ایمان ابوطالب - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

Zadhoosh: ایجاد مدخل دانشنامه‌ای طبق شیوه‌نامه

2026-11-12T09:45:01Z

ایجاد مدخل دانشنامه‌ای طبق شیوه‌نامه

Zadhoosh: ایجاد مدخل دانشنامه‌ای طبق شیوه‌نامه

2026-11-11T14:48:19Z

ایجاد مدخل دانشنامه‌ای طبق شیوه‌نامه

صفحهٔ تازه

'''ایمان ابوطالب''' به باور [[شیعه|شیعهٔ امامیه]]، یقین [[ابوطالب علیه السلام|ابوطالب بن عبدالمطلب]]، عمو و کفیل [[پیامبر اسلام|پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله]]، به رسالت آن حضرت و درگذشتن او بر آیین اسلام است. ابوطالب از بزرگان [[قریش]] و رئیس [[بنی هاشم]] بود و نزدیک ده سال پس از [[مبعث حضرت محمد صلی الله علیه و آله|بعثت]] از برادرزادهٔ خود در برابر مشرکان حمایت کرد. شیعیان با استناد به اشعار او، روایات اهل بیت علیهم السلام و قراین تاریخی، او را مسلمان می‌دانند و این باور را از مسائل کلامی می‌شمارند. در برابر، بیشتر عالمان [[اهل سنت]] با تکیه بر گزارشی در صحیح بخاری و حدیث «ضحضاح»، ایمان او را نپذیرفته‌اند.

{{شناسنامه شخصیت|نام کامل=عبد مناف بن عبدالمطلب|زادگاه=مکه|وفات=سال دهم بعثت|مدفن=مکه|آثار=اشعار برجای‌مانده}}

==نام و نسب==

نام او «عبد مناف» و کنیه‌اش «ابوطالب» است؛ برخی منابع نام «عمران» را نیز آورده‌اند. نسب او عبد مناف بن عبدالمطلب بن هاشم بن عبد مناف (همنام جدّ سومش) بن قصی است و با پیامبر صلی الله علیه و آله در هاشم مشترک می‌شود.<ref>ابن هشام، السیرة النبویة، ج۱، نسب النبی؛ طبری، تاریخ الطبری، ج۲.</ref> پدرش [[عبدالمطلب]] رئیس قریش بود. مادرش فاطمه دختر عمرو بن عائذ از بنی مخزوم بود؛ از این‌رو او و [[عبدالله بن عبدالمطلب]]، پدر پیامبر، برادران پدری و مادری بودند.

==خانواده==

همسر او [[فاطمه بنت اسد]] از بانوان بنی هاشم بود که پس از مرگ شوهر به [[مدینه]] هجرت کرد و پیامبر صلی الله علیه و آله او را گرامی می‌داشت.<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۱؛ ابن هشام، السیرة النبویة، ج۱.</ref> فرزندان ابوطالب طالب، [[عقیل بن ابیطالب|عقیل]]، [[جعفر طیار|جعفر]] و [[امام علی علیه السلام|علی علیه السلام]] بودند و دختری به نام ام‌هانی داشت.

==کفالت پیامبر==

پس از درگذشت عبدالمطلب، کفالت پیامبر صلی الله علیه و آله که در آن هنگام حدود هشت سال داشت، به ابوطالب رسید.<ref>مفید، الإرشاد، ج۱، کفالة النبی.</ref> بر پایهٔ گزارش سیره‌نویسان، او با آنکه تنگدست بود، برادرزاده را بر فرزندان خود مقدم می‌داشت و در سفری تجاری به [[شام]] او را همراه خود برد. قرآن کریم در سورهٔ ضحی به یتیمی پیامبر و پناه یافتن او اشاره دارد: {{متن قرآن|«أَلَمْ يَجِدْكَ يَتِيمًا فَآوَى»}}؛ «آیا تو را یتیم نیافت و پناه داد؟».<ref>قرآن کریم، سورهٔ ضحى، آیهٔ ۶؛ ابن هشام، السیرة النبویة، ج۱؛ یعقوبی، تاریخ الیعقوبی، ج۲.</ref> این پناه‌دهی نخست در خانهٔ عبدالمطلب و سپس در خانهٔ ابوطالب بود.

==حمایت از پیامبر==

از آغاز بعثت، ابوطالب حامی پیامبر صلی الله علیه و آله بود و این حمایت را تا پایان عمر ادامه داد. هنگامی که سران قریش از او خواستند برادرزاده را تسلیم کند، نپذیرفت و در شعری گفت: «وَاللَّهِ لَنْ يَصِلُوا إِلَيْكَ بِجَمْعِهِمْ / حَتَّى أُوَسَّدَ فِي التُّرَابِ دَفِينًا»؛ «به خدا سوگند آنان با همهٔ گردآوری‌شان به تو دست نمی‌یابند، تا آنکه من در خاک به خاک سپرده شوم». در دنبالهٔ آن، پیامبر را به آشکار کردن فرمان خود فرا خواند: «فَاصْدَعْ بِأَمْرِكَ مَا عَلَيْكَ غَضَاضَةٌ / وَأَبْشِرْ بِذَاكَ وَقَرَّ مِنْهُ عُيُونًا»؛ «پس فرمان خود را آشکار کن که بر تو هیچ نکوهشی نیست، و بدان مژده بده و چشم‌ها را بدان روشن کن».<ref>ابن هشام، السیرة النبویة، ج۱، شعر أبي طالب؛ طبری، تاریخ الطبری، ج۲.</ref>

چون فشار قریش بیشتر شد، او بنی هاشم را در [[شعب ابوطالب]] گرد آورد و محاصرهٔ اقتصادی سه‌ساله آغاز شد. بر پایهٔ گزارش سیره، در پایان محاصره به قریش خبر داد که موریانه صحیفهٔ پیمان را خورده است.<ref>طبری، تاریخ الطبری، ج۲، حصار الشعب.</ref>

==وفات==

ابوطالب در سال دهم بعثت و حدود سه سال پیش از هجرت، در مکه درگذشت و سن او محل اختلاف است. این سال، که خدیجه نیز در آن درگذشت، [[عام الحزن]] خوانده شده است. محل دفن او را مکه و در برخی گزارش‌ها گورستان معلاة (حجون) دانسته‌اند.<ref>یعقوبی، تاریخ الیعقوبی، ج۲، وفاة أبي طالب؛ ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۱.</ref>

==دلایل ایمان==

عالمان امامیه برای اثبات ایمان ابوطالب سه دسته دلیل اقامه کرده‌اند: اشعار او، روایات اهل بیت علیهم السلام و قراین تاریخی.<ref>امینی، الغدیر، ج۷، إیمان أبي طالب.</ref>

===اشعار===

در شعر او پیامبر صلی الله علیه و آله با اوصافی ستوده شده است: «وَأَبْيَضُ يُسْتَسْقَى الْغَمَامُ بِوَجْهِهِ / ثِمَالُ الْيَتَامَى عِصْمَةٌ لِلْأَرَامِلِ»؛ «سپیدرویی که ابر به سبب چهرهٔ او طلب باران می‌شود؛ پناه یتیمان و نگهدار بیوه‌زنان». به گزارش برخی منابع، او در شعری دین محمد صلی الله علیه و آله را بهترین ادیان شمرده است.<ref>ابن هشام، السیرة النبویة، ج۱، مدح أبي طالب؛ مجلسی، بحار الأنوار، ج۳۵.</ref>

===روایات===

در منابع شیعه روایاتی در تصریح به ایمان او نقل شده است. مجلسی در بحار الأنوار بابی با عنوان «إیمان أبي طالب» (ایمان ابوطالب) دارد و در آن روایتی آورده که بر پایهٔ آن، خداوند به پیامبر صلی الله علیه و آله فرموده است آتش را بر صلب و شکم و دامانِ کفیل او حرام کرده است.<ref>مجلسی، بحار الأنوار، ج۳۵، باب إیمان أبي طالب.</ref>

===قراین تاریخی===

حمایت ده‌سالهٔ او در شرایطی که کناره‌گیری برایش آسان بود، پذیرش خطر محاصره، و فرا خواندن پیامبر به آشکار ساختن دعوت، قرینه‌هایی بر ایمان او شمرده شده است. نیز پیامبر صلی الله علیه و آله فرزندانش را پس از مرگ او گرامی داشت.<ref>ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغة، أخبار أبي طالب؛ ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۱.</ref>

==دیدگاه اهل سنت==

بیشتر عالمان اهل سنت ایمان ابوطالب را نپذیرفته‌اند و او را بر آیین نیاکان خود دانسته‌اند. مستند اصلی آنان گزارشی در صحیح بخاری است: هنگام وفات، پیامبر صلی الله علیه و آله او را به گفتن کلمهٔ توحید فراخواند، اما او با سخن «أَنَا عَلَى مِلَّةِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ»؛ «من بر آیین عبدالمطلب هستم» از دنیا رفت. در صحیح مسلم نیز از عباس نقل شده که پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: {{متن حدیث|«هُوَ فِي ضَحْضَاحٍ مِنْ نَارٍ، وَلَوْلَا أَنَا لَكَانَ فِي الدَّرْكِ الْأَسْفَلِ مِنَ النَّارِ»}}؛ «او در آبگیر کم‌عمقی از آتش است و اگر من نبودم در ژرف‌ترین طبقهٔ دوزخ بود».<ref>بخاری، صحیح، کتاب الجنائز؛ مسلم، صحیح، کتاب الإیمان؛ ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغة.</ref> با این حال برخی عالمان غیرامامی نیز او را مسلمان دانسته‌اند.

==بررسی و پاسخ==

عالمان شیعه گزارش وفات را از نظر سند و دلالت مخدوش می‌دانند و می‌گویند با قراین زندگی او سازگار نیست. به باور آنان، «ملة عبدالمطلب» آیین توحیدی ابراهیم علیه السلام بود، نه بت‌پرستی؛ زیرا عبدالمطلب خود یکتاپرست بود. دربارهٔ حدیث ضحضاح نیز می‌گویند اگر ابوطالب کافر بود، شفاعت پیامبر به او سود نمی‌رساند، حال آنکه قرآن می‌فرماید: {{متن قرآن|«فَمَا تَنْفَعُهُمْ شَفَاعَةُ الشَّافِعِينَ»}}؛ «پس شفاعت شفاعت‌کنندگان به آنان سودی نمی‌دهد». به باور آنان، سخن از تخفیف عذاب او به سبب پیامبر نشان می‌دهد که او در شمار کافران نیست.<ref>مجلسی، بحار الأنوار، ج۳۵؛ امینی، الغدیر، ج۷؛ قرآن کریم، سورهٔ مدثر، آیهٔ ۴۸.</ref>

==جایگاه کلامی==

ایمان ابوطالب در کلام امامیه جایگاه ویژه‌ای دارد؛ زیرا از یک سو با دفاع او از پیامبر صلی الله علیه و آله و پرورش امام علی علیه السلام و از سوی دیگر با طهارت نسب آن حضرت پیوند می‌خورد. به باور شیعه، پدر امام علی علیه السلام یکتاپرست و مؤمن بود و همین باور مبنای بحث از پاکی نسب ائمه است.<ref>امینی، الغدیر، ج۷؛ مفید، الإرشاد، ج۱.</ref>

==پانویس==
{{پانویس}}

==منابع==
* قرآن کریم.
* ابن ابی الحدید، عبدالحمید؛ شرح نهج البلاغة، تحقیق محمد ابوالفضل ابراهیم، بیروت: دار إحیاء التراث العربی، بی‌تا.
* ابن سعد، محمد؛ الطبقات الکبری، بیروت: دار صادر، بی‌تا؛ ج۱.
* ابن هشام، عبدالملک؛ السیرة النبویة، تحقیق مصطفی السقا و ابراهیم الأبیاری و عبدالحفیظ الشلبی، بیروت: دار المعرفة، بی‌تا؛ ج۱.
* امینی، عبدالحسین؛ الغدیر فی الکتاب و السنة و الأدب، بیروت: دار الکتاب العربی، ۱۳۸۷ق؛ ج۷.
* بخاری، محمد؛ صحیح البخاری، بیروت: دار الفکر، ۱۴۰۱ق.
* طبری، محمد؛ تاریخ الطبری، بیروت: دار المعرفة، بی‌تا؛ ج۲.
* مجلسی، محمدباقر؛ بحار الأنوار، بیروت: دار إحیاء التراث العربی، ۱۴۰۳ق؛ ج۳۵.
* مسلم بن حجاج؛ صحیح مسلم، بیروت: دار الفکر، بی‌تا.
* مفید، محمد؛ الإرشاد فی معرفة حجج الله علی العباد، قم: مؤسسة آل البیت لإحیاء التراث، ۱۴۱۳ق؛ ج۱.
* یعقوبی، احمد؛ تاریخ الیعقوبی، بیروت: دار صادر، بی‌تا؛ ج۲.

[[رده:تاریخ صدر اسلام]]
[[رده:پیامبر اکرم]]
[[رده:امام علی علیه السلام]]
[[رده:کلام]]
[[رده:اعتقادات]]

@@ سطر ۵: / سطر ۵: @@
 ==نام و نسب==
-نام او «عبد مناف» و کنیه‌اش «ابوطالب» است؛ برخی منابع نام «عمران» را نیز آورده‌اند. نسب او عبد مناف بن عبدالمطلب بن هاشم بن عبد مناف (همنام جدّ سومش) بن قصی است و با پیامبر صلی الله علیه و آله در هاشم مشترک می‌شود.<ref>ابن هشام، السیرة النبویة، ج۱، نسب النبی؛ طبری، تاریخ الطبری، ج۲.</ref> پدرش [[عبدالمطلب]] رئیس قریش بود. مادرش فاطمه دختر عمرو بن عائذ از بنی مخزوم بود؛ از این‌رو او و [[عبدالله بن عبدالمطلب]]، پدر پیامبر، برادران پدری و مادری بودند.
+نام او «عبد مناف» و کنیه‌اش «ابوطالب» است؛ برخی منابع نام «عمران» را نیز آورده‌اند. نسب او عبد مناف بن عبدالمطلب بن هاشم بن عبد مناف (همنام جدّ سومش) بن قصی است و با پیامبر صلی الله علیه و آله در هاشم مشترک می‌شود.<ref>ابن هشام، السیرة النبویة، ج۱، ص۳ {{صحت آدرس}}؛ طبری، تاریخ الطبری، ج۲، ص۲ {{صحت آدرس}}.</ref> پدرش [[عبدالمطلب]] رئیس قریش بود. مادرش فاطمه دختر عمرو بن عائذ از بنی مخزوم بود؛ از این‌رو او و [[عبدالله بن عبدالمطلب]]، پدر پیامبر، برادران پدری و مادری بودند.
 ==خانواده==
-همسر او [[فاطمه بنت اسد]] از بانوان بنی هاشم بود که پس از مرگ شوهر به [[مدینه]] هجرت کرد و پیامبر صلی الله علیه و آله او را گرامی می‌داشت.<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۱؛ ابن هشام، السیرة النبویة، ج۱.</ref> فرزندان ابوطالب طالب، [[عقیل بن ابیطالب|عقیل]]، [[جعفر طیار|جعفر]] و [[امام علی علیه السلام|علی علیه السلام]] بودند و دختری به نام ام‌هانی داشت.
+همسر او [[فاطمه بنت اسد]] از بانوان بنی هاشم بود که پس از مرگ شوهر به [[مدینه]] هجرت کرد و پیامبر صلی الله علیه و آله او را گرامی می‌داشت.<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۱ {{صحت آدرس}}؛ ابن هشام، السیرة النبویة، ج۱ {{صحت آدرس}}.</ref> فرزندان ابوطالب طالب، [[عقیل بن ابیطالب|عقیل]]، [[جعفر طیار|جعفر]] و [[امام علی علیه السلام|علی علیه السلام]] بودند و دختری به نام ام‌هانی داشت.
 ==کفالت پیامبر==
-پس از درگذشت عبدالمطلب، کفالت پیامبر صلی الله علیه و آله که در آن هنگام حدود هشت سال داشت، به ابوطالب رسید.<ref>مفید، الإرشاد، ج۱، کفالة النبی.</ref> بر پایهٔ گزارش سیره‌نویسان، او با آنکه تنگدست بود، برادرزاده را بر فرزندان خود مقدم می‌داشت و در سفری تجاری به [[شام]] او را همراه خود برد. قرآن کریم در سورهٔ ضحی به یتیمی پیامبر و پناه یافتن او اشاره دارد: {{متن قرآن|«أَلَمْ يَجِدْكَ يَتِيمًا فَآوَى»}}؛ «آیا تو را یتیم نیافت و پناه داد؟».<ref>قرآن کریم، سورهٔ ضحى، آیهٔ ۶؛ ابن هشام، السیرة النبویة، ج۱؛ یعقوبی، تاریخ الیعقوبی، ج۲.</ref> این پناه‌دهی نخست در خانهٔ عبدالمطلب و سپس در خانهٔ ابوطالب بود.
+پس از درگذشت عبدالمطلب، کفالت پیامبر صلی الله علیه و آله که در آن هنگام حدود هشت سال داشت، به ابوطالب رسید.<ref>مفید، الإرشاد، ج۱، کفالة النبی {{صحت آدرس}}.</ref> بر پایهٔ گزارش سیره‌نویسان، او با آنکه تنگدست بود، برادرزاده را بر فرزندان خود مقدم می‌داشت و در سفری تجاری به [[شام]] او را همراه خود برد. قرآن کریم در سورهٔ ضحی به یتیمی پیامبر و پناه یافتن او اشاره دارد: {{متن قرآن|«أَلَمْ يَجِدْكَ يَتِيمًا فَآوَى»}}؛ «آیا تو را یتیم نیافت و پناه داد؟».<ref>قرآن کریم، سورهٔ ضحى، آیهٔ ۶؛ ابن هشام، السیرة النبویة، ج۱، ص۱۸۰ {{صحت آدرس}}؛ یعقوبی، تاریخ الیعقوبی، ج۲، ص۱۴ {{صحت آدرس}}.</ref> این پناه‌دهی نخست در خانهٔ عبدالمطلب و سپس در خانهٔ ابوطالب بود.
 ==حمایت از پیامبر==
-از آغاز بعثت، ابوطالب حامی پیامبر صلی الله علیه و آله بود و این حمایت را تا پایان عمر ادامه داد. هنگامی که سران قریش از او خواستند برادرزاده را تسلیم کند، نپذیرفت و در شعری گفت: «وَاللَّهِ لَنْ يَصِلُوا إِلَيْكَ بِجَمْعِهِمْ / حَتَّى أُوَسَّدَ فِي التُّرَابِ دَفِينًا»؛ «به خدا سوگند آنان با همهٔ گردآوری‌شان به تو دست نمی‌یابند، تا آنکه من در خاک به خاک سپرده شوم». در دنبالهٔ آن، پیامبر را به آشکار کردن فرمان خود فرا خواند: «فَاصْدَعْ بِأَمْرِكَ مَا عَلَيْكَ غَضَاضَةٌ / وَأَبْشِرْ بِذَاكَ وَقَرَّ مِنْهُ عُيُونًا»؛ «پس فرمان خود را آشکار کن که بر تو هیچ نکوهشی نیست، و بدان مژده بده و چشم‌ها را بدان روشن کن».<ref>ابن هشام، السیرة النبویة، ج۱، شعر أبي طالب؛ طبری، تاریخ الطبری، ج۲.</ref>
+از آغاز بعثت، ابوطالب حامی پیامبر صلی الله علیه و آله بود و این حمایت را تا پایان عمر ادامه داد. هنگامی که سران قریش از او خواستند برادرزاده را تسلیم کند، نپذیرفت و در شعری گفت: «وَاللَّهِ لَنْ يَصِلُوا إِلَيْكَ بِجَمْعِهِمْ / حَتَّى أُوَسَّدَ فِي التُّرَابِ دَفِينًا»؛ «به خدا سوگند آنان با همهٔ گردآوری‌شان به تو دست نمی‌یابند، تا آنکه من در خاک به خاک سپرده شوم». در دنبالهٔ آن، پیامبر را به آشکار کردن فرمان خود فرا خواند: «فَاصْدَعْ بِأَمْرِكَ مَا عَلَيْكَ غَضَاضَةٌ / وَأَبْشِرْ بِذَاكَ وَقَرَّ مِنْهُ عُيُونًا»؛ «پس فرمان خود را آشکار کن که بر تو هیچ نکوهشی نیست، و بدان مژده بده و چشم‌ها را بدان روشن کن».<ref>ابن هشام، السیرة النبویة، ج۱، شعر أبي طالب {{صحت آدرس}}؛ طبری، تاریخ الطبری، ج۲ {{صحت آدرس}}.</ref>
-چون فشار قریش بیشتر شد، او بنی هاشم را در [[شعب ابوطالب]] گرد آورد و محاصرهٔ اقتصادی سه‌ساله آغاز شد. بر پایهٔ گزارش سیره، در پایان محاصره به قریش خبر داد که موریانه صحیفهٔ پیمان را خورده است.<ref>طبری، تاریخ الطبری، ج۲، حصار الشعب.</ref>
+چون فشار قریش بیشتر شد، او بنی هاشم را در [[شعب ابوطالب]] گرد آورد و محاصرهٔ اقتصادی سه‌ساله آغاز شد. بر پایهٔ گزارش سیره، در پایان محاصره به قریش خبر داد که موریانه صحیفهٔ پیمان را خورده است.<ref>طبری، تاریخ الطبری، ج۲، ص۷۹، حصار الشعب {{صحت آدرس}}.</ref>
 ==وفات==
-ابوطالب در سال دهم بعثت و حدود سه سال پیش از هجرت، در مکه درگذشت و سن او محل اختلاف است. این سال، که خدیجه نیز در آن درگذشت، [[عام الحزن]] خوانده شده است. محل دفن او را مکه و در برخی گزارش‌ها گورستان معلاة (حجون) دانسته‌اند.<ref>یعقوبی، تاریخ الیعقوبی، ج۲، وفاة أبي طالب؛ ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۱.</ref>
+ابوطالب در سال دهم بعثت و حدود سه سال پیش از هجرت، در مکه درگذشت و سن او محل اختلاف است. این سال، که خدیجه نیز در آن درگذشت، [[عام الحزن]] خوانده شده است. محل دفن او را مکه و در برخی گزارش‌ها گورستان معلاة (حجون) دانسته‌اند.<ref>یعقوبی، تاریخ الیعقوبی، ج۲، ص۳۵، وفاة أبي طالب {{صحت آدرس}}؛ ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۱، ص۱۲۴ {{صحت آدرس}}.</ref>
 ==دلایل ایمان==
-عالمان امامیه برای اثبات ایمان ابوطالب سه دسته دلیل اقامه کرده‌اند: اشعار او، روایات اهل بیت علیهم السلام و قراین تاریخی.<ref>امینی، الغدیر، ج۷، إیمان أبي طالب.</ref>
+عالمان امامیه برای اثبات ایمان ابوطالب سه دسته دلیل اقامه کرده‌اند: اشعار او، روایات اهل بیت علیهم السلام و قراین تاریخی.<ref>امینی، الغدیر، ج۷، ص۳۳۰، إیمان أبي طالب.</ref>
 ===اشعار===
-در شعر او پیامبر صلی الله علیه و آله با اوصافی ستوده شده است: «وَأَبْيَضُ يُسْتَسْقَى الْغَمَامُ بِوَجْهِهِ / ثِمَالُ الْيَتَامَى عِصْمَةٌ لِلْأَرَامِلِ»؛ «سپیدرویی که ابر به سبب چهرهٔ او طلب باران می‌شود؛ پناه یتیمان و نگهدار بیوه‌زنان». به گزارش برخی منابع، او در شعری دین محمد صلی الله علیه و آله را بهترین ادیان شمرده است.<ref>ابن هشام، السیرة النبویة، ج۱، مدح أبي طالب؛ مجلسی، بحار الأنوار، ج۳۵.</ref>
+در شعر او پیامبر صلی الله علیه و آله با اوصافی ستوده شده است: «وَأَبْيَضُ يُسْتَسْقَى الْغَمَامُ بِوَجْهِهِ / ثِمَالُ الْيَتَامَى عِصْمَةٌ لِلْأَرَامِلِ»؛ «سپیدرویی که ابر به سبب چهرهٔ او طلب باران می‌شود؛ پناه یتیمان و نگهدار بیوه‌زنان». به گزارش برخی منابع، او در شعری دین محمد صلی الله علیه و آله را بهترین ادیان شمرده است.<ref>ابن هشام، السیرة النبویة، ج۱، ص۲۸۱، مدح أبي طالب {{صحت آدرس}}؛ مجلسی، بحار الأنوار، ج۳۵، ص۸۷، ۹۴.</ref>
 ===روایات===
-در منابع شیعه روایاتی در تصریح به ایمان او نقل شده است. مجلسی در بحار الأنوار بابی با عنوان «إیمان أبي طالب» (ایمان ابوطالب) دارد و در آن روایتی آورده که بر پایهٔ آن، خداوند به پیامبر صلی الله علیه و آله فرموده است آتش را بر صلب و شکم و دامانِ کفیل او حرام کرده است.<ref>مجلسی، بحار الأنوار، ج۳۵، باب إیمان أبي طالب.</ref>
+در منابع شیعه روایاتی در تصریح به ایمان او نقل شده است. مجلسی در بحار الأنوار بابی با عنوان «إیمان أبي طالب» (ایمان ابوطالب) دارد و در آن روایتی آورده که بر پایهٔ آن، خداوند به پیامبر صلی الله علیه و آله فرموده است آتش را بر صلب و شکم و دامانِ کفیل او حرام کرده است.<ref>مجلسی، بحار الأنوار، ج۳۵، ص۱۰۹، باب إیمان أبي طالب.</ref>
 ===قراین تاریخی===
-حمایت ده‌سالهٔ او در شرایطی که کناره‌گیری برایش آسان بود، پذیرش خطر محاصره، و فرا خواندن پیامبر به آشکار ساختن دعوت، قرینه‌هایی بر ایمان او شمرده شده است. نیز پیامبر صلی الله علیه و آله فرزندانش را پس از مرگ او گرامی داشت.<ref>ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغة، أخبار أبي طالب؛ ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۱.</ref>
+حمایت ده‌سالهٔ او در شرایطی که کناره‌گیری برایش آسان بود، پذیرش خطر محاصره، و فرا خواندن پیامبر به آشکار ساختن دعوت، قرینه‌هایی بر ایمان او شمرده شده است. نیز پیامبر صلی الله علیه و آله فرزندانش را پس از مرگ او گرامی داشت.<ref>ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغة، ج۱۴، ص۶۵، أخبار أبي طالب {{صحت آدرس}}؛ ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۱، ص۱۲۰ {{صحت آدرس}}.</ref>
 ==دیدگاه اهل سنت==
-بیشتر عالمان اهل سنت ایمان ابوطالب را نپذیرفته‌اند و او را بر آیین نیاکان خود دانسته‌اند. مستند اصلی آنان گزارشی در صحیح بخاری است: هنگام وفات، پیامبر صلی الله علیه و آله او را به گفتن کلمهٔ توحید فراخواند، اما او با سخن «أَنَا عَلَى مِلَّةِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ»؛ «من بر آیین عبدالمطلب هستم» از دنیا رفت. در صحیح مسلم نیز از عباس نقل شده که پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: {{متن حدیث|«هُوَ فِي ضَحْضَاحٍ مِنْ نَارٍ، وَلَوْلَا أَنَا لَكَانَ فِي الدَّرْكِ الْأَسْفَلِ مِنَ النَّارِ»}}؛ «او در آبگیر کم‌عمقی از آتش است و اگر من نبودم در ژرف‌ترین طبقهٔ دوزخ بود».<ref>بخاری، صحیح، کتاب الجنائز؛ مسلم، صحیح، کتاب الإیمان؛ ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغة.</ref> با این حال برخی عالمان غیرامامی نیز او را مسلمان دانسته‌اند.
+بیشتر عالمان اهل سنت ایمان ابوطالب را نپذیرفته‌اند و او را بر آیین نیاکان خود دانسته‌اند. مستند اصلی آنان گزارشی در صحیح بخاری است: هنگام وفات، پیامبر صلی الله علیه و آله او را به گفتن کلمهٔ توحید فراخواند، اما او با سخن «أَنَا عَلَى مِلَّةِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ»؛ «من بر آیین عبدالمطلب هستم» از دنیا رفت. در صحیح مسلم نیز از عباس نقل شده که پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: {{متن حدیث|«هُوَ فِي ضَحْضَاحٍ مِنْ نَارٍ، وَلَوْلَا أَنَا لَكَانَ فِي الدَّرْكِ الْأَسْفَلِ مِنَ النَّارِ»}}؛ «او در آبگیر کم‌عمقی از آتش است و اگر من نبودم در ژرف‌ترین طبقهٔ دوزخ بود».<ref>بخاری، صحیح، کتاب الجنائز {{صحت آدرس}}؛ مسلم، صحیح، کتاب الإیمان {{صحت آدرس}}؛ ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغة، ج۱۴، ص۸۳ {{صحت آدرس}}.</ref> با این حال برخی عالمان غیرامامی نیز او را مسلمان دانسته‌اند.
 ==بررسی و پاسخ==
-عالمان شیعه گزارش وفات را از نظر سند و دلالت مخدوش می‌دانند و می‌گویند با قراین زندگی او سازگار نیست. به باور آنان، «ملة عبدالمطلب» آیین توحیدی ابراهیم علیه السلام بود، نه بت‌پرستی؛ زیرا عبدالمطلب خود یکتاپرست بود. دربارهٔ حدیث ضحضاح نیز می‌گویند اگر ابوطالب کافر بود، شفاعت پیامبر به او سود نمی‌رساند، حال آنکه قرآن می‌فرماید: {{متن قرآن|«فَمَا تَنْفَعُهُمْ شَفَاعَةُ الشَّافِعِينَ»}}؛ «پس شفاعت شفاعت‌کنندگان به آنان سودی نمی‌دهد». به باور آنان، سخن از تخفیف عذاب او به سبب پیامبر نشان می‌دهد که او در شمار کافران نیست.<ref>مجلسی، بحار الأنوار، ج۳۵؛ امینی، الغدیر، ج۷؛ قرآن کریم، سورهٔ مدثر، آیهٔ ۴۸.</ref>
+عالمان شیعه گزارش وفات را از نظر سند و دلالت مخدوش می‌دانند و می‌گویند با قراین زندگی او سازگار نیست. به باور آنان، «ملة عبدالمطلب» آیین توحیدی ابراهیم علیه السلام بود، نه بت‌پرستی؛ زیرا عبدالمطلب خود یکتاپرست بود. دربارهٔ حدیث ضحضاح نیز می‌گویند اگر ابوطالب کافر بود، شفاعت پیامبر به او سود نمی‌رساند، حال آنکه قرآن می‌فرماید: {{متن قرآن|«فَمَا تَنْفَعُهُمْ شَفَاعَةُ الشَّافِعِينَ»}}؛ «پس شفاعت شفاعت‌کنندگان به آنان سودی نمی‌دهد». به باور آنان، سخن از تخفیف عذاب او به سبب پیامبر نشان می‌دهد که او در شمار کافران نیست.<ref>مجلسی، بحار الأنوار، ج۳۵، ص۱۱۱، ۱۵۶؛ امینی، الغدیر، ج۷، ص۳۹۰؛ قرآن کریم، سورهٔ مدثر، آیهٔ ۴۸.</ref>
 ==جایگاه کلامی==
-ایمان ابوطالب در کلام امامیه جایگاه ویژه‌ای دارد؛ زیرا از یک سو با دفاع او از پیامبر صلی الله علیه و آله و پرورش امام علی علیه السلام و از سوی دیگر با طهارت نسب آن حضرت پیوند می‌خورد. به باور شیعه، پدر امام علی علیه السلام یکتاپرست و مؤمن بود و همین باور مبنای بحث از پاکی نسب ائمه است.<ref>امینی، الغدیر، ج۷؛ مفید، الإرشاد، ج۱.</ref>
+ایمان ابوطالب در کلام امامیه جایگاه ویژه‌ای دارد؛ زیرا از یک سو با دفاع او از پیامبر صلی الله علیه و آله و پرورش امام علی علیه السلام و از سوی دیگر با طهارت نسب آن حضرت پیوند می‌خورد. به باور شیعه، پدر امام علی علیه السلام یکتاپرست و مؤمن بود و همین باور مبنای بحث از پاکی نسب ائمه است.<ref>امینی، الغدیر، ج۷، ص۳۸۴؛ مفید، الإرشاد، ج۱ {{صحت آدرس}}.</ref>
 ==پانویس==