ایام الله - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

Mohammadi در ‏۱۰ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۲:۰۲

2026-04-10T12:02:00Z

Mohammadi در ‏۲۷ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۲:۱۸

2026-01-27T12:18:11Z

Zamani: افزودن الگوی قرآن

2025-06-12T06:32:53Z

افزودن الگوی قرآن

مهدی موسوی در ‏۱۷ ژوئیهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۳:۰۲

2024-07-17T13:02:22Z

Aghajani در ‏۹ فوریهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۱۰:۱۷

2020-02-09T10:17:03Z

مرضیه الله وکیل جزی در ‏۲ ژانویهٔ ۲۰۱۳، ساعت ۱۲:۰۵

2013-01-02T12:05:48Z

مرضیه الله وکیل جزی در ‏۱۰ نوامبر ۲۰۱۲، ساعت ۱۰:۴۱

2012-11-10T10:41:15Z

مهدی موسوی: ایجاد صفحه

2012-10-20T09:56:32Z

ایجاد صفحه

صفحهٔ تازه

{{بخشی از یک کتاب}}

'''''ايام اللّه: روزهاى بزرگ تاريخى، هنگام پيدايش‌ رحمتها يا نقمتهاى ويژه'''''

ايام جمع يوم، به معناى روز است، و براى بزرگداشت حوادثى كه در روزهايى خاص رخ داده، اعم از نعمتها و بلاها، ظرف ظهور آنها به [[خدا]] نسبت داده‌مى‌شود.<ref> نثر طوبى، ج‌2، ص‌604‌.</ref> يوم در «ايام‌اللّه» با يوم ربوبى كه با‌هزار سال برابر‌است ([[سوره حج]]/22،47؛ [[سوره سجده]]/32،5) و نيز با روزى كه برابر با پنجاه هزار سال است ([[سوره معارج]]/70،4) فرق‌دارد.

اين واژه تركيبى تنها دوبار در [[قرآن كریم]] به صراحت آمده است:

*خداوند پس از آنكه يكى از وظايف [[حضرت موسى]](عليه السلام) را خارج ساختن قوم خود از تاريكى به روشنايى مى‌شناساند به يكى ديگر از مأموريتهاى مهم آن حضرت، يعنى يادآورى روزهاى خدا (ايام اللّه) به قوم خود اشاره كرده است: «...و ذَكِّرهُم بِاَيـّـمِ اللّهِ اِنَّ فى ذلِكَ لاَيـت لِكُلِّ صَبّار‌شَكور» . ([[سوره ابراهيم]]/14،5)

* پروردگار در خطابى به [[رسول خدا]](صلى الله عليه وآله) به روش برخورد مؤمنان با كافران اشاره كرده و از آنها مى‌خواهد از كسانى كه روزهاى سخت و ناگوار خدا (ايام اللّه) را باور ندارند درگذرند تا خداوند خود سزاى كردار بد ايشان را بدهد: «قُل لِلَّذينَ ءامَنوا يَغفِروا لِلَّذينَ لا يَرجونَ اَيّامَ اللّهِ لِيَجزِىَ قَومـًا‌بِما كانوا‌يَكسِبون» . ([[سوره جاثيه]]/45،14)

شايد بتوان گفت آياتى كه به نحوى در مورد عذاب الهى و نابودى پيشينيان است مربوط به موضوع باشد، همان‌گونه كه برخى از مفسران ايام موجود در آيه 102 [[سوره يونس]]/10 را همانند «ايام‌اللّه» در آيه 5 سوره ابراهيم/14 دانسته‌اند.<ref> تفسير قرطبى، ج‌8‌، ص‌247؛ تفسير ابن‌كثير، ج‌2، ص‌449.</ref>

در آيه مذكور خداوند با لحنى تهديدآميز به انتظار سرنوشتى همانند طغيانگران پيشين براى گروه بى‌ايمان اشاره مى‌كند: «فَهَل يَنتَظِرونَ اِلاّ مِثلَ اَيّامِ الَّذينَ خَلَوا مِن قَبلِهِم...» .

== تبيين ايام‌اللّه ==

گرچه برخى، ايام الله را يوم ربوبى دانسته‌اند<ref> شرح المنظومه، ج‌2، ص‌292.</ref>؛ ولى مفسران ذيل آيه 5 سوره ابراهيم/14، سه نظريه را مطرح كردند:

1. مراد از ايام‌اللّه نعمتهاى الهى است؛ يعنى حوادث و وقايع مهمى از نعمت هاى الهى كه براى پيامبران و امتهاى پيشين اتفاق افتاده است؛ مانند: رهايى قوم موسى(عليه السلام)از آل‌فرعون<ref> جامع‌البيان، مج‌8‌، ج‌13، ص‌239؛ التبيان، ج‌6‌، ص‌274.</ref>، فرستادن منّ (گز‌انگبين) و سَلْوى (بلدرچين) براى آنها و سايه‌افكندن ابر بر ايشان<ref> جامع‌البيان، مج‌8‌، ج‌13، ص‌240؛ التفسير الكبير، ج‌19، ص‌84‌.</ref>، بيرون آمدن قوم [[حضرت نوح]] از كشتى و برخوردارى آنان از سلام و بركات و رهايى [[حضرت ابراهيم]] از آتش.<ref> نثر طوبى، ج‌2، ص‌604‌.</ref>

2. مقصود از ايام‌اللّه نقمت هاى الهى است؛ يعنى حوادث و وقايع مهمى از عذابهاى الهى كه براى امتهاى پيشين رخ داده است<ref> تفسير ماوردى، ج‌3، ص‌122؛ التبيان، ج‌6‌، ص‌274.</ref>؛ مانند عذابى كه بر [[قوم عاد]]، [[قوم ثمود]]<ref> جامع‌البيان، مج‌8‌، ج‌13، ص‌239؛ التبيان، ج‌6‌، ص‌274.</ref>، قوم [[حضرت نوح]]<ref> جامع‌البيان، مج‌7، ج‌11، ص‌227؛ مجمع‌البيان، ج‌5‌، ص‌209.</ref> و نظاير آنها فرود آمد.

3. ايام‌اللّه اشاره به هر دو است، با اين تعابير:

* مراد از ايام اللّه سنن الهى و افعال او در حق بندگان است؛ خواه انعام باشد يا انتقام.<ref> مجمع‌البيان، ج‌6‌، ص‌467.</ref>

*ترساندن از عذابهايى كه بر سر اقوام گذشته آمده است، و يادآورى عفو الهى در مورد‌ ديگران.<ref> معانى القرآن، ج‌2، ص‌68.</ref>

*ظهور سلطنت الهى؛ خواه با قهر و غلبه، مانند روز[[ مرگ]] و [[روز قيامت]] و روز عذاب، يا با ظهور رحمت و نعمت كه در ديگر ايام به آن روشنى نبوده است.<ref> نثر طوبى، ج‌2، ص‌604‌؛ الميزان، ج‌12، ص‌18.</ref>

برخى از مفسران نيز منافاتى بين اين تفاسير نمى‌بينند، زيرا نعمت بر مؤمن در حكم نقمتِ بر كافر است و «ايام» مذكور براى قومى‌ نعمت، و براى قومى ديگر نقمت است.<ref> الصافى، ج‌3، ص‌80‌.</ref>

رسول خدا(صلى الله عليه وآله) درباره سخن خدا: «وذَكِّرهُم بِاَيـّـمِ اللّهِ...» فرمود: مراد از روزهاى خداوند، نعمتها، بلاها و عذابهاى خداوند‌است.<ref> الامالى، ص‌491.</ref>

در روايات، مصاديقى براى ايام اللّه ذكر شده‌است؛ در [[حدیث|حديثى]] از [[امام باقر]](عليه السلام)نقل شده كه ايام‌اللّه سه روز است: روز قيام [[امام زمان|قائم]](علیه السلام)، روز [[رجعت]] و روز قيامت<ref> الخصال، ج‌1، ص‌108.</ref> و از قول على‌بن‌ابراهيم به‌جاى روز رجعت روز مرگ آمده‌است.<ref> تفسير قمى، ج‌1، ص‌397.</ref>

هدف از يادآورى روزهاى سرنوشت ساز انبياى پيشين و چگونگى نجات مؤمنان و نابودى كافران، پندگيرى<ref> المنير، ج‌13، ص‌209، 212.</ref> و هوشيارى ملت هاست و با الهام از همين پيام آسمانى است كه خاطره روزهاى بزرگ تاريخ [[اسلام]] جاودانه شده است.<ref> نمونه، ج‌10، ص‌275‌ـ‌276.</ref>

== پانویس ==

<references/>

'''منبع:''' محمد اكبرى كارمزدى، مقاله «ايام الله»، دائرة المعارف قرآن کريم، ج5، ص:160-162

[[رده: واژگان قرآنی]]

@@ سطر ۶: / سطر ۶: @@
 این واژۀ ترکیبى، تنها دوبار در [[قرآن کریم]] به صراحت آمده است:
-* خداوند پس از آن که یکى از وظایف [[حضرت موسى]] علیه السلام را خارج ساختن قوم [[بنی اسرائیل]] از تاریکى به روشنایى مى‌شناساند، به یکى دیگر از مأموریت هاى مهم آن حضرت، یعنى یادآورى روزهاى خدا (ایام اللّه) به قوم خود اشاره کرده است: {{متن قرآن|«...وَذَكِّرْهُمْ بِأَيَّامِ اللَّهِ ۚإِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَآيَاتٍ لِكُلِّ صَبَّارٍ شَكُورٍ»}}<ref>[[آیه 5 سوره ابراهیم|سوره ابراهیم،آیه ۵.]]</ref>.
+* خداوند پس از آن که یکى از وظایف [[حضرت موسى]] علیه السلام را خارج ساختن قوم [[بنی اسرائیل]] از تاریکى به روشنایى مى‌شناساند، به یکى دیگر از مأموریت هاى مهم آن حضرت، یعنى یادآورى روزهاى خدا (ایام اللّه) به قوم خود اشاره کرده است: {{متن قرآن|«... وَذَكِّرْهُمْ بِأَيَّامِ اللَّهِ ۚإِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَآيَاتٍ لِكُلِّ صَبَّارٍ شَكُورٍ»}}<ref name=":۰">[[آیه 5 سوره ابراهیم|سوره ابراهیم، آیه ۵.]]</ref>.
-* پروردگار در خطابى به [[رسول خدا]] صلى الله علیه وآله، به روش برخورد مؤمنان با کافران اشاره کرده و از آنها مى‌خواهد از کسانى که روزهاى سخت و ناگوار خدا (ایام اللّه) را باور ندارند درگذرند تا خداوند خود سزاى کردار بد ایشان را بدهد: {{متن قرآن|«قُلْ لِلَّذِينَ آمَنُوا يَغْفِرُوا لِلَّذِينَ لَا يَرْجُونَ أَيَّامَ اللَّهِ لِيَجْزِيَ قَوْمًا بِمَا كَانُوا يَكْسِبُونَ»}}<ref>[[آیه 14 سوره جاثیة|سوره جاثیة،آیه ۱۴.]]</ref>.
+* پروردگار در خطابى به [[رسول خدا]] صلى الله علیه وآله، به روش برخورد مؤمنان با کافران اشاره کرده و از آنها مى‌خواهد از کسانى که روزهاى سخت و ناگوار خدا (ایام اللّه) را باور ندارند درگذرند تا خداوند خود سزاى کردار بد ایشان را بدهد: {{متن قرآن|«قُلْ لِلَّذِينَ آمَنُوا يَغْفِرُوا لِلَّذِينَ لَا يَرْجُونَ أَيَّامَ اللَّهِ لِيَجْزِيَ قَوْمًا بِمَا كَانُوا يَكْسِبُونَ»}}<ref>[[آیه 14 سوره جاثیة|سوره جاثیة، آیه ۱۴.]]</ref>.
-شاید بتوان گفت آیاتى که به نحوى در مورد [[عذاب الهى]] و نابودى پیشینیان است، مربوط به این موضوع باشد، همان‌ گونه که برخى از مفسران، ایام موجود در آیه ۱۰۲ [[سوره یونس]] {{متن قرآن|«فَهَلْ يَنْتَظِرُونَ إِلَّا مِثْلَ أَيَّامِ الَّذِينَ خَلَوْا مِنْ قَبْلِهِمْ...»}}<ref>[[آیه 102 سوره یونس|سوره یونس،آیه ۱۰۲ .]]</ref>. را همانند «ایام‌اللّه» در آیه ۵ [[سوره ابراهیم]] دانسته‌اند.<ref> تفسیر قرطبى، ج‌۸‌، ص‌۲۴۷؛ تفسیر ابن‌کثیر، ج‌۲، ص‌۴۴۹.</ref> در این [[آیه]] خداوند با لحنى تهدیدآمیز به انتظار سرنوشتى همانند طغیانگران پیشین براى گروه بى‌ایمان اشاره مى‌کند.
+شاید بتوان گفت آیاتى که به نحوى در مورد [[عذاب الهى]] و نابودى پیشینیان است، مربوط به این موضوع باشد، همان‌ گونه که برخى از مفسران، ایام موجود در آیه ۱۰۲ [[سوره یونس]] {{متن قرآن|«فَهَلْ يَنْتَظِرُونَ إِلَّا مِثْلَ أَيَّامِ الَّذِينَ خَلَوْا مِنْ قَبْلِهِمْ ...»}}<ref>[[آیه 102 سوره یونس|سوره یونس، آیه ۱۰۲.]]</ref>. را همانند «ایام‌اللّه» در آیه ۵ [[سوره ابراهیم]] دانسته‌اند.<ref> تفسیر قرطبى، ج‌۸‌، ص‌۲۴۷؛ تفسیر ابن‌کثیر، ج‌۲، ص‌۴۴۹.</ref> در این [[آیه]] خداوند با لحنى تهدیدآمیز به انتظار سرنوشتى همانند طغیانگران پیشین براى گروه بى‌ایمان اشاره مى‌کند.
 ==تبیین ایام‌اللّه==
@@ سطر ۲۳: / سطر ۲۳: @@
 برخى از مفسران نیز منافاتى بین این تفاسیر نمى‌بینند زیرا نعمت بر مؤمن در حکم نقمتِ بر کافر است و «ایام» مذکور براى قومى‌ نعمت و براى قومى دیگر نقمت است.<ref>الصافى، ج‌۳، ص‌۸۰‌.</ref>
-[[رسول خدا]] صلى الله علیه وآله درباره سخن خدا: {{متن قرآن|«وَذَكِّرْهُمْ بِأَيَّامِ اللَّهِ...»}}<ref>[[آیه 5 سوره ابراهیم|سوره ابراهیم،آیه ۵.]]</ref> فرمود: مراد از روزهاى خداوند، نعمتها و بلاها و عذاب هاى خداوند‌ است.<ref>الامالى، ص‌۴۹۱.</ref>
+[[رسول خدا]] صلى الله علیه وآله درباره سخن خدا: {{متن قرآن|«وَذَكِّرْهُمْ بِأَيَّامِ اللَّهِ...»}}<ref name=":۰" /> فرمود: مراد از روزهاى خداوند، نعمتها و بلاها و عذاب هاى خداوند‌ است.<ref>الامالى، ص‌۴۹۱.</ref>
 در روایات، مصادیقى براى ایام اللّه ذکر شده‌است؛ در [[حدیث|حدیثى]] از [[امام باقر]] علیه السلام نقل شده که ایام‌اللّه سه روز است: روز قیام [[امام زمان|قائم]] علیه السلام، روز [[رجعت]] و روز قیامت <ref>الخصال، ج‌۱، ص‌۱۰۸.</ref> و از قول [[علی بن ابراهیم قمی]] به‌ جاى روز رجعت، روز مرگ آمده‌ است.<ref>تفسیر قمى، ج‌۱، ص‌۳۹۷.</ref>

@@ سطر ۶: / سطر ۶: @@
 این واژۀ ترکیبى، تنها دوبار در [[قرآن کریم]] به صراحت آمده است:
-* خداوند پس از آن که یکى از وظایف [[حضرت موسى]] علیه السلام را خارج ساختن قوم [[بنی اسرائیل]] از تاریکى به روشنایى مى‌شناساند، به یکى دیگر از مأموریت هاى مهم آن حضرت، یعنى یادآورى روزهاى خدا (ایام اللّه) به قوم خود اشاره کرده است: {{متن قرآن|«... وَذَکِّرْهُمْ بِأَیامِ اللَّهِ إِنَّ فِی ذَٰلِک لَآیاتٍ لِکلِّ صَبَّارٍ شَکورٍ»}}.([[سوره ابراهیم]]/۱۴،۵)
+* خداوند پس از آن که یکى از وظایف [[حضرت موسى]] علیه السلام را خارج ساختن قوم [[بنی اسرائیل]] از تاریکى به روشنایى مى‌شناساند، به یکى دیگر از مأموریت هاى مهم آن حضرت، یعنى یادآورى روزهاى خدا (ایام اللّه) به قوم خود اشاره کرده است: {{متن قرآن|«...وَذَكِّرْهُمْ بِأَيَّامِ اللَّهِ ۚإِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَآيَاتٍ لِكُلِّ صَبَّارٍ شَكُورٍ»}}<ref>[[آیه 5 سوره ابراهیم|سوره ابراهیم،آیه ۵.]]</ref>.
-* پروردگار در خطابى به [[رسول خدا]] صلى الله علیه وآله، به روش برخورد مؤمنان با کافران اشاره کرده و از آنها مى‌خواهد از کسانى که روزهاى سخت و ناگوار خدا (ایام اللّه) را باور ندارند درگذرند تا خداوند خود سزاى کردار بد ایشان را بدهد: {{متن قرآن|«قُلْ لِلَّذِینَ آمَنُوا یغْفِرُوا لِلَّذِینَ لَا یرْجُونَ أَیامَ اللَّهِ لِیجْزِی قَوْمًا بِمَا کانُوا یکسِبُونَ»}}. ([[سوره جاثیه]]/۴۵،۱۴)
+* پروردگار در خطابى به [[رسول خدا]] صلى الله علیه وآله، به روش برخورد مؤمنان با کافران اشاره کرده و از آنها مى‌خواهد از کسانى که روزهاى سخت و ناگوار خدا (ایام اللّه) را باور ندارند درگذرند تا خداوند خود سزاى کردار بد ایشان را بدهد: {{متن قرآن|«قُلْ لِلَّذِينَ آمَنُوا يَغْفِرُوا لِلَّذِينَ لَا يَرْجُونَ أَيَّامَ اللَّهِ لِيَجْزِيَ قَوْمًا بِمَا كَانُوا يَكْسِبُونَ»}}<ref>[[آیه 14 سوره جاثیة|سوره جاثیة،آیه ۱۴.]]</ref>.
-شاید بتوان گفت آیاتى که به نحوى در مورد [[عذاب الهى]] و نابودى پیشینیان است، مربوط به این موضوع باشد، همان‌ گونه که برخى از مفسران، ایام موجود در آیه ۱۰۲ [[سوره یونس]] {{متن قرآن|«فَهَل ینتَظِرونَ اِلاّ مِثلَ اَیامِ الَّذینَ خَلَوا مِن قَبلِهِم...»}} را همانند «ایام‌اللّه» در آیه ۵ [[سوره ابراهیم]] دانسته‌اند.<ref> تفسیر قرطبى، ج‌۸‌، ص‌۲۴۷؛ تفسیر ابن‌کثیر، ج‌۲، ص‌۴۴۹.</ref> در این [[آیه]] خداوند با لحنى تهدیدآمیز به انتظار سرنوشتى همانند طغیانگران پیشین براى گروه بى‌ایمان اشاره مى‌کند.
+شاید بتوان گفت آیاتى که به نحوى در مورد [[عذاب الهى]] و نابودى پیشینیان است، مربوط به این موضوع باشد، همان‌ گونه که برخى از مفسران، ایام موجود در آیه ۱۰۲ [[سوره یونس]] {{متن قرآن|«فَهَلْ يَنْتَظِرُونَ إِلَّا مِثْلَ أَيَّامِ الَّذِينَ خَلَوْا مِنْ قَبْلِهِمْ...»}}<ref>[[آیه 102 سوره یونس|سوره یونس،آیه ۱۰۲ .]]</ref>. را همانند «ایام‌اللّه» در آیه ۵ [[سوره ابراهیم]] دانسته‌اند.<ref> تفسیر قرطبى، ج‌۸‌، ص‌۲۴۷؛ تفسیر ابن‌کثیر، ج‌۲، ص‌۴۴۹.</ref> در این [[آیه]] خداوند با لحنى تهدیدآمیز به انتظار سرنوشتى همانند طغیانگران پیشین براى گروه بى‌ایمان اشاره مى‌کند.
 ==تبیین ایام‌اللّه==
@@ سطر ۲۳: / سطر ۲۳: @@
 برخى از مفسران نیز منافاتى بین این تفاسیر نمى‌بینند زیرا نعمت بر مؤمن در حکم نقمتِ بر کافر است و «ایام» مذکور براى قومى‌ نعمت و براى قومى دیگر نقمت است.<ref>الصافى، ج‌۳، ص‌۸۰‌.</ref>
-[[رسول خدا]] صلى الله علیه وآله درباره سخن خدا: {{متن قرآن|«وَذَکّرْهُمْ بِأَیامِ اللَّه...»}} فرمود: مراد از روزهاى خداوند، نعمتها و بلاها و عذاب هاى خداوند‌ است.<ref>الامالى، ص‌۴۹۱.</ref>
+[[رسول خدا]] صلى الله علیه وآله درباره سخن خدا: {{متن قرآن|«وَذَكِّرْهُمْ بِأَيَّامِ اللَّهِ...»}}<ref>[[آیه 5 سوره ابراهیم|سوره ابراهیم،آیه ۵.]]</ref> فرمود: مراد از روزهاى خداوند، نعمتها و بلاها و عذاب هاى خداوند‌ است.<ref>الامالى، ص‌۴۹۱.</ref>
 در روایات، مصادیقى براى ایام اللّه ذکر شده‌است؛ در [[حدیث|حدیثى]] از [[امام باقر]] علیه السلام نقل شده که ایام‌اللّه سه روز است: روز قیام [[امام زمان|قائم]] علیه السلام، روز [[رجعت]] و روز قیامت <ref>الخصال، ج‌۱، ص‌۱۰۸.</ref> و از قول [[علی بن ابراهیم قمی]] به‌ جاى روز رجعت، روز مرگ آمده‌ است.<ref>تفسیر قمى، ج‌۱، ص‌۳۹۷.</ref>

@@ سطر ۳۲: / سطر ۳۲: @@
 ==منابع==
 *"ایام الله"، [[دائرة المعارف قرآن کریم]]، محمد اکبرى کارمزدى، ج۵، ص۱۶۰-۱۶۲.
 [[رده: واژگان قرآنی]]

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
 {{مدخل دائرة المعارف|[[دائرة المعارف قرآن کریم]]}}
-ايام اللّه: روزهاى بزرگ تاريخى، هنگام پيدايش‌ رحمت ها يا نقمت هاى ويژه.
+این واژۀ ترکیبى، تنها دوبار در [[قرآن کریم]] به صراحت آمده است:
-ايام جمع يوم، به معناى روز است و براى بزرگداشت حوادثى كه در روزهايى خاص رخ داده، اعم از نعمت ها و بلاها، ظرف ظهور آنها به [[خدا]] نسبت داده‌ مى‌شود.<ref> نثر طوبى، ج‌2، ص‌604‌.</ref> يوم در «ايام‌اللّه» با يوم ربوبى كه با‌ هزار سال برابر‌ است ([[سوره حج]]/22،47؛ [[سوره سجده]]/32،5) و نيز با روزى كه برابر با پنجاه هزار سال است ([[سوره معارج]]/70،4) فرق‌ دارد.
+* خداوند پس از آن که یکى از وظایف [[حضرت موسى]] علیه السلام را خارج ساختن قوم [[بنی اسرائیل]] از تاریکى به روشنایى مى‌شناساند، به یکى دیگر از مأموریت هاى مهم آن حضرت، یعنى یادآورى روزهاى خدا (ایام اللّه) به قوم خود اشاره کرده است: {{متن قرآن|«... وَذَکِّرْهُمْ بِأَیامِ اللَّهِ إِنَّ فِی ذَٰلِک لَآیاتٍ لِکلِّ صَبَّارٍ شَکورٍ»}}.([[سوره ابراهیم]]/۱۴،۵)
-اين واژه تركيبى تنها دوبار در [[قرآن كریم]] به صراحت آمده است:
+* پروردگار در خطابى به [[رسول خدا]] صلى الله علیه وآله، به روش برخورد مؤمنان با کافران اشاره کرده و از آنها مى‌خواهد از کسانى که روزهاى سخت و ناگوار خدا (ایام اللّه) را باور ندارند درگذرند تا خداوند خود سزاى کردار بد ایشان را بدهد: {{متن قرآن|«قُلْ لِلَّذِینَ آمَنُوا یغْفِرُوا لِلَّذِینَ لَا یرْجُونَ أَیامَ اللَّهِ لِیجْزِی قَوْمًا بِمَا کانُوا یکسِبُونَ»}}. ([[سوره جاثیه]]/۴۵،۱۴)
-* خداوند پس از آن كه يكى از وظايف [[حضرت موسى]] عليه السلام را خارج ساختن قوم خود از تاريكى به روشنايى مى‌شناساند به يكى ديگر از مأموريت هاى مهم آن حضرت، يعنى يادآورى روزهاى خدا (ايام اللّه) به قوم خود اشاره كرده است: {{متن قرآن|«...وَذَكِّرْهُمْ بِأَيَّامِ اللَّهِ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَآيَاتٍ لِكُلِّ صَبَّارٍ شَكُورٍ»}}.([[سوره ابراهيم]]/14،5)
+شاید بتوان گفت آیاتى که به نحوى در مورد [[عذاب الهى]] و نابودى پیشینیان است، مربوط به این موضوع باشد، همان‌ گونه که برخى از مفسران، ایام موجود در آیه ۱۰۲ [[سوره یونس]] {{متن قرآن|«فَهَل ینتَظِرونَ اِلاّ مِثلَ اَیامِ الَّذینَ خَلَوا مِن قَبلِهِم...»}} را همانند «ایام‌اللّه» در آیه ۵ [[سوره ابراهیم]] دانسته‌اند.<ref> تفسیر قرطبى، ج‌۸‌، ص‌۲۴۷؛ تفسیر ابن‌کثیر، ج‌۲، ص‌۴۴۹.</ref> در این [[آیه]] خداوند با لحنى تهدیدآمیز به انتظار سرنوشتى همانند طغیانگران پیشین براى گروه بى‌ایمان اشاره مى‌کند.
-* پروردگار در خطابى به [[رسول خدا]] صلى الله عليه و آله به روش برخورد مؤمنان با كافران اشاره كرده و از آنها مى‌خواهد از كسانى كه روزهاى سخت و ناگوار خدا (ايام اللّه) را باور ندارند درگذرند تا خداوند خود سزاى كردار بد ايشان را بدهد: {{متن قرآن|«قُلْ لِلَّذِينَ آمَنُوا يَغْفِرُوا لِلَّذِينَ لَا يَرْجُونَ أَيَّامَ اللَّهِ لِيَجْزِيَ قَوْمًا بِمَا كَانُوا يَكْسِبُونَ»}}. ([[سوره جاثيه]]/45،14)
+==تبیین ایام‌اللّه==
-شايد بتوان گفت آياتى كه به نحوى در مورد عذاب الهى و نابودى پيشينيان است مربوط به موضوع باشد، همان‌ گونه كه برخى از مفسران ايام موجود در آيه 102 [[سوره يونس]]/10 را همانند «ايام‌اللّه» در آيه 5 [[سوره ابراهيم]]/14 دانسته‌اند.<ref> تفسير قرطبى، ج‌8‌، ص‌247؛ تفسير ابن‌كثير، ج‌2، ص‌449.</ref>
+گرچه برخى، «ایام الله» را یوم ربوبى دانسته‌اند<ref> شرح المنظومه، ج‌۲، ص‌۲۹۲.</ref>؛ ولى مفسران ذیل آیه ۵ [[سوره ابراهیم]]/۱۴، نظریه هایی را مطرح کردند:
-در آيه مذكور خداوند با لحنى تهديدآميز به انتظار سرنوشتى همانند طغيانگران پيشين براى گروه بى‌ايمان اشاره مى‌كند: {{متن قرآن|«فَهَل يَنتَظِرونَ اِلاّ مِثلَ اَيّامِ الَّذينَ خَلَوا مِن قَبلِهِم...»}}.
+* مراد از ایام‌اللّه، نعمت هاى الهى است؛ یعنى حوادث و وقایع مهمى از نعمت هاى الهى که براى [[پیامبران]] و امت هاى پیشین اتفاق افتاده است؛ مانند: رهایى قوم موسى علیه السلام از [[فرعون]]<ref>جامع‌البیان، مج‌۸‌، ج‌۱۳، ص‌۲۳۹؛ التبیان، ج‌۶‌، ص‌۲۷۴.</ref>، فرستادن مَنّ (گز‌انگبین) و سَلْوى (بلدرچین) براى آنها و سایه‌افکندن ابر برایشان <ref> جامع‌البیان، مج‌۸‌، ج‌۱۳، ص‌۲۴۰؛ التفسیر الکبیر، ج‌۱۹، ص‌۸۴‌.</ref>، بیرون آمدن قوم [[حضرت نوح]] علیه السلام از کشتى و برخوردارى آنان از برکات و رهایى [[حضرت ابراهیم]] علیه السلام از آتش.<ref> نثر طوبى، ج‌۲، ص‌۶۰۴‌.</ref>
-==تبيين ايام‌اللّه==
+برخى از مفسران نیز منافاتى بین این تفاسیر نمى‌بینند زیرا نعمت بر مؤمن در حکم نقمتِ بر کافر است و «ایام» مذکور براى قومى‌ نعمت و براى قومى دیگر نقمت است.<ref>الصافى، ج‌۳، ص‌۸۰‌.</ref>
-گرچه برخى، ايام الله را يوم ربوبى دانسته‌اند<ref> شرح المنظومه، ج‌2، ص‌292.</ref>؛ ولى مفسران ذيل آيه 5 [[سوره ابراهيم]]/14، سه نظريه را مطرح كردند:
+[[رسول خدا]] صلى الله علیه وآله درباره سخن خدا: {{متن قرآن|«وَذَکّرْهُمْ بِأَیامِ اللَّه...»}} فرمود: مراد از روزهاى خداوند، نعمتها و بلاها و عذاب هاى خداوند‌ است.<ref>الامالى، ص‌۴۹۱.</ref>
-# مراد از ايام‌اللّه نعمت هاى الهى است؛ يعنى حوادث و وقايع مهمى از نعمت هاى الهى كه براى [[پيامبران]] و امت هاى پيشين اتفاق افتاده است؛ مانند: رهايى قوم موسى عليه السلام از آل‌فرعون<ref>جامع‌البيان، مج‌8‌، ج‌13، ص‌239؛ التبيان، ج‌6‌، ص‌274.</ref>، فرستادن منّ (گز‌انگبين) و سَلْوى (بلدرچين) براى آنها و سايه‌افكندن ابر برايشان <ref> جامع‌البيان، مج‌8‌، ج‌13، ص‌240؛ التفسير الكبير، ج‌19، ص‌84‌.</ref>، بيرون آمدن قوم [[حضرت نوح]] علیه السلام از كشتى و برخوردارى آنان از سلام و بركات و رهايى [[حضرت ابراهيم]] علیه السلام از آتش.<ref> نثر طوبى، ج‌2، ص‌604‌.</ref>
+در روایات، مصادیقى براى ایام اللّه ذکر شده‌است؛ در [[حدیث|حدیثى]] از [[امام باقر]] علیه السلام نقل شده که ایام‌اللّه سه روز است: روز قیام [[امام زمان|قائم]] علیه السلام، روز [[رجعت]] و روز قیامت <ref>الخصال، ج‌۱، ص‌۱۰۸.</ref> و از قول [[علی بن ابراهیم قمی]] به‌ جاى روز رجعت، روز مرگ آمده‌ است.<ref>تفسیر قمى، ج‌۱، ص‌۳۹۷.</ref>
 ==پانویس==
 <references/>
 ==منابع==
-محمد اكبرى كارمزدى، مقاله «ايام الله»، دائرة المعارف قرآن کريم، ج5، ص160-162.
+*"ایام الله"، [[دائرة المعارف قرآن کریم]]، محمد اکبرى کارمزدى، ج۵، ص۱۶۰-۱۶۲.
 [[رده: واژگان قرآنی]]

@@ سطر ۷: / سطر ۷: @@
 اين واژه تركيبى تنها دوبار در [[قرآن كریم]] به صراحت آمده است:
-* خداوند پس از آن كه يكى از وظايف [[حضرت موسى]] عليه السلام را خارج ساختن قوم خود از تاريكى به روشنايى مى‌شناساند به يكى ديگر از مأموريت هاى مهم آن حضرت، يعنى يادآورى روزهاى خدا (ايام اللّه) به قوم خود اشاره كرده است: {{متن قرآن|«...و ذَكِّرهُم بِاَيمِ اللّهِ اِنَّ فى ذلِكَ لاَيت لِكُلِّ صَبّار‌ شَكور»}}.([[سوره ابراهيم]]/14،5)
+* خداوند پس از آن كه يكى از وظايف [[حضرت موسى]] عليه السلام را خارج ساختن قوم خود از تاريكى به روشنايى مى‌شناساند به يكى ديگر از مأموريت هاى مهم آن حضرت، يعنى يادآورى روزهاى خدا (ايام اللّه) به قوم خود اشاره كرده است: {{متن قرآن|«...وَذَكِّرْهُمْ بِأَيَّامِ اللَّهِ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَآيَاتٍ لِكُلِّ صَبَّارٍ شَكُورٍ»}}.([[سوره ابراهيم]]/14،5)
-* پروردگار در خطابى به [[رسول خدا]] صلى الله عليه و آله به روش برخورد مؤمنان با كافران اشاره كرده و از آنها مى‌خواهد از كسانى كه روزهاى سخت و ناگوار خدا (ايام اللّه) را باور ندارند درگذرند تا خداوند خود سزاى كردار بد ايشان را بدهد: {{متن قرآن|«قُل لِلَّذينَ ءامَنوا يَغفِروا لِلَّذينَ لايَرجونَ اَيّامَ اللّهِ لِيَجزِىَ قَومـًا‌ بِما كانوا‌ يَكسِبون»}}. ([[سوره جاثيه]]/45،14)
+* پروردگار در خطابى به [[رسول خدا]] صلى الله عليه و آله به روش برخورد مؤمنان با كافران اشاره كرده و از آنها مى‌خواهد از كسانى كه روزهاى سخت و ناگوار خدا (ايام اللّه) را باور ندارند درگذرند تا خداوند خود سزاى كردار بد ايشان را بدهد: {{متن قرآن|«قُلْ لِلَّذِينَ آمَنُوا يَغْفِرُوا لِلَّذِينَ لَا يَرْجُونَ أَيَّامَ اللَّهِ لِيَجْزِيَ قَوْمًا بِمَا كَانُوا يَكْسِبُونَ»}}. ([[سوره جاثيه]]/45،14)
 شايد بتوان گفت آياتى كه به نحوى در مورد عذاب الهى و نابودى پيشينيان است مربوط به موضوع باشد، همان‌ گونه كه برخى از مفسران ايام موجود در آيه 102 [[سوره يونس]]/10 را همانند «ايام‌اللّه» در آيه 5 [[سوره ابراهيم]]/14 دانسته‌اند.<ref> تفسير قرطبى، ج‌8‌، ص‌247؛ تفسير ابن‌كثير، ج‌2، ص‌449.</ref>
@@ سطر ۳۰: / سطر ۳۰: @@
 برخى از مفسران نيز منافاتى بين اين تفاسير نمى‌بينند زيرا نعمت بر مؤمن در حكم نقمتِ بر كافر است و «ايام» مذكور براى قومى‌ نعمت و براى قومى ديگر نقمت است.<ref>الصافى، ج‌3، ص‌80‌.</ref>
-[[رسول خدا]] صلى الله عليه و آله درباره سخن خدا: {{متن قرآن|«وذَكِّرهُم بِاَيمِ اللّهِ...»}} فرمود: مراد از روزهاى خداوند، نعمتها، بلاها و عذاب هاى خداوند‌ است.<ref>الامالى، ص‌491.</ref>
+[[رسول خدا]] صلى الله عليه و آله درباره سخن خدا: {{متن قرآن|«وَذَكِّرْهُمْ بِأَيَّامِ اللَّه...»}} فرمود: مراد از روزهاى خداوند، نعمتها، بلاها و عذاب هاى خداوند‌ است.<ref>الامالى، ص‌491.</ref>
 در روايات، مصاديقى براى ايام اللّه ذكر شده‌است؛ در [[حدیث|حديثى]] از [[امام باقر]] عليه السلام نقل شده كه ايام‌اللّه سه روز است: روز قيام [[امام زمان|قائم]] علیه السلام، روز [[رجعت]] و روز قيامت <ref>الخصال، ج‌1، ص‌108.</ref> و از قول على‌ بن‌ ابراهيم به‌ جاى روز رجعت روز مرگ آمده‌ است.<ref>تفسير قمى، ج‌1، ص‌397.</ref>

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
-{{بخشی از یک کتاب}}
+{{مدخل دائرة المعارف|[[دائرة المعارف قرآن کریم]]}}
-'''''ايام اللّه: روزهاى بزرگ تاريخى، هنگام پيدايش‌ رحمتها يا نقمتهاى ويژه'''''
+ايام جمع يوم، به معناى روز است و براى بزرگداشت حوادثى كه در روزهايى خاص رخ داده، اعم از نعمت ها و بلاها، ظرف ظهور آنها به [[خدا]] نسبت داده‌ مى‌شود.<ref> نثر طوبى، ج‌2، ص‌604‌.</ref> يوم در «ايام‌اللّه» با يوم ربوبى كه با‌ هزار سال برابر‌ است ([[سوره حج]]/22،47؛ [[سوره سجده]]/32،5) و نيز با روزى كه برابر با پنجاه هزار سال است ([[سوره معارج]]/70،4) فرق‌ دارد.
 اين واژه تركيبى تنها دوبار در [[قرآن كریم]] به صراحت آمده است:
-*خداوند پس از آنكه يكى از وظايف [[حضرت موسى]](عليه السلام) را خارج ساختن قوم خود از تاريكى به روشنايى مى‌شناساند به يكى ديگر از مأموريتهاى مهم آن حضرت، يعنى يادآورى روزهاى خدا (ايام اللّه) به قوم خود اشاره كرده است: «...و ذَكِّرهُم بِاَيـّـمِ اللّهِ اِنَّ فى ذلِكَ لاَيـت لِكُلِّ صَبّار‌شَكور» . ([[سوره ابراهيم]]/14،5)
+* خداوند پس از آن كه يكى از وظايف [[حضرت موسى]] عليه السلام را خارج ساختن قوم خود از تاريكى به روشنايى مى‌شناساند به يكى ديگر از مأموريت هاى مهم آن حضرت، يعنى يادآورى روزهاى خدا (ايام اللّه) به قوم خود اشاره كرده است: «...و ذَكِّرهُم بِاَيمِ اللّهِ اِنَّ فى ذلِكَ لاَيت لِكُلِّ صَبّار‌ شَكور».([[سوره ابراهيم]]/14،5)
-. مراد از ايام‌اللّه نعمتهاى الهى است؛ يعنى حوادث و وقايع مهمى از نعمت هاى الهى كه براى پيامبران و امتهاى پيشين اتفاق افتاده است؛ مانند: رهايى قوم موسى(عليه السلام)از آل‌فرعون<ref> جامع‌البيان، مج‌8‌، ج‌13، ص‌239؛ التبيان، ج‌6‌، ص‌274.</ref>، فرستادن منّ (گز‌انگبين) و سَلْوى (بلدرچين) براى آنها و سايه‌افكندن ابر بر ايشان<ref> جامع‌البيان، مج‌8‌، ج‌13، ص‌240؛ التفسير الكبير، ج‌19، ص‌84‌.</ref>، بيرون آمدن قوم [[حضرت نوح]] از كشتى و برخوردارى آنان از سلام و بركات و رهايى [[حضرت ابراهيم]] از آتش.<ref> نثر طوبى، ج‌2، ص‌604‌.</ref>
+* پروردگار در خطابى به [[رسول خدا]] صلى الله عليه و آله به روش برخورد مؤمنان با كافران اشاره كرده و از آنها مى‌خواهد از كسانى كه روزهاى سخت و ناگوار خدا (ايام اللّه) را باور ندارند درگذرند تا خداوند خود سزاى كردار بد ايشان را بدهد: «قُل لِلَّذينَ ءامَنوا يَغفِروا لِلَّذينَ لايَرجونَ اَيّامَ اللّهِ لِيَجزِىَ قَومـًا‌ بِما كانوا‌ يَكسِبون». ([[سوره جاثيه]]/45،14)
-. مقصود از ايام‌اللّه نقمت هاى الهى است؛ يعنى حوادث و وقايع مهمى از عذابهاى الهى كه براى امتهاى پيشين رخ داده است<ref> تفسير ماوردى، ج‌3، ص‌122؛ التبيان، ج‌6‌، ص‌274.</ref>؛ مانند عذابى كه بر [[قوم عاد]]، [[قوم ثمود]]<ref> جامع‌البيان، مج‌8‌، ج‌13، ص‌239؛ التبيان، ج‌6‌، ص‌274.</ref>، قوم [[حضرت نوح]]<ref> جامع‌البيان، مج‌7، ج‌11، ص‌227؛ مجمع‌البيان، ج‌5‌، ص‌209.</ref> و نظاير آنها فرود آمد.
+شايد بتوان گفت آياتى كه به نحوى در مورد عذاب الهى و نابودى پيشينيان است مربوط به موضوع باشد، همان‌ گونه كه برخى از مفسران ايام موجود در آيه 102 [[سوره يونس]]/10 را همانند «ايام‌اللّه» در آيه 5 [[سوره ابراهيم]]/14 دانسته‌اند.<ref> تفسير قرطبى، ج‌8‌، ص‌247؛ تفسير ابن‌كثير، ج‌2، ص‌449.</ref>
-. ايام‌اللّه اشاره به هر دو است، با اين تعابير:
+در آيه مذكور خداوند با لحنى تهديدآميز به انتظار سرنوشتى همانند طغيانگران پيشين براى گروه بى‌ايمان اشاره مى‌كند: «فَهَل يَنتَظِرونَ اِلاّ مِثلَ اَيّامِ الَّذينَ خَلَوا مِن قَبلِهِم...».
-* مراد از ايام اللّه سنن الهى و افعال او در حق بندگان است؛ خواه انعام باشد يا انتقام.<ref> مجمع‌البيان، ج‌6‌، ص‌467.</ref>
+==تبيين ايام‌اللّه==
-*ترساندن از عذابهايى كه بر سر اقوام گذشته آمده است، و يادآورى عفو الهى در مورد‌ ديگران.<ref> معانى القرآن، ج‌2، ص‌68.</ref>
+گرچه برخى، ايام الله را يوم ربوبى دانسته‌اند<ref> شرح المنظومه، ج‌2، ص‌292.</ref>؛ ولى مفسران ذيل آيه 5 [[سوره ابراهيم]]/14، سه نظريه را مطرح كردند:
-*ظهور سلطنت الهى؛ خواه با قهر و غلبه، مانند روز[[ مرگ]] و [[روز قيامت]] و روز عذاب، يا با ظهور رحمت و نعمت كه در ديگر ايام به آن روشنى نبوده است.<ref> نثر طوبى، ج‌2، ص‌604‌؛ الميزان، ج‌12، ص‌18.</ref>
+# مراد از ايام‌اللّه نعمت هاى الهى است؛ يعنى حوادث و وقايع مهمى از نعمت هاى الهى كه براى [[پيامبران]] و امت هاى پيشين اتفاق افتاده است؛ مانند: رهايى قوم موسى عليه السلام از آل‌فرعون<ref>جامع‌البيان، مج‌8‌، ج‌13، ص‌239؛ التبيان، ج‌6‌، ص‌274.</ref>، فرستادن منّ (گز‌انگبين) و سَلْوى (بلدرچين) براى آنها و سايه‌افكندن ابر برايشان <ref> جامع‌البيان، مج‌8‌، ج‌13، ص‌240؛ التفسير الكبير، ج‌19، ص‌84‌.</ref>، بيرون آمدن قوم [[حضرت نوح]] علیه السلام از كشتى و برخوردارى آنان از سلام و بركات و رهايى [[حضرت ابراهيم]] علیه السلام از آتش.<ref> نثر طوبى، ج‌2، ص‌604‌.</ref>
-برخى از مفسران نيز منافاتى بين اين تفاسير نمى‌بينند، زيرا نعمت بر مؤمن در حكم نقمتِ بر كافر است و «ايام» مذكور براى قومى‌ نعمت، و براى قومى ديگر نقمت است.<ref> الصافى، ج‌3، ص‌80‌.</ref>
+* مراد از ايام اللّه سنن الهى و افعال او در حق بندگان است؛ خواه انعام باشد يا انتقام.<ref>مجمع‌البيان، ج‌6‌، ص‌467.</ref>
-رسول خدا(صلى الله عليه وآله) درباره سخن خدا: «وذَكِّرهُم بِاَيـّـمِ اللّهِ...» فرمود: مراد از روزهاى خداوند، نعمتها، بلاها و عذابهاى خداوند‌است.<ref> الامالى، ص‌491.</ref>
+ظهور سلطنت الهى؛ خواه با قهر و غلبه مانند روز[[ مرگ]] و [[روز قيامت]] و روز عذاب يا با ظهور رحمت و نعمت كه در ديگر ايام به آن روشنى نبوده است.<ref>نثر طوبى، ج‌2، ص‌604‌؛ الميزان، ج‌12، ص‌18.</ref>
-در روايات، مصاديقى براى ايام اللّه ذكر شده‌است؛ در [[حدیث|حديثى]] از [[امام باقر]](عليه السلام)نقل شده كه ايام‌اللّه سه روز است: روز قيام [[امام زمان|قائم]](علیه السلام)، روز [[رجعت]] و روز قيامت<ref> الخصال، ج‌1، ص‌108.</ref> و از قول على‌بن‌ابراهيم به‌جاى روز رجعت روز مرگ آمده‌است.<ref> تفسير قمى، ج‌1، ص‌397.</ref>
+برخى از مفسران نيز منافاتى بين اين تفاسير نمى‌بينند زيرا نعمت بر مؤمن در حكم نقمتِ بر كافر است و «ايام» مذكور براى قومى‌ نعمت و براى قومى ديگر نقمت است.<ref>الصافى، ج‌3، ص‌80‌.</ref>
-هدف از يادآورى روزهاى سرنوشت ساز انبياى پيشين و چگونگى نجات مؤمنان و نابودى كافران، پندگيرى<ref> المنير، ج‌13، ص‌209، 212.</ref> و هوشيارى ملت هاست و با الهام از همين پيام آسمانى است كه خاطره روزهاى بزرگ تاريخ [[اسلام]] جاودانه شده است.<ref> نمونه، ج‌10، ص‌275‌ـ‌276.</ref>
+[[رسول خدا]] صلى الله عليه و آله درباره سخن خدا: «وذَكِّرهُم بِاَيمِ اللّهِ...» فرمود: مراد از روزهاى خداوند، نعمتها، بلاها و عذاب هاى خداوند‌ است.<ref>الامالى، ص‌491.</ref>
-== پانویس ==
+هدف از يادآورى روزهاى سرنوشت ساز انبياى پيشين و چگونگى نجات مؤمنان و نابودى كافران، پندگيرى <ref>المنير، ج‌13، ص‌209، 212.</ref> و هوشيارى ملت هاست و با الهام از همين پيام آسمانى است كه خاطره روزهاى بزرگ تاريخ [[اسلام]] جاودانه شده است. <ref> نمونه، ج‌10، ص‌275‌ـ‌276.</ref>
 <references/>
-'''منبع:''' محمد اكبرى كارمزدى، مقاله «ايام الله»، دائرة المعارف قرآن کريم، ج5، ص:160-162
+==منابع==
 [[رده: واژگان قرآنی]]