ایقاع - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

مهدی موسوی: مهدی موسوی صفحهٔ ایقاع‌‌ را به ایقاع منتقل کرد

2025-06-23T06:55:01Z

مهدی موسوی صفحهٔ ایقاع‌‌ را به ایقاع منتقل کرد

مهدی موسوی در ‏۱۹ ژوئیهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۰۸:۱۵

2024-07-19T08:15:41Z

نمایش تغییرات

مهدی موسوی: مهدی موسوی صفحهٔ ايقاع‌‌ را به ایقاع‌‌ منتقل کرد

2023-02-19T11:45:47Z

مهدی موسوی صفحهٔ ايقاع‌‌ را به ایقاع‌‌ منتقل کرد

Saeed zamani در ‏۳۱ اکتبر ۲۰۱۲، ساعت ۰۶:۱۱

2012-10-31T06:11:07Z

Saeed zamani در ‏۳۱ اکتبر ۲۰۱۲، ساعت ۰۶:۱۰

2012-10-31T06:10:13Z

مرضیه الله وکیل جزی در ‏۳۱ اکتبر ۲۰۱۲، ساعت ۰۶:۰۸

2012-10-31T06:08:45Z

مرضیه الله وکیل جزی در ‏۲۰ اکتبر ۲۰۱۲، ساعت ۰۵:۵۲

2012-10-20T05:52:02Z

Saeed zamani در ‏۶ اوت ۲۰۱۲، ساعت ۱۱:۰۰

2012-08-06T11:00:29Z

Saeed zamani در ‏۶ اوت ۲۰۱۲، ساعت ۱۰:۵۶

2012-08-06T10:56:53Z

مرضیه الله وکیل جزی: صفحه‌ای جدید حاوی '===ایقاع‌‌=== '''ایقاع:''' انشاء بى‌نیاز از انشاء قبول. ایقاع، مقابل عقد و عبارت ...' ایجاد کرد

2012-07-22T08:27:16Z

صفحه‌ای جدید حاوی '===ایقاع‌‌=== '''ایقاع:''' انشاء بى‌نیاز از انشاء قبول. ایقاع، مقابل عقد و عبارت ...' ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

===ایقاع‌‌===

'''ایقاع:'''

انشاء بى‌نیاز از انشاء قبول.

ایقاع، مقابل عقد و عبارت است از انشاء مستقل در طرف ایجاب كه صحت و نفوذ آن، بر انشاء قبول از طرف دیگرى متوقف نیست. (رجوع شود به: [[انشاء]]) و در باب‌هاى ایقاعات مانند طلاق، ایلاء، لعان، عتق، یمین و عهد از آن سخن رفته است.

'''انواع:'''

انواع ایقاع در شرع و عرف، بسیار است كه بیشتر آن‌ها در [[فقه]] ذكر شده است مانند طلاق، عتق، ابراء، فسخ، نذر، عهد، یمین (رجوع شود به: [[قسم]])، ایلاء، ظهار، لعان و شفعه.

در ایقاع یا عقد بودن جعاله<ref> جواهر الكلام، ج35، ص189. </ref>، وصیت<ref> همان، ج28، ص244 و 391. </ref> و وقف<ref> همان، 6-7 و مهذب الاحكام، ج22، ص12. </ref> اختلاف است.

'''اركان:'''

اركان ایقاع سه چیز است:

# صیغه انشاء: در این كه در صیغه ایقاع، لفظ صریح كه كاربرد آن در معناى مورد نظر به نحو حقیقت باشد معتبر است یا الفاظ كنایى و مجازى نیز كفایت مى‌كند، اختلاف است. قول نخست به مشهور نسبت داده شده است. البته در برخى ایقاعات مانند طلاق به اتفاق فقها، لفظ مخصوص معتبر است.<ref> مصباح الفقاهة، ج3، ص15-20 و العناوین الفقهیة ج2، ص152-158. </ref>

اشاره شخص لال در ایقاعات، جایگزین لفظ مى‌شود.<ref> العناوین الفقهیة ج2، ص132. </ref>

در اعتبار عربى و ماضى بودن صیغه ایقاع اختلاف است. مشهور، ماضى بودن‌ را شرط مى‌دانند. در بعضى ایقاعات مانند طلاق<ref> جواهر الكلام، ج32، ص 60. </ref>، ظهار و لعان<ref> مهذب الاحكام، ج26، ص230 و 258. </ref>، عربى بودن شرط است. انشاء در ایقاعات همانند عقود، باید منجّز باشد و تعلیق آن بر امرى موجب بطلان آن مى‌شود، مگر جنبه صورى داشته باشد؛ بدین معنا كه ایقاع در واقع، معلق بر آن باشد - مانند آن كه بگوید: اگر این زن همسر من است، او را طلاق دادم - یا تحقق امرى كه ایقاع بر آن تعلیق شده، روشن باشد مانند آن كه در روز بگوید: اگر روز است، زنم طالق است. البته برخى این گونه تعلیق انشاء را نیز صحیح نمى‌دانند.<ref> جواهر الكلام ج33، ص49 و مصباح الفقاهة ج3، ص62. </ref>

# منشى‌ء (انشاء كننده): بلوغ، عقل، محجور نبودن - در موارد تصرف در مال - اختیار مقابل اكراه و قصد داشتن، از شرایط انشاء كننده ایقاع است كه در صورت فقدان یكى از آن‌ها، ایقاع صحیح نیست.<ref> العناوین الفقهیة، ج2، ص674-697. </ref>

# منشأ (مورد انشاء): در این كه مورد انشاء در ایقاعات همانند عقود، قابلیت مشروط شدن به شرایط را دارد یا نه، اختلاف است. البته در پاره‌اى ایقاعات مانند نذر، عهد و یمین تعلیق به شرط، صحیح است.<ref> جواهر الكلام، ج33، ص49-51؛ ج34، ص100؛ العناوین الفقهیة ج2، ص192-206 و مصباح الفقاهة ج3، ص62-65. </ref>

# معاطات در ایقاعات: در ایقاعاتى مانند طلاق، ظهار، لعان، ایلاء، عتق، نذر، عهد و یمین كه لفظ یا صیغه خاص، شرط است، معاطات جریان ندارد. بنابراین، بیرون كردن زن از منزل یا رهاكردن برده از خدمت، طلاق و عتق شمرده نمى‌شود. در جریان معاطات نسبت به سایر ایقاعات مانند شفعه، ابراء و فسخ، اختلاف است.<ref> العناوین الفقهیة، ج2، ص96-100؛ جواهر الكلام ج22، ص239-242 و مصباح الفقاهة ج2، ص191. </ref>

# فضولیت در ایقاعات: بر عدم جریان فضولیت (رجوع شود به: [[عقد فضولى]]) در ایقاعات، ادعاى اجماع شده است، لیكن جمعى از معاصران و دیگران آن را پذیرفته و گفته‌اند: در ایقاعات نیز همچون عقود، فضولیت جریان دارد، مگر در موردى كه مانند طلاق به دلیل خاص استثنا شده باشد.<ref> جواهر الكلام، ج22، ص280؛ مستمسك العروة، ج10، ص301؛ مصباح الفقاهة، ج4، ص4 و مهذّب الاحكام ج12، ص187. </ref>

# لزوم و صحت در ایقاعات: در صورت شك در لزوم یا جواز ایقاعى، اصل، لزوم به معناى عدم جواز بر هم زدن‌ آن است.<ref> العناوین الفقهیة، ج2، ص36. </ref> (رجوع شود به: [[قاعده لزوم]])، لیكن در این كه در موارد شك در صحت ایقاع از ناحیه شك در مشروعیت ایقاع یا شك از جهت شرط یا مانع بودن چیزى اصل، صحت آن است یا فساد، اختلاف است.<ref> مصباح الفقاهة، ج3، ص7 و العناوین الفقهیة ج2، ص28-34. </ref> (رجوع شود به: [[قاعده صحت]])

# خیار شرط در ایقاعات: در این كه در ایقاعات همچون عقود، شرط خیار صحیح است یا نه، اختلاف است. بر صحیح نبودن آن ادعاى اجماع شده است.<ref> جواهر الكلام، ج23، ص64؛ مصباح الفقاهة ج6، ص266-271؛ مهذّب الاحكام، ج17، ص120-124 و فقه الصادق ج17، ص162. </ref>

==پانویس ==
<references />
===منابع===

جمعى از پژوهشگران زیر نظر سید محمود هاشمى شاهرودى، فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم‌السلام، جلد ‌1، ص 746

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۱ اکتبر ۲۰۱۲، ساعت ۰۶:۱۱
سطر ۱:		سطر ۱:
−	{{مدخل دائره المعارف\|~~کتاب~~ [[فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم‌السلام]]}}	+	{{مدخل دائره المعارف\|[[فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم‌السلام]]}}

	__toc__		__toc__

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۱ اکتبر ۲۰۱۲، ساعت ۰۶:۱۰
سطر ۱:		سطر ۱:
−	{{مدخل دائره المعارف\|کتاب [[فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم‌السلام~~(کتاب)\|فرهنگ فقه~~]]}}	+	{{مدخل دائره المعارف\|کتاب [[فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم‌السلام]]}}

	__toc__		__toc__

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۱ اکتبر ۲۰۱۲، ساعت ۰۶:۰۸
سطر ۱:		سطر ۱:
		+	{{مدخل دائره المعارف\|کتاب [[فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم‌السلام(کتاب)\|فرهنگ فقه]]}}
		+
	__toc__		__toc__

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
-'''''انشاء بى‌نیاز از انشاء قبول.'''''
+__toc__
-== انواع ==
+ایقاع، مقابل عقد و عبارت است از انشاء مستقل در طرف ایجاب كه صحت و نفوذ آن، بر انشاء قبول از طرف دیگرى متوقف نیست. (رجوع شود به: [[انشاء]]) و در باب‌هاى ایقاعات مانند طلاق، ایلاء، لعان، عتق، یمین و عهد از آن سخن رفته است.
 انواع ایقاع در شرع و عرف، بسیار است كه بیشتر آن‌ها در [[فقه]] ذكر شده است مانند طلاق، عتق، ابراء، فسخ، نذر، عهد، یمین (رجوع شود به: [[قسم]])، ایلاء، ظهار، لعان و شفعه.
@@ سطر ۱۱: / سطر ۱۲: @@
 در ایقاع یا عقد بودن جعاله<ref> جواهر الكلام، ج35، ص189. </ref>، وصیت<ref> همان، ج28، ص244 و 391. </ref> و وقف<ref> همان، 6-7 و مهذب الاحكام، ج22، ص12. </ref> اختلاف است.
 ==اركان==
 اركان ایقاع سه چیز است:
-) صیغه انشاء: در این كه در صیغه ایقاع، لفظ صریح كه كاربرد آن در معناى مورد نظر به نحو حقیقت باشد معتبر است یا الفاظ كنایى و مجازى نیز كفایت مى‌كند، اختلاف است. قول نخست به مشهور نسبت داده شده است. البته در برخى ایقاعات مانند طلاق به اتفاق فقها، لفظ مخصوص معتبر است.<ref> مصباح الفقاهة، ج3، ص15-20 و العناوین الفقهیة ج2، ص152-158. </ref>
+* صیغه انشاء: در این كه در صیغه ایقاع، لفظ صریح كه كاربرد آن در معناى مورد نظر به نحو حقیقت باشد معتبر است یا الفاظ كنایى و مجازى نیز كفایت مى‌كند، اختلاف است. قول نخست به مشهور نسبت داده شده است. البته در برخى ایقاعات مانند طلاق به اتفاق فقها، لفظ مخصوص معتبر است.<ref> مصباح الفقاهة، ج3، ص15-20 و العناوین الفقهیة ج2، ص152-158. </ref> اشاره شخص لال در ایقاعات، جایگزین لفظ مى‌شود.<ref> العناوین الفقهیة ج2، ص132. </ref>
 در اعتبار عربى و ماضى بودن صیغه ایقاع اختلاف است. مشهور، ماضى بودن‌ را شرط مى‌دانند. در بعضى ایقاعات مانند طلاق<ref> جواهر الكلام، ج32، ص 60. </ref>، ظهار و لعان<ref> مهذب الاحكام، ج26، ص230 و 258. </ref>، عربى بودن شرط است. انشاء در ایقاعات همانند عقود، باید منجّز باشد و تعلیق آن بر امرى موجب بطلان آن مى‌شود، مگر جنبه صورى داشته باشد؛ بدین معنا كه ایقاع در واقع، معلق بر آن باشد - مانند آن كه بگوید: اگر این زن همسر من است، او را طلاق دادم - یا تحقق امرى كه ایقاع بر آن تعلیق شده، روشن باشد مانند آن كه در روز بگوید: اگر روز است، زنم طالق است. البته برخى این گونه تعلیق انشاء را نیز صحیح نمى‌دانند.<ref> جواهر الكلام ج33، ص49 و مصباح الفقاهة ج3، ص62. </ref>
-) منشى‌ء (انشاء كننده): بلوغ، عقل، محجور نبودن - در موارد تصرف در مال - اختیار مقابل اكراه و قصد داشتن، از شرایط انشاء كننده ایقاع است كه در صورت فقدان یكى از آن‌ها، ایقاع صحیح نیست.<ref> العناوین الفقهیة، ج2، ص674-697. </ref>
+* منشى‌ء (انشاء كننده): بلوغ، عقل، محجور نبودن - در موارد تصرف در مال - اختیار مقابل اكراه و قصد داشتن، از شرایط انشاء كننده ایقاع است كه در صورت فقدان یكى از آن‌ها، ایقاع صحیح نیست.<ref> العناوین الفقهیة، ج2، ص674-697. </ref>
-)منشأ (مورد انشاء): در این كه مورد انشاء در ایقاعات همانند عقود، قابلیت مشروط شدن به شرایط را دارد یا نه، اختلاف است. البته در پاره‌اى ایقاعات مانند نذر، عهد و یمین تعلیق به شرط، صحیح است.<ref> جواهر الكلام، ج33، ص49-51؛ ج34، ص100؛ العناوین الفقهیة ج2، ص192-206 و مصباح الفقاهة ج3، ص62-65. </ref>
+* منشأ (مورد انشاء): در این كه مورد انشاء در ایقاعات همانند عقود، قابلیت مشروط شدن به شرایط را دارد یا نه، اختلاف است. البته در پاره‌اى ایقاعات مانند نذر، عهد و یمین تعلیق به شرط، صحیح است.<ref> جواهر الكلام، ج33، ص49-51؛ ج34، ص100؛ العناوین الفقهیة ج2، ص192-206 و مصباح الفقاهة ج3، ص62-65. </ref>
 '''معاطات در ایقاعات'''
@@ سطر ۴۲: / سطر ۳۸: @@
 خیار شرط در ایقاعات: در این كه در ایقاعات همچون عقود، شرط خیار صحیح است یا نه، اختلاف است. بر صحیح نبودن آن ادعاى اجماع شده است.<ref> جواهر الكلام، ج23، ص64؛ مصباح الفقاهة ج6، ص266-271؛ مهذّب الاحكام، ج17، ص120-124 و فقه الصادق ج17، ص162. </ref>
-==پانویس ==
+==پانویس==
-<references />
+<references/>
 ==منابع==
+جمعى از پژوهشگران زیر نظر سید محمود هاشمى شاهرودى، فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم‌السلام، جلد ‌1، ص 746.
 [[رده:اصطلاحات فقهی]]

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۶ اوت ۲۰۱۲، ساعت ۱۱:۰۰
سطر ۴۹:		سطر ۴۹:
	جمعى از پژوهشگران زیر نظر سید محمود هاشمى شاهرودى، فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم‌السلام، جلد ‌1، ص 746		جمعى از پژوهشگران زیر نظر سید محمود هاشمى شاهرودى، فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم‌السلام، جلد ‌1، ص 746

−	[[رده:~~احکام معاملات~~]]	+	[[رده:اصطلاحات فقهی]]

→ نسخهٔ قدیمی‌تر	نسخهٔ ‏۲۳ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۰۶:۵۵
(بدون تفاوت)

→ نسخهٔ قدیمی‌تر	نسخهٔ ‏۱۹ فوریهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۱:۴۵
(بدون تفاوت)