باطل - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

Mohammadi در ‏۱۰ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۵۶

2026-04-10T08:56:45Z

Mohammadi در ‏۲۶ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۳:۱۳

2026-01-26T13:13:53Z

Zamani در ‏۳ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۰۳

2025-08-03T13:03:25Z

مهدی موسوی در ‏۴ ژانویهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۰۸:۳۷

2023-01-04T08:37:01Z

نمایش تغییرات

Aghajani در ‏۱۷ اوت ۲۰۱۹، ساعت ۰۷:۵۷

2019-08-17T07:57:45Z

Pezeshki در ‏۲۵ نوامبر ۲۰۱۳، ساعت ۰۷:۱۳

2013-11-25T07:13:31Z

مرضیه الله وکیل جزی در ‏۱۰ ژانویهٔ ۲۰۱۳، ساعت ۰۷:۵۹

2013-01-10T07:59:22Z

Saeed zamani: تعیین رده

2012-12-04T10:43:03Z

تعیین رده

Saeed zamani در ‏۳۱ اکتبر ۲۰۱۲، ساعت ۰۵:۴۰

2012-10-31T05:40:27Z

مرضیه الله وکیل جزی در ‏۳۱ اکتبر ۲۰۱۲، ساعت ۰۵:۳۵

2012-10-31T05:35:21Z

@@ سطر ۱۳: / سطر ۱۳: @@
 واژه «باطل» و هم خانواده‌هاى آن ۳۶ بار در [[قرآن]] بکار رفته است. بیشتر استعمال هاى این واژه در قرآن به همراه واژه «[[حق]]» و در برابر آن است.
-قرآن کریم خداوند را عین حق: {{متن قرآن|«فَتَعَالَى اللَّهُ الْمَلِكُ الْحَقُّ...»}}<ref>[[آیه 114 سوره طه|سوره طه، آیه ۱۱۴.]]</ref>. و منشأ حق: {{متن قرآن|«الْحَقُّ مِنْ رَبِّكَ...»}}<ref>[[آیه 147 سوره بقره|سوره بقره،آیه ۱۴۷.]]</ref> دانسته و هر معبودى را جز او باطل خوانده است: {{متن قرآن|«ذَٰلِكَ بِأَنَّ اللَّهَ هُوَ الْحَقُّ وَأَنَّ مَا يَدْعُونَ مِنْ دُونِهِ هُوَ الْبَاطِلُ...»}}<ref>[[آیه 62 سوره حج|سوره حج،آیه ۶۲.]]</ref>.
+قرآن کریم خداوند را عین حق: {{متن قرآن|«فَتَعَالَى اللَّهُ الْمَلِكُ الْحَقُّ ...»}}<ref>[[آیه 114 سوره طه|سوره طه، آیه ۱۱۴.]]</ref>. و منشأ حق: {{متن قرآن|«الْحَقُّ مِنْ رَبِّكَ ...»}}<ref>[[آیه 147 سوره بقره|سوره بقره، آیه ۱۴۷.]]</ref> دانسته و هر معبودى را جز او باطل خوانده است: {{متن قرآن|«ذَٰلِكَ بِأَنَّ اللَّهَ هُوَ الْحَقُّ وَأَنَّ مَا يَدْعُونَ مِنْ دُونِهِ هُوَ الْبَاطِلُ ...»}}<ref>[[آیه 62 سوره حج|سوره حج، آیه ۶۲.]]</ref>.
-قرآن واژه باطل را در مناسبت هاى گوناگونى بکار برده است؛ در مواردى به تقابل حق و باطل به طور مطلق اشاره کرده و باطل را نابود شونده دانسته: {{متن قرآن|«...جَاءَ الْحَقُّ وَزَهَقَ الْبَاطِلُ ۚ إِنَّ الْبَاطِلَ كَانَ زَهُوقًا»}}<ref>[[آیه 81 سوره اسراء|سوره اسراء،آیه ۸۱.]]</ref>. در مواردى نیز مصادیقى از این دو مفهوم را بیان کرده است.
+قرآن واژه باطل را در مناسبت هاى گوناگونى بکار برده است؛ در مواردى به تقابل حق و باطل به طور مطلق اشاره کرده و باطل را نابود شونده دانسته: {{متن قرآن|«... جَاءَ الْحَقُّ وَزَهَقَ الْبَاطِلُ ۚ إِنَّ الْبَاطِلَ كَانَ زَهُوقًا»}}<ref>[[آیه 81 سوره اسراء|سوره اسراء، آیه ۸۱.]]</ref>. در مواردى نیز مصادیقى از این دو مفهوم را بیان کرده است.
 '''برخى از کاربردهاى واژه باطل در قرآن بدین قرار است:'''
-*حق بودن کلام الهى و راه نداشتن باطل در آن، در مقابل ادعاى کافران مبنى بر بطلان قرآن: {{متن قرآن|«لَا يَأْتِيهِ الْبَاطِلُ مِنْ بَيْنِ يَدَيْهِ وَلَا مِنْ خَلْفِهِ ۖ تَنْزِيلٌ مِنْ حَكِيمٍ حَمِيدٍ»}}<ref>[[آیه 42 سوره فصلت|سوره فصلت،آیه ۴۲.]]</ref>.
+*حق بودن کلام الهى و راه نداشتن باطل در آن، در مقابل ادعاى کافران مبنى بر بطلان قرآن: {{متن قرآن|«لَا يَأْتِيهِ الْبَاطِلُ مِنْ بَيْنِ يَدَيْهِ وَلَا مِنْ خَلْفِهِ ۖ تَنْزِيلٌ مِنْ حَكِيمٍ حَمِيدٍ»}}<ref>[[آیه 42 سوره فصلت|سوره فصلت، آیه ۴۲.]]</ref>.
-*پیروى کافران از باطل در برابر پیروى اهل ایمان از حق: {{متن قرآن|«ذَٰلِكَ بِأَنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا اتَّبَعُوا الْبَاطِلَ وَأَنَّ الَّذِينَ آمَنُوا اتَّبَعُوا الْحَقَّ...»}}<ref>[[آیه 3 سوره محمد|سوره محمد،آیه ۳.]]</ref>.
+*پیروى کافران از باطل در برابر پیروى اهل ایمان از حق: {{متن قرآن|«ذَٰلِكَ بِأَنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا اتَّبَعُوا الْبَاطِلَ وَأَنَّ الَّذِينَ آمَنُوا اتَّبَعُوا الْحَقَّ ...»}}<ref>[[آیه 3 سوره محمد|سوره محمد، آیه ۳.]]</ref>.
-*شهادت دروغ و اختلاط حق و باطل: {{متن قرآن|«وَلَا تَلْبِسُوا الْحَقَّ بِالْبَاطِلِ وَتَكْتُمُوا الْحَقَّ ...»}}<ref>[[آیه 42 سوره بقره|سوره بقره،آیه ۴۲.]]</ref>.
+*شهادت دروغ و اختلاط حق و باطل: {{متن قرآن|«وَلَا تَلْبِسُوا الْحَقَّ بِالْبَاطِلِ وَتَكْتُمُوا الْحَقَّ ...»}}<ref>[[آیه 42 سوره بقره|سوره بقره، آیه ۴۲.]]</ref>.
-*باطل و بیهوده نبودن آفرینش جهان: {{متن قرآن|«...رَبَّنَا مَا خَلَقْتَ هَٰذَا بَاطِلًا...»}}<ref>[[آیه 191 سوره آل عمران|سوره آل عمران،آیه ۱۹۱.]]</ref>.
+*باطل و بیهوده نبودن آفرینش جهان: {{متن قرآن|«... رَبَّنَا مَا خَلَقْتَ هَٰذَا بَاطِلًا ...»}}<ref>[[آیه 191 سوره آل عمران|سوره آل عمران، آیه ۱۹۱.]]</ref>.
-*بى‌ فایده و بى‌ نتیجه بودن اعمال و رفتار کافران براى از بین بردن حق با مجادله به باطل: {{متن قرآن|«...وَيُجَادِلُ الَّذِينَ كَفَرُوا بِالْبَاطِلِ لِيُدْحِضُوا بِهِ الْحَقَّ...»}}<ref>[[آیه 56 سوره کهف|سوره کهف،آیه ۵۶.]]</ref>.{{متن قرآن|«فَوَقَعَ الْحَقُّ وَبَطَلَ مَا كَانُوا يَعْمَلُونَ»}}<ref>[[آیه 118 سوره اعراف| سوره اعراف،آیه ۱۱۸.]]</ref>.
+*بى‌ فایده و بى‌ نتیجه بودن اعمال و رفتار کافران براى از بین بردن حق با مجادله به باطل: {{متن قرآن|«...وَيُجَادِلُ الَّذِينَ كَفَرُوا بِالْبَاطِلِ لِيُدْحِضُوا بِهِ الْحَقَّ ...»}}<ref>[[آیه 56 سوره کهف|سوره کهف، آیه ۵۶.]]</ref>.{{متن قرآن|«فَوَقَعَ الْحَقُّ وَبَطَلَ مَا كَانُوا يَعْمَلُونَ»}}<ref>[[آیه 118 سوره اعراف| سوره اعراف، آیه ۱۱۸.]]</ref>.
-*منع مردم از استفاده ناروا از اموال دیگران: {{متن قرآن|«...تَأْكُلُوا أَمْوَالَكُمْ بَيْنَكُمْ بِالْبَاطِلِ...»}}<ref>[[آیه 29 سوره نساء|سوره نساء،آیه ۲۹.]]</ref>.
+*منع مردم از استفاده ناروا از اموال دیگران: {{متن قرآن|«... تَأْكُلُوا أَمْوَالَكُمْ بَيْنَكُمْ بِالْبَاطِلِ ...»}}<ref>[[آیه 29 سوره نساء|سوره نساء، آیه ۲۹.]]</ref>.
 اشاره به مفهوم عدم و نیستى در همه کاربردهاى واژه «باطل» مشترک است. از مجموع آیات چنین برمى‌آید که باطل، مفهومى اعتبارى بوده و وجود مستقلى ندارد و با نقیض خود شناخته مى‌شود. در نگاه قرآن، حق اصیل بوده و باطل بى‌ ریشه است و همواره بین این دو نزاع و اختلاف وجود‌ دارد.<ref>مجموعه آثار، ج‌۳، ص‌۴۲۷، «حق و باطل».</ref>
@@ سطر ۳۱: / سطر ۳۱: @@
 در برخی از آیات [[قرآن کریم]] تعابیری در وصف «باطل» ملاحضه می شود که به مواردی از آن اشاره می شود:
-*بدفرجامى باطل؛ «حق» همواره اصیل است و «باطل» از هیچ گونه ثبات و استقرارى برخوردار نیست: {{متن قرآن|«...إِنَّ الْبَاطِلَ كَانَ زَهُوقًا»}}<ref>[[آیه 81 سوره اسراء|سوره اسراء،آیه ۸۱.]]</ref>.این آیه به زوال شرک و ظهور آیین توحید تفسیر شده است. در آیه‌اى دیگر از بى‌ریشگى و نافرجامى باطل یاد شده که بر بطلان و بى‌اثر بودن آن در روند کلى هستى دلالت دارد: {{متن قرآن|«...مَا يُبْدِئُ الْبَاطِلُ وَمَا يُعِيدُ»}}<ref>[[آیه 49  سوره سبأ| سوره سبأ،آیه ۴۹.]]</ref>.
+*بدفرجامى باطل؛ «حق» همواره اصیل است و «باطل» از هیچ گونه ثبات و استقرارى برخوردار نیست: {{متن قرآن|«... إِنَّ الْبَاطِلَ كَانَ زَهُوقًا»}}<ref>[[آیه 81 سوره اسراء|سوره اسراء، آیه ۸۱.]]</ref>.این آیه به زوال شرک و ظهور آیین توحید تفسیر شده است. در آیه‌اى دیگر از بى‌ریشگى و نافرجامى باطل یاد شده که بر بطلان و بى‌اثر بودن آن در روند کلى هستى دلالت دارد: {{متن قرآن|«... مَا يُبْدِئُ الْبَاطِلُ وَمَا يُعِيدُ»}}<ref>[[آیه 49  سوره سبأ| سوره سبأ، آیه ۴۹.]]</ref>.
-*درآمیختگى و فرورفتن در پوشش حق؛ اهل باطل براى جلوه دادن باطل خود آن را با حق درآمیخته، لباس حق بر آن مى‌ پوشانند و در مقابل، حق را باطل جلوه مى‌دهند: {{متن قرآن|«وَلَا تَلْبِسُوا الْحَقَّ بِالْبَاطِلِ وَتَكْتُمُوا الْحَقَّ وَأَنْتُمْ تَعْلَمُونَ»}}<ref>[[آیه 42 سوره بقره|سوره بقره،آیه ۴۲.]]</ref>.
+*درآمیختگى و فرورفتن در پوشش حق؛ اهل باطل براى جلوه دادن باطل خود آن را با حق درآمیخته، لباس حق بر آن مى‌ پوشانند و در مقابل، حق را باطل جلوه مى‌دهند: {{متن قرآن|«وَلَا تَلْبِسُوا الْحَقَّ بِالْبَاطِلِ وَتَكْتُمُوا الْحَقَّ وَأَنْتُمْ تَعْلَمُونَ»}}<ref>[[آیه 42 سوره بقره|سوره بقره، آیه ۴۲.]]</ref>.
-*پیروى نابخردان از باطل؛ از آیات قرآن چنین برمى‌آید که اعتقادات باطل و فاسد بر اثر رویگردانى از [[عقل]] حاصل مى‌شود. قرآن بارها اهل باطل را افرادى سفیه، فاقد تعقل و فاقد ادراک می داند: {{متن قرآن|«وَلَقَدْ ذَرَأْنَا لِجَهَنَّمَ كَثِيرًا مِنَ الْجِنِّ وَالْإِنْسِ ۖ لَهُمْ قُلُوبٌ لَا يَفْقَهُونَ بِهَا وَلَهُمْ أَعْيُنٌ لَا يُبْصِرُونَ بِهَا وَلَهُمْ آذَانٌ لَا يَسْمَعُونَ بِهَا ۚ أُولَٰئِكَ كَالْأَنْعَامِ بَلْ هُمْ أَضَلُّ ۚ أُولَٰئِكَ هُمُ الْغَافِلُونَ»}}<ref>[[آیه 179 سوره اعراف|سوره اعراف،آیه ۱۷۹.]]</ref>.
+*پیروى نابخردان از باطل؛ از آیات قرآن چنین برمى‌آید که اعتقادات باطل و فاسد بر اثر رویگردانى از [[عقل]] حاصل مى‌شود. قرآن بارها اهل باطل را افرادى سفیه، فاقد تعقل و فاقد ادراک می داند: {{متن قرآن|«وَلَقَدْ ذَرَأْنَا لِجَهَنَّمَ كَثِيرًا مِنَ الْجِنِّ وَالْإِنْسِ ۖ لَهُمْ قُلُوبٌ لَا يَفْقَهُونَ بِهَا وَلَهُمْ أَعْيُنٌ لَا يُبْصِرُونَ بِهَا وَلَهُمْ آذَانٌ لَا يَسْمَعُونَ بِهَا ۚ أُولَٰئِكَ كَالْأَنْعَامِ بَلْ هُمْ أَضَلُّ ۚ أُولَٰئِكَ هُمُ الْغَافِلُونَ»}}<ref>[[آیه 179 سوره اعراف|سوره اعراف، آیه ۱۷۹.]]</ref>.
 ==پانویس==

@@ سطر ۱۳: / سطر ۱۳: @@
 واژه «باطل» و هم خانواده‌هاى آن ۳۶ بار در [[قرآن]] بکار رفته است. بیشتر استعمال هاى این واژه در قرآن به همراه واژه «[[حق]]» و در برابر آن است.
-قرآن کریم خداوند را عین حق: {{متن قرآن|«فَتَعلَى اللّهُ المَلِک الحَقُّ»}} ([[سوره طه]]/۱۱۴) و منشأ حق: {{متن قرآن|«اَلحَقُّ مِن رَبِّک»}} ([[سوره بقره]]/۱۴۷) دانسته و هر معبودى را جز او باطل خوانده است: {{متن قرآن|«ذلِک بِاَنَّ اللّهَ هُوَ الحَقُّ و اَنَّ ما یدعُونَ مِن دونِهِ هُوَ البطِلُ»}}. ([[سوره حج]]/۶۲)
+قرآن کریم خداوند را عین حق: {{متن قرآن|«فَتَعَالَى اللَّهُ الْمَلِكُ الْحَقُّ...»}}<ref>[[آیه 114 سوره طه|سوره طه، آیه ۱۱۴.]]</ref>. و منشأ حق: {{متن قرآن|«الْحَقُّ مِنْ رَبِّكَ...»}}<ref>[[آیه 147 سوره بقره|سوره بقره،آیه ۱۴۷.]]</ref> دانسته و هر معبودى را جز او باطل خوانده است: {{متن قرآن|«ذَٰلِكَ بِأَنَّ اللَّهَ هُوَ الْحَقُّ وَأَنَّ مَا يَدْعُونَ مِنْ دُونِهِ هُوَ الْبَاطِلُ...»}}<ref>[[آیه 62 سوره حج|سوره حج،آیه ۶۲.]]</ref>.
-قرآن واژه باطل را در مناسبت هاى گوناگونى بکار برده است؛ در مواردى به تقابل حق و باطل به طور مطلق اشاره کرده و باطل را نابود شونده دانسته: {{متن قرآن|«جاءَ الحَقُّ و زَهَقَ البطِلُ اِنَّ البطِلَ کانَ زَهوقا»}} ([[سوره اسراء]]/۸۱)؛ در مواردى نیز مصادیقى از این دو مفهوم را بیان کرده است.
+قرآن واژه باطل را در مناسبت هاى گوناگونى بکار برده است؛ در مواردى به تقابل حق و باطل به طور مطلق اشاره کرده و باطل را نابود شونده دانسته: {{متن قرآن|«...جَاءَ الْحَقُّ وَزَهَقَ الْبَاطِلُ ۚ إِنَّ الْبَاطِلَ كَانَ زَهُوقًا»}}<ref>[[آیه 81 سوره اسراء|سوره اسراء،آیه ۸۱.]]</ref>. در مواردى نیز مصادیقى از این دو مفهوم را بیان کرده است.
 '''برخى از کاربردهاى واژه باطل در قرآن بدین قرار است:'''
-*حق بودن کلام الهى و راه نداشتن باطل در آن، در مقابل ادعاى کافران مبنى بر بطلان قرآن: {{متن قرآن|«لا‌یأتیهِ البطِلُ مِن بَینِ یدَیهِ و لا مِن خَلفِهِ تَنزیلٌ مِن حَکیم حَمید»}}. ([[سوره فصلت]]/۴۲)
+*حق بودن کلام الهى و راه نداشتن باطل در آن، در مقابل ادعاى کافران مبنى بر بطلان قرآن: {{متن قرآن|«لَا يَأْتِيهِ الْبَاطِلُ مِنْ بَيْنِ يَدَيْهِ وَلَا مِنْ خَلْفِهِ ۖ تَنْزِيلٌ مِنْ حَكِيمٍ حَمِيدٍ»}}<ref>[[آیه 42 سوره فصلت|سوره فصلت،آیه ۴۲.]]</ref>.
-*پیروى کافران از باطل در برابر پیروى اهل ایمان از حق: {{متن قرآن|«ذلِک بِاَنَّ الَّذینَ کفَرُوا اتَّبَعُوا البطِلَ واَنَّ الَّذینَ ءامَنُوا اتَّبَعُوا الحَقّ»}}. ([[سوره محمد]]/۳)
+*پیروى کافران از باطل در برابر پیروى اهل ایمان از حق: {{متن قرآن|«ذَٰلِكَ بِأَنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا اتَّبَعُوا الْبَاطِلَ وَأَنَّ الَّذِينَ آمَنُوا اتَّبَعُوا الْحَقَّ...»}}<ref>[[آیه 3 سوره محمد|سوره محمد،آیه ۳.]]</ref>.
-*شهادت دروغ و اختلاط حق و باطل: {{متن قرآن|«ولا تَلبِسُوا الحَقَّ بِالبطِلِ وتَکتُموا الحَقَّ»}}. ([[سوره بقره]]/۴۲)
+*شهادت دروغ و اختلاط حق و باطل: {{متن قرآن|«وَلَا تَلْبِسُوا الْحَقَّ بِالْبَاطِلِ وَتَكْتُمُوا الْحَقَّ ...»}}<ref>[[آیه 42 سوره بقره|سوره بقره،آیه ۴۲.]]</ref>.
-*باطل و بیهوده نبودن آفرینش جهان: {{متن قرآن|«رَبَّنا ما خَلَقتَ هذا باطِلاً»}}. ([[سوره آل عمران]]/۱۹۱)
+*باطل و بیهوده نبودن آفرینش جهان: {{متن قرآن|«...رَبَّنَا مَا خَلَقْتَ هَٰذَا بَاطِلًا...»}}<ref>[[آیه 191 سوره آل عمران|سوره آل عمران،آیه ۱۹۱.]]</ref>.
-*بى‌ فایده و بى‌ نتیجه بودن اعمال و رفتار کافران براى از بین بردن حق با مجادله به باطل: {{متن قرآن|«و‌ یجادِلُ الَّذینَ کفَروا بِالبطِل لِیدحِضوا بِهِ الحَقَّ»}}. ([[سوره کهف]]/۵۶)، {{متن قرآن|«فَوَقَعَ الحَقُّ و بَطَلَ ما کانوا یعمَلون»}}. ([[سوره اعراف]]/۱۱۸)
+*بى‌ فایده و بى‌ نتیجه بودن اعمال و رفتار کافران براى از بین بردن حق با مجادله به باطل: {{متن قرآن|«...وَيُجَادِلُ الَّذِينَ كَفَرُوا بِالْبَاطِلِ لِيُدْحِضُوا بِهِ الْحَقَّ...»}}<ref>[[آیه 56 سوره کهف|سوره کهف،آیه ۵۶.]]</ref>.{{متن قرآن|«فَوَقَعَ الْحَقُّ وَبَطَلَ مَا كَانُوا يَعْمَلُونَ»}}<ref>[[آیه 118 سوره اعراف| سوره اعراف،آیه ۱۱۸.]]</ref>.
-*منع مردم از استفاده ناروا از اموال دیگران: {{متن قرآن|«لاتَأکلوا اَمولَکم بَینَکم بِالبطِل»}}. ([[سوره نساء]]/۲۹)
+*منع مردم از استفاده ناروا از اموال دیگران: {{متن قرآن|«...تَأْكُلُوا أَمْوَالَكُمْ بَيْنَكُمْ بِالْبَاطِلِ...»}}<ref>[[آیه 29 سوره نساء|سوره نساء،آیه ۲۹.]]</ref>.
 اشاره به مفهوم عدم و نیستى در همه کاربردهاى واژه «باطل» مشترک است. از مجموع آیات چنین برمى‌آید که باطل، مفهومى اعتبارى بوده و وجود مستقلى ندارد و با نقیض خود شناخته مى‌شود. در نگاه قرآن، حق اصیل بوده و باطل بى‌ ریشه است و همواره بین این دو نزاع و اختلاف وجود‌ دارد.<ref>مجموعه آثار، ج‌۳، ص‌۴۲۷، «حق و باطل».</ref>
@@ سطر ۳۲: / سطر ۳۱: @@
 در برخی از آیات [[قرآن کریم]] تعابیری در وصف «باطل» ملاحضه می شود که به مواردی از آن اشاره می شود:
-*بدفرجامى باطل؛ «حق» همواره اصیل است و «باطل» از هیچ گونه ثبات و استقرارى برخوردار نیست: {{متن قرآن|«اِنَّ الباطِلَ کانَ زَهوقاً»}} ([[سوره اسراء]]/۸۱)؛ این آیه به زوال شرک و ظهور آیین توحید تفسیر شده است. در آیه‌اى دیگر از بى‌ریشگى و نافرجامى باطل یاد شده که بر بطلان و بى‌اثر بودن آن در روند کلى هستى دلالت دارد: {{متن قرآن|«و ما یبدِئُ البطِلُ و ما یعید»}} ([[سوره سبأ]]/۴۹).
+*بدفرجامى باطل؛ «حق» همواره اصیل است و «باطل» از هیچ گونه ثبات و استقرارى برخوردار نیست: {{متن قرآن|«...إِنَّ الْبَاطِلَ كَانَ زَهُوقًا»}}<ref>[[آیه 81 سوره اسراء|سوره اسراء،آیه ۸۱.]]</ref>.این آیه به زوال شرک و ظهور آیین توحید تفسیر شده است. در آیه‌اى دیگر از بى‌ریشگى و نافرجامى باطل یاد شده که بر بطلان و بى‌اثر بودن آن در روند کلى هستى دلالت دارد: {{متن قرآن|«...مَا يُبْدِئُ الْبَاطِلُ وَمَا يُعِيدُ»}}<ref>[[آیه 49  سوره سبأ| سوره سبأ،آیه ۴۹.]]</ref>.
-*درآمیختگى و فرورفتن در پوشش حق؛ اهل باطل براى جلوه دادن باطل خود آن را با حق درآمیخته، لباس حق بر آن مى‌ پوشانند و در مقابل، حق را باطل جلوه مى‌دهند: {{متن قرآن|«و‌ لا‌تَلبِسُوا الحَقَّ بِالبطِلِ و تَکتُموا الحَقَّ و اَنتُم تَعلَمون»}}. ([[سوره بقره]]/۴۲)
+*درآمیختگى و فرورفتن در پوشش حق؛ اهل باطل براى جلوه دادن باطل خود آن را با حق درآمیخته، لباس حق بر آن مى‌ پوشانند و در مقابل، حق را باطل جلوه مى‌دهند: {{متن قرآن|«وَلَا تَلْبِسُوا الْحَقَّ بِالْبَاطِلِ وَتَكْتُمُوا الْحَقَّ وَأَنْتُمْ تَعْلَمُونَ»}}<ref>[[آیه 42 سوره بقره|سوره بقره،آیه ۴۲.]]</ref>.
-*پیروى نابخردان از باطل؛ از آیات قرآن چنین برمى‌آید که اعتقادات باطل و فاسد بر اثر رویگردانى از [[عقل]] حاصل مى‌شود. قرآن بارها اهل باطل را افرادى سفیه، فاقد تعقل و فاقد ادراک می داند: {{متن قرآن|«وَلَقَدْ ذَرَأْنَا لِجَهَنَّمَ کثِیرًا مِّنَ الْجِنِّ وَالإِنسِ لَهُمْ قُلُوبٌ لاَّیفْقَهُونَ بِهَا وَلَهُمْ أَعْینٌ لاَّیبْصِرُونَ بِهَا وَلَهُمْ آذَانٌ لاَّیسْمَعُونَ بِهَا أُوْلَئِک کالأَنْعَامِ بَلْ هُمْ أَضَلُّ أُوْلَئِک هُمُ الْغَافِلُونَ»}}. ﴿[[سوره منافقون]]/۱۷۹﴾
+*پیروى نابخردان از باطل؛ از آیات قرآن چنین برمى‌آید که اعتقادات باطل و فاسد بر اثر رویگردانى از [[عقل]] حاصل مى‌شود. قرآن بارها اهل باطل را افرادى سفیه، فاقد تعقل و فاقد ادراک می داند: {{متن قرآن|«وَلَقَدْ ذَرَأْنَا لِجَهَنَّمَ كَثِيرًا مِنَ الْجِنِّ وَالْإِنْسِ ۖ لَهُمْ قُلُوبٌ لَا يَفْقَهُونَ بِهَا وَلَهُمْ أَعْيُنٌ لَا يُبْصِرُونَ بِهَا وَلَهُمْ آذَانٌ لَا يَسْمَعُونَ بِهَا ۚ أُولَٰئِكَ كَالْأَنْعَامِ بَلْ هُمْ أَضَلُّ ۚ أُولَٰئِكَ هُمُ الْغَافِلُونَ»}}<ref>[[آیه 179 سوره اعراف|سوره اعراف،آیه ۱۷۹.]]</ref>.
 ==پانویس==

@@ سطر ۴۶: / سطر ۴۶: @@
 * [[حق و باطل/حق و باطل (شهید مطهری)|حق و باطل در گفتار شهید مطهری]]
+{{قرآن}}
 [[رده:واژگان قرآنی]]

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۷ اوت ۲۰۱۹، ساعت ۰۷:۵۷
سطر ۱:		سطر ۱:
	{{مدخل دائرة المعارف\|[[دائرة المعارف قرآن کریم]]}}		{{مدخل دائرة المعارف\|[[دائرة المعارف قرآن کریم]]}}

−
−	~~'''کلیدواژه ها: باطل، حق، قرآن کریم'''~~

	__toc__		__toc__

@@ سطر ۴۸: / سطر ۴۸: @@
 ==منابع==
 مرکز فرهنگ و معارف قرآن، دایره المعارف قرآن کریم، مدخل "باطل" از ابوالفضل خوش منش [http://www.maarefquran.com/Files/viewdmaarefBooks.php?bookId=5].
 [[رده:واژگان قرآنی]]

@@ سطر ۲: / سطر ۲: @@
-'''کلید واژه ها: باطل، حق، قرآن کریم'''
+'''کلیدواژه ها: باطل، حق، قرآن کریم'''
 __toc__
-'''سخن باطل''' نيز سخن بى‌ محتوا و غير مطابق با‌ واقع است. و از نظر جرجانى، هر آنچه از اساس نادرست است، و هر امر بى فايده و فاقد نتيجه كه تنها ظاهرى درست و نيكو دارد «باطل» است.<ref> التعريفات، ص‌19.</ref>
+«باطل» از ريشه «ب ـ ط ـ ل» به معناى ضايع،  پوچ و بى‌ محتوا و هدرشدن است. <ref> لسان العرب، ج‌1، ص‌432، «بطل».</ref> موجود متصف به وصف «باطل»، امری است خلاف «[[حق]]» که فاقد ثبات و غيرمنطبق با طبيعت و خلقت اصلى خود می باشد.
-واژه «باطل» در برخى اشعار پيش از [[اسلام]] نيز به كار رفته كه داراى مفهوم سلبى و منفى است؛ مانند: «ألا كلّ شىء ما خلا الله باطل»؛<ref> السيرة النبويه، ج‌1، ص‌370؛ مجمع‌البحرين، ج‌1، ص‌213، «بطل» </ref> همچنین در فلسفه اسلامى، '''«حق»''' به معناى واقعيت و وجود، و '''«باطل»''' در مقابل آن است.<ref> الشفاء، ص‌48. </ref> از نظر عرفا نيز «حق» يا وجه الله، جنبه هستى اشيا بوده و به آنها حقيقت و بقا داده است و هر چيزى جز او «باطل»، عدم و هالك است.<ref>شرح اصطلاحات تصوف، ص‌236. </ref>
+'''سخن باطل''' نيز سخن بى‌ محتوا و غيرمطابق با‌ واقع است و از نظر جرجانى، هر آنچه از اساس نادرست است و هر امر بى فايده و فاقد نتيجه كه تنها ظاهرى درست و نيكو دارد «باطل» است.<ref>التعريفات، ص‌19.</ref>
 افزون بر دين اسلام در اديان و مكاتب ديگر نيز درباره باطل بحث شده است؛ متون دينى چون عهد عتيق و عهد جديد<ref> كتاب مقدس، متى، 15: 7؛ امثال، 30: 31. </ref>، پيروان خود را از پيروى باطل نهى كرده‌اند.
-سوفسطايى‌ گرى در يونان قديم نيز با انكار هرگونه حق و باطل ثابتى، حق را به چيزى كه فرد آن را حق بپندارد و باطل را آنچه باطل بشمرد، دانسته‌اند. پيدايش [[فلسفه]] به وسيله‌ سقراط و شاگردانش افلاطون و ارسطو، نوعى واكنش در برابر اين جريان و تلاش براى شناخت حق و باطل به شمار مى‌رود.<ref> مجموعه آثار، ج‌6‌، ص‌76‌ـ‌77، «اصول فلسفه و روش رئاليسم». </ref>
+سوفسطايى‌ گرى در يونان قديم نيز با انكار هر گونه حق و باطل ثابتى، حق را به چيزى كه فرد آن را حق بپندارد و باطل را آنچه باطل بشمرد، دانسته‌اند. پيدايش [[فلسفه]] به وسيله‌ سقراط و شاگردانش افلاطون و ارسطو، نوعى واكنش در برابر اين جريان و تلاش براى شناخت حق و باطل به شمار مى‌رود.<ref>مجموعه آثار، ج‌6‌، ص‌76‌ـ‌77، «اصول فلسفه و روش رئاليسم».</ref>
 ==واژه «باطل» در [[قرآن کریم]]==
-'''باطل''' و هم خانواده‌هاى آن 36 بار در قرآن به كار رفته است. بيشتر استعمال هاى اين واژه در قرآن به همراه واژه «حق» و در برابر آن است.
+'''باطل''' و هم خانواده‌هاى آن 36 بار در [[قرآن]] بكار رفته است. بيشتر استعمال هاى اين واژه در قرآن به همراه واژه «حق» و در برابر آن است.
-−
-قرآن كريم خداوند را عين حق: «فَتَعلَى اللّهُ المَلِكُ الحَقُّ» ([[سوره طه]]/114) و منشأ حق: «اَلحَقُّ مِن رَبِّكَ» ([[سوره بقره]]/147) دانسته، و هر معبودى را جز او باطل خوانده است: «ذلِكَ بِاَنَّ اللّهَ هُوَ الحَقُّ و اَنَّ ما يَدعُونَ مِن دونِهِ هُوَ البطِلُ». ([[سوره حج]]/62)
+قرآن كريم خداوند را عين حق: {{متن قرآن|«فَتَعلَى اللّهُ المَلِكُ الحَقُّ»}} ([[سوره طه]]/114) و منشأ حق: {{متن قرآن|«اَلحَقُّ مِن رَبِّكَ»}} ([[سوره بقره]]/147) دانسته و هر معبودى را جز او باطل خوانده است: {{متن قرآن|«ذلِكَ بِاَنَّ اللّهَ هُوَ الحَقُّ و اَنَّ ما يَدعُونَ مِن دونِهِ هُوَ البطِلُ»}}. ([[سوره حج]]/62)
-قرآن واژه '''باطل''' را در مناسبت هاى گوناگونى بكار برده است؛ در مواردى به تقابل حق و باطل به طور مطلق اشاره كرده و باطل را نابود شونده دانسته: «جاءَ الحَقُّ و زَهَقَ البطِلُ اِنَّ البطِلَ كانَ زَهوقا» ([[سوره اسراء]]/81)، در مواردى نيز مصاديقى از اين دو مفهوم را بيان كرده است.
+قرآن واژه '''باطل''' را در مناسبت هاى گوناگونى بكار برده است؛ در مواردى به تقابل حق و باطل به طور مطلق اشاره كرده و باطل را نابود شونده دانسته: {{متن قرآن|«جاءَ الحَقُّ و زَهَقَ البطِلُ اِنَّ البطِلَ كانَ زَهوقا»}} ([[سوره اسراء]]/81)، در مواردى نيز مصاديقى از اين دو مفهوم را بيان كرده است.
 '''برخى از كاربردهاى واژه باطل در قرآن بدين قرار است:'''
-* حق بودن كلام الهى و راه نداشتن باطل در آن، در مقابل ادعاى كافران مبنى بر بطلان قرآن: «لا‌يَأتيهِ البـطِـلُ مِن بَينِ يَدَيهِ و لا مِن خَلفِهِ تَنزيلٌ مِن حَكيم حَميد». ([[سوره فصلت]]/41،42)
+* حق بودن كلام الهى و راه نداشتن باطل در آن، در مقابل ادعاى كافران مبنى بر بطلان قرآن: {{متن قرآن|«لا‌يَأتيهِ البطِلُ مِن بَينِ يَدَيهِ و لا مِن خَلفِهِ تَنزيلٌ مِن حَكيم حَميد»}}. ([[سوره فصلت]]/41،42)
-* پيروى كافران از باطل در برابر پيروى اهل ايمان از حق: «ذلِكَ بِاَنَّ الَّذينَ كَفَرُوا اتَّبَعُوا البطِلَ واَنَّ الَّذينَ ءامَنُوا اتَّبَعُوا الحَقّ». ([[سوره محمد]]/47،3)
+* پيروى كافران از باطل در برابر پيروى اهل ايمان از حق: {{متن قرآن|«ذلِكَ بِاَنَّ الَّذينَ كَفَرُوا اتَّبَعُوا البطِلَ واَنَّ الَّذينَ ءامَنُوا اتَّبَعُوا الحَقّ»}}. ([[سوره محمد]]/47،3)
-* شهادت دروغ و اختلاط حق و باطل: «ولا تَلبِسُوا الحَقَّ بِالبطِلِ وتَكتُموا الحَقَّ». ([[سوره بقره]]/42)
+* شهادت دروغ و اختلاط حق و باطل: {{متن قرآن|«ولا تَلبِسُوا الحَقَّ بِالبطِلِ وتَكتُموا الحَقَّ»}}. ([[سوره بقره]]/42)
-* باطل و بيهوده نبودن آفرينش جهان: «رَبَّنا ما خَلَقتَ هـذا باطِلاً». ([[سوره آل عمران]]/ 191)
+* باطل و بيهوده نبودن آفرينش جهان: {{متن قرآن|«رَبَّنا ما خَلَقتَ هذا باطِلاً»}}. ([[سوره آل عمران]]/ 191)
-* بى‌ فايده و بى‌ نتيجه بودن اعمال و رفتار كافران براى از بين بردن حق با مجادله به باطل: «و‌ يُجادِلُ الَّذينَ كَفَروا بِالبطِل لِيُدحِضوا بِهِ الحَقَّ». ([[سوره كهف]]/ 56)، «فَوَقَعَ الحَقُّ و بَطَـلَ ما كانوا يَعمَلون». ([[سوره اعراف]]/118)
+* بى‌ فايده و بى‌ نتيجه بودن اعمال و رفتار كافران براى از بين بردن حق با مجادله به باطل: {{متن قرآن|«و‌ يُجادِلُ الَّذينَ كَفَروا بِالبطِل لِيُدحِضوا بِهِ الحَقَّ»}}. ([[سوره كهف]]/ 56)، {{متن قرآن|«فَوَقَعَ الحَقُّ و بَطَلَ ما كانوا يَعمَلون»}}. ([[سوره اعراف]]/118)
-* منع مردم از استفاده ناروا از اموال ديگران: «لا تَأكُلوا اَمولَكُم بَينَكُم بِالبطِل». ([[سوره نساء]]/ 29)
+* منع مردم از استفاده ناروا از اموال ديگران: {{متن قرآن|«لاتَأكُلوا اَمولَكُم بَينَكُم بِالبطِل»}}. ([[سوره نساء]]/ 29)
-اشاره به مفهوم عدم و نيستى در همه كاربردهاى واژه «باطل» مشترك است. از مجموع آيات چنين برمى‌آيد كه باطل، مفهومى اعتبارى بوده و وجود مستقلى ندارد و با نقيض خود شناخته مى‌شود. در نگاه قرآن حق اصيل و باطل بى‌ ريشه است و همواره بين اين دو نزاع و اختلاف وجود‌دارد.<ref> مجموعه آثار، ج‌3، ص‌427، «حق و باطل». </ref>
+اشاره به مفهوم عدم و نيستى در همه كاربردهاى واژه «باطل» مشترك است. از مجموع آيات چنين برمى‌آيد كه باطل، مفهومى اعتبارى بوده و وجود مستقلى ندارد و با نقيض خود شناخته مى‌شود. در نگاه [[قرآن]] حق اصيل و باطل بى‌ ريشه است و همواره بين اين دو نزاع و اختلاف وجود‌ دارد.<ref>مجموعه آثار، ج‌3، ص‌427، «حق و باطل».</ref>
 ==ويژگي ها و نشانه‌هاى «باطل»==
@@ سطر ۳۹: / سطر ۳۹: @@
 در برخی از آیات قرآن کریم تعابیری در وصف «باطل» ملاحضه می شود که به مواردی از آن اشاره می شود:
-# بد فرجامى باطل؛ «حق» همواره اصيل است و «باطل» از هيچ گونه ثبات و استقرارى برخوردار نيست: «اِنَّ الباطِلَ كانَ زَهوقاً».(اسراء/ 81)،«و ما يُبدِئُ البطِلُ و ما يُعيد» ([[سوره سبأ]]/ 49)
+# بدفرجامى باطل؛ «حق» همواره اصيل است و «باطل» از هيچ گونه ثبات و استقرارى برخوردار نيست: {{متن قرآن|«اِنَّ الباطِلَ كانَ زَهوقاً»}}.([[سوره اسراء]]/81)، {{متن قرآن|«و ما يُبدِئُ البطِلُ و ما يُعيد»}}. ([[سوره سبأ]]/ 49)
-# درآميختگى و فرورفتن در پوشش حق؛ اهل باطل براى جلوه دادن باطل خود آن را با حق درآميخته، لباس حق بر آن مى‌ پوشانند و در مقابل، حق را باطل جلوه مى‌دهند: «و‌ لا‌تَلبِسُوا الحَقَّ بِالبطِلِ و تَكتُموا الحَقَّ و اَنتُم تَعلَمون». ([[سوره بقره]]/ 42)
+# درآميختگى و فرورفتن در پوشش حق؛ اهل باطل براى جلوه دادن باطل خود آن را با حق درآميخته، لباس حق بر آن مى‌ پوشانند و در مقابل، حق را باطل جلوه مى‌دهند: {{متن قرآن|«و‌ لا‌تَلبِسُوا الحَقَّ بِالبطِلِ و تَكتُموا الحَقَّ و اَنتُم تَعلَمون»}}. ([[سوره بقره]]/ 42)
-# پيروى نابخردان از باطل؛ قرآن بارها اهل باطل را افرادى سفيه، فاقد تعقل و فاقد ادراك می داند: «وَلَقَدْ ذَرَأْنَا لِجَهَنَّمَ كَثِيرًا مِّنَ الْجِنِّ وَالإِنسِ لَهُمْ قُلُوبٌ لاَّيَفْقَهُونَ بِهَا وَ لَهُمْ أَعْيُنٌ لاَّيُبْصِرُونَ بِهَا وَ لَهُمْ آذَانٌ لاَّيَسْمَعُونَ بِهَا أُوْلَئِكَ كَالأَنْعَامِ بَلْ هُمْ أَضَلُّ أُوْلَئِكَ هُمُ الْغَافِلُونَ». ﴿[[سوره منافقون]]/179﴾
+# پيروى نابخردان از باطل؛ قرآن بارها اهل باطل را افرادى سفيه، فاقد تعقل و فاقد ادراك می داند: {{متن قرآن|«وَلَقَدْ ذَرَأْنَا لِجَهَنَّمَ كَثِيرًا مِّنَ الْجِنِّ وَالإِنسِ لَهُمْ قُلُوبٌ لاَّيَفْقَهُونَ بِهَا وَلَهُمْ أَعْيُنٌ لاَّيُبْصِرُونَ بِهَا وَلَهُمْ آذَانٌ لاَّيَسْمَعُونَ بِهَا أُوْلَئِكَ كَالأَنْعَامِ بَلْ هُمْ أَضَلُّ أُوْلَئِكَ هُمُ الْغَافِلُونَ»}}. ﴿[[سوره منافقون]]/179﴾
 ==پانویس==
@@ سطر ۴۷: / سطر ۴۷: @@
 ==منابع==
-مرکز فرهنگ و معارف قرآن، دایره المعارف قرآن کریم، مدخل "باطل" از ابوالفضل خوش منش [http://www.maarefquran.com/Files/viewdmaarefBooks.php?bookId=5]
+مرکز فرهنگ و معارف قرآن، دایره المعارف قرآن کریم، مدخل "باطل" از ابوالفضل خوش منش [http://www.maarefquran.com/Files/viewdmaarefBooks.php?bookId=5].
 [[رده:واژگان قرآنی]]

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
-{{مدخل دائره المعارف|[[دائرة المعارف قرآن کریم]]}}
+{{مدخل دائرة المعارف|[[دائرة المعارف قرآن کریم]]}}
@@ سطر ۴۹: / سطر ۴۸: @@
 ==منابع==
 مرکز فرهنگ و معارف قرآن، دایره المعارف قرآن کریم، مدخل "باطل" از ابوالفضل خوش منش [http://www.maarefquran.com/Files/viewdmaarefBooks.php?bookId=5]