https://wiki.ahlolbait.com/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%A8%D8%AD%D8%B1%E2%80%8C_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%B1%D9%81_%28%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8%29 2026-05-20T06:48:44Z تاریخچهٔ ویرایش‌های این صفحه در ویکی MediaWiki 1.32.0 https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%A8%D8%AD%D8%B1%E2%80%8C_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%B1%D9%81_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8)&diff=141397&oldid=prev 2022-07-19T11:26:16Z

<p></p> <table class="diff diff-contentalign-right" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۹ ژوئیهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۱:۲۶</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1" >سطر ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۱:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''«بحر‌ المعارف»''' مهم‌‌ترین کتاب [[ملا عبدالصمد همدانی]] (م، ۱۲۱۶ ق) در [[عرفان]] و [[تصوف]] به زبان فارسی و عربی است. این کتاب، بازگو کنندۀ ایام سلوک معنوی مؤلف است که آن را در اواخر عمر، در [[کربلا]] تألیف کرده است. وی در اثبات تصوف و تعالیم آن، بر ضد مخالفانش، دلایلی نقلی از [[قرآن]] و [[حدیث|احادیث]] آورده است.  </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''«بحر‌ المعارف»''' مهم‌‌ترین کتاب [[ملا عبدالصمد همدانی]] (م، ۱۲۱۶ ق)<ins class="diffchange diffchange-inline">، </ins>در [[عرفان]] و [[تصوف]] به زبان فارسی و عربی است. این کتاب، بازگو کنندۀ ایام سلوک معنوی مؤلف است که آن را در اواخر عمر، در [[کربلا]] تألیف کرده است. وی در اثبات تصوف و تعالیم آن، بر ضد مخالفانش، دلایلی نقلی از [[قرآن]] و [[حدیث|احادیث]] آورده است.  </div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{مشخصات کتاب</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{مشخصات کتاب</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l65" >سطر ۶۵:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۶۵:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*[http://erfanvahekmat.com/%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87/%D8%A8%D8%AD%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%B1%D9%81_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8) &quot;بحر المعارف&quot;، پایگاه عرفان و حکمت].</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*[http://erfanvahekmat.com/%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87/%D8%A8%D8%AD%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%B1%D9%81_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8) &quot;بحر المعارف&quot;، پایگاه عرفان و حکمت].</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*[[دانشنامه جهان اسلام (کتاب)|دانشنامه جهان اسلام]]، مدخل &quot;همدانی، عبدالصمد&quot; از شهرام پازوکی.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*[[دانشنامه جهان اسلام (کتاب)|دانشنامه جهان اسلام]]، مدخل &quot;همدانی، عبدالصمد&quot; از شهرام پازوکی.</div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:کتاب‌های عرفانی]]</ins></div></td></tr> </table>

مهدی موسوی https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%A8%D8%AD%D8%B1%E2%80%8C_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%B1%D9%81_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8)&diff=141396&oldid=prev 2022-07-19T11:23:45Z

<p></p> <a href="https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%A8%D8%AD%D8%B1%E2%80%8C_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%B1%D9%81_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8)&amp;diff=141396&amp;oldid=141394">نمایش تغییرات</a>

مهدی موسوی https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%A8%D8%AD%D8%B1%E2%80%8C_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%B1%D9%81_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8)&diff=141394&oldid=prev 2022-07-19T10:39:20Z

<p></p> <table class="diff diff-contentalign-right" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۹ ژوئیهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۰:۳۹</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1" >سطر ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۱:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مهم‌‌ترین کتاب ملا عبدالصمد در تصوف و <del class="diffchange diffchange-inline">حکمت عملی، «بحر‌ المعارف» است. این کتاب، که </del>به فارسی مخلوط به عربی <del class="diffchange diffchange-inline">است، </del>بازگو کنندۀ ایام سلوک معنوی مؤلف است <del class="diffchange diffchange-inline">و </del>وی آن را در اواخر عمر، در کربلا تألیف کرده است.  </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">'''«بحر‌ المعارف»''' </ins>مهم‌‌ترین کتاب <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>ملا عبدالصمد <ins class="diffchange diffchange-inline">همدانی]] (م، ۱۲۱۶ ق) </ins>در <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>تصوف<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>و <ins class="diffchange diffchange-inline">[[عرفان]] </ins>به <ins class="diffchange diffchange-inline">زبان </ins>فارسی مخلوط به عربی <ins class="diffchange diffchange-inline">است. این کتاب، </ins>بازگو کنندۀ ایام سلوک معنوی مؤلف است <ins class="diffchange diffchange-inline">که </ins>وی آن را در اواخر عمر، در <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>کربلا<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>تألیف کرده <ins class="diffchange diffchange-inline">است. وی در اثبات تصوف و تعالیم آن، بر ضد مخالفانش، دلایلی نقلی از [[قرآن]] و [[حدیث|احادیث]] آورده </ins>است.  </div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">عبد‌الصمد </del>در <del class="diffchange diffchange-inline">تألیف این کتاب علاوه بر استفاده </del>از <del class="diffchange diffchange-inline">بسیاری کتابهای عرفان عملی و نظری، مطالب خود را </del>به <del class="diffchange diffchange-inline">آیات </del>و <del class="diffchange diffchange-inline">احادیث نیز مستند کرده </del>است. در <del class="diffchange diffchange-inline">این </del>کتاب از <del class="diffchange diffchange-inline">مشایخ تصوف، مانند معروف کرخی و جنید و نجم‌الدین کبری نیز اقوال بسیاری ذکر شده است</del>.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">== مؤلف ==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">[[ملا عبدالصمد همدانی]] (م، ۱۲۱۶ ق) فقيه، متکلم، عارف و اديب قرن 13 هجری است. وي با بعضي از مشايخ [[تصوف|تصوّف]] </ins>در <ins class="diffchange diffchange-inline">[[کربلا]] ملاقات داشته و </ins>از <ins class="diffchange diffchange-inline">آنها </ins>به <ins class="diffchange diffchange-inline">تلقين ذکر </ins>و <ins class="diffchange diffchange-inline">فکر مشرّف گشته </ins>است. در کتاب <ins class="diffchange diffchange-inline">«بحرالمعارف» تأثيرپذيري او </ins>از <ins class="diffchange diffchange-inline">تصوّف کاملا هويداست</ins>.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">بحرالمعارف، </del>در <del class="diffchange diffchange-inline">جمع تصوف </del>و <del class="diffchange diffchange-inline">تشیع، در همان مسیر «جامع الاسرار» </del>سید <del class="diffchange diffchange-inline">حیدر آملی است </del>و <del class="diffchange diffchange-inline">یکی از منابع بحر المعارف نیز </del>بوده است. <del class="diffchange diffchange-inline">بخشهایی از جلد اول </del>و <del class="diffchange diffchange-inline">به‌خصوص جلد دوم </del>کتاب <del class="diffchange diffchange-inline">بحر المعارف </del>در <del class="diffchange diffchange-inline">موضوع ولایت </del>و <del class="diffchange diffchange-inline">شئون آن، بنا بر سیاق عارفان است. وی در این اثر خواسته است </del>از <del class="diffchange diffchange-inline">منظر ولایت، تصوف را اثبات و تعالیم آن را تفسیر کند</del>.  </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">ملا عبدالصمد </ins>در <ins class="diffchange diffchange-inline">علوم ظاهر شاگرد [[وحید بهبهانی|وحيد بهبهاني]] </ins>و <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>سید <ins class="diffchange diffchange-inline">علی طباطبایی|سيد علي طباطبایی]] صاحب [[ریاض المسائل (کتاب)|رياض المسائل]] بود </ins>و <ins class="diffchange diffchange-inline">مورد اعتماد [[علامه بحرالعلوم]] </ins>بوده است. <ins class="diffchange diffchange-inline">او نزدیک سی سال در کربلا بر مسند [[اجتهاد]] و [[فتوا]] و تدریس نشست، </ins>و <ins class="diffchange diffchange-inline">در همان سالها کتبی در علوم مختلف اسلامی نوشت. '''بحرالمعارف'''، بحر‌ الحقائق، رساله ای در غنا، شرح [[معارج الاصول (</ins>کتاب<ins class="diffchange diffchange-inline">)|معارج الاصول]]، فی العشق الالهی و کتابی </ins>در <ins class="diffchange diffchange-inline">لغت </ins>و <ins class="diffchange diffchange-inline">دیوان شعر، </ins>از <ins class="diffchange diffchange-inline">تألیفات اوست</ins>.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">بحر المعارف از حیث ترتیب بابها و فصول و ذکر عناوین تا حدی </del>به <del class="diffchange diffchange-inline">کتاب «مرصاد العباد» نجم‌الدین رازی شباهت دارد، با این تفاوت که شرح و تفصیل مطالب مبتنی بر عقاید و مأثورات شیعه است، چنانکه مثلاً </del>در <del class="diffchange diffchange-inline">جلد اول، </del>در <del class="diffchange diffchange-inline">مبحث «شرایط شیخ </del>و <del class="diffchange diffchange-inline">مرشد» و «بحثی جامع در امامت»، دربارۀ مناقب حضرت علی علیه‌السلام و اثبات امامت </del>آن <del class="diffchange diffchange-inline">حضرت سخن گفته‌است</del>.  </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">ملا عبدالصمد همدانی در حملۀ دوم [[وهابیت|وهابيان]] </ins>به <ins class="diffchange diffchange-inline">کربلاي معلا </ins>در <ins class="diffchange diffchange-inline">روز غدير سال ۱۲۱۶ قمری به [[شهادت </ins>در <ins class="diffchange diffchange-inline">راه خدا|شهادت]] نائل آمده است </ins>و <ins class="diffchange diffchange-inline">خود پيش از </ins>آن <ins class="diffchange diffchange-inline">مکرر مي‌فرموده: به زودي محاسن سفيدم به خون سرم خضاب خواهد شد</ins>.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">مؤلف در این اثر با لحنی توأم با مهر و محبت، اکثر مطالب را با عبارت «ای عزیز» آغاز کرده که یادآور </del>کتاب <del class="diffchange diffchange-inline">انسان کامل عزیزالدین نسفی است؛ اما، </del>به <del class="diffchange diffchange-inline">شیوۀ متکلمان شیعه، لحن جدلی نیز دارد</del>. <del class="diffchange diffchange-inline">وی در اثبات تصوف </del>و <del class="diffchange diffchange-inline">تعالیم آن، بر ضد مخالفانش، دلایلی نقلی </del>از <del class="diffchange diffchange-inline">قرآن و احادیث و روایات آورده است</del>.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">== محتوای کتاب ==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>کتاب <ins class="diffchange diffchange-inline">«بحرالمعارف» طبق تصريح نويسنده مشتمل است بر مباحث «حکمت اربعۀ عمليّه» يعني: ۱. تهذيب اخلاق ظاهر ۲. پيرايش نفس از رذائل ۳. آرايش درون </ins>به <ins class="diffchange diffchange-inline">فضائل ۴</ins>. و <ins class="diffchange diffchange-inline">نتيجه‌اي که </ins>از <ins class="diffchange diffchange-inline">اينها بهرۀ نفس مي‌گردد</ins>.  </div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">منابع</del></div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">اين کتاب مشتمل بر يک مقدمه کوتاه و ۱۲۶ فصل است. شمارگان و عناوين فصل‌ها را مصحح محترم افزوده‌اند. با نگاهي گذرا به عناوين فصول به دست مي‌آيد که نيمي از کتاب به مباحث [[علم کلام|کلامي]] و به‌ويژه بحث [[امامت]] پرداخته و نيمي ديگر در [[عرفان]] و [[تصوف|تصوّف]] است.</ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">پایگاه شعائر</del></div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">[[ملا عبدالصمد همدانی|عبد‌الصمد همدانی]] در تألیف کتاب «بحرالمعارف» علاوه بر استفاده از بسیاری کتابهای عرفان عملی و نظری، در اثبات تصوف و تعالیم آن، مطالب خود را به [[آیه|آیات]] و [[احادیث]] نیز مستند کرده است. در این کتاب از مشایخ تصوف، مانند معروف کرخی و جنید و نجم‌الدین کبری نیز اقوال بسیاری ذکر شده است.</ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>دانشنامه جهان <del class="diffchange diffchange-inline">اسلام، </del>مدخل &quot;همدانی، عبدالصمد&quot; از شهرام پازوکی</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">بحرالمعارف، در جمع تصوف و [[شیعه|تشیع]]، در همان مسیر «جامع الاسرار» سید حیدر آملی است و یکی از منابع بحر المعارف نیز بوده است. بخشهایی از جلد اول و به‌خصوص جلد دوم کتاب بحر المعارف در موضوع ولایت و شئون آن، بنا بر سیاق عارفان است. وی در این اثر خواسته است از منظر [[ولایت]]، تصوف را اثبات و تعالیم آن را تفسیر کند. </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">بحر المعارف از حیث ترتیب بابها و فصول و ذکر عناوین تا حدی به کتاب «مرصاد العباد» نجم‌الدین رازی شباهت دارد، با این تفاوت که شرح و تفصیل مطالب مبتنی بر عقاید و مأثورات [[شیعه]] است، چنانکه مثلاً در جلد اول، در مبحث «شرایط شیخ و مرشد» و «بحثی جامع در امامت»، دربارۀ مناقب [[امام علی علیه السلام|حضرت علی]] علیه‌السلام و اثبات [[امامت]] آن حضرت سخن گفته‌است. </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">مؤلف در این اثر با لحنی توأم با مهر و محبت، اکثر مطالب را با عبارت «ای عزیز» آغاز کرده که یادآور کتاب انسان کامل عزیزالدین نسفی است؛ اما، به شیوۀ متکلمان شیعه، لحن جدلی نیز دارد. </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">== ویژگی های کتاب ==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">نقاط قوت کتاب:</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">* ۱. برترين نقطۀ قوت کتاب استشهادات فراواني است که نويسنده در مباحث گوناگون عرفاني به متونِ اصلي دين يعني کتاب و سنّت دارد. فهرست آيات و روايات پايانِ کتاب نشانگر احاطۀ وسيع مؤلف به قرآن و روايات و تلاش پي‌گير او در زمينۀ مستندسازي مطالب عرفاني است. فقط در جلد اول کتاب به بيش از ۲۵۰ آيه و ۶۵۰ روايت استناد و استشهاد کرده است که جاي اعجاب و تقدير دارد.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">* ۲. کتاب به دست عالمي شيعي كه ميان ظاهر و باطن و معقول و منقول جمع كرده بوده، نگاشته شده است و نگرش شيعي در آن موج مي‌زند.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">* ۳. توجه کتاب به امّهات مباحث عرفاني برگ زرين ديگري است.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">* ۴. دقائق و ظرائف عرفاني کتاب را منبعي براي محققان ساخته كه ما نيز در اين نوشتار از آنها سود برده‌ايم.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">نقاط ضعف کتاب:</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">* ۱. پاره‌اي مطالب موهون و سست که در مقدمۀ مصحح محترم هم، به آن اشاره شده است.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">* ۲. تأثر کتاب از پاره‌اي آموزه‌هاي تصوّف که قابل تأييد نيست.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">* ۳. ذکر منقولات مردود بدون اشاره به وجه ردّ آنها به گونه‌اي که خواننده چنين گمان مي‌كند که نويسنده پذيراي مطلب است و نقدي بر آن ندارد. مصحح محترم در پاره‌اي موارد اين منقولات را نقد كرده است.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">* ۴. عاري بودن کتاب از هرگونه نظم منطقي در چينش مطالب، مثلاً جلد نخست کتاب با بحث «شرايط استجابت دعا» آغاز مي‌شود و سپس بحث «لزوم ذکر مشايخ» و آن‌گاه بحث «تحصيل دوستان ايماني» و سپس «لزوم يادآوري گناهان و جلوگيري از خودبيني» و بعد بحث «زيارت مشاهد اولياء» و سپس بحث «فضيلت و صفات شيعه» و همين‌طور ... مي‌آيد در فصل ۱۴ به «راه‌هاي رسيدن به خدا» مي‌رسيم که منطقاً بايد فصل اول مي‌بود.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">* ۵. اين کتاب در حقيقت دو کتاب در يک کتاب است. کتابي در عرفان و کتابي در مبحث امامت از علم کلام و متاسفانه مباحث در دو بخش مستقل، مورد بررسي قرار نگرفته است.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">== منابع ==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">* [http://erfanvahekmat.com/%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87/%D8%A8%D8%AD%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%B1%D9%81_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8) &quot;بحر المعارف&quot;، پایگاه عرفان و حکمت].</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">* [[دانشنامه جهان اسلام (کتاب)|</ins>دانشنامه جهان <ins class="diffchange diffchange-inline">اسلام]]، </ins>مدخل &quot;همدانی، عبدالصمد&quot; از شهرام پازوکی<ins class="diffchange diffchange-inline">.</ins></div></td></tr> </table>

مهدی موسوی https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%A8%D8%AD%D8%B1%E2%80%8C_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%B1%D9%81_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8)&diff=141387&oldid=prev 2022-07-19T08:36:43Z

<p>صفحه‌ای تازه حاوی «مهم‌‌ترین کتاب ملا عبدالصمد در تصوف و حکمت عملی، «بحر‌ المعارف» است. این کت...» ایجاد کرد</p> <p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>مهم‌‌ترین کتاب ملا عبدالصمد در تصوف و حکمت عملی، «بحر‌ المعارف» است. این کتاب، که به فارسی مخلوط به عربی است، بازگو کنندۀ ایام سلوک معنوی مؤلف است و وی آن را در اواخر عمر، در کربلا تألیف کرده است. <br /> <br /> عبد‌الصمد در تألیف این کتاب علاوه بر استفاده از بسیاری کتابهای عرفان عملی و نظری، مطالب خود را به آیات و احادیث نیز مستند کرده است. در این کتاب از مشایخ تصوف، مانند معروف کرخی و جنید و نجم‌الدین کبری نیز اقوال بسیاری ذکر شده است.<br /> <br /> بحرالمعارف، در جمع تصوف و تشیع، در همان مسیر «جامع الاسرار» سید حیدر آملی است و یکی از منابع بحر المعارف نیز بوده است. بخشهایی از جلد اول و به‌خصوص جلد دوم کتاب بحر المعارف در موضوع ولایت و شئون آن، بنا بر سیاق عارفان است. وی در این اثر خواسته است از منظر ولایت، تصوف را اثبات و تعالیم آن را تفسیر کند. <br /> <br /> بحر المعارف از حیث ترتیب بابها و فصول و ذکر عناوین تا حدی به کتاب «مرصاد العباد» نجم‌الدین رازی شباهت دارد، با این تفاوت که شرح و تفصیل مطالب مبتنی بر عقاید و مأثورات شیعه است، چنانکه مثلاً در جلد اول، در مبحث «شرایط شیخ و مرشد» و «بحثی جامع در امامت»، دربارۀ مناقب حضرت علی علیه‌السلام و اثبات امامت آن حضرت سخن گفته‌است. <br /> <br /> مؤلف در این اثر با لحنی توأم با مهر و محبت، اکثر مطالب را با عبارت «ای عزیز» آغاز کرده که یادآور کتاب انسان کامل عزیزالدین نسفی است؛ اما، به شیوۀ متکلمان شیعه، لحن جدلی نیز دارد. وی در اثبات تصوف و تعالیم آن، بر ضد مخالفانش، دلایلی نقلی از قرآن و احادیث و روایات آورده است.<br /> <br /> منابع<br /> <br /> پایگاه شعائر<br /> <br /> دانشنامه جهان اسلام، مدخل &quot;همدانی، عبدالصمد&quot; از شهرام پازوکی</div>

مهدی موسوی