بانوان عالمه و آثار آنها (کتاب) - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

مهدی موسوی در ‏۷ ژانویهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۲:۲۷

2023-01-07T12:27:40Z

Zamani در ‏۲۷ ژوئیهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۰۷:۳۸

2020-07-27T07:38:01Z

History of islam: صفحه‌ای تازه حاوی «بانوان عالمه و آثار آنها == معرفى اجمالى == '''بانو...» ایجاد کرد

2017-11-18T12:15:05Z

صفحه‌ای تازه حاوی «بندانگشتی|بانوان عالمه و آثار آنها == معرفى اجمالى == '''بانو...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

[[پرونده:Ketab162.jpg|بندانگشتی|بانوان عالمه و آثار آنها]]

== معرفى اجمالى ==

'''بانوان عالمه و آثار آنها'''، از انتشارات معاونت پژوهش مركز مديريت حوزه‌هاى علميه خواهران است، وليكن نويسنده‌اش مشخص نشده است.

== ساختار ==

اثر حاضر متأسفانه مقدمه ندارد و از متن اصلى شامل معرفى تعداد 111 نفر از بانوان دانشور از قرن اول تا قرن پانزدهم هجرى قمرى، به‌صورت اختصار تشكيل شده، ولى هيچ‌كسى از قرن دهم شناسايى نشده است. مشخصات و چگونگى‌هاى نگارش اين كتاب (زمان، مكان، اهداف، مشكلات و...) توضيح داده نشده است.

== گزارش محتوا ==

براى آشنايى با روش و محتواى كتاب حاضر، توجه به برخى از مطالب جالب آن سودمند است:

#خديجه (محدث، متوفى سال 10ق) دختر خويلد، بانويى بافضيلت از بانوان شرافتمند و بزرگوار، اولين كسى بود كه اسلام آورد و همواره حامى و پشتيبان همسرش رسول خدا(ص) بود و از بذل جان و مال در راه دين خدا و پيامبرش دريغ نداشت. وى 68 سال قبل از هجرت (پانزده سال قبل از عام الفيل) به دنيا آمد. مادرش فاطمه دختر زائده است. خديجه بانويى تاجر و شرافتمند و ثروتمند بود. وى مردان را به اجاره مى‌گرفت و به آنها سرمايه مى‌داد كه به مضاربه تجارت كنند. عموهاى پيامبر(ص) كه قصد داشتند همسرى براى آن حضرت بگيرند، نزد خديجه رفتند و از وى خواستند تا سرمايه‌اى در اختيار نبى گرامى كه آن زمان جوانى پاك و ستوده بود قرار دهد تا با آن به تجارت رود و با سود حاصل از اين تجارت ازدواج كند. خديجه چون به صفات حضرت واقف شد، وى را براى تجارت به شام فرستاد. در طى سفر، ميسره (غلام خديجه) معجزات و كراماتى از حضرت مشاهده كرد و از راهبى شنيد كه وى پيغمبر خداست. ميسره پس از بازگشت همه آنچه را كه شنيده بود به اطلاع خديجه رساند. شوق و رغبت خديجه به حضرت بيشتر شد و در نهايت به رسول‌الله(ص) ارادت و علاقه خويش را ابراز داشت و پيشنهاد ازدواج داد و به رسول خدا(ص) عرض كرد: «به سبب خويشاوندى‌ات با من، و شرف و بزرگى و امانت‌دارى‌ات در ميان قوم و اخلاق نيكو و راستگويى‌ات، مايلم با تو ازدواج كنم». تنها همين شرف و بزرگى وى را بسنده است كه مادر دخترى چون فاطمه زهرا(ع) است.<ref>ر.ك: متن كتاب، ص1</ref>
#آمنه بيگم مجلسى (عالم، فقيه، محدث، متوفى قرن 12ق)، از زنان عالم، محدث و فقيه است. وى دختر ملا [[مجلسی، محمدتقی|محمدتقى مجلسى]] و خواهر علامه [[مجلسی، محمدباقر بن محمدتقی|محمدباقر مجلسى]] است و از زنان عالم، محدث و فقيه است. آمنه بيگم از كمال و جمال برخوردار بود. وى در خانواده علم و فضيلت و تقوا پرورش يافت و مدارج ترقى را تا درجه اجتهاد به‌سرعت پيمود. پدرش، ملا محمدصالح مازندرانى را كه از افاضل شاگردان خود و مردى تهيدست، ولى باتقوا و مورد احترام و علاقه و اعتمادش بود، جهت ازدواج به او پيشنهاد كرد و آمنه بيگم نيز با اين بيان كه «فقر و تنگدستى عيب مردان نيست»، موافقتش را با اين ازدواج اعلام داشت.<ref>ر.ك: همان، ص42</ref>
#ملا فضّه (عالم، اديب، زنده تا سال 1249ق)، فرزند شيخ احمد بلاغى و همسر شيخ حسن بلاغى از زنان عالم، فاضل، اديب و خوشنويس بود. به نوشته «[[أعيان الشيعة (12 جلدی)|أعيان الشيعة]]»، وى قرآن و ادبيات عربى را نزد پدرش و فقه و اصول را نزد علماى خانواده‌اش فراگرفت و از آنان اجازه دريافت كرد. سرپرستى تدريس اصول و فقه و حديث را برعهده داشت و بعضى از طلاب در درس او حاضر مى‌شدند و برخى علما كتاب «قوانين» [[میرزای قمی، ابوالقاسم بن محمدحسن|ميرزاى قمى]] را نزد او خواندند؛ زيرا او از ميرزا اجازه داشت. به نوشته حسن صدر در «تكملة أمل الآمل»، اين بانوى فاضل و جليل خط خوشى داشت و خانواده‌اش از راه استنساخ او امرار معاش مى‌كردند. بعضى كتاب‌ها را به خط خودش نوشته است كه از جمله آنها «كشف الغطاء» و «كفايه» حاج [[سبزواری، هادی|ملا هادى سبزوارى]] است.<ref>ر.ك: همان، ص45</ref>
#بى‌بى عالم خراسانى (دانشمند، پارسا، متوفى سال 1335ق) و دختر حاج ميرزا طاهر خراسانى و از اهالى خراسان بود. مقدمات علوم اسلامى و فنون ادب را نزد پدرش، متولى مسجد گوهرشاد و ديگران فراگرفت. سپس با شاعر معروف، سيد ميرزا حبيب‌الله شهيدى خراسانى ازدواج كرد. فقه و اصول و حديث و عرفان را از محضر همسرش بهره‌مند شد و به مطالعه و تحقيق در سيره انبيا، تاريخ و قصص عرب، اشعار جاهليت، ادبيات و احوال اوليا و عرفا پرداخت. تبحّر و تخصص ويژه‌اى در شرح حال اوليا و عرفا و تاريخ انبيا و دوران قبل از اسلام داشت. همسرش در مقدمه ديوان شعر خود، او را چنين وصف كرده است: «بى‌بى عالم مقدمات تحصيلى را على الرسم در خانواده آموخته بود و بعدا در همسرى و معاشرت آقا به مطالعه تواريخ انبيا و رسل و حكايت احوال اوليا و عرفا پرداخت. تهجد و نوافل و تعقيبات نمازها و تلاوت قرآن روزانه را ترك نمى‌كرد.<ref>ر.ك: همان، ص49-50</ref>
#سپيده باكوجى (كاشانى) خانم سرور باكوجى، معروف به سپيده كاشانى، از شاعران معاصر و از شاعران متعهد انقلاب اسلامى ايران است. پدر و مادر وى اولين و بزرگ‌ترين معلمان او بودند. مادر از همان ايام طفوليت به او قرآن آموخت و پدر او را با شعر و شرح حال شاعران بزرگ آشنا ساخت. وى در مدرسه آقابزرگ درس خواند و هميشه به‌خاطر ذوق سرشارى كه داشت از شاگردان ممتاز محسوب مى‌شد. او به شعر و شاعرى هم علاقه‌اى وافر نشان مى‌داد. وى در تمام مقاطع عمر خود، از كودكى تا جوانى و بعد از آن براى ديگران نمونه بود. كمتر كسى حتى در دوران جوانى خنده‌اى بلند از او شنيد و حجاب و آرامش روحى او همواره مثال‌زدنى بود. ميزان علاقه‌مندى بانو سپيده كاشانى به حضرت [[امام خمينى(ره)|امام خمينى]](قده) تا آن اندازه بود كه وقتى امام بزرگوار در بستر بيمارى افتاد او نيز كارش به بيمارستان كشيد. وى به جبهه‌هاى نبرد حق عليه باطل سر مى‌زد. در غرب، جنوب، آبادان، محله ذوالفقاريه، كوت شيخ و هركجا توفيق يارش بود در ميان رزمندگان حاضر مى‌شد و شعر دفاع و مقاومت مى‌خواند و مى‌سرود.<ref>ر.ك: همان، ص52</ref>

== وضعيت كتاب ==

براى اثر حاضر، فقط فهرست تفصيلى مطالب در آغاز آن آمده و متأسفانه فهارس فنى (آيات، روايات، اعلام و...) و حتى فهرست منابع فراهم نشده است.

متأسفانه اين كتاب، مستند نيست و مآخذ مطالب، به‌صورت جزئى و دقيق بيان نشده است. البته به‌صورت كلى گاهى منبع ذكر شده؛ مثل: «مجلسى به نقل از كتاب العدد روايتى از امّ‌الفضل نقل كرده...».<ref>ر.ك: همان، ص23</ref>و...

==پانويس ==
<references />

== منابع مقاله ==

مقدمه و متن كتاب.

== منبع ==
ویکی نور

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
-[[پرونده:Ketab162.jpg|بندانگشتی|بانوان عالمه و آثار آنها]]
+[[پرونده:Ketab162.jpg|240px|بندانگشتی]]
-'''بانوان عالمه و آثار آنها'''، از انتشارات معاونت پژوهش مركز مديريت حوزه‌هاى علميه خواهران است، وليكن نويسنده‌اش مشخص نشده است.
+کتاب '''«بانوان عالمه و آثار آنها»'''، شامل معرفى تعداد ۱۱۱ نفر از بانوان دانشور از قرن اول تا قرن پانزدهم قمرى، به‌صورت اختصار است.
-== ساختار ==
+==معرفی کتاب==
-اثر حاضر متأسفانه مقدمه ندارد و از متن اصلى شامل معرفى تعداد 111 نفر از بانوان دانشور از قرن اول تا قرن پانزدهم هجرى قمرى، به‌صورت اختصار تشكيل شده، ولى هيچ‌كسى از قرن دهم شناسايى نشده است. مشخصات و چگونگى‌هاى نگارش اين كتاب (زمان، مكان، اهداف، مشكلات و...) توضيح داده نشده است.
+این کتاب از انتشارات معاونت پژوهش مرکز مدیریت حوزه‌هاى علمیه خواهران است، ولیکن نویسنده‌اش مشخص نشده است. اثر حاضر مقدمه ندارد و از متن اصلى شامل معرفى تعداد ۱۱۱ نفر از بانوان دانشور از قرن اول تا قرن پانزدهم هجرى قمرى، به‌صورت اختصار تشکیل شده، ولى هیچ‌کسى از قرن دهم شناسایى نشده است.
-== گزارش محتوا ==
+این کتاب، مستند نیست و مآخذ مطالب، به‌صورت جزئى و دقیق بیان نشده است. البته به‌صورت کلى گاهى منبع ذکر شده، مثل: «[[علامه مجلسى|مجلسى]] به نقل از کتاب العدد روایتى از امّ‌الفضل نقل کرده...».
-براى آشنايى با روش و محتواى كتاب حاضر، توجه به برخى از مطالب جالب آن سودمند است:
+==گزارش محتوا==
-#خديجه (محدث، متوفى سال 10ق) دختر خويلد، بانويى بافضيلت از بانوان شرافتمند و بزرگوار، اولين كسى بود كه اسلام آورد و همواره حامى و پشتيبان همسرش رسول خدا(ص) بود و از بذل جان و مال در راه دين خدا و پيامبرش دريغ نداشت. وى 68 سال قبل از هجرت (پانزده سال قبل از عام الفيل) به دنيا آمد. مادرش فاطمه دختر زائده است. خديجه بانويى تاجر و شرافتمند و ثروتمند بود. وى مردان را به اجاره مى‌گرفت و به آنها سرمايه مى‌داد كه به مضاربه تجارت كنند. عموهاى پيامبر(ص) كه قصد داشتند همسرى براى آن حضرت بگيرند، نزد خديجه رفتند و از وى خواستند تا سرمايه‌اى در اختيار نبى گرامى كه آن زمان جوانى پاك و ستوده بود قرار دهد تا با آن به تجارت رود و با سود حاصل از اين تجارت ازدواج كند. خديجه چون به صفات حضرت واقف شد، وى را براى تجارت به شام فرستاد. در طى سفر، ميسره (غلام خديجه) معجزات و كراماتى از حضرت مشاهده كرد و از راهبى شنيد كه وى پيغمبر خداست. ميسره پس از بازگشت همه آنچه را كه شنيده بود به اطلاع خديجه رساند. شوق و رغبت خديجه به حضرت بيشتر شد و در نهايت به رسول‌الله(ص) ارادت و علاقه خويش را ابراز داشت و پيشنهاد ازدواج داد و به رسول خدا(ص) عرض كرد: «به سبب خويشاوندى‌ات با من، و شرف و بزرگى و امانت‌دارى‌ات در ميان قوم و اخلاق نيكو و راستگويى‌ات، مايلم با تو ازدواج كنم». تنها همين شرف و بزرگى وى را بسنده است كه مادر دخترى چون فاطمه زهرا(ع) است.<ref>ر.ك: متن كتاب، ص1</ref>
+براى آشنایى با روش و محتواى کتاب حاضر، توجه به برخى از مطالب جالب آن سودمند است:
-== وضعيت كتاب ==
+*[[خدیجه کبری|خدیجه دختر خویلد]] (محدث، متوفى سال ۱۰ق)، بانویى بافضیلت از بانوان شرافتمند و بزرگوار، اولین کسى بود که [[اسلام]] آورد و همواره حامى و پشتیبان همسرش رسول خدا(ص) بود و از بذل جان و مال در راه دین خدا و پیامبرش دریغ نداشت. وى ۶۸ سال قبل از هجرت (پانزده سال قبل از عام الفیل) به دنیا آمد... خدیجه بانویى تاجر و شرافتمند و ثروتمند بود. وى مردان را به اجاره مى‌گرفت و به آنها سرمایه مى‌داد که به مضاربه تجارت کنند. عموهاى [[پیامبر اسلام|پیامبر]](ص) که قصد داشتند همسرى براى آن حضرت بگیرند، نزد خدیجه رفتند و از وى خواستند تا سرمایه‌اى در اختیار نبى گرامى که آن زمان جوانى پاک و ستوده بود قرار دهد تا با آن به تجارت رود و با سود حاصل از این تجارت ازدواج کند. خدیجه چون به صفات حضرت واقف شد، وى را براى تجارت به شام فرستاد. در طى سفر، میسره (غلام خدیجه) معجزات و کراماتى از حضرت مشاهده کرد و از راهبى شنید که وى پیغمبر خداست. میسره پس از بازگشت همه آنچه را که شنیده بود به اطلاع خدیجه رساند. شوق و رغبت خدیجه به حضرت بیشتر شد و در نهایت به رسول‌الله(ص) ارادت و علاقه خویش را ابراز داشت و پیشنهاد ازدواج داد و به رسول خدا(ص) عرض کرد: «به سبب خویشاوندى‌ات با من، و شرف و بزرگى و امانت‌دارى‌ات در میان قوم و اخلاق نیکو و راستگویى‌ات، مایلم با تو ازدواج کنم». تنها همین شرف و بزرگى وى را بسنده است که مادر دخترى چون [[حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها|فاطمه زهرا]](ع) است.
-براى اثر حاضر، فقط فهرست تفصيلى مطالب در آغاز آن آمده و متأسفانه فهارس فنى (آيات، روايات، اعلام و...) و حتى فهرست منابع فراهم نشده است.
+==منابع==
-متأسفانه اين كتاب، مستند نيست و مآخذ مطالب، به‌صورت جزئى و دقيق بيان نشده است. البته به‌صورت كلى گاهى منبع ذكر شده؛ مثل: «مجلسى به نقل از كتاب العدد روايتى از امّ‌الفضل نقل كرده...».<ref>ر.ك: همان، ص23</ref>و...
+* ویکی نور
 [[رده:سرگذشت نامه ها]]