/59،12) و آنان را همانند [[شيطان]] مىنامد كه به سبب دشمنى ديرينه و با وعدههاى دروغين و وسوسه انگيزش به اغواگرى انسان مىپردازد و هنگامى كه آدمى در دام كفر گرفتار آمد و درمانده شد از او برائت و بيزارى مىجويد.<ref>جامعالبيان، مج14، ج28، ص63؛ مجمعالبيان، ج9، ص397ـ398؛ تفسير بغوى، ج4، ص294.</ref> ([[سوره حشر]]/59،16)</div></td></tr>
</table>Zamanihttps://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%A8%D8%B1%D8%B5%DB%8C%D8%B5%D8%A7&diff=80988&oldid=prevZamani در ۶ مهٔ ۲۰۱۷، ساعت ۰۶:۱۰2017-05-06T06:10:48Z<p></p>
<table class="diff diff-contentalign-right" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">نسخهٔ ۶ مهٔ ۲۰۱۷، ساعت ۰۶:۱۰</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l5" >سطر ۵:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۵:</td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>برصيصا را برخى در لغت، برگرفته از واژه «صيصا» در زبان آرامى و به معناى سينهبند مرصّع اسقف اعظم يا كاكل هاى كلاه او دانستهاند كه يادآور برترين مقام كليساست.<ref>مجله سخن، دوره 13، ش 2، «هشت تحرير از داستان برصيصاى عابد».</ref> برصيصا شخصيتى شبه تاريخى است كه نام و سرگذشت او به صورت نمونهاى عبرتآموز از تلاش بى وقفه شيطان براى اغواى انسان و نيز امكان بدفرجامى آدمى به رغم سابقه درخشان، بازتابى عمدتاً گسترده در منابع تاريخى،<ref>المنتظم، ج2، ص158، 161؛ سير اعلامالنبلاء، ج5، ص48؛ البداية والنهايه، ج2، ص162.</ref> تفسيرى،<ref>جامع البيان، مج14، ج28، ص63، 65؛ التبيان، ج9، ص570؛ تفسير ابنكثير، ج4، ص364.</ref> حديثى،<ref>كنزالعمال، ج1، ص399؛ الدرالمنثور، ج8، ص117ـ119؛ بحارالانوار، ج14، ص486.</ref> اخلاقى<ref>شعبالايمان، ج4، ص372ـ373؛ اغاثةاللهفان، ج1، ص184؛ احياء علوم الدين، ج3، ص31.</ref> و كلامى<ref>من الحوار اكتشفت الحقيقه، ص91.</ref> مسلمانان يافته است. گاه به سبب شباهت در سرگذشت و سرنوشت، نام برصيصا در كنار ابليس و بلعم باعورا ياد مىشود كه هر سه به رغم پيشينه درخشان در [[عبادت]] و بندگى خدا، بدفرجام و كفرآيين شدند.<ref>الكبائر، ص228؛ منالحوار اكتشفت الحقيقه، ص92؛ من عنده علم الكتاب، ص191.</ref></div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>برصيصا را برخى در لغت، برگرفته از واژه «صيصا» در زبان آرامى و به معناى سينهبند مرصّع اسقف اعظم يا كاكل هاى كلاه او دانستهاند كه يادآور برترين مقام كليساست.<ref>مجله سخن، دوره 13، ش 2، «هشت تحرير از داستان برصيصاى عابد».</ref> برصيصا شخصيتى شبه تاريخى است كه نام و سرگذشت او به صورت نمونهاى عبرتآموز از تلاش بى وقفه شيطان براى اغواى انسان و نيز امكان بدفرجامى آدمى به رغم سابقه درخشان، بازتابى عمدتاً گسترده در منابع تاريخى،<ref>المنتظم، ج2، ص158، 161؛ سير اعلامالنبلاء، ج5، ص48؛ البداية والنهايه، ج2، ص162.</ref> تفسيرى،<ref>جامع البيان، مج14، ج28، ص63، 65؛ التبيان، ج9، ص570؛ تفسير ابنكثير، ج4، ص364.</ref> حديثى،<ref>كنزالعمال، ج1، ص399؛ الدرالمنثور، ج8، ص117ـ119؛ بحارالانوار، ج14، ص486.</ref> اخلاقى<ref>شعبالايمان، ج4، ص372ـ373؛ اغاثةاللهفان، ج1، ص184؛ احياء علوم الدين، ج3، ص31.</ref> و كلامى<ref>من الحوار اكتشفت الحقيقه، ص91.</ref> مسلمانان يافته است. گاه به سبب شباهت در سرگذشت و سرنوشت، نام برصيصا در كنار ابليس و بلعم باعورا ياد مىشود كه هر سه به رغم پيشينه درخشان در [[عبادت]] و بندگى خدا، بدفرجام و كفرآيين شدند.<ref>الكبائر، ص228؛ منالحوار اكتشفت الحقيقه، ص92؛ من عنده علم الكتاب، ص191.</ref></div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نام و سرگذشت برصيصا در [[قرآن]] نيامده است؛ اما همه مفسران شيعه<ref>التبيان، ج9، ص570؛ مجمع البيان، ج9، ص397ـ398؛ الميزان، ج19، ص215.</ref> و سنى<ref>جامع البيان، مج14، ج28، ص63ـ65؛ تفسير قرطبى، ج18، ص25؛ تفسير ابنكثير، ج4، ص364.</ref> هر چند با ديدگاه و چند و چونى متفاوت، در ارتباط با آيه 16 [[سوره حشر]]/59 داستان او را آوردهاند: {{متن قرآن|«كَمَثَلِ الشَّيطنِ اِذ قالَ لِلاِنسنِ اكفُر فَلَمّا كَفَرَ قالَ اِنّى بَرىءٌ مِنكَ اِنّى اَخافُ اللّهَ رَبَّ العلَمين»}}. اين تمثيل درباره تحريك و فريب يهود بنىنضير از سوى منافقان مدينه است.<ref>جامعالبيان، مج14، ج28، ص63ـ65؛ مجمعالبيان، ج9، ص397ـ398؛ الميزان، ج19، ص213.</ref></div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نام و سرگذشت برصيصا در [[قرآن]] نيامده است؛ اما همه مفسران شيعه<ref>التبيان، ج9، ص570؛ مجمع البيان، ج9، ص397ـ398؛ الميزان، ج19، ص215.</ref> و سنى<ref>جامع البيان، مج14، ج28، ص63ـ65؛ تفسير قرطبى، ج18، ص25؛ تفسير ابنكثير، ج4، ص364.</ref> هر چند با ديدگاه و چند و چونى متفاوت، در ارتباط با آيه 16 [[سوره حشر]]/59 داستان او را آوردهاند:</div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline"> </ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{متن قرآن|«كَمَثَلِ الشَّيطنِ اِذ قالَ لِلاِنسنِ اكفُر فَلَمّا كَفَرَ قالَ اِنّى بَرىءٌ مِنكَ اِنّى اَخافُ اللّهَ رَبَّ العلَمين»}}<ins class="diffchange diffchange-inline">؛چون حكايت شيطان كه به انسان گفت كافر شو و چون [وى] كافر شد گفت من از تو بيزارم زيرا من از خدا پروردگار جهانيان مى ترسم</ins>. </div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اين تمثيل درباره تحريك و فريب يهود بنىنضير از سوى منافقان مدينه است.<ref>جامعالبيان، مج14، ج28، ص63ـ65؛ مجمعالبيان، ج9، ص397ـ398؛ الميزان، ج19، ص213.</ref></div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در پى پيمانشكنى بنىنضير در جريان دسيسه كشتن پيامبر صلى الله عليه و آله و بر اساس توافق حاصل شده، آنان بايد خانه و دارايى خود را رها ساخته، جلاى وطن مىكردند.<ref>جامع البيان، مج14، ج28، ص63ـ65؛ التبيان، ج9، ص559؛ مجمعالبيان، ج9، ص387ـ388.</ref> (نك: [[سوره حشر]]/59، 2، 6) منافقان با وعده هميارى و همراهى در صورت جنگ با پيامبر صلى الله عليه و آله يا جلاى وطن ([[سوره حشر]]/59،11) بنىنضير را به مخالفت با تصميم ياد شده و خوددارى از كوچ اجبارى تحريك كردند.<ref>تفسير قمى، ج2، ص371؛ تفسير بغوى، ج4، ص286؛ تفسيرقرطبى، ج18، ص23ـ24.</ref></div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در پى پيمانشكنى بنىنضير در جريان دسيسه كشتن پيامبر صلى الله عليه و آله و بر اساس توافق حاصل شده، آنان بايد خانه و دارايى خود را رها ساخته، جلاى وطن مىكردند.<ref>جامع البيان، مج14، ج28، ص63ـ65؛ التبيان، ج9، ص559؛ مجمعالبيان، ج9، ص387ـ388.</ref> (نك: [[سوره حشر]]/59، 2، 6) منافقان با وعده هميارى و همراهى در صورت جنگ با پيامبر صلى الله عليه و آله يا جلاى وطن ([[سوره حشر]]/59،11) بنىنضير را به مخالفت با تصميم ياد شده و خوددارى از كوچ اجبارى تحريك كردند.<ref>تفسير قمى، ج2، ص371؛ تفسير بغوى، ج4، ص286؛ تفسيرقرطبى، ج18، ص23ـ24.</ref></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l50" >سطر ۵۰:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۵۴:</td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==منابع==</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==منابع==</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>على اسدى، دائرة المعارف قرآن کریم، ج5، ص477-483.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>على اسدى، دائرة المعارف قرآن کریم، ج5، ص477-483.</div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده: شخصیتهای شان نزول آیات قرآن]]</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده: شخصیتهای شان نزول آیات قرآن]]</div></td></tr>
</table>Zamanihttps://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%A8%D8%B1%D8%B5%DB%8C%D8%B5%D8%A7&diff=80987&oldid=prevZamani در ۶ مهٔ ۲۰۱۷، ساعت ۰۶:۰۵2017-05-06T06:05:36Z<p></p>
<table class="diff diff-contentalign-right" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">نسخهٔ ۶ مهٔ ۲۰۱۷، ساعت ۰۶:۰۵</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l11" >سطر ۱۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۱۱:</td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>خداوند با دروغگو خواندن منافقان، از هميارى و همراهى نكردن آنها و رويگردانيشان از بنىنضير در صورت جنگ و جلاى وطن خبر داده ([[سوره حشر]]/59،12) و آنان را همانند [[شيطان]] مىنامد كه به سبب دشمنى ديرينه و با وعدههاى دروغين و وسوسه انگيزش به اغواگرى انسان مىپردازد و هنگامى كه آدمى در دام كفر گرفتار آمد و درمانده شد از او برائت و بيزارى مىجويد.<ref>جامعالبيان، مج14، ج28، ص63؛ مجمعالبيان، ج9، ص397ـ398؛ تفسير بغوى، ج4، ص294.</ref> ([[سوره حشر]]/59،16)</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>خداوند با دروغگو خواندن منافقان، از هميارى و همراهى نكردن آنها و رويگردانيشان از بنىنضير در صورت جنگ و جلاى وطن خبر داده ([[سوره حشر]]/59،12) و آنان را همانند [[شيطان]] مىنامد كه به سبب دشمنى ديرينه و با وعدههاى دروغين و وسوسه انگيزش به اغواگرى انسان مىپردازد و هنگامى كه آدمى در دام كفر گرفتار آمد و درمانده شد از او برائت و بيزارى مىجويد.<ref>جامعالبيان، مج14، ج28، ص63؛ مجمعالبيان، ج9، ص397ـ398؛ تفسير بغوى، ج4، ص294.</ref> ([[سوره حشر]]/59،16)</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اين كه «انسان» به معناى جنس آن و آيه بيانگر تعامل شيطان با نوع بنىبشر است يا اين كه به شخصى معين در حادثهاى خارجى و تاريخى اشاره دارد مورد اختلاف است. گروهى از مفسران شيعه<ref>التبيان، ج9، ص570؛ روضالجنان، ج9، ص132ـ139؛ الميزان، ج19، ص213؛ الفرقان، ج28، ص255.</ref> و شمارى از اهل سنت<ref>فتحالقدير، ج5، ص205؛ تفسير بيضاوى، ج5، ص322؛ روحالمعانى، مج15، ج28، ص85.</ref> به پيروى از مجاهد «ال» در «الانسان» را به معناى جنس دانستهاند. اين ديدگاه با سياق<ref>اغاثةاللهفان، ج1، ص184؛ الميزان، ج19، ص213؛ من وحى القرآن، ج22، ص126ـ127.</ref> و مفهوم<ref>نمونه، ج23، ص537ـ538.</ref> آيه و كاربردهاى ديگر «انسان» در قرآن كه به معناى جنس آمده سازگار است. (براى نمونه نك: [[سوره يوسف]]/12، 5؛ [[سوره اسراء]]/17، 53؛ [[سوره فرقان]]/25، 29؛ [[سوره معارج]]/70، 19؛ [[سوره تين]]/ 95،4؛ [[سوره عصر]]/103،2) بر اساس اين ديدگاه كه آلوسى آن را به جمهور مفسران نسبت داده است.<ref>روحالمعانى، مج15، ج28، ص85.</ref></div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اين كه «انسان» به معناى جنس آن و آيه بيانگر تعامل شيطان با نوع بنىبشر است يا اين كه به شخصى معين در حادثهاى خارجى و تاريخى اشاره دارد مورد اختلاف است. گروهى از مفسران شيعه<ref>التبيان، ج9، ص570؛ روضالجنان، ج9، ص132ـ139؛ الميزان، ج19، ص213؛ الفرقان، ج28، ص255.</ref> و شمارى از اهل سنت<ref>فتحالقدير، ج5، ص205؛ تفسير بيضاوى، ج5، ص322؛ روحالمعانى، مج15، ج28، ص85.</ref> به پيروى از مجاهد «ال» در «الانسان» را به معناى جنس دانستهاند. اين ديدگاه با سياق<ref>اغاثةاللهفان، ج1، ص184؛ الميزان، ج19، ص213؛ من وحى القرآن، ج22، ص126ـ127.</ref> و مفهوم<ref>نمونه، ج23، ص537ـ538.</ref> آيه و كاربردهاى ديگر «انسان» در قرآن كه به معناى جنس آمده سازگار است. (براى نمونه نك: [[سوره يوسف]]/12، 5؛ [[سوره اسراء]]/17، 53؛ [[سوره فرقان]]/25، 29؛ [[سوره معارج]]/70، 19؛ [[سوره تين]]/ 95،4؛ [[سوره عصر]]/103،2) بر اساس اين ديدگاه كه آلوسى آن را به جمهور مفسران نسبت داده است.<ref>روحالمعانى، مج15، ج28، ص85.</ref> معناى آيه عام و فراگيراست و مىتواند درباره همه آدميان صادق باشد،<ref>تفسير جامع، ج7، ص111؛ كنزالدقائق، ج13، ص187؛ منوحى القرآن، ج22، ص187.</ref> بر اين اساس، شيطان با وعدههاى دروغين، زيبا جلوه دادن بهرهمندي هاى زندگى و آرزوهاى رنگارنگ و دور و دراز، انسان را به وادى كفر مىكشاند و هنگامى كه دروغ بودن وعدهها آشكار شد، آدمى را بىهيچ يار و ياورى رها ساخته، از او بيزارى مىجويد.<ref>التبيان، ج9، ص570؛ تفسير ثعالبى، ج3، ص319ـ320؛ الميزان، ج19، ص213.</ref> چنين مضمونى در برخى ديگر از آيات نيز آمده است كه مىتواند مؤيّد ديدگاه ياد شده باشد. (نك: [[سوره ابراهيم]]/14،22؛ [[سوره فرقان]]/25،29)</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2"> </td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>معناى آيه عام و فراگيراست و مىتواند درباره همه آدميان صادق باشد،<ref>تفسير جامع، ج7، ص111؛ كنزالدقائق، ج13، ص187؛ منوحى القرآن، ج22، ص187.</ref> بر اين اساس، شيطان با وعدههاى دروغين، زيبا جلوه دادن بهرهمندي هاى زندگى و آرزوهاى رنگارنگ و دور و دراز، انسان را به وادى كفر مىكشاند و هنگامى كه دروغ بودن وعدهها آشكار شد، آدمى را بىهيچ يار و ياورى رها ساخته، از او بيزارى مىجويد.<ref>التبيان، ج9، ص570؛ تفسير ثعالبى، ج3، ص319ـ320؛ الميزان، ج19، ص213.</ref> چنين مضمونى در برخى ديگر از آيات نيز آمده است كه مىتواند مؤيّد ديدگاه ياد شده باشد. (نك: [[سوره ابراهيم]]/14،22؛ [[سوره فرقان]]/25،29)</div></td><td colspan="2"> </td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>دسته دوم از مفسران «ال» را به معناى «عهد» و «انسان» را اشاره به شخصى معين مىدانند. ابنجوزى هم، اين ديدگاه را به جمهور مفسران نسبت مىدهد<ref>زادالمسير، ج8، ص219.</ref> كه با ادعاى گفته شده آلوسى در تناقض است. برخى بكار رفتن صيغههاى ماضى (قال و كفر) و امر (اكفر) را در آيه مؤيّد اين ديدگاه دانستهاند، با اين استدلال ضعيف و شكننده كه صيغههاى ياد شده نشان مىدهد كه محتواى آيه در زمان گذشته روى داده و شخصى معين، مورد خطاب شيطان بوده است. در غير اين صورت بايد صيغه مضارع بكار مىرفت.<ref> بيانالسعاده، ج4، ص165؛ تفسير منسوب به امام عسكرى صلى الله عليه و آله، ص619ـ620.</ref></div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>دسته دوم از مفسران «ال» را به معناى «عهد» و «انسان» را اشاره به شخصى معين مىدانند. ابنجوزى هم، اين ديدگاه را به جمهور مفسران نسبت مىدهد<ref>زادالمسير، ج8، ص219.</ref> كه با ادعاى گفته شده آلوسى در تناقض است. برخى بكار رفتن صيغههاى ماضى (قال و كفر) و امر (اكفر) را در آيه مؤيّد اين ديدگاه دانستهاند، با اين استدلال ضعيف و شكننده كه صيغههاى ياد شده نشان مىدهد كه محتواى آيه در زمان گذشته روى داده و شخصى معين، مورد خطاب شيطان بوده است. در غير اين صورت بايد صيغه مضارع بكار مىرفت.<ref> بيانالسعاده، ج4، ص165؛ تفسير منسوب به امام عسكرى صلى الله عليه و آله، ص619ـ620.</ref></div></td></tr>
</table>Zamanihttps://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%A8%D8%B1%D8%B5%DB%8C%D8%B5%D8%A7&diff=23286&oldid=prevمرضیه الله وکیل جزی در ۱۵ ژانویهٔ ۲۰۱۳، ساعت ۱۲:۰۱2013-01-15T12:01:24Z<p></p>
<table class="diff diff-contentalign-right" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">نسخهٔ ۱۵ ژانویهٔ ۲۰۱۳، ساعت ۱۲:۰۱</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l5" >سطر ۵:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۵:</td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>برصيصا را برخى در لغت، برگرفته از واژه «صيصا» در زبان آرامى و به معناى سينهبند مرصّع اسقف اعظم يا كاكل هاى كلاه او دانستهاند كه يادآور برترين مقام كليساست.<ref>مجله سخن، دوره 13، ش 2، «هشت تحرير از داستان برصيصاى عابد».</ref> برصيصا شخصيتى شبه تاريخى است كه نام و سرگذشت او به صورت نمونهاى عبرتآموز از تلاش بى وقفه شيطان براى اغواى انسان و نيز امكان بدفرجامى آدمى به رغم سابقه درخشان، بازتابى عمدتاً گسترده در منابع تاريخى،<ref>المنتظم، ج2، ص158، 161؛ سير اعلامالنبلاء، ج5، ص48؛ البداية والنهايه، ج2، ص162.</ref> تفسيرى،<ref>جامع البيان، مج14، ج28، ص63، 65؛ التبيان، ج9، ص570؛ تفسير ابنكثير، ج4، ص364.</ref> حديثى،<ref>كنزالعمال، ج1، ص399؛ الدرالمنثور، ج8، ص117ـ119؛ بحارالانوار، ج14، ص486.</ref> اخلاقى<ref>شعبالايمان، ج4، ص372ـ373؛ اغاثةاللهفان، ج1، ص184؛ احياء علوم الدين، ج3، ص31.</ref> و كلامى<ref>من الحوار اكتشفت الحقيقه، ص91.</ref> مسلمانان يافته است. گاه به سبب شباهت در سرگذشت و سرنوشت، نام برصيصا در كنار ابليس و بلعم باعورا ياد مىشود كه هر سه به رغم پيشينه درخشان در [[عبادت]] و بندگى خدا، بدفرجام و كفرآيين شدند.<ref>الكبائر، ص228؛ منالحوار اكتشفت الحقيقه، ص92؛ من عنده علم الكتاب، ص191.</ref></div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>برصيصا را برخى در لغت، برگرفته از واژه «صيصا» در زبان آرامى و به معناى سينهبند مرصّع اسقف اعظم يا كاكل هاى كلاه او دانستهاند كه يادآور برترين مقام كليساست.<ref>مجله سخن، دوره 13، ش 2، «هشت تحرير از داستان برصيصاى عابد».</ref> برصيصا شخصيتى شبه تاريخى است كه نام و سرگذشت او به صورت نمونهاى عبرتآموز از تلاش بى وقفه شيطان براى اغواى انسان و نيز امكان بدفرجامى آدمى به رغم سابقه درخشان، بازتابى عمدتاً گسترده در منابع تاريخى،<ref>المنتظم، ج2، ص158، 161؛ سير اعلامالنبلاء، ج5، ص48؛ البداية والنهايه، ج2، ص162.</ref> تفسيرى،<ref>جامع البيان، مج14، ج28، ص63، 65؛ التبيان، ج9، ص570؛ تفسير ابنكثير، ج4، ص364.</ref> حديثى،<ref>كنزالعمال، ج1، ص399؛ الدرالمنثور، ج8، ص117ـ119؛ بحارالانوار، ج14، ص486.</ref> اخلاقى<ref>شعبالايمان، ج4، ص372ـ373؛ اغاثةاللهفان، ج1، ص184؛ احياء علوم الدين، ج3، ص31.</ref> و كلامى<ref>من الحوار اكتشفت الحقيقه، ص91.</ref> مسلمانان يافته است. گاه به سبب شباهت در سرگذشت و سرنوشت، نام برصيصا در كنار ابليس و بلعم باعورا ياد مىشود كه هر سه به رغم پيشينه درخشان در [[عبادت]] و بندگى خدا، بدفرجام و كفرآيين شدند.<ref>الكبائر، ص228؛ منالحوار اكتشفت الحقيقه، ص92؛ من عنده علم الكتاب، ص191.</ref></div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نام و سرگذشت برصيصا در [[قرآن]] نيامده است؛ اما همه مفسران شيعه<ref>التبيان، ج9، ص570؛ مجمع البيان، ج9، ص397ـ398؛ الميزان، ج19، ص215.</ref> و سنى<ref>جامع البيان، مج14، ج28، ص63ـ65؛ تفسير قرطبى، ج18، ص25؛ تفسير ابنكثير، ج4، ص364.</ref> هر چند با ديدگاه و چند و چونى متفاوت، در ارتباط با آيه 16 [[سوره حشر]]/59 داستان او را آوردهاند: «كَمَثَلِ الشَّيطنِ اِذ قالَ لِلاِنسنِ اكفُر فَلَمّا كَفَرَ قالَ اِنّى بَرىءٌ مِنكَ اِنّى اَخافُ اللّهَ رَبَّ العلَمين». اين تمثيل درباره تحريك و فريب يهود بنىنضير از سوى منافقان مدينه است.<ref>جامعالبيان، مج14، ج28، ص63ـ65؛ مجمعالبيان، ج9، ص397ـ398؛ الميزان، ج19، ص213.</ref></div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نام و سرگذشت برصيصا در [[قرآن]] نيامده است؛ اما همه مفسران شيعه<ref>التبيان، ج9، ص570؛ مجمع البيان، ج9، ص397ـ398؛ الميزان، ج19، ص215.</ref> و سنى<ref>جامع البيان، مج14، ج28، ص63ـ65؛ تفسير قرطبى، ج18، ص25؛ تفسير ابنكثير، ج4، ص364.</ref> هر چند با ديدگاه و چند و چونى متفاوت، در ارتباط با آيه 16 [[سوره حشر]]/59 داستان او را آوردهاند: <ins class="diffchange diffchange-inline">{{متن قرآن|</ins>«كَمَثَلِ الشَّيطنِ اِذ قالَ لِلاِنسنِ اكفُر فَلَمّا كَفَرَ قالَ اِنّى بَرىءٌ مِنكَ اِنّى اَخافُ اللّهَ رَبَّ العلَمين»<ins class="diffchange diffchange-inline">}}</ins>. اين تمثيل درباره تحريك و فريب يهود بنىنضير از سوى منافقان مدينه است.<ref>جامعالبيان، مج14، ج28، ص63ـ65؛ مجمعالبيان، ج9، ص397ـ398؛ الميزان، ج19، ص213.</ref></div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در پى پيمانشكنى بنىنضير در جريان دسيسه كشتن پيامبر صلى الله عليه و آله و بر اساس توافق حاصل شده، آنان بايد خانه و دارايى خود را رها ساخته، جلاى وطن مىكردند.<ref>جامع البيان، مج14، ج28، ص63ـ65؛ التبيان، ج9، ص559؛ مجمعالبيان، ج9، ص387ـ388.</ref> (نك: [[سوره حشر]]/59، 2، 6) منافقان با وعده هميارى و همراهى در صورت جنگ با پيامبر صلى الله عليه و آله يا جلاى وطن ([[سوره حشر]]/59،11) بنىنضير را به مخالفت با تصميم ياد شده و خوددارى از كوچ اجبارى تحريك كردند.<ref>تفسير قمى، ج2، ص371؛ تفسير بغوى، ج4، ص286؛ تفسيرقرطبى، ج18، ص23ـ24.</ref></div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در پى پيمانشكنى بنىنضير در جريان دسيسه كشتن پيامبر صلى الله عليه و آله و بر اساس توافق حاصل شده، آنان بايد خانه و دارايى خود را رها ساخته، جلاى وطن مىكردند.<ref>جامع البيان، مج14، ج28، ص63ـ65؛ التبيان، ج9، ص559؛ مجمعالبيان، ج9، ص387ـ388.</ref> (نك: [[سوره حشر]]/59، 2، 6) منافقان با وعده هميارى و همراهى در صورت جنگ با پيامبر صلى الله عليه و آله يا جلاى وطن ([[سوره حشر]]/59،11) بنىنضير را به مخالفت با تصميم ياد شده و خوددارى از كوچ اجبارى تحريك كردند.<ref>تفسير قمى، ج2، ص371؛ تفسير بغوى، ج4، ص286؛ تفسيرقرطبى، ج18، ص23ـ24.</ref></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l17" >سطر ۱۷:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۱۷:</td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>دسته دوم از مفسران «ال» را به معناى «عهد» و «انسان» را اشاره به شخصى معين مىدانند. ابنجوزى هم، اين ديدگاه را به جمهور مفسران نسبت مىدهد<ref>زادالمسير، ج8، ص219.</ref> كه با ادعاى گفته شده آلوسى در تناقض است. برخى بكار رفتن صيغههاى ماضى (قال و كفر) و امر (اكفر) را در آيه مؤيّد اين ديدگاه دانستهاند، با اين استدلال ضعيف و شكننده كه صيغههاى ياد شده نشان مىدهد كه محتواى آيه در زمان گذشته روى داده و شخصى معين، مورد خطاب شيطان بوده است. در غير اين صورت بايد صيغه مضارع بكار مىرفت.<ref> بيانالسعاده، ج4، ص165؛ تفسير منسوب به امام عسكرى صلى الله عليه و آله، ص619ـ620.</ref></div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>دسته دوم از مفسران «ال» را به معناى «عهد» و «انسان» را اشاره به شخصى معين مىدانند. ابنجوزى هم، اين ديدگاه را به جمهور مفسران نسبت مىدهد<ref>زادالمسير، ج8، ص219.</ref> كه با ادعاى گفته شده آلوسى در تناقض است. برخى بكار رفتن صيغههاى ماضى (قال و كفر) و امر (اكفر) را در آيه مؤيّد اين ديدگاه دانستهاند، با اين استدلال ضعيف و شكننده كه صيغههاى ياد شده نشان مىدهد كه محتواى آيه در زمان گذشته روى داده و شخصى معين، مورد خطاب شيطان بوده است. در غير اين صورت بايد صيغه مضارع بكار مىرفت.<ref> بيانالسعاده، ج4، ص165؛ تفسير منسوب به امام عسكرى صلى الله عليه و آله، ص619ـ620.</ref></div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اين دسته از مفسران در تعيين مصداق انسان، به اختلاف گراييدهاند؛ برخى بر اساس ديدگاه زمخشرى كه بدون اشاره به مصداق انسان، آيه را مربوط به اغواگرى شيطان نسبت به مشركان قريش در جريان جنگ بدر مىداند،<ref>الكشاف، ج4، ص507؛ مجمعالبيان، ج9، ص398؛ تفسيربيضاوى، ج5، ص322.</ref> انسان را اشاره به ابوجهل دانستهاند. بنابراين نظر، محتواى آيه همان است كه در آيه 48 [[سوره انفال]]/8 به گونه روشنتر و مبسوطترى آمده است:<ref>منهج الصادقين، ج9، ص537، 539؛ الجوهر الثمين، ج6، ص191ـ192؛ انوار درخشان، ج16، ص270.</ref> «واِذزَيَّنَ لَهُمُ الشَّيطنُ اَعملَهُم و قالَ لاغالِبَ لَكُمُ اليَومَ مِنَ النّاسِ واِنّى جارٌلَكُم فَلَمّا تَراءَتِ الفِئَتانِ نَكَصَ عَلى عَقِبَيهِ و قالَ اِنّى بَرِىءٌ مِنكُم اِنّى اَرى ما لاتَرَونَ اِنّى اَخافُ اللّهَ». در مقابل، اغلب مفسران دسته دوم با اشاره به داستانى مشهور، مصداق «انسان» را برصيصا خواندهاند.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اين دسته از مفسران در تعيين مصداق انسان، به اختلاف گراييدهاند؛ برخى بر اساس ديدگاه زمخشرى كه بدون اشاره به مصداق انسان، آيه را مربوط به اغواگرى شيطان نسبت به مشركان قريش در جريان جنگ بدر مىداند،<ref>الكشاف، ج4، ص507؛ مجمعالبيان، ج9، ص398؛ تفسيربيضاوى، ج5، ص322.</ref> انسان را اشاره به ابوجهل دانستهاند. بنابراين نظر، محتواى آيه همان است كه در آيه 48 [[سوره انفال]]/8 به گونه روشنتر و مبسوطترى آمده است:<ref>منهج الصادقين، ج9، ص537، 539؛ الجوهر الثمين، ج6، ص191ـ192؛ انوار درخشان، ج16، ص270.</ref> <ins class="diffchange diffchange-inline">{{متن قرآن|</ins>«واِذزَيَّنَ لَهُمُ الشَّيطنُ اَعملَهُم و قالَ لاغالِبَ لَكُمُ اليَومَ مِنَ النّاسِ واِنّى جارٌلَكُم فَلَمّا تَراءَتِ الفِئَتانِ نَكَصَ عَلى عَقِبَيهِ و قالَ اِنّى بَرِىءٌ مِنكُم اِنّى اَرى ما لاتَرَونَ اِنّى اَخافُ اللّهَ»<ins class="diffchange diffchange-inline">}}</ins>. در مقابل، اغلب مفسران دسته دوم با اشاره به داستانى مشهور، مصداق «انسان» را برصيصا خواندهاند.</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بر اساس اين حكايت، برصيصا، راهبى از بنىاسرائيل است كه روزگارى دراز در صومعهاى دور از مردم، زاهدانه به عبادت خدا پرداخته و بنا به روايتى، مستجاب الدعوه شده است. شيطان كه خشمناك از پرهيزگارى، رياضت و عبادت هاى پيوسته برصيصا، سالها بىهيچ توفيقى در پى فريب او بود سرانجام با وسوسههاى خود، وى را بر آن مىدارد تا با زنى درآميزد و سپس از ترس رسوايى او را كشته، مدفون سازد.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بر اساس اين حكايت، برصيصا، راهبى از بنىاسرائيل است كه روزگارى دراز در صومعهاى دور از مردم، زاهدانه به عبادت خدا پرداخته و بنا به روايتى، مستجاب الدعوه شده است. شيطان كه خشمناك از پرهيزگارى، رياضت و عبادت هاى پيوسته برصيصا، سالها بىهيچ توفيقى در پى فريب او بود سرانجام با وسوسههاى خود، وى را بر آن مىدارد تا با زنى درآميزد و سپس از ترس رسوايى او را كشته، مدفون سازد.</div></td></tr>
</table>مرضیه الله وکیل جزیhttps://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%A8%D8%B1%D8%B5%DB%8C%D8%B5%D8%A7&diff=19191&oldid=prevمرضیه الله وکیل جزی: صفحهای جدید حاوی '{{مدخل دائرة المعارف|دائرة المعارف قرآن کریم}} راهبى عابد و زاهد كه با اغواگرى...' ایجاد کرد2012-11-12T10:43:09Z<p>صفحهای جدید حاوی '{{مدخل دائرة المعارف|<a href="/%D8%AF%D8%A7%D8%A6%D8%B1%D8%A9_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%B1%D9%81_%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86_%DA%A9%D8%B1%DB%8C%D9%85" class="mw-redirect" title="دائرة المعارف قرآن کریم">دائرة المعارف قرآن کریم</a>}} راهبى عابد و زاهد كه با اغواگرى...' ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>{{مدخل دائرة المعارف|[[دائرة المعارف قرآن کریم]]}}<br />
<br />
راهبى عابد و زاهد كه با اغواگرى شيطان بدفرجام شد.<br />
<br />
برصيصا را برخى در لغت، برگرفته از واژه «صيصا» در زبان آرامى و به معناى سينهبند مرصّع اسقف اعظم يا كاكل هاى كلاه او دانستهاند كه يادآور برترين مقام كليساست.<ref>مجله سخن، دوره 13، ش 2، «هشت تحرير از داستان برصيصاى عابد».</ref> برصيصا شخصيتى شبه تاريخى است كه نام و سرگذشت او به صورت نمونهاى عبرتآموز از تلاش بى وقفه شيطان براى اغواى انسان و نيز امكان بدفرجامى آدمى به رغم سابقه درخشان، بازتابى عمدتاً گسترده در منابع تاريخى،<ref>المنتظم، ج2، ص158، 161؛ سير اعلامالنبلاء، ج5، ص48؛ البداية والنهايه، ج2، ص162.</ref> تفسيرى،<ref>جامع البيان، مج14، ج28، ص63، 65؛ التبيان، ج9، ص570؛ تفسير ابنكثير، ج4، ص364.</ref> حديثى،<ref>كنزالعمال، ج1، ص399؛ الدرالمنثور، ج8، ص117ـ119؛ بحارالانوار، ج14، ص486.</ref> اخلاقى<ref>شعبالايمان، ج4، ص372ـ373؛ اغاثةاللهفان، ج1، ص184؛ احياء علوم الدين، ج3، ص31.</ref> و كلامى<ref>من الحوار اكتشفت الحقيقه، ص91.</ref> مسلمانان يافته است. گاه به سبب شباهت در سرگذشت و سرنوشت، نام برصيصا در كنار ابليس و بلعم باعورا ياد مىشود كه هر سه به رغم پيشينه درخشان در [[عبادت]] و بندگى خدا، بدفرجام و كفرآيين شدند.<ref>الكبائر، ص228؛ منالحوار اكتشفت الحقيقه، ص92؛ من عنده علم الكتاب، ص191.</ref><br />
<br />
نام و سرگذشت برصيصا در [[قرآن]] نيامده است؛ اما همه مفسران شيعه<ref>التبيان، ج9، ص570؛ مجمع البيان، ج9، ص397ـ398؛ الميزان، ج19، ص215.</ref> و سنى<ref>جامع البيان، مج14، ج28، ص63ـ65؛ تفسير قرطبى، ج18، ص25؛ تفسير ابنكثير، ج4، ص364.</ref> هر چند با ديدگاه و چند و چونى متفاوت، در ارتباط با آيه 16 [[سوره حشر]]/59 داستان او را آوردهاند: «كَمَثَلِ الشَّيطنِ اِذ قالَ لِلاِنسنِ اكفُر فَلَمّا كَفَرَ قالَ اِنّى بَرىءٌ مِنكَ اِنّى اَخافُ اللّهَ رَبَّ العلَمين». اين تمثيل درباره تحريك و فريب يهود بنىنضير از سوى منافقان مدينه است.<ref>جامعالبيان، مج14، ج28، ص63ـ65؛ مجمعالبيان، ج9، ص397ـ398؛ الميزان، ج19، ص213.</ref><br />
<br />
در پى پيمانشكنى بنىنضير در جريان دسيسه كشتن پيامبر صلى الله عليه و آله و بر اساس توافق حاصل شده، آنان بايد خانه و دارايى خود را رها ساخته، جلاى وطن مىكردند.<ref>جامع البيان، مج14، ج28، ص63ـ65؛ التبيان، ج9، ص559؛ مجمعالبيان، ج9، ص387ـ388.</ref> (نك: [[سوره حشر]]/59، 2، 6) منافقان با وعده هميارى و همراهى در صورت جنگ با پيامبر صلى الله عليه و آله يا جلاى وطن ([[سوره حشر]]/59،11) بنىنضير را به مخالفت با تصميم ياد شده و خوددارى از كوچ اجبارى تحريك كردند.<ref>تفسير قمى، ج2، ص371؛ تفسير بغوى، ج4، ص286؛ تفسيرقرطبى، ج18، ص23ـ24.</ref><br />
<br />
خداوند با دروغگو خواندن منافقان، از هميارى و همراهى نكردن آنها و رويگردانيشان از بنىنضير در صورت جنگ و جلاى وطن خبر داده ([[سوره حشر]]/59،12) و آنان را همانند [[شيطان]] مىنامد كه به سبب دشمنى ديرينه و با وعدههاى دروغين و وسوسه انگيزش به اغواگرى انسان مىپردازد و هنگامى كه آدمى در دام كفر گرفتار آمد و درمانده شد از او برائت و بيزارى مىجويد.<ref>جامعالبيان، مج14، ج28، ص63؛ مجمعالبيان، ج9، ص397ـ398؛ تفسير بغوى، ج4، ص294.</ref> ([[سوره حشر]]/59،16)<br />
<br />
اين كه «انسان» به معناى جنس آن و آيه بيانگر تعامل شيطان با نوع بنىبشر است يا اين كه به شخصى معين در حادثهاى خارجى و تاريخى اشاره دارد مورد اختلاف است. گروهى از مفسران شيعه<ref>التبيان، ج9، ص570؛ روضالجنان، ج9، ص132ـ139؛ الميزان، ج19، ص213؛ الفرقان، ج28، ص255.</ref> و شمارى از اهل سنت<ref>فتحالقدير، ج5، ص205؛ تفسير بيضاوى، ج5، ص322؛ روحالمعانى، مج15، ج28، ص85.</ref> به پيروى از مجاهد «ال» در «الانسان» را به معناى جنس دانستهاند. اين ديدگاه با سياق<ref>اغاثةاللهفان، ج1، ص184؛ الميزان، ج19، ص213؛ من وحى القرآن، ج22، ص126ـ127.</ref> و مفهوم<ref>نمونه، ج23، ص537ـ538.</ref> آيه و كاربردهاى ديگر «انسان» در قرآن كه به معناى جنس آمده سازگار است. (براى نمونه نك: [[سوره يوسف]]/12، 5؛ [[سوره اسراء]]/17، 53؛ [[سوره فرقان]]/25، 29؛ [[سوره معارج]]/70، 19؛ [[سوره تين]]/ 95،4؛ [[سوره عصر]]/103،2) بر اساس اين ديدگاه كه آلوسى آن را به جمهور مفسران نسبت داده است.<ref>روحالمعانى، مج15، ج28، ص85.</ref><br />
<br />
معناى آيه عام و فراگيراست و مىتواند درباره همه آدميان صادق باشد،<ref>تفسير جامع، ج7، ص111؛ كنزالدقائق، ج13، ص187؛ منوحى القرآن، ج22، ص187.</ref> بر اين اساس، شيطان با وعدههاى دروغين، زيبا جلوه دادن بهرهمندي هاى زندگى و آرزوهاى رنگارنگ و دور و دراز، انسان را به وادى كفر مىكشاند و هنگامى كه دروغ بودن وعدهها آشكار شد، آدمى را بىهيچ يار و ياورى رها ساخته، از او بيزارى مىجويد.<ref>التبيان، ج9، ص570؛ تفسير ثعالبى، ج3، ص319ـ320؛ الميزان، ج19، ص213.</ref> چنين مضمونى در برخى ديگر از آيات نيز آمده است كه مىتواند مؤيّد ديدگاه ياد شده باشد. (نك: [[سوره ابراهيم]]/14،22؛ [[سوره فرقان]]/25،29)<br />
<br />
دسته دوم از مفسران «ال» را به معناى «عهد» و «انسان» را اشاره به شخصى معين مىدانند. ابنجوزى هم، اين ديدگاه را به جمهور مفسران نسبت مىدهد<ref>زادالمسير، ج8، ص219.</ref> كه با ادعاى گفته شده آلوسى در تناقض است. برخى بكار رفتن صيغههاى ماضى (قال و كفر) و امر (اكفر) را در آيه مؤيّد اين ديدگاه دانستهاند، با اين استدلال ضعيف و شكننده كه صيغههاى ياد شده نشان مىدهد كه محتواى آيه در زمان گذشته روى داده و شخصى معين، مورد خطاب شيطان بوده است. در غير اين صورت بايد صيغه مضارع بكار مىرفت.<ref> بيانالسعاده، ج4، ص165؛ تفسير منسوب به امام عسكرى صلى الله عليه و آله، ص619ـ620.</ref><br />
<br />
اين دسته از مفسران در تعيين مصداق انسان، به اختلاف گراييدهاند؛ برخى بر اساس ديدگاه زمخشرى كه بدون اشاره به مصداق انسان، آيه را مربوط به اغواگرى شيطان نسبت به مشركان قريش در جريان جنگ بدر مىداند،<ref>الكشاف، ج4، ص507؛ مجمعالبيان، ج9، ص398؛ تفسيربيضاوى، ج5، ص322.</ref> انسان را اشاره به ابوجهل دانستهاند. بنابراين نظر، محتواى آيه همان است كه در آيه 48 [[سوره انفال]]/8 به گونه روشنتر و مبسوطترى آمده است:<ref>منهج الصادقين، ج9، ص537، 539؛ الجوهر الثمين، ج6، ص191ـ192؛ انوار درخشان، ج16، ص270.</ref> «واِذزَيَّنَ لَهُمُ الشَّيطنُ اَعملَهُم و قالَ لاغالِبَ لَكُمُ اليَومَ مِنَ النّاسِ واِنّى جارٌلَكُم فَلَمّا تَراءَتِ الفِئَتانِ نَكَصَ عَلى عَقِبَيهِ و قالَ اِنّى بَرِىءٌ مِنكُم اِنّى اَرى ما لاتَرَونَ اِنّى اَخافُ اللّهَ». در مقابل، اغلب مفسران دسته دوم با اشاره به داستانى مشهور، مصداق «انسان» را برصيصا خواندهاند.<br />
<br />
بر اساس اين حكايت، برصيصا، راهبى از بنىاسرائيل است كه روزگارى دراز در صومعهاى دور از مردم، زاهدانه به عبادت خدا پرداخته و بنا به روايتى، مستجاب الدعوه شده است. شيطان كه خشمناك از پرهيزگارى، رياضت و عبادت هاى پيوسته برصيصا، سالها بىهيچ توفيقى در پى فريب او بود سرانجام با وسوسههاى خود، وى را بر آن مىدارد تا با زنى درآميزد و سپس از ترس رسوايى او را كشته، مدفون سازد.<br />
<br />
راز اين رسوايى كه آشكار مىشود، برصيصا را به صليب مىكشند. در اين هنگام شيطان در آخرين مرحله از اغواگري هايش، در برابر ديدگان او ظاهر شده، از نقش اصلى خود در رقم خوردن چنين سرنوشتى براى برصيصا و نيز رهاسازى او در صورت [[سجده]] بر وى خبر مىدهد. برصيصا نااميد از همه جا و با سجدهاى به اشارت، كافر شده و شيطان بدون هيچ كمكى از وى بيزارى جسته، در كام مرگ رهايش مىسازد.<ref>جامعالبيان، مج14، ج28، ص63، 65؛ مجمعالبيان، ج9، ص397؛ تفسير ابنكثير، ج4، ص364.</ref><br />
<br />
در كنار اين روايت مشهور، روايت نادر و كاملا متفاوتى نيز درباره سرگذشت برصيصا در برخى منابع گزارش شده است. بر اساس اين روايت، برصيصا عابدى مسلمان و مؤذّن در يكى از مساجد مصر است كه روزى هنگام اذان بر بالاى مأذنه با ديدن دختر ترساى همسايه، دلبسته او شده در پى وصال آن دختر و به درخواست خانواده او از آيين مسلمانى دست برمىدارد؛ اما پيش از آن كه كام دل برگيرد، در حادثهاى از بالاى بام افتاده، مىميرد.<ref>الكبائر، ص228.</ref><br />
<br />
داستان مشهور برصيصا با سندهاى گوناگون از ابنعباس (م. 68 ق.)، ابنمسعود (م. 33 ق.)، طاووس و همچنين از اميرمؤمنان، على عليه السلام<ref>جامعالبيان، مج14، ج28، ص63، 65؛ تفسير بغوى، ج4، ص294، 296؛ الدرالمنثور، ج8، ص116، 119.</ref> و در پارهاى منابع از [[پيامبر اسلام]] صلى الله عليه و آله<ref>تلبيس ابليس، ج1، ص37؛ شعب الايمان، ج4، ص372؛ احياء علوم الدين، ج3،ص31.</ref> روايت و بيشتر سندهاى آن تضعيف شده است؛<ref>تفسير ثعالبى، ج3، ص319ـ320؛ دائرةالمعارف الاسلاميه، ج3، ص546، «برصيصا».</ref> از جمله، روايت منسوب به پيامبر صلى الله عليه و آله را عبيد بن رفاعه نقل مىكند كه برخى با نفى صحابى بودن،<ref>معرفة الثقات، ج2، ص117؛ الجرح والتعديل، ج5، ص406؛ تهذيب الكمال، ج19، ص205.</ref> روايت او را مرسل دانستهاند.<ref>تهذيب الكمال، ج19، ص205؛ الاصابه، ج5، ص208.</ref><br />
<br />
از سوى ديگر به رغم آن كه برخى پژوهشگران، سند روايت منسوب به على عليه السلام را صحيح پنداشتهاند،<ref>المستدرك، ج2، ص484ـ485؛ روحالمعانى، مج15، ج28، ص86؛ دائرةالمعارف الاسلاميه، ج3، ص546ـ547.</ref> اساساً اثرى از حكايت برصيصا در [[احاديث]] شيعه به چشم نمىخورد و روايت ابن عباس و ابن مسعود كه به احتمال زياد از زمان [[شيخ طوسى]] (م.460ق.) به بعد به تفاسير شيعه راه يافته،<ref>التبيان، ج9، ص570؛ مجمع البيان، ج9، ص438؛ روضالجنان، ج19، ص132ـ139.</ref> از منابع اهل سنت گرفته شده<ref> الدرالمنثور، ج6، ص200.</ref> و حتى برخى آن را با عقل و مذهب اماميه ناسازگار خواندهاند.<ref>تفسير جامع، ج7، ص113.</ref><br />
<br />
دسيسههاى گام به گام ابليس، يارى جستن وى از شياطين ديگر در پى ناتوانى در فريب برصيصا، مأمور شدن شيطانى به نام «ابيض» براى اين كار و وارد شدن او از راه [[عبادت]] و در شكل و شمايل يك راهب، چگونگى راهيابى زن ياد شده به صومعه برصيصا و نقش شيطان در فاش شدن خيانت و جنايت او، از موضوعات ديگرى است كه گاه با جزئياتى متفاوت در روايت هاى گوناگون داستان به چشم مىخورد. در بيشتر روايت ها برصيصا راهب و در برخى ديگر، عابدى از بنىاسرائيل خوانده مىشود، چنان كه در اغلب پرداخت هاى داستان، راهيابى زن ياد شده به صومعه با بيمارى او و دعاى برصيصا براى شفاى وى در ارتباط است.<ref>جامع البيان، مج14، ج28، ص63، 65؛ تفسير قرطبى، ج18، ص25، 29؛ الدرالمنثور، ج8، ص118ـ119.</ref><br />
<br />
بنابر روايت منسوب به اميرمؤمنان، على عليه السلام او زنى است كه شيطان دچار جنونش كرده و در دل برادرانش القا مىكند كه شفاى او بدست برصيصاست. در روايت ابنعباس از برادران سهگانهاى ياد مىشود كه خواهر بيمار خود را بدست برصيصا به عنوان فردى مورد اعتماد سپرده، روانه سفر مىشوند. روايت ابن مسعود از زن چوپانى ياد مىكند كه شب را به صومعه برصيصا پناه مىبرده است. حكايت برصيصا در منابع متأخر با بسط و جزئيات بيشترى آمده است.<ref>زادالمسير، ج8، ص219، 223؛ تفسير قرطبى، ج18، ص25،29.</ref><br />
<br />
حتى در برخى منابع از باردار شدن آن زن، تولد نوزاد و كشته شدن او نيز بدست برصيصا ياد مىشود.<ref>اغاثة اللهفان، ج1، ص184.</ref> اصل داستان عبرى و از اخبار بنىاسرائيل است؛<ref>البداية والنهايه، ج2، ص162ـ163؛ بحارالانوار، ج108، ص192؛ مجله سخن، دوره 13، ش 2 «هشت تحرير از داستان برصيصاى عابد».</ref> ولى منبع پيش از اسلام آن معلوم نيست و به احتمال فراوان از زبان اهل كتاب شنيده شده است.<ref>دائرةالمعارف الاسلاميه، ج3، ص547؛ من وحى القرآن، ج22، ص127.</ref> در برخى منابع از وهب بن منبه نيز نقل مىشود.<br />
<br />
نام برصيصا نيز در اصل نامعلوم بوده است. در منابع دست اول، از جمله تفاسير نخست شيعه<ref>تفسير منسوب به امام عسكرى عليه السلام، ص619ـ620؛ تفسير قمى، ج2، ص371ـ372؛ التبيان، ج9، ص570.</ref> و سنى،<ref>تفسيرعبدالرزاق، ج3، ص299ـ300؛ جامع البيان، مج14، ج28، ص63، 65.</ref> بدون ذكر نامى فقط از يك راهب و گاه عابد ياد مىشود؛ گويا اين نام براى نخستين بار در اواخر قرن چهارم قمرى به وسيله ابوليث سمرقندى (م.375 يا 383 ق.) و در كتاب تنبيه الغافلين، بر شخصيت داستان نهاده شده است.<ref>دائرةالمعارف الاسلاميه، ج3، ص545.</ref><br />
<br />
برخى چون ابنكثير، نام برصيصا را براى راهب نامبرده، با ترديد ياد كردهاند.<ref>تفسير ابنكثير، ج4، ص365.</ref> اين نام يادآور سرگذشت «آنتونى قديس» (251 ـ 355 يا 356 م.) از راهبان و زاهدان نخستين مسيحى است. او روزگار درازى را در غارها و قلعهاى كهن (صيصه) در مصر به عزلت و [[عبادت]] و ترك و تجرد گذراند. زندگى او سراسر پيكارى افسانهاى با ابليس و وسوسههاى اغواگرانه اوست. آنتونى كه سرگذشت وى بازتابى گسترده در هنر و ادبيات مسيحى دارد هنوز هم براى شمارى از راهبان، اسطورهاى آرمانى به شمار مىرود.<ref>Britanica, I, PP 441 - 444 , 841 ؛ The newe Catholic Encyclopedia, I.1055.</ref><br />
<br />
محلى كه ماجراى برصيصا در آن روى داده، مورد اختلاف است؛ ابن بطوطه (م. 779 ق.) در سفرنامه خود از قصر برصيصاى عابد ياد مىكند كه بين طرابلس و اسكندريه آن را ديده است.<ref>رحلة ابنبطوطه، ص20.</ref> در تاريخ شهر حلب از كوه برصايا كه مقام و قبر برصيصا در آن قرار دارد ياد مىشود.<ref>بغية الطلب، ج1، ص437.</ref><br />
<br />
برخى پژوهشگران اروپايى همانند گولدزيهر، لندبرگ و مك دونالد با استناد به منابع مسلمانان، تحقيقاتى را درباره اصل داستان برصيصا، تاريخ پيدايش و سير بسط و تحول آن انجام دادهاند.<ref>The New Catholic Encyclopedia, I , 1055.</ref> برخى از اين پژوهشگران، منطقه حضرموت و برخى ديگر حلب را محل داستان گفتهاند،<ref>The Oxford Dictionary, II , P 668.</ref> چنانكه اين اعتقاد نيز وجود دارد كه رمان سه جلدى «آمبروسيو يا راهب» (Ambrosio or the Mark) با الهام از اين داستان كه در اواخر قرن 18 ميلادى وارد انگلستان شده، به رشته تحرير درآمده است.<ref>Britannica , I , P 841 The New Catholic Encyclopedia , I , P 1055.</ref> شخصيت اصلى اين رمان، راهبى از مادريد است كه سرانجام در دام وسوسههاى شهوانى گرفتار و پس از ارتكاب زنا و از ترس رسوايى، مرتكب قتل مىشود.<ref>دائرةالمعارف بزرگ اسلامى، ج11، ص721.</ref><br />
<br />
با توجه به آنچه كه تاكنون گفته شد، به نظر مىرسد داستان برصيصا، فارغ از اين كه واقعيت تاريخى داشته باشد يا نه نمىتواند مورد اشاره آيه باشد. حداكثر مىتوان آن را همانند مشركان شركتكننده در [[جنگ بدر]]، از مصاديق و نمونههاى اغواگرى شيطان دانست. به احتمال زياد در آغاز نيز به عنوان يك مصداق ولى بعدها و از سر بىدقتى، به عنوان حكايت مورد اشاره آيه در منابع تفسيرى راه يافته است.<br />
<br />
مقايسه روايت هاى متفاوت و گزارش هاى منابع گوناگون نشان مىدهد كه داستانْ درگذر زمان، براى انطباق بيشتر با آيه، تأثير عميق و ماندگار در مخاطب و نيز متأثر از ذهنيت و نوع نگرش اسلامى به شيطان، وسوسهها و چگونگى تعامل وى با انسان، شرح و بسط بيشترى يافته است.<br />
<br />
==پانویس==<br />
<references/><br />
<br />
==منابع==<br />
على اسدى، دائرة المعارف قرآن کریم، ج5، ص477-483.<br />
<br />
[[رده: شخصیتهای شان نزول آیات قرآن]]</div>مرضیه الله وکیل جزی