ایام تشریق - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

Mohammadi در ‏۲۷ دسامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۰:۱۳

2024-12-27T10:13:09Z

نمایش تغییرات

Mohammadi: /* مفهوم‌شناسی */

2024-12-26T17:15:31Z

‏مفهوم‌شناسی

مهدی موسوی در ‏۸ ژوئیهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۰۶:۲۲

2024-07-08T06:22:52Z

نمایش تغییرات

مهدی موسوی در ‏۷ ژوئیهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۴:۰۷

2024-07-07T14:07:28Z

نمایش تغییرات

Aghajani در ‏۹ فوریهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۱۰:۴۰

2020-02-09T10:40:27Z

Aghajani در ‏۹ فوریهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۱۰:۳۸

2020-02-09T10:38:56Z

Aghajani در ‏۹ فوریهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۱۰:۳۶

2020-02-09T10:36:00Z

Aghajani در ‏۹ فوریهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۱۰:۲۹

2020-02-09T10:29:40Z

سید مهدی خدایی در ‏۱۱ ژانویهٔ ۲۰۱۶، ساعت ۱۱:۴۶

2016-01-11T11:46:22Z

نمایش تغییرات

Zamani در ‏۲۴ اوت ۲۰۱۴، ساعت ۰۷:۵۲

2014-08-24T07:52:57Z

@@ سطر ۸: / سطر ۸: @@
 برخى گفته‌اند: بر اثر تابیدن ماه در شب هاى این ایام به این روزها ایام تشریق گفته شده است.<ref>کنزالعرفان، ج‌۱، ص‌۳۱۹.</ref> عده‌اى نیز گفته‌اند: این نام برگرفته از سخن عرب [[جاهلیت|جاهلى]] است که در این روزها مى‌گفتند: «اَشْرِق ثَبیر کیما نُغیر = اى کوه ثبیر در نور آفتاب درآى تا قربانى کنیم».<ref>همان؛ لسان العرب، ج‌۷، ص‌۹۶، «شرق».</ref>
-در [[قرآن کریم]] به صراحت از «ایام تشریق» یاد نشده؛ ولى تعبیرهاى دیگرى بکار رفته که مراد از آن ایام تشریق است؛ از جمله آمده است که خداوند را در روزهاى مشخصى یاد کنید: {{متن قرآن|«وَاذْکرُوا اللَّهَ فِی أَیامٍ مَعْدُودَاتٍ»}}. ([[سوره بقره]]/۲،۲۰۳) مراد از‌ {{متن قرآن|«أَیامٍ مَعْدُودَاتٍ»}} به نظر برخى، ۱۰ روز نخست [[ذی الحجه]]<ref>مجمع البیان، ج‌۲، ص‌۵۳۲‌.</ref> یا روز [[عید قربان]] و دو روز پس از آن<ref>زادالمسیر، ج‌۱، ص‌۲۱۸.</ref> است؛ ولى‌ [[اهل البیت|اهل‌ بیت]] علیهم السلام مقصود از آن را ایام تشریق دانسته‌اند.<ref>قرب الاسناد، ص‌۱۷؛ الکافى، ج‌۴، ص‌۵۱۶‌.</ref> بیشتر مفسران فریقین نیز همین نظر را ذکر کرده‌اند.<ref>مجمع البیان، ج‌۳، ص‌۵۳۲‌؛ التفسیر الکبیر، ج‌۲، ص‌۳۴۰؛ تفسیر قرطبى، ج‌۳، ص‌۳.</ref>
+در [[قرآن کریم]] به صراحت از «ایام تشریق» یاد نشده؛ ولى تعبیرهاى دیگرى بکار رفته که مراد از آن ایام تشریق است؛ از جمله آمده است که خداوند را در روزهاى مشخصى یاد کنید: {{متن قرآن|«وَاذْكُرُوا اللَّهَ فِي أَيَّامٍ مَعْدُودَاتٍ»}}.<ref>[[آیه 203 سوره بقره|سوره بقره، آیه 203.]]</ref> مراد از‌ {{متن قرآن|«أَيَّامٍ مَعْدُودَاتٍ»}} به نظر برخى، ۱۰ روز نخست [[ذی الحجه]]<ref>مجمع البیان، ج‌۲، ص‌۵۳۲‌.</ref> یا روز [[عید قربان]] و دو روز پس از آن<ref>زادالمسیر، ج‌۱، ص‌۲۱۸.</ref> است؛ ولى‌ [[اهل البیت|اهل‌ بیت]] علیهم السلام مقصود از آن را ایام تشریق دانسته‌اند.<ref>قرب الاسناد، ص‌۱۷؛ الکافى، ج‌۴، ص‌۵۱۶‌.</ref> بیشتر مفسران فریقین نیز همین نظر را ذکر کرده‌اند.<ref>مجمع البیان، ج‌۳، ص‌۵۳۲‌؛ التفسیر الکبیر، ج‌۲، ص‌۳۴۰؛ تفسیر قرطبى، ج‌۳، ص‌۳.</ref>
-در آیه ۲۸ [[سوره حج]] نیز به ذکر خداوند در روزهایى معلوم اشاره گردیده است: {{متن قرآن|«وَیذْکرُوا اسْمَ اللَّهِ فِی أَیامٍ مَعْلُومَاتٍ»}}. در تعیین مراد از {{متن قرآن|«أَیامٍ مَعْلُومَاتٍ»}} اقوال متعددى وجود دارد؛ از جمله ایام تشریق، ۱۰ روز اول [[ذی الحجه]]، ۹ روز اول ذی الحجه، عید قربان و سه روز پس از آن، [[یوم الترویه|روز ترویه]] و‌ ۴ روز پس از آن و [[روز عرفه]] و سه روز بعد از آن؛<ref>جامع البیان، مج‌۲، ج‌۲، ص‌۴۱۴؛ مجمع‌البیان، ج‌۷، ص‌۱۲۹؛ تهذیب، ج‌۵‌، ص‌۵۳۹‌.زادالمسیر، ج‌۵‌، ص‌۴۲۵.</ref> ولى بیشتر کسانى که این اقوال را ذکر کرده‌اند ایام‌ تشریق را نیز یکى از مصادیق ایام معلومات برشمرده‌اند. بنابر روایتى از [[امام صادق]] علیه السلام، ایام معلومات و ایام معدودات یکى بوده و همان ایام تشریق است.<ref>معانى الاخبار، ج‌۲، ص‌۲۱۳؛ وسائل‌الشیعه، ج‌۱۴، ص‌۲۷۱؛ جامع احادیث الشیعه، ج‌۱۴، ص‌۴۴۰.</ref> برخى روایات [[اهل سنت]] نیز ایام معلومات را همان ایام تشریق دانسته است.<ref>جامع‌البیان، مج۲، ج۲، ص۴۱۳ـ۴۱۴؛ الدرالمنثور، ج‌۶‌، ص‌۳۸.</ref>
+در [[سوره حج]] نیز به ذکر خداوند در روزهایى معلوم اشاره گردیده است: {{متن قرآن|«... وَيَذْكُرُوا اسْمَ اللَّهِ فِي أَيَّامٍ مَعْلُومَاتٍ»}}. <ref>[[آیه 28 سوره حج|سوره حج، آیه ۲۸.]]</ref>در تعیین مراد از {{متن قرآن|«أَیامٍ مَعْلُومَاتٍ»}} اقوال متعددى وجود دارد؛ از جمله ایام تشریق، ۱۰ روز اول [[ذی الحجه]]، ۹ روز اول ذی الحجه، عید قربان و سه روز پس از آن، [[یوم الترویه|روز ترویه]] و‌ ۴ روز پس از آن و [[روز عرفه]] و سه روز بعد از آن؛<ref>جامع البیان، مج‌۲، ج‌۲، ص‌۴۱۴؛ مجمع‌البیان، ج‌۷، ص‌۱۲۹؛ تهذیب، ج‌۵‌، ص‌۵۳۹‌.زادالمسیر، ج‌۵‌، ص‌۴۲۵.</ref> ولى بیشتر کسانى که این اقوال را ذکر کرده‌اند ایام‌ تشریق را نیز یکى از مصادیق ایام معلومات برشمرده‌اند. بنابر روایتى از [[امام صادق]] علیه السلام، ایام معلومات و ایام معدودات یکى بوده و همان ایام تشریق است.<ref>معانى الاخبار، ج‌۲، ص‌۲۱۳؛ وسائل‌الشیعه، ج‌۱۴، ص‌۲۷۱؛ جامع احادیث الشیعه، ج‌۱۴، ص‌۴۴۰.</ref> برخى روایات [[اهل سنت]] نیز ایام معلومات را همان ایام تشریق دانسته است.<ref>جامع‌البیان، مج۲، ج۲، ص۴۱۳ـ۴۱۴؛ الدرالمنثور، ج‌۶‌، ص‌۳۸.</ref>
 در حوادث‌ سال‌ نهم‌ هجرت‌ آورده‌اند که‌ [[پیامبر اسلام|پیامبر اکرم‌]] صلی‌اللّه‌ علیه‌ وآله‌ در موسم‌ [[حج‌]]، [[امام علی علیه السلام|حضرت علی‌]] علیه‌السلام‌ را مأمور به‌ قرائت‌ آیات‌ نخستین‌ [[سوره توبه|سوره برائت‌]] برای‌ حجاج‌ کرد؛ این‌ واقعه‌ را در ایام‌ تشریق‌ دانسته‌اند.<ref>طوسی‌، تبیان‌، ج‌۵، ص‌۱۶۹؛ تفسیر فخر رازی‌، ج‌۱۵.</ref> همچنین‌ [[بیعت عقبه|پیمان‌ عقبه]] دوم‌ میان‌ پیامبر و [[انصار]]، که‌ به‌ هجرت‌ آن‌ حضرت‌ به‌ [[مدینه|مدینه‌]] انجامید، نیز در روز دوم‌ این‌ ایام‌ در سال‌ سیزدهم‌ [[مبعث حضرت محمد صلی الله علیه و آله|بعثت‌]] رخ‌ داده‌ است‌.<ref>تاریخ طبری‌، ج‌ ۲، ص‌ ۳۶۰؛ ابن‌اثیر، ج‌ ۱، ص‌ ۶۱۲.</ref>

@@ سطر ۳۴: / سطر ۳۴: @@
 روايات پرشمارى از اهل‌بيت عليهم السلام<ref>وسائل الشيعه، ج‌14، ص‌251‌ـ‌259.</ref> نيز بر وجوب بيتوته در اين ايام دلالت دارد. بيشتر اهل سنت نيز بيتوته كردن را واجب و شمارى از آنان، آن را مستحب شمرده‌اند؛<ref>المجموع، ج‌8‌، ص‌245‌ـ‌246؛ المغنى، ج‌3، ص‌473‌ـ‌474؛ نيل الاوطار، ج‌5‌، ص‌85‌ـ‌88‌.</ref> همچنين از جملات {{متن قرآن|«فَمَن تَعَجَّلَ»}} و {{متن قرآن|«مَن تَاَخَّرَ»}} استفاده كرده‌اند كه حاجيان ميان ماندن در منا بين دو روز و سه روز مخيّرند؛<ref>جامع‌البيان، مج‌2، ج‌2، ص‌416‌ـ‌417؛ مسالك‌الافهام، ج‌2، ص‌223.</ref> ولى فقهاى اماميه و اهل سنت<ref>زادالمسير، ج‌1، ص‌218؛ مسالك الافهام، ج‌2، ص‌224؛ جواهرالكلام، ج‌20، ص‌36؛ فتح القدير، ج‌1، ص‌207.</ref> از جمله «لِمَنِ اتَّقى» و برخى احاديث<ref>وسائل الشيعه، ج‌14، ص‌279.</ref> استفاده كرده‌اند كه اين تخيير ويژه كسانى است كه تقوا پيشه كرده، از برخى محرمات احرام مانند شكار و استمتاع از زنان يا همه آنها اجتناب كنند و در غير اين صورت بايد تا روز سوم در منا بمانند؛ همچنين اگر حاجى پس از غروب روز دوم در منا مانده باشد بايد شب سوم را نيز بيتوته كند.<ref>كنزالعرفان، ج‌1، ص‌320.</ref>
-در مورد تعبير «لاَ اِثْمَ عَلَيْهِ» در آيه فوق نيز احتمال هاى گوناگونى مطرح شده است؛ از جمله اين كه اين جمله به معناى حرام نبودن كوچ در روز دوم يا سوم است و تكرار آن براى روز سوم، با اين كه كوچ كردن در روز سوم نه تنها حرمت ندارد بلكه فضيلت هم دارد<ref> مجمع البيان، ج‌2، ص‌532‌.</ref> يا مردود شمردن سنت جاهليت است كه تعجيل پس از دو روز يا سه روز را حرام مى‌دانستند يا به جهت رد نظر كسانى است كه جمله «لاَ اِثْمَ عَلَيْهِ» در بخش اول را داراى اين مفهوم مى‌دانند كه تأخير در كوچ كردن از منا تا سه روز حرام است.<ref>مسالك‌الافهام، ج2، ص‌223؛ تفسير آيات الاحكام، ج‌4، ص‌208.</ref>
+در مورد تعبير {{متن قرآن|«لاَ اِثْمَ عَلَيْهِ»}} در آيه فوق نيز احتمال هاى گوناگونى مطرح شده است؛ از جمله اين كه اين جمله به معناى حرام نبودن كوچ در روز دوم يا سوم است و تكرار آن براى روز سوم، با اين كه كوچ كردن در روز سوم نه تنها حرمت ندارد بلكه فضيلت هم دارد<ref> مجمع البيان، ج‌2، ص‌532‌.</ref> يا مردود شمردن سنت جاهليت است كه تعجيل پس از دو روز يا سه روز را حرام مى‌دانستند يا به جهت رد نظر كسانى است كه جمله {{متن قرآن|«لاَ اِثْمَ عَلَيْهِ»}} در بخش اول را داراى اين مفهوم مى‌دانند كه تأخير در كوچ كردن از منا تا سه روز حرام است.<ref>مسالك‌الافهام، ج2، ص‌223؛ تفسير آيات الاحكام، ج‌4، ص‌208.</ref>
 احتمال ديگر اين است كه مراد نفى گناه است؛ يعنى كسى كه حج به‌ جا آورَد و از محرمات بپرهيزد همه گناهانش بخشيده مى‌شود،<ref>مجمع البيان، ج‌2، ص‌532‌.</ref> چنان كه در روايتى از [[امام صادق]] عليه السلام نيز اين معنا آمده است.<ref>تفسير عياشى، ج‌1، ص‌99.</ref>
-برخى مراد از {{متن قرآن|«فَمَنْ تَعَجَّلَ... وَ مَنْ تَاَخَّرَ»}} را تعجيل و تأخير مرگ و مقصود از «لاَ اِثْمَ عَلَيْهِ» را نفى گناه دانسته‌اند؛ يعنى هر كس مرگش در اين ايام فرارسد گناهانش بخشيده مى‌شود و كسى كه زنده بماند و از كباير بپرهيزد نيز گناهى بر او نيست.<ref>مجمع البيان، ج‌2، ص‌532‌.</ref> اين احتمال را هر چند حديثى تأييد مى‌كند ولى افزون بر ضعف روايت چنين معنايى از ظاهر آيه بعيد است.<ref> فقه القرآن، ج‌1، ص‌301؛ مسالك الافهام، ج‌2، ص‌225‌ـ‌226.</ref>
+برخى مراد از {{متن قرآن|«فَمَنْ تَعَجَّلَ... وَ مَنْ تَاَخَّرَ»}} را تعجيل و تأخير مرگ و مقصود از {{متن قرآن|«لاَ اِثْمَ عَلَيْهِ»}} را نفى گناه دانسته‌اند؛ يعنى هر كس مرگش در اين ايام فرارسد گناهانش بخشيده مى‌شود و كسى كه زنده بماند و از كباير بپرهيزد نيز گناهى بر او نيست.<ref>مجمع البيان، ج‌2، ص‌532‌.</ref> اين احتمال را هر چند حديثى تأييد مى‌كند ولى افزون بر ضعف روايت چنين معنايى از ظاهر آيه بعيد است.<ref> فقه القرآن، ج‌1، ص‌301؛ مسالك الافهام، ج‌2، ص‌225‌ـ‌226.</ref>
 ===پرهيز از روزه گرفتن===

@@ سطر ۳۲: / سطر ۳۲: @@
 === بيتوته در منا===
 عمل ديگر در ايام تشريق بيتوته در مناست. برخى از فقها<ref>كنزالعرفان، ج‌1، ص‌319.</ref> وجوب بيتوته را از آيه {{متن قرآن|«واذكُروا اللّهَ فِى اَيّام مَعدودت فَمَن تَعَجَّلَ فى يَومَينِ فَلاَ اِثمَ عَلَيهِ ومَن تَاَخَّرَ فَلاَ اِثمَ عَلَيهِ لِمَنِ اتَّقى واتَّقوااللّهَ واعلَموا اَنَّكُم اِلَيهِ تُحشَرون»}} و ياد كنيد خدا را در «ايام معدودات» (ايام تشريق) پس هر كس در دو روز شتاب كند (و در روز سوم نماند) گناهى بر او نيست و اگر دير كند (و روز سوم) باز‌گردد نيز گناهى بر او نيست... ([[سوره بقره]]/2،203) استفاده كرده‌اند، با اين استدلال كه لازمه امر خداوند به ذكر در اين ايام و گناهكار بودن آنان در‌ صورت ترك منا قبل از دو روز، وجوب اقامت در اين مكان است.
-روايات پرشمارى از اهل‌بيت عليهم السلام<ref>وسائل الشيعه، ج‌14، ص‌251‌ـ‌259.</ref> نيز بر وجوب بيتوته در اين ايام دلالت دارد. بيشتر اهل سنت نيز بيتوته كردن را واجب و شمارى از آنان، آن را مستحب شمرده‌اند؛<ref>المجموع، ج‌8‌، ص‌245‌ـ‌246؛ المغنى، ج‌3، ص‌473‌ـ‌474؛ نيل الاوطار، ج‌5‌، ص‌85‌ـ‌88‌.</ref> همچنين از جملات «فَمَنْ تَعَجَّلَ» و «مَنْ تَاَخَّرَ» استفاده كرده‌اند كه حاجيان ميان ماندن در منا بين دو روز و سه روز مخيّرند؛<ref>جامع‌البيان، مج‌2، ج‌2، ص‌416‌ـ‌417؛ مسالك‌الافهام، ج‌2، ص‌223.</ref> ولى فقهاى اماميه و اهل سنت<ref>زادالمسير، ج‌1، ص‌218؛ مسالك الافهام، ج‌2، ص‌224؛ جواهرالكلام، ج‌20، ص‌36؛ فتح القدير، ج‌1، ص‌207.</ref> از جمله «لِمَنِ اتَّقى» و برخى احاديث<ref>وسائل الشيعه، ج‌14، ص‌279.</ref> استفاده كرده‌اند كه اين تخيير ويژه كسانى است كه تقوا پيشه كرده، از برخى محرمات احرام مانند شكار و استمتاع از زنان يا همه آنها اجتناب كنند و در غير اين صورت بايد تا روز سوم در منا بمانند؛ همچنين اگر حاجى پس از غروب روز دوم در منا مانده باشد بايد شب سوم را نيز بيتوته كند.<ref>كنزالعرفان، ج‌1، ص‌320.</ref>
+روايات پرشمارى از اهل‌بيت عليهم السلام<ref>وسائل الشيعه، ج‌14، ص‌251‌ـ‌259.</ref> نيز بر وجوب بيتوته در اين ايام دلالت دارد. بيشتر اهل سنت نيز بيتوته كردن را واجب و شمارى از آنان، آن را مستحب شمرده‌اند؛<ref>المجموع، ج‌8‌، ص‌245‌ـ‌246؛ المغنى، ج‌3، ص‌473‌ـ‌474؛ نيل الاوطار، ج‌5‌، ص‌85‌ـ‌88‌.</ref> همچنين از جملات {{متن قرآن|«فَمَن تَعَجَّلَ»}} و {{متن قرآن|«مَن تَاَخَّرَ»}} استفاده كرده‌اند كه حاجيان ميان ماندن در منا بين دو روز و سه روز مخيّرند؛<ref>جامع‌البيان، مج‌2، ج‌2، ص‌416‌ـ‌417؛ مسالك‌الافهام، ج‌2، ص‌223.</ref> ولى فقهاى اماميه و اهل سنت<ref>زادالمسير، ج‌1، ص‌218؛ مسالك الافهام، ج‌2، ص‌224؛ جواهرالكلام، ج‌20، ص‌36؛ فتح القدير، ج‌1، ص‌207.</ref> از جمله «لِمَنِ اتَّقى» و برخى احاديث<ref>وسائل الشيعه، ج‌14، ص‌279.</ref> استفاده كرده‌اند كه اين تخيير ويژه كسانى است كه تقوا پيشه كرده، از برخى محرمات احرام مانند شكار و استمتاع از زنان يا همه آنها اجتناب كنند و در غير اين صورت بايد تا روز سوم در منا بمانند؛ همچنين اگر حاجى پس از غروب روز دوم در منا مانده باشد بايد شب سوم را نيز بيتوته كند.<ref>كنزالعرفان، ج‌1، ص‌320.</ref>
 در مورد تعبير «لاَ اِثْمَ عَلَيْهِ» در آيه فوق نيز احتمال هاى گوناگونى مطرح شده است؛ از جمله اين كه اين جمله به معناى حرام نبودن كوچ در روز دوم يا سوم است و تكرار آن براى روز سوم، با اين كه كوچ كردن در روز سوم نه تنها حرمت ندارد بلكه فضيلت هم دارد<ref> مجمع البيان، ج‌2، ص‌532‌.</ref> يا مردود شمردن سنت جاهليت است كه تعجيل پس از دو روز يا سه روز را حرام مى‌دانستند يا به جهت رد نظر كسانى است كه جمله «لاَ اِثْمَ عَلَيْهِ» در بخش اول را داراى اين مفهوم مى‌دانند كه تأخير در كوچ كردن از منا تا سه روز حرام است.<ref>مسالك‌الافهام، ج2، ص‌223؛ تفسير آيات الاحكام، ج‌4، ص‌208.</ref>
 احتمال ديگر اين است كه مراد نفى گناه است؛ يعنى كسى كه حج به‌ جا آورَد و از محرمات بپرهيزد همه گناهانش بخشيده مى‌شود،<ref>مجمع البيان، ج‌2، ص‌532‌.</ref> چنان كه در روايتى از [[امام صادق]] عليه السلام نيز اين معنا آمده است.<ref>تفسير عياشى، ج‌1، ص‌99.</ref>
-برخى مراد از «فَمَنْ تَعَجَّلَ... وَ مَنْ تَاَخَّرَ» را تعجيل و تأخير مرگ و مقصود از «لاَ اِثْمَ عَلَيْهِ» را نفى گناه دانسته‌اند؛ يعنى هر كس مرگش در اين ايام فرارسد گناهانش بخشيده مى‌شود و كسى كه زنده بماند و از كباير بپرهيزد نيز گناهى بر او نيست.<ref>مجمع البيان، ج‌2، ص‌532‌.</ref> اين احتمال را هر چند حديثى تأييد مى‌كند ولى افزون بر ضعف روايت چنين معنايى از ظاهر آيه بعيد است.<ref> فقه القرآن، ج‌1، ص‌301؛ مسالك الافهام، ج‌2، ص‌225‌ـ‌226.</ref>
+برخى مراد از {{متن قرآن|«فَمَنْ تَعَجَّلَ... وَ مَنْ تَاَخَّرَ»}} را تعجيل و تأخير مرگ و مقصود از «لاَ اِثْمَ عَلَيْهِ» را نفى گناه دانسته‌اند؛ يعنى هر كس مرگش در اين ايام فرارسد گناهانش بخشيده مى‌شود و كسى كه زنده بماند و از كباير بپرهيزد نيز گناهى بر او نيست.<ref>مجمع البيان، ج‌2، ص‌532‌.</ref> اين احتمال را هر چند حديثى تأييد مى‌كند ولى افزون بر ضعف روايت چنين معنايى از ظاهر آيه بعيد است.<ref> فقه القرآن، ج‌1، ص‌301؛ مسالك الافهام، ج‌2، ص‌225‌ـ‌226.</ref>
 ===پرهيز از روزه گرفتن===

@@ سطر ۲۶: / سطر ۲۶: @@
 اهل سنت نيز با توجه به روايات، آن را «سنّت» دانسته و برخى به وجوب آن تصريح كرده‌اند؛<ref>المغنى، ج‌2، ص‌126‌ـ‌127؛ ج‌3، ص‌483؛ فتح‌القدير، ج‌1، ص‌106، 207.</ref> همچنين در آيات 27 ـ 28 [[سوره حج]]/22 يكى از فوايد و علل دعوت مردم به حج، ذكر خداوند در «ايّام معلومات» كه به نظر برخى مقصود ايام تشريق است معرفى شده است:<ref>مجمع‌البيان، ج7، ص129؛ زادالمسير، ج5، ص425.</ref>
-{{متن قرآن|«و اَذِّن فِى‌النّاسِ بِالحَجِّ... × لِيَشهَدوا مَنفِعَ لَهُم ويَذكُرُوا اسمَ اللّهِ فِى اَيّام مَعلومت عَلى ما رَزَقَهُم مِن بَهيمَةِ الاَنعم»}}. در معناى ذكر در اين آيه نيز اقوال متعددى در ميان مفسران و فقهاى [[شيعه]] و اهل سنت مطرح است؛ برخى مقصود از آن را مطلق ذكر خداوند در دهه [[ذی الحجه]] دانسته‌اند.<ref>مسالك الافهام، ج‌2، ص‌123؛ الميزان، ج‌14، ص‌371.</ref>
+{{متن قرآن|«وَأَذِّنْ فِي النَّاسِ بِالْحَجِّ... ×لِيَشْهَدُوا مَنَافِعَ لَهُمْ وَيَذْكُرُوا اسْمَ اللَّهِ فِي أَيَّامٍ مَعْلُومَاتٍ عَلَىٰ مَا رَزَقَهُمْ مِنْ بَهِيمَةِ الْأَنْعَامِ»}}. در معناى ذكر در اين آيه نيز اقوال متعددى در ميان مفسران و فقهاى [[شيعه]] و اهل سنت مطرح است؛ برخى مقصود از آن را مطلق ذكر خداوند در دهه [[ذی الحجه]] دانسته‌اند.<ref>مسالك الافهام، ج‌2، ص‌123؛ الميزان، ج‌14، ص‌371.</ref>
 عده‌اى ديگر آن را تكبيرهاى مخصوص بعد از نمازهاى پنج‌گانه در منا دانسته‌اند كه از نماز ظهر روز عيد آغاز شده، تا نماز صبح روز سيزدهم ادامه مى‌يابد، چنان كه در روايتى از [[امام صادق]] عليه السلام آمده است.<ref>تهذيب، ج‌5‌، ص‌304؛ مجمع‌البيان، ج‌7، ص‌129‌ـ‌130.</ref> برخى ذكر را كنايه از ذبح دانسته‌اند؛<ref>الكشاف، ج3، ص153؛ مجمع‌البيان، ج7، ص‌129.</ref> ولى بسيارى از مفسران مراد از آن را بردن نام خداوند هنگام ذبح يا نحر قربانى مى‌دانند.<ref>تفسير قرطبى، ج‌12، ص‌29؛ الميزان، ج‌14، ص‌370؛ الفرقان، ج‌17، ص‌70.</ref>

@@ سطر ۸: / سطر ۸: @@
 سبب نامگذارى اين روزها به ايام تشريق آن است كه عرب در اين روزها گوشت هاى قربانى را قطعه قطعه كرده، در آفتاب مى‌خشكاندند<ref>كنزالعرفان، ج‌1، ص‌319؛ جواهرالكلام، ج‌16، ص‌327.</ref> يا آن كه حاجيان بعد از طلوع خورشيد، قربانى را ذبح يا نحر مى‌كنند<ref>مجمع‌البحرين، ج‌2، ص‌504‌؛ جواهرالكلام، ج‌16، ص‌327.</ref> يا اين كه در اين روزها روح و جان آدمى با نور [[عبادت]] و عرفان نورانى مى‌شود.<ref>تفسير آيات الاحكام، ج‌2، ص‌205.</ref>
 برخى گفته‌اند: بر اثر تابيدن ماه در شب هاى اين ايام به اين روزها ايام تشريق گفته شده است.<ref>كنزالعرفان، ج‌1، ص‌319.</ref> عده‌اى نيز گفته‌اند: اين نام برگرفته از سخن عرب جاهلى است كه در اين روزها مى‌گفتند: «اَشْرِق ثَبير كَيما نُغير = اى كوه ثبير در نور آفتاب درآى تا قربانى كنيم».<ref>همان؛ لسان العرب، ج‌7، ص‌96، «شرق».</ref>
-در [[قرآن كريم]] به صراحت از ايام تشريق ياد نشده؛ ولى تعبيرهاى ديگرى بكار رفته كه مراد از آن ايام تشريق است؛ از جمله آمده است كه خداوند را در روزهاى مشخصى ياد كنيد: {{متن قرآن|«واذكُروااللّهَ فى اَيّام مَعدودت»}}. ([[سوره بقره]]/2،203) مراد از‌ «ايّام‌ معدودات» به نظر برخى 10 روز نخست [[ذی الحجه]]<ref>مجمع البيان، ج‌2، ص‌532‌.</ref> يا روز عيد قربان و دو روز پس از آن<ref>زادالمسير، ج‌1، ص‌218.</ref> است؛ ولى‌ اهل‌ بيت عليهم السلام مقصود از آن را ايام تشريق دانسته‌اند.<ref>قرب الاسناد، ص‌17؛ الكافى، ج‌4، ص‌516‌.</ref>
+در [[قرآن كريم]] به صراحت از ايام تشريق ياد نشده؛ ولى تعبيرهاى ديگرى بكار رفته كه مراد از آن ايام تشريق است؛ از جمله آمده است كه خداوند را در روزهاى مشخصى ياد كنيد: {{متن قرآن|«وَاذْكُرُوا اللَّهَ فِي أَيَّامٍ مَعْدُودَاتٍ»}}. ([[سوره بقره]]/2،203) مراد از‌ {{متن قرآن|«أَيَّامٍ مَعْدُودَاتٍ»}} به نظر برخى 10 روز نخست [[ذی الحجه]]<ref>مجمع البيان، ج‌2، ص‌532‌.</ref> يا روز عيد قربان و دو روز پس از آن<ref>زادالمسير، ج‌1، ص‌218.</ref> است؛ ولى‌ اهل‌ بيت عليهم السلام مقصود از آن را ايام تشريق دانسته‌اند.<ref>قرب الاسناد، ص‌17؛ الكافى، ج‌4، ص‌516‌.</ref>
-بيشتر مفسران فريقين نيز همين نظر را ذكر كرده‌اند.<ref>مجمع البيان، ج‌3، ص‌532‌؛ التفسير الكبير، ج‌2، ص‌340؛ تفسير قرطبى، ج‌3، ص‌3.</ref> در آيه 28 [[سوره حج]]/22 نيز به ذكر خداوند در روزهايى معلوم اشاره گرديده است: {{متن قرآن|«و‌يَذكُرُوا اسمَ اللّهِ فِى اَيّام مَعلومت»}}. در تعيين مراد از «ايام معلومات» اقوال متعددى وجود دارد؛ از جمله ايام تشريق، 10 روز اول [[ذی الحجه]]، 9 روز اول ذی الحجه، عيد قربان و سه روز پس از آن، روز ترويه و‌ 4 روز پس از آن و [[روز عرفه]] و سه روز بعد از آن؛<ref>جامع البيان، مج‌2، ج‌2، ص‌414؛ مجمع‌البيان، ج‌7، ص‌129؛ تهذيب، ج‌5‌، ص‌539‌.زادالمسير، ج‌5‌، ص‌425.</ref> ولى بيشتر كسانى كه اين اقوال را ذكر كرده‌اند ايام‌ تشريق را نيز يكى از مصاديق ايام معلومات برشمرده‌اند. بنابر روايتى از [[امام صادق]] عليه السلام ايام معلومات و ايام معدودات يكى و همان ايام تشريق است.<ref>معانى الاخبار، ج‌2، ص‌213؛ وسائل‌الشيعه، ج‌14، ص‌271؛ جامع احاديث الشيعه، ج‌14، ص‌440.</ref> برخى روايات اهل سنت نيز ايام معلومات را همان ايام تشريق دانسته است.<ref>جامع‌البيان، مج2، ج2، ص413ـ414؛ الدرالمنثور، ج‌6‌، ص‌38.</ref>
+بيشتر مفسران فريقين نيز همين نظر را ذكر كرده‌اند.<ref>مجمع البيان، ج‌3، ص‌532‌؛ التفسير الكبير، ج‌2، ص‌340؛ تفسير قرطبى، ج‌3، ص‌3.</ref> در آيه 28 [[سوره حج]]/22 نيز به ذكر خداوند در روزهايى معلوم اشاره گرديده است: {{متن قرآن|«وَيَذْكُرُوا اسْمَ اللَّهِ فِي أَيَّامٍ مَعْلُومَاتٍ»}}. در تعيين مراد از {{متن قرآن|«أَيَّامٍ مَعْلُومَاتٍ»}} اقوال متعددى وجود دارد؛ از جمله ايام تشريق، 10 روز اول [[ذی الحجه]]، 9 روز اول ذی الحجه، عيد قربان و سه روز پس از آن، روز ترويه و‌ 4 روز پس از آن و [[روز عرفه]] و سه روز بعد از آن؛<ref>جامع البيان، مج‌2، ج‌2، ص‌414؛ مجمع‌البيان، ج‌7، ص‌129؛ تهذيب، ج‌5‌، ص‌539‌.زادالمسير، ج‌5‌، ص‌425.</ref> ولى بيشتر كسانى كه اين اقوال را ذكر كرده‌اند ايام‌ تشريق را نيز يكى از مصاديق ايام معلومات برشمرده‌اند. بنابر روايتى از [[امام صادق]] عليه السلام ايام معلومات و ايام معدودات يكى و همان ايام تشريق است.<ref>معانى الاخبار، ج‌2، ص‌213؛ وسائل‌الشيعه، ج‌14، ص‌271؛ جامع احاديث الشيعه، ج‌14، ص‌440.</ref> برخى روايات اهل سنت نيز ايام معلومات را همان ايام تشريق دانسته است.<ref>جامع‌البيان، مج2، ج2، ص413ـ414؛ الدرالمنثور، ج‌6‌، ص‌38.</ref>
 ==اعمال ايام تشريق==
@@ سطر ۱۸: / سطر ۱۸: @@
 ===ذكر خداوند===
-{{متن قرآن|«واذكُروااللّهَ فى اَيّام مَعدودت»}}. <ref>([[سوره بقره]]/2،203)</ref> برخى مراد از ذكر را در اين آيه مطلق ياد خدا مى‌دانند كه مؤمنان بايد به جاى فخرفروشى به پدران و ستايش آنان كه از سنت هاى دوران جاهليت بود به آن ملتزم باشند،<ref>تفسير آيات الاحكام، ج‌4، ص‌204.</ref> چنان‌ كه در دو آيه قبل از آيه مذكور به اين امر اشاره شده است: {{متن قرآن|«فَاِذا قَضَيتُم مَنسِكَكُم فَاذكُروا‌اللّهَ كَذِكرِكُم ءاباءَكُم اَو اَشَدَّ ذِكرًا»}}. <ref>([[سوره بقره]]/2،200)</ref> برخى ديگر آن را ياد خدا هنگام قربانى و رمى جمرات دانسته‌اند؛<ref>همان؛ مجمع البيان، ج‌7، ص‌129.</ref> ليكن بيشتر مفسران و فقهاى شيعه<ref>كنزالعرفان، ج‌1، ص‌319؛ مجمع البيان، ج‌2، ص‌532‌.</ref> و اهل سنت<ref>احكام القرآن، ج‌1، ص‌142؛ التفسير الكبير، ج‌5‌، ص‌211؛ تفسير قرطبى، ج‌3، ص‌4‌ـ‌5‌.</ref> مراد از ذكر را گفتن تكبير بعد از نمازهاى واجب دانسته‌اند كه به نظر فقهاى اماميه اين اذكار عبارت است از: «الله‌أكبر، الله‌أكبر، لا إله إلا اللّه والله‌أكبر، الله‌أكبر و للّه الحمد، الله‌أكبر على ما هدانا، والحمدللّه على ما أولانا، الله‌أكبر على ما رزقنا من بهيمة الأنعام».
+{{متن قرآن|«وَاذْكُرُوا اللَّهَ فِي أَيَّامٍ مَعْدُودَاتٍ»}}. <ref>([[سوره بقره]]/2،203)</ref> برخى مراد از ذكر را در اين آيه مطلق ياد خدا مى‌دانند كه مؤمنان بايد به جاى فخرفروشى به پدران و ستايش آنان كه از سنت هاى دوران جاهليت بود به آن ملتزم باشند،<ref>تفسير آيات الاحكام، ج‌4، ص‌204.</ref> چنان‌ كه در دو آيه قبل از آيه مذكور به اين امر اشاره شده است: {{متن قرآن|«فَاِذا قَضَيتُم مَنسِكَكُم فَاذكُروا‌اللّهَ كَذِكرِكُم ءاباءَكُم اَو اَشَدَّ ذِكرًا»}}. <ref>([[سوره بقره]]/2،200)</ref> برخى ديگر آن را ياد خدا هنگام قربانى و رمى جمرات دانسته‌اند؛<ref>همان؛ مجمع البيان، ج‌7، ص‌129.</ref> ليكن بيشتر مفسران و فقهاى شيعه<ref>كنزالعرفان، ج‌1، ص‌319؛ مجمع البيان، ج‌2، ص‌532‌.</ref> و اهل سنت<ref>احكام القرآن، ج‌1، ص‌142؛ التفسير الكبير، ج‌5‌، ص‌211؛ تفسير قرطبى، ج‌3، ص‌4‌ـ‌5‌.</ref> مراد از ذكر را گفتن تكبير بعد از نمازهاى واجب دانسته‌اند كه به نظر فقهاى اماميه اين اذكار عبارت است از: «الله‌أكبر، الله‌أكبر، لا إله إلا اللّه والله‌أكبر، الله‌أكبر و للّه الحمد، الله‌أكبر على ما هدانا، والحمدللّه على ما أولانا، الله‌أكبر على ما رزقنا من بهيمة الأنعام».
 اين اذكار را حاضران در منا بعد از 15 نماز قرائت مى‌كنند كه از نماز ظهر روز عيد آغاز شده، با [[نماز صبح]] روز سيزدهم پايان مى‌پذيرد؛ اما كسانى كه در منا نيستند آنها را بعد از‌ 10 نماز قرائت مى‌كنند كه اولين آن، نماز ظهر روز عيد است؛<ref>مجمع البيان، ج‌2، ص‌532‌؛ جواهرالكلام، ج‌20 ص‌35؛ كنزالعرفان، ج‌1، ص‌319.</ref> اما فقهاى اهل سنت در مورد اين نمازها آراى متفاوتى بيان داشته‌اند؛ از جمله: از نماز صبح [[روز عرفه]] تا نماز عصر آخرين روز از ايام تشريق يا تا نماز عصر روز عيد، از نماز ظهر روز عيد تا نماز عصر روز دوم از ايام تشريق يا تا نماز صبح آخرين روز از ايام تشريق و از نماز مغرب روز عيد تا نماز صبح آخرين روز از ايام تشريق.<ref>احكام القرآن، ج‌1، ص‌142؛ زادالمسير، ج‌1، ص‌198؛ تفسير‌قرطبى، ج‌3، ص‌4.</ref>

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ اوت ۲۰۱۴، ساعت ۰۷:۵۲
سطر ۵۵:		سطر ۵۵:
	[[رده: واژگان قرآنی]]		[[رده: واژگان قرآنی]]
	[[رده: اصطلاحات فقهی]]		[[رده: اصطلاحات فقهی]]
		+	[[رده:آداب روزهای خاص]]
		+	[[رده:اعمال ماه ذی الحجه]]
		+	[[رده:ماه ذی الحجه]]