بخل - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

Mohammadi: /* مذمت بخل در آیات و روایات */

2025-04-01T12:32:32Z

‏مذمت بخل در آیات و روایات

Mohammadi: /* معنای بخل */

2025-04-01T11:32:57Z

‏معنای بخل

مهدی موسوی در ‏۱۶ ژانویهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۰:۰۳

2023-01-16T10:03:20Z

مهدی موسوی در ‏۱۶ ژانویهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۰۸:۴۰

2023-01-16T08:40:53Z

نمایش تغییرات

Aghajani در ‏۴ مارس ۲۰۲۰، ساعت ۱۲:۳۶

2020-03-04T12:36:38Z

Zamani: شناسه

2019-05-14T07:43:36Z

شناسه

سید مهدی خدایی در ‏۱۹ ژانویهٔ ۲۰۱۶، ساعت ۱۲:۳۴

2016-01-19T12:34:32Z

مرضیه الله وکیل جزی در ‏۲۹ دسامبر ۲۰۱۲، ساعت ۰۷:۲۵

2012-12-29T07:25:40Z

نمایش تغییرات

بهرامی در ‏۱۱ سپتامبر ۲۰۱۲، ساعت ۰۴:۵۱

2012-09-11T04:51:35Z

بهرامی: صفحه‌ای جدید حاوی '{{الگو:منبع الکترونیکی پایگاه معتبر}} == معنای بخل == ماده بخل در مقابل جود و سخاو...' ایجاد کرد

2012-09-05T12:07:13Z

صفحه‌ای جدید حاوی '{{الگو:منبع الکترونیکی پایگاه معتبر}} == معنای بخل == ماده بخل در مقابل جود و سخاو...' ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{الگو:منبع الکترونیکی پایگاه معتبر}}

== معنای بخل ==

ماده بخل در مقابل جود و سخاوت است و در لغت به معنای امساک و نگهداشتن اموالی است که نگهداری آنها سزاوار نیست.<ref> خسروی حسینی، سیدغلامرضا؛ ترجمه و تحقیق مفردات الفاظ قرآن، انتشارات مرتضوی، 1375، ج1، ص243. </ref>
بخل یکی از رذائل اخلاقی است که انسان را از خرج کردن آنچه در تحت اختیار اوست، منع میکند؛ خواه از حقوق الهی باشد، مانند: زکات، خمس و یا از حقوق خلقی، مانند: نفقه های واجب، دیونی که وقت پرداخت آنها رسیده و یا از امور با فضیلت، مانند: صدقه، انفاق برای عیال و خویشان و همسایگان.

== بخل از منظر آیات و روایات ==

بخل ورزی و پرهیز از انفاق از صفات بسیار ناپسندی است که در قرآن و روایات به شدت مورد نکوهش قرار گرفته است.

1-بخل از صفات کافران است:
«آنها کسانی هستند که بخل می ورزند و مردم را به بخل دعوت می کنند و آنچه را خداوند از فضل و(رحمت) خود به آنها داده، کتمان مینمایند.(این عمل، در حقیقت از کفرشان سرچشمه گرفته) و ما برای کافران، عذاب خوار کنندهای آماده کرده ایم.»<ref> ترجمه آیتالله مکارم شیرازی، سوره نساء، آیه37. </ref>

2-بخل مایه خسارت خود انسان است:
«آری، شما همان گروهی هستیدکه برای انفاق در راه خدا دعوت میشوید، بعضی از شما بخل میورزند و هر کس بخل ورزد، نسبت به خود بخل کرده است و خداوند بی نیاز است و شما همه نیازمندید.»<ref> ترجمه آیتالله مکارم شیرازی، سوره محمد، آیه 38. </ref>

انسان های بخیل به خود بخل می ورزند؛ چراکه از همان فقری که از آن می ترسند به واسطه بخل زود تر مبتلا می شوند و در حالی که ثروت زیادی دارند نه غذای خوب می خورند و نه لباس خوب میپوشند و نه وسایل خوب برای زندگی خویش فراهم می کنند، این همان بخل ورزی به خویشتن است.<ref> مطهری، مرتضی؛ مجموعه آثار استاد شهید مطهری، ج22، ص99. </ref>

3-بخل، طوقی بر گردن بخیل در قیامت:
«کسانی که بخل می ورزند و آنچه را خدا از فضل خویش به آنها داده، انفاق نمی کنند، گمان نکنند این کار به سود آنها است، بلکه برای آنها شر است؛ بزودی در روز قیامت، آنچه نسبت به آن بخل ورزیدند، همانند طوقی به گردنشان می افکنند.»<ref> ترجمه آیتالله مکارم شیرازی، سوره آلعمران، آیه180. </ref>

همانا اگر حرص ورزی و جمع آوری مال دنیا از حد خود تجاوز کند، همانند طوق آتشینی خواهد بود که نه تنها در آخرت، در همین دنیا نیز شراره های آن را از آه و سوز گرسنگان و نیازمندان می توان مشاهده نمود.

4-قرار گرفتن در سختیها:
«اما کسی که بخل ورزد و از این راه بی نیازی طلبد و پاداش نیک (الهی) را انکار کند، بزودی او را در مسیر دشواری ها قرار میدهیم.»<ref> ترجمه آیتالله مکارم شیرازی، سوره لیل، آیات 8تا10. </ref>

5-افساری برای کارهای زشت: صفت بخل همچون افساری است که انسان را به سوی اعمال زشت و ناپسند می کشاند. به عنوان مثال انگیزه اصلی تبهکاری و فحشای قوم لوط، بخل و تنگ چشمی آنان بوده است.<ref> اسماعیلی یزدی، عباس؛ فرهنگ صفات، انتشارات مسجد مقدس جمکران، 1386، چاپ اول، ص565. </ref>
حضرت علی(ع) می فرماید:
«بخل در بردارنده بدیهای هر عیبی است و افساری است که(بخیل) به وسیله آن به سوی هر بدی کشانده میشود.» <ref> بحارالانوار، ج73، ص307. </ref>

6-از بین رفتن آبرو: شخص بخیل از آنجا که آبرو و اعتبار در نزد مردم را، زیادی مال و ثروت می داند با بخل ورزی سعی در جمع کردن مال میکند، تا آبرویش حفظ شود، غافل از اینکه با این کار آبرویش را بر باد می دهد.
حضرت علی(ع) میفرمایند:
«بخیل آبروی خود را بیشتر از آنکه حفظ کند، از بین می برد.»<ref> غررالحکم، ص292. </ref>

7-نداشتن دوست و رفیق:در دوستی و رفاقت، گذشتن از مال و کمک کردن در مواقع نیاز، لازم است و بخیل این خصلت را ندارد، پس دوستی هم نخواهد داشت.
امام علی(ع)می فرماید:
«بخیل هیچ دوستی ندارد.»<ref> تمیمی آمدی، عبدالواحد بن محمد؛ غررالحکم و دررالکلم، دفتر تبلیغات اسلامی قم، 1366ش، اول، ص293. </ref>

8-بدبینی نسبت به پروردگار: شخص بخیل از آنجا که به رزق رسانی و اعطای پروردگار خود یقین ندارد، احسان و بذل به نیازمندان را، کم شدن مالش میپندارد.
امام صادق(ع) می فرماید:
«از بخل ورزی انسان بخیل همین کافی است که نسبت به پروردگارش بدبین است.»<ref> بحارالانوار، ج73، ص307. </ref>

== عوامل بخل ==

1-خودخواهی:گاهی انسان در فکر و تلاش برای خودش است اما نه فقط به اندازه ای که بخواهد زندگی کند، بلکه هدفش بیشتر جمع کردن است. به عنوان مثال کبوتری که دانه جمع میکند برای اینکه سیر شود، امری طبیعی است و اگر بشر در این حد باشد عادی است ولی یک وقت انسان گرفتار حرص و آز می شود اینجا دیگر صحبت این نیست که می خواهد برای زندگی خود فعالیت کند بلکه فقط برای اینکه جمع کند، تلاش می کند، چنین آدمی در جایی که می خواهد ببخشد یا احسان کند، دچار بخل می شود،که یک بیماری روانی است.<ref> مطهری، مرتضی؛ مجموعه آثار شهید مطهری، انتشارات صدرا، ج23، ص229. </ref>

2-مال دوستی همراه با آرزوی دراز:این افراد با این خصوصیات فقط به کسب مال و ثروت و حفظ آن می اندیشند، از این رو دچار بخل می شوند.<ref> نراقی، مهدی؛ ترجمه جامعالسعادات، کریم فیضی، انتشارات قایمآلمحمد(ع)، اول، 1385ش، ج1، ص680. </ref>

== انواع بخل <ref> طیب، سید عبدالحسین؛ اطیب البیان فی تفسیر القرآن، انتشارات اسلام، 1378ش، دوم، ج12، ص438. </ref> ==

1-بخل در واجبات مانند: زکات، خمس، حقوق واجب مثل نفقه، صرف مال در حج واجب.
امام علی(ع) میفرماید:
«بخل و امساک از اموالی که خدای سبحان، اعطای آنها را واجب کرده، از قبیح ترین بخل ها است.»<ref> غررالحکم، ص294. </ref>

2-بخل در انفاقات:از قبیل دستگیری فقراء، کمک به بیچارگان، صله ارحام، ساختن مساجد و مدارس، صرف مال در اقامه عزاء ابی عبدالله(ع) و کمک به اهل علم.

3-امساک از امور ممدوحه: مانند توسعه بر عیال وحفظ آبروی خود و بستگان.

== نشانه ی بخل ==

بهانه تراشی و عذر آوردن بیش از اندازه در یاری رساندن به دیگران، نشانه ای است که انسان از وجود صفت بخل در درونش آگاه شود.
امام علی(ع) می فرمایند:
«زیادی بهانه تراشی و عذر آوری نشانه بخل است.»<ref> بحارالانوار، ج77، ص209. </ref>

== پیامدهای بخل ورزی ==

1-دوری از خداوند: بخیل کسی است که خود را از خدا و خلق گسسته و با شیطان، نفس اماره و اموال ذخیره خود، مأنوس گردیده است.
به فرموده امام رضا(ع):
«بخیل از خدا و مردم دور بوده و به آتش دوزخ نزدیک است.»<ref> بحارالانوار، ج73، ص308. </ref>

2-مشورت نکردن با بخیل: پیامبر اسلام(ص)در سخن حکیمانه ای حضرت علی(ع)را از مشورت کردن با شخص بخیل نهی فرمودهاند و سبب آن را چنین بیان کردند که:
«هیچ گاه با بخیل مشورت نکن؛ زیرا تو را از هدفت باز می دارد.»<ref> بحارالانوار، ج67، ص386. </ref>

3-نداشتن لیاقت برای رهبری:بخیل از آنجا که علاقه زیادی به ثروتاندوزی دارد، نمی تواند مسئولیت رهبری مسلمانان را بر عهده بگیرد؛ زیرا بر بیتالمال طمع میکند.
امیرمؤمنان(ع) فلسفه آن را چنین بیان میکنند:
«هرگز روا نیست که انسان بخیل بر ناموس، جان، مال، احکام و قوانین و پیشوایی مسلمانان گمارده شود؛ زیرا بر اموال آنان حرص و ولع می کند.» <ref> بحارالانوار، ج25، ص167. </ref>

4-آسایش نداشتن:با توجه به اینکه بخیل به پروردگارش بی اعتماد و بدبین بوده و نسبت به اموال خود وابستگی دارد، همیشه در نگرانی به سر می برد که مبادا آنها را از دست بدهد و این امر آرامش روحی را از او می گیرد.
امام صادق(ع) میفرمایند:
«برای بخیل راحتی و آسایشی نیست.» <ref> بحار الانوار، ج73، ص303. </ref>

== ضرورت درمان و راه آن ==

انسان خردمند، بخوبی درمییابد که بخل، یک بیماری خطرناک روحی است و زندگی دنیا و آخرت را به تباهی میکشد، از این رو ، درمان آن لازم است؛ بهترین نوع درمان هم آگاه شدن از وخامت و ناهنجاری بخل است.
بنابراین هر کس خواستار علاج بخل باشد، شایسته است در متون دینی که در نکوهش بخل وارد شده، تأمل بسیار کند و آنچه که خداوند به عنوان عذاب برای بخیلان یاد نموده، زیاد درنگ کند.در صورتی که مرض بخل مزمن باشد، از جمله راههای درمان آن این خواهد بود که خود را به نیکنامی و شهرت به سخاوتمندی فریب دهد و حتی از روی ریا بخشش کند تا نفسش را به طمع شهرت به صفت سخاوت ترغیب و منقاد سازد. <ref> ترجمه جامعالسعادات، ج1، ص661 </ref>.
اکسیر محبت نیز میتواند صفت رذیله بخل را که ناشی از خودخواهی، سردی و بی حرارتی است، درمان کند. <ref> مجموعه آثار شهید مطهری، ج16، ص246. </ref>

== پانویس ==
<references/>
==منابع==
[http://www.pajoohe.com/fa/index.php?Page=definition&UID=38450 ایمان یزدانی نیا، بخل، سایت پژوهشکده باقر العلوم(ع)( بخش فرهنگ علوم انسانی و اسلامی)]، تاریخ بازیابی : 26 تیر 1391.

[[رده:اخلاق اجتماعی]]
[[رده:صفات ناپسند]]

@@ سطر ۱۹: / سطر ۱۹: @@
 واژه «بخل» ۱۲ بار در [[قرآن کریم]] به صورت‌های مصدری، فعل ماضی و فعل مضارع به کار رفته است. البته در آیات قرآنی واژگانی چون «شُحّ» و «قَتر» گاهی در همین مفهوم بخل نیز آمده است. بخل ورزی و پرهیز از [[انفاق]]، از صفات بسیار ناپسندی است که در [[قرآن]] و [[حدیث|روایات]] به شدت مورد نکوهش قرار گرفته است.
-*بخل از صفات کافران است: «الَّذِينَ يَبْخَلُونَ وَيَأْمُرُونَ النَّاسَ بِالْبُخْلِ وَيَكْتُمُونَ مَا آتَاهُمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ ۗ وَأَعْتَدْنَا لِلْكَافِرِينَ عَذَابًا مُهِينًا»؛ آنها کسانی هستند که بخل می ورزند و مردم را به بخل دعوت می کنند و آنچه را خداوند از فضل و (رحمت) خود به آنها داده، کتمان می نمایند (این عمل، در حقیقت از کفرشان سرچشمه گرفته) و ما برای کافران، عذاب خوار کننده ای آماده کرده ایم.<ref> سوره نساء، آیه۳۷. </ref>
+*بخل از صفات کافران است: {{متن قرآن|«الَّذِينَ يَبْخَلُونَ وَيَأْمُرُونَ النَّاسَ بِالْبُخْلِ وَيَكْتُمُونَ مَا آتَاهُمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ ۗ وَأَعْتَدْنَا لِلْكَافِرِينَ عَذَابًا مُهِينًا»}}<ref> [[آیه 37 سوره نساء|سوره نساء، آیه ۳۷.]]</ref>؛ آنها کسانی هستند که بخل می ورزند و مردم را به بخل دعوت می کنند و آنچه را خداوند از فضل و (رحمت) خود به آنها داده، کتمان می نمایند (این عمل، در حقیقت از کفرشان سرچشمه گرفته) و ما برای کافران، عذاب خوار کننده ای آماده کرده ایم.
-*بخل مایه خسارت خود انسان است: «هَا أَنْتُمْ هَٰؤُلَاءِ تُدْعَوْنَ لِتُنْفِقُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَمِنْكُمْ مَنْ يَبْخَلُ ۖ وَمَنْ يَبْخَلْ فَإِنَّمَا يَبْخَلُ عَنْ نَفْسِهِ ۚ وَاللَّهُ الْغَنِيُّ وَأَنْتُمُ الْفُقَرَاءُ ۚ وَإِنْ تَتَوَلَّوْا يَسْتَبْدِلْ قَوْمًا غَيْرَكُمْ ثُمَّ لَا يَكُونُوا أَمْثَالَكُمْ ...»؛ آری، شما همان گروهی هستید که برای انفاق در راه خدا دعوت می شوید، بعضی از شما بخل می ورزند و هر کس بخل ورزد، نسبت به خود بخل کرده است و خداوند بی نیاز است و شما همه نیازمندید.<ref> سوره محمد، آیه ۳۸.</ref> انسان های بخیل به خود بخل می ورزند؛ چراکه از همان فقری که از آن می ترسند به واسطه بخل زودتر مبتلا می شوند و در حالی که ثروت زیادی دارند نه غذای خوب می خورند و نه لباس خوب می پوشند و نه وسایل خوب برای زندگی خویش فراهم می کنند، این همان بخل ورزی به خویشتن است.<ref> مطهری، مرتضی؛ مجموعه آثار استاد شهید مطهری، ج۲۲، ص۹۹. </ref>
+*بخل مایه خسارت خود انسان است: {{متن قرآن|«هَا أَنْتُمْ هَٰؤُلَاءِ تُدْعَوْنَ لِتُنْفِقُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَمِنْكُمْ مَنْ يَبْخَلُ ۖ وَمَنْ يَبْخَلْ فَإِنَّمَا يَبْخَلُ عَنْ نَفْسِهِ ۚ وَاللَّهُ الْغَنِيُّ وَأَنْتُمُ الْفُقَرَاءُ ۚ وَإِنْ تَتَوَلَّوْا يَسْتَبْدِلْ قَوْمًا غَيْرَكُمْ ثُمَّ لَا يَكُونُوا أَمْثَالَكُمْ»}}<ref> [[آیه ۳۸ محمد|سوره محمد، آیه ۳۸.]]</ref>؛ آری، شما همان گروهی هستید که برای انفاق در راه خدا دعوت می شوید، بعضی از شما بخل می ورزند و هر کس بخل ورزد، نسبت به خود بخل کرده است و خداوند بی نیاز است و شما همه نیازمندید. انسان های بخیل به خود بخل می ورزند؛ چراکه از همان فقری که از آن می ترسند به واسطه بخل زودتر مبتلا می شوند و در حالی که ثروت زیادی دارند نه غذای خوب می خورند و نه لباس خوب می پوشند و نه وسایل خوب برای زندگی خویش فراهم می کنند، این همان بخل ورزی به خویشتن است.<ref> مطهری، مرتضی؛ مجموعه آثار استاد شهید مطهری، ج۲۲، ص۹۹. </ref>
-*بخل، طوقی بر گردن بخیل در [[قیامت]]: «وَلَا يَحْسَبَنَّ الَّذِينَ يَبْخَلُونَ بِمَا آتَاهُمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ هُوَ خَيْرًا لَهُمْ ۖ بَلْ هُوَ شَرٌّ لَهُمْ ۖ سَيُطَوَّقُونَ مَا بَخِلُوا بِهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ...»؛ کسانی که بخل می ورزند و آنچه را خدا از فضل خویش به آنها داده، انفاق نمی کنند، گمان نکنند این کار به سود آنها است، بلکه برای آنها شر است؛ بزودی در روز قیامت، آنچه نسبت به آن بخل ورزیدند، همانند طوقی به گردنشان می افکنند.<ref> سوره آل عمران، آیه۱۸۰.</ref>
+*بخل، طوقی بر گردن بخیل در [[قیامت]]: {{متن قرآن|«وَلَا يَحْسَبَنَّ الَّذِينَ يَبْخَلُونَ بِمَا آتَاهُمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ هُوَ خَيْرًا لَهُمْ ۖ بَلْ هُوَ شَرٌّ لَهُمْ ۖ سَيُطَوَّقُونَ مَا بَخِلُوا بِهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ ...»}}<ref> [[آیه 180 سوره آل عمران|سوره آل عمران، آیه ۱۸۰.]]</ref>؛ کسانی که بخل می ورزند و آنچه را خدا از فضل خویش به آنها داده، انفاق نمی کنند، گمان نکنند این کار به سود آنها است، بلکه برای آنها شر است؛ بزودی در روز قیامت، آنچه نسبت به آن بخل ورزیدند، همانند طوقی به گردنشان می افکنند.
-*قرار گرفتن در سختیها: «وَأَمَّا مَنْ بَخِلَ وَاسْتَغْنَىٰ * وَكَذَّبَ بِالْحُسْنَىٰ * فَسَنُيَسِّرُهُ لِلْعُسْرَىٰ * وَمَا يُغْنِي عَنْهُ مَالُهُ إِذَا تَرَدَّىٰ»؛ اما کسی که بخل ورزد و از این راه بی نیازی طلبد و پاداش نیک (الهی) را انکار کند، بزودی او را در مسیر دشواری ها قرار می دهیم... .<ref> سوره لیل، آیات ۸-۱۰.</ref>
+*قرار گرفتن در سختیها: «{{متن قرآن|{{آیه|92|8}} 💠<ref>[[آیه 8 سوره لیل|سوره لیل، آیه ۸.]]</ref> {{آیه|92|9}}💠<ref>[[آیه 9 سوره لیل|همان، آیه ۹.]]</ref>{{آیه|92|10}}<ref>[[آیه 10 سوره لیل|همان، آیه ۱۰.]]</ref>}}»؛ اما کسی که بخل ورزد و از این راه بی نیازی طلبد و پاداش نیک (الهی) را انکار کند، بزودی او را در مسیر دشواری ها قرار می دهیم... .
 *افساری برای کارهای زشت: صفت بخل همچون افساری است که انسان را به سوی اعمال زشت و ناپسند می کشاند. به عنوان مثال انگیزه اصلی تبهکاری و فحشای [[قوم لوط]]، بخل و تنگ چشمی آنان بوده است.<ref>اسماعیلی یزدی، عباس؛ فرهنگ صفات، انتشارات مسجد مقدس جمکران، ۱۳۸۶، چاپ اول، ص۵۶۵.</ref> [[حضرت علی]] علیه السلام نیز در این مورد می فرماید: «بخل در بردارنده بدیهای هر عیبی است و افساری است که (بخیل) به وسیله آن به سوی هر بدی کشانده می شود.» <ref> بحارالانوار، ج۷۳، ص۳۰۷.</ref>
 *از بین رفتن [[آبرو]]: شخص بخیل از آنجا که آبرو و اعتبار در نزد مردم را، زیادی مال و ثروت می داند، با بخل ورزی سعی در جمع کردن مال می کند تا آبرویش حفظ شود، غافل از این که با این کار آبرویش را بر باد می دهد. حضرت علی علیه السلام می فرمایند: «بخیل آبروی خود را بیشتر از آنکه حفظ کند، از بین می برد.»<ref> غررالحکم، ص۲۹۲.</ref>
 *نداشتن دوست و رفیق: در دوستی و رفاقت، گذشتن از مال و کمک کردن در مواقع نیاز، لازم است و بخیل این خصلت را ندارد، پس دوستی هم نخواهد داشت. امام علی علیه السلام می فرماید: «بخیل هیچ دوستی ندارد.»<ref> تمیمی آمدی، عبدالواحد بن محمد؛ غررالحکم و دررالکلم، دفتر تبلیغات اسلامی قم، ۱۳۶۶ش، اول، ص۲۹۳.</ref>
-*بدگمانی نسبت به پروردگار: شخص بخیل از آنجا که به [[رزق]] رسانی و اعطای پروردگار خود یقین ندارد، احسان و بذل به نیازمندان را، کم شدن مالش می پندارد. [[امام صادق]] علیه السلام می فرماید: «حسب البخیل من بخله سوء الظن بربه، من ایقن بالخَلف جاد بالعطیه؛ از بخل ورزی انسان بخیل همین کافی است که نسبت به پروردگارش بدبین است، کسی که به جایگزین شدن انفاق و بخشش از طرف خداوند یقین داشته باشد، نیکو بخشش می‌کند.»<ref> بحارالانوار، ج۷۳، ص۳۰۷.</ref>
+*بدگمانی نسبت به پروردگار: شخص بخیل از آنجا که به [[رزق]] رسانی و اعطای پروردگار خود یقین ندارد، احسان و بذل به نیازمندان را، کم شدن مالش می پندارد. [[امام صادق]] علیه السلام می فرماید: {{متن حدیث|«حسب البخیل من بخله سوء الظن بربه، من ایقن بالخَلف جاد بالعطیه»}}؛ از بخل ورزی انسان بخیل همین کافی است که نسبت به پروردگارش بدبین است، کسی که به جایگزین شدن انفاق و بخشش از طرف خداوند یقین داشته باشد، نیکو بخشش می‌کند.»<ref> بحارالانوار، ج۷۳، ص۳۰۷.</ref>
-−
 ==عوامل بخل==
 [[جهل]] و نادانی ([[سوره آل عمران|آل عمران]]، آیه ۱۸۰)، ترس از تهیدستی ([[سوره اِسراء|اسراء]]، آیه ۱۰۰)، [[تکبر]] و تفاخر ([[سوره نساء|نساء]]، آیات ۳۶-۳۷؛ [[سوره حدید|حدید]]، آیات ۲۳-۲۴) و استغناء و بی نیازی از خدا ([[سوره لیل|لیل]]، آیه ۸)، از مهمترین عوامل بخل‌ورزی انسان است که در برخی آیات [[قرآن|قرآنی]] اشاره شده است.

@@ سطر ۱۳: / سطر ۱۳: @@
 [[رسول خدا]] (صلی الله علیه وآله) در معرفی انسان بخیل می‌فرماید: «... بخیل کسی است که خودش مصرف می‌کند اما به دیگران نمی بخشد.»<ref>بحار الانوار، ج ۶۵، ص ۳۵۶.</ref>
-از [[امام حسن علیه السلام|امام‌ حسن‌]] علیه السلام سئوال‌ شد که‌ معنای‌ بخل‌ چیست‌؟ حضرت‌ فرمود: «هو أن یری الرجل ما أنفقه تلفاً و ما أمسکه شرفاً؛ بخل‌ آن‌ است‌ که‌ انسان‌ خیال‌ کند آن‌ چه‌ را انفاق‌ کرده‌ و بخشیده‌، تلف‌ شده‌ است‌، و آن‌ چه‌ را که‌ به‌ دست‌ آورده‌ و خود نگه‌ می‌دارد و فقط‌ خود از آن‌ بهره‌مند می‌شود، شرف‌ و بزرگی‌ بپندارد».<ref>بحارالانوار، ج‌۷۵، ص‌۱۱۳.</ref>
+از [[امام حسن علیه السلام|امام‌ حسن‌]] علیه السلام سئوال‌ شد که‌ معنای‌ بخل‌ چیست‌؟ حضرت‌ فرمود: {{متن حدیث|«هو أن یری الرجل ما أنفقه تلفاً و ما أمسکه شرفاً»}}؛ بخل‌ آن‌ است‌ که‌ انسان‌ خیال‌ کند آن‌ چه‌ را انفاق‌ کرده‌ و بخشیده‌، تلف‌ شده‌ است‌، و آن‌ چه‌ را که‌ به‌ دست‌ آورده‌ و خود نگه‌ می‌دارد و فقط‌ خود از آن‌ بهره‌مند می‌شود، شرف‌ و بزرگی‌ بپندارد.<ref>بحارالانوار، ج‌۷۵، ص‌۱۱۳.</ref>
-−
 ==مذمت بخل در آیات و روایات==

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
 {{خوب}}
-'''«بُخل»''' در مقابل «[[سخاوت]]»، از رذایل اخلاقی است که انسان را از خرج کردن آنچه در اختیار اوست، بازمی‌دارد. در [[قرآن]] و [[حدیث|روایات]]، صفت بُخل به شدت مورد نکوهش قرار گرفته است. خودخواهی و مال دوستی همراه با آرزوی دراز، زمینه‌ساز بخل معرفی شده است.
+'''«بُخل»''' در مقابل «[[سخاوت]]»، از رذایل اخلاقی است که انسان را از خرج کردن آنچه در اختیار اوست، بازمی‌دارد. در [[قرآن]] و [[حدیث|روایات]]، صفت بُخل به شدت مورد نکوهش قرار گرفته است. خودخواهی و مال دوستی، از عوامل بخل معرفی شده است.
 ==معنای بخل==
@@ سطر ۱۳: / سطر ۱۳: @@
 [[رسول خدا]] (صلی الله علیه وآله) در معرفی انسان بخیل می‌فرماید: «... بخیل کسی است که خودش مصرف می‌کند اما به دیگران نمی بخشد.»<ref>بحار الانوار، ج ۶۵، ص ۳۵۶.</ref>
-از [[امام حسن علیه السلام|امام‌ حسن‌]] علیه السلام سئوال‌ شد که‌ معنای‌ بخل‌ چیست‌؟ حضرت‌ فرمود: «هو أن یری الرجل ما انفقه تلفاً، و ما امسکه شرفاً؛ بخل‌ آن‌ است‌ که‌ انسان‌ خیال‌ کند آن‌ چه‌ را انفاق‌ کرده‌ و بخشیده‌، تلف‌ شده‌ است‌، و آن‌ چه‌ را که‌ به‌ دست‌ آورده‌ و خود نگه‌ می‌دارد و فقط‌ خود از آن‌ بهره‌مند می‌شود، شرف‌ و بزرگی‌ بپندارد».<ref>بحارالانوار، ج‌۷۵، ص‌۱۱۳.</ref>
+از [[امام حسن علیه السلام|امام‌ حسن‌]] علیه السلام سئوال‌ شد که‌ معنای‌ بخل‌ چیست‌؟ حضرت‌ فرمود: «هو أن یری الرجل ما أنفقه تلفاً و ما أمسکه شرفاً؛ بخل‌ آن‌ است‌ که‌ انسان‌ خیال‌ کند آن‌ چه‌ را انفاق‌ کرده‌ و بخشیده‌، تلف‌ شده‌ است‌، و آن‌ چه‌ را که‌ به‌ دست‌ آورده‌ و خود نگه‌ می‌دارد و فقط‌ خود از آن‌ بهره‌مند می‌شود، شرف‌ و بزرگی‌ بپندارد».<ref>بحارالانوار، ج‌۷۵، ص‌۱۱۳.</ref>
 ==مذمت بخل در آیات و روایات==
-واژه «بخل» ۱۲ بار در [[قرآن کریم]] به صورت‌های مصدری، فعل ماضی و فعل مضارع به کار رفته است. البته در آیات قرآنی واژگانی چون «شُحّ» و «قتر» گاهی در همین مفهوم بخل نیز آمده است. بخل ورزی و پرهیز از [[انفاق]]، از صفات بسیار ناپسندی است که در [[قرآن]] و [[حدیث|روایات]] به شدت مورد نکوهش قرار گرفته است.
+واژه «بخل» ۱۲ بار در [[قرآن کریم]] به صورت‌های مصدری، فعل ماضی و فعل مضارع به کار رفته است. البته در آیات قرآنی واژگانی چون «شُحّ» و «قَتر» گاهی در همین مفهوم بخل نیز آمده است. بخل ورزی و پرهیز از [[انفاق]]، از صفات بسیار ناپسندی است که در [[قرآن]] و [[حدیث|روایات]] به شدت مورد نکوهش قرار گرفته است.
-*بخل از صفات کافران است: «آنها کسانی هستند که بخل می ورزند و مردم را به بخل دعوت می کنند و آنچه را خداوند از فضل و (رحمت) خود به آنها داده، کتمان می نمایند (این عمل، در حقیقت از کفرشان سرچشمه گرفته) و ما برای کافران، عذاب خوار کننده ای آماده کرده ایم.»<ref> سوره نساء، آیه۳۷. </ref>
+*بخل از صفات کافران است: «الَّذِينَ يَبْخَلُونَ وَيَأْمُرُونَ النَّاسَ بِالْبُخْلِ وَيَكْتُمُونَ مَا آتَاهُمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ ۗ وَأَعْتَدْنَا لِلْكَافِرِينَ عَذَابًا مُهِينًا»؛ آنها کسانی هستند که بخل می ورزند و مردم را به بخل دعوت می کنند و آنچه را خداوند از فضل و (رحمت) خود به آنها داده، کتمان می نمایند (این عمل، در حقیقت از کفرشان سرچشمه گرفته) و ما برای کافران، عذاب خوار کننده ای آماده کرده ایم.<ref> سوره نساء، آیه۳۷. </ref>
-*بخل مایه خسارت خود انسان است: «آری، شما همان گروهی هستید که برای انفاق در راه خدا دعوت می شوید، بعضی از شما بخل می ورزند و هر کس بخل ورزد، نسبت به خود بخل کرده است و خداوند بی نیاز است و شما همه نیازمندید.»<ref> سوره محمد، آیه ۳۸.</ref> انسان های بخیل به خود بخل می ورزند؛ چراکه از همان فقری که از آن می ترسند به واسطه بخل زودتر مبتلا می شوند و در حالی که ثروت زیادی دارند نه غذای خوب می خورند و نه لباس خوب می پوشند و نه وسایل خوب برای زندگی خویش فراهم می کنند، این همان بخل ورزی به خویشتن است.<ref> مطهری، مرتضی؛ مجموعه آثار استاد شهید مطهری، ج۲۲، ص۹۹. </ref>
+*بخل مایه خسارت خود انسان است: «هَا أَنْتُمْ هَٰؤُلَاءِ تُدْعَوْنَ لِتُنْفِقُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَمِنْكُمْ مَنْ يَبْخَلُ ۖ وَمَنْ يَبْخَلْ فَإِنَّمَا يَبْخَلُ عَنْ نَفْسِهِ ۚ وَاللَّهُ الْغَنِيُّ وَأَنْتُمُ الْفُقَرَاءُ ۚ وَإِنْ تَتَوَلَّوْا يَسْتَبْدِلْ قَوْمًا غَيْرَكُمْ ثُمَّ لَا يَكُونُوا أَمْثَالَكُمْ ...»؛ آری، شما همان گروهی هستید که برای انفاق در راه خدا دعوت می شوید، بعضی از شما بخل می ورزند و هر کس بخل ورزد، نسبت به خود بخل کرده است و خداوند بی نیاز است و شما همه نیازمندید.<ref> سوره محمد، آیه ۳۸.</ref> انسان های بخیل به خود بخل می ورزند؛ چراکه از همان فقری که از آن می ترسند به واسطه بخل زودتر مبتلا می شوند و در حالی که ثروت زیادی دارند نه غذای خوب می خورند و نه لباس خوب می پوشند و نه وسایل خوب برای زندگی خویش فراهم می کنند، این همان بخل ورزی به خویشتن است.<ref> مطهری، مرتضی؛ مجموعه آثار استاد شهید مطهری، ج۲۲، ص۹۹. </ref>
-*بخل، طوقی بر گردن بخیل در [[قیامت]]: «کسانی که بخل می ورزند و آنچه را خدا از فضل خویش به آنها داده، انفاق نمی کنند، گمان نکنند این کار به سود آنها است، بلکه برای آنها شر است؛ بزودی در روز قیامت، آنچه نسبت به آن بخل ورزیدند، همانند طوقی به گردنشان می افکنند.»<ref> سوره آل عمران، آیه۱۸۰.</ref>
+*بخل، طوقی بر گردن بخیل در [[قیامت]]: «وَلَا يَحْسَبَنَّ الَّذِينَ يَبْخَلُونَ بِمَا آتَاهُمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ هُوَ خَيْرًا لَهُمْ ۖ بَلْ هُوَ شَرٌّ لَهُمْ ۖ سَيُطَوَّقُونَ مَا بَخِلُوا بِهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ...»؛ کسانی که بخل می ورزند و آنچه را خدا از فضل خویش به آنها داده، انفاق نمی کنند، گمان نکنند این کار به سود آنها است، بلکه برای آنها شر است؛ بزودی در روز قیامت، آنچه نسبت به آن بخل ورزیدند، همانند طوقی به گردنشان می افکنند.<ref> سوره آل عمران، آیه۱۸۰.</ref>
-*قرار گرفتن در سختیها: «اما کسی که بخل ورزد و از این راه بی نیازی طلبد و پاداش نیک (الهی) را انکار کند، بزودی او را در مسیر دشواری ها قرار می دهیم.»<ref> سوره لیل، آیات ۸-۱۰.</ref>
+*قرار گرفتن در سختیها: «وَأَمَّا مَنْ بَخِلَ وَاسْتَغْنَىٰ * وَكَذَّبَ بِالْحُسْنَىٰ * فَسَنُيَسِّرُهُ لِلْعُسْرَىٰ * وَمَا يُغْنِي عَنْهُ مَالُهُ إِذَا تَرَدَّىٰ»؛ اما کسی که بخل ورزد و از این راه بی نیازی طلبد و پاداش نیک (الهی) را انکار کند، بزودی او را در مسیر دشواری ها قرار می دهیم... .<ref> سوره لیل، آیات ۸-۱۰.</ref>
 *افساری برای کارهای زشت: صفت بخل همچون افساری است که انسان را به سوی اعمال زشت و ناپسند می کشاند. به عنوان مثال انگیزه اصلی تبهکاری و فحشای [[قوم لوط]]، بخل و تنگ چشمی آنان بوده است.<ref>اسماعیلی یزدی، عباس؛ فرهنگ صفات، انتشارات مسجد مقدس جمکران، ۱۳۸۶، چاپ اول، ص۵۶۵.</ref> [[حضرت علی]] علیه السلام نیز در این مورد می فرماید: «بخل در بردارنده بدیهای هر عیبی است و افساری است که (بخیل) به وسیله آن به سوی هر بدی کشانده می شود.» <ref> بحارالانوار، ج۷۳، ص۳۰۷.</ref>
 *از بین رفتن [[آبرو]]: شخص بخیل از آنجا که آبرو و اعتبار در نزد مردم را، زیادی مال و ثروت می داند، با بخل ورزی سعی در جمع کردن مال می کند تا آبرویش حفظ شود، غافل از این که با این کار آبرویش را بر باد می دهد. حضرت علی علیه السلام می فرمایند: «بخیل آبروی خود را بیشتر از آنکه حفظ کند، از بین می برد.»<ref> غررالحکم، ص۲۹۲.</ref>
@@ سطر ۲۹: / سطر ۲۹: @@
 ==عوامل بخل==
-جهل و نادانی (آل عمران، آیه۱۸۰)، ترس از تهیدستی و توهم آن (اسراء، آیه۱۰۰)، تکبر و تفاخر (نساء آیات ۶۳ و ۷۳؛ حدید، آیات ۲۲ و ۴۲) استغناء و بی نیازی از خدا (لیل، آیه ۸) از مهمترین عوامل بخل ورزی انسان است که در آیات قرآنی بیان شده است.
+[[جهل]] و نادانی ([[سوره آل عمران|آل عمران]]، آیه ۱۸۰)، ترس از تهیدستی ([[سوره اِسراء|اسراء]]، آیه ۱۰۰)، [[تکبر]] و تفاخر ([[سوره نساء|نساء]]، آیات ۳۶-۳۷؛ [[سوره حدید|حدید]]، آیات ۲۳-۲۴) و استغناء و بی نیازی از خدا ([[سوره لیل|لیل]]، آیه ۸)، از مهمترین عوامل بخل‌ورزی انسان است که در برخی آیات [[قرآن|قرآنی]] اشاره شده است.
 *خودخواهی: گاهی انسان در فکر و تلاش برای خودش است اما نه فقط به اندازه ای که بخواهد زندگی کند، بلکه هدفش بیشتر جمع کردن است. به عنوان مثال کبوتری که دانه جمع می کند برای اینکه سیر شود، امری طبیعی است و اگر بشر در این حد باشد عادی است، ولی یک وقت انسان گرفتار [[حرص]] و آز می شود، اینجا دیگر صحبت این نیست که می خواهد برای زندگی خود فعالیت کند، بلکه فقط برای اینکه جمع کند تلاش می کند، چنین آدمی در جایی که می خواهد ببخشد یا احسان کند، دچار بخل می شود، که یک بیماری روانی است.<ref> مطهری، مرتضی؛ مجموعه آثار شهید مطهری، انتشارات صدرا، ج۲۳، ص۲۲۹.</ref>
@@ سطر ۵۲: / سطر ۵۴: @@
 ==منابع==
-* "بخل"، [http://www.pajoohe.ir دانشنامه پژوهه]، ایمان یزدانی نیا، تاریخ بازیابی: ۲۶ تیر ۱۳۹۱.
+*"بخل"، [http://www.pajoohe.ir دانشنامه پژوهه]، ایمان یزدانی نیا، تاریخ بازیابی: ۲۶ تیر ۱۳۹۱.
-* "بخیل"، [https://www.pasokhgoo.ir/node/1508 پایگاه مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی].
+*"بخیل"، [https://www.pasokhgoo.ir/node/1508 پایگاه مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی].
 [[رده:اخلاق اجتماعی]]
 [[رده:صفات ناپسند]]

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
 {{خوب}}
+بخل صفتی اخلاقی است که انسان را از خرج کردن آنچه در تحت اختیار اوست، منع می‌کند. در اسلام بخل به شدت نکوهش شده است. خودخواهی و مال دوستی همراه با آرزوی دراز، زمینه ساز بخل معرفی شده است
 ==معنای بخل==
@@ سطر ۲۳: / سطر ۲۳: @@
 # خودخواهی: گاهی انسان در فکر و تلاش برای خودش است اما نه فقط به اندازه ای که بخواهد زندگی کند، بلکه هدفش بیشتر جمع کردن است. به عنوان مثال کبوتری که دانه جمع میکند برای اینکه سیر شود، امری طبیعی است و اگر بشر در این حد باشد عادی است ولی یک وقت انسان گرفتار حرص و آز می شود اینجا دیگر صحبت این نیست که می خواهد برای زندگی خود فعالیت کند بلکه فقط برای اینکه جمع کند، تلاش می کند، چنین آدمی در جایی که می خواهد ببخشد یا احسان کند، دچار بخل می شود،که یک بیماری روانی است.<ref> مطهری، مرتضی؛ مجموعه آثار شهید مطهری، انتشارات صدرا، ج23، ص229.</ref>
-# مال دوستی همراه با آرزوی دراز:این افراد با این خصوصیات فقط به کسب مال و ثروت و حفظ آن می اندیشند، از این رو دچار بخل می شوند.<ref> نراقی، مهدی؛ ترجمه جامعالسعادات، کریم فیضی، انتشارات قائمآلمحمد علیه السلام، اول، 1385ش، ج1، ص680.</ref>
+# مال دوستی همراه با آرزوی دراز:این افراد با این خصوصیات فقط به کسب مال و ثروت و حفظ آن می اندیشند، از این رو دچار بخل می شوند.<ref> نراقی، مهدی؛ ترجمه جامع السعادات، کریم فیضی، انتشارات قائم آل محمد علیه السلام، اول، 1385ش، ج1، ص680.</ref>
 ==انواع بخل<ref>طیب، سید عبدالحسین؛ اطیب البیان فی تفسیر القرآن، انتشارات اسلام، 1378ش، دوم، ج12، ص438.</ref>==

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۹ ژانویهٔ ۲۰۱۶، ساعت ۱۲:۳۴
سطر ۱:		سطر ۱:
−	{{~~الگو:منبع الکترونیکی پایگاه معتبر~~}}	+	{{خوب}}

	==معنای بخل==		==معنای بخل==

@@ سطر ۹۸: / سطر ۹۸: @@
 <references/>
 ==منابع==
-[http://www.pajoohe.com/fa/index.php?Page=definition&UID=38450  ایمان یزدانی نیا، بخل، سایت پژوهشکده باقر العلوم(ع)( بخش فرهنگ علوم انسانی و اسلامی)]، تاریخ بازیابی : 26 تیر 1391.
+[http://www.pajoohe.com/fa/index.php?Page=definition&UID=38450  بخل، ایمان یزدانی نیا، سایت پژوهشکده باقر العلوم(ع)( بخش فرهنگ علوم انسانی و اسلامی)]، تاریخ بازیابی : 26 تیر 1391.
 [[رده:اخلاق اجتماعی]]
 [[رده:صفات ناپسند]]