اَصحاب اَعراف - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

Zamani: تغییرمسیر به اصحاب اعراف

2018-07-30T05:16:42Z

تغییرمسیر به اصحاب اعراف

مرضیه الله وکیل جزی در ‏۱۳ فوریهٔ ۲۰۱۳، ساعت ۱۰:۴۷

2013-02-13T10:47:18Z

مرضیه الله وکیل جزی در ‏۲ ژانویهٔ ۲۰۱۳، ساعت ۰۷:۱۱

2013-01-02T07:11:44Z

مرضیه الله وکیل جزی در ‏۴ نوامبر ۲۰۱۲، ساعت ۰۵:۵۶

2012-11-04T05:56:17Z

مرضیه الله وکیل جزی در ‏۲۲ ژوئیهٔ ۲۰۱۲، ساعت ۰۸:۴۶

2012-07-22T08:46:19Z

نمایش تغییرات

مرضیه الله وکیل جزی: صفحه‌ای جدید حاوی 'كاملان مشرف بر خلايق يا انسان‌هاى متوسط در ايمان. اَعراف جمع عُرْف، مكان‌هاى ...' ایجاد کرد

2012-07-21T11:02:55Z

صفحه‌ای جدید حاوی 'كاملان مشرف بر خلايق يا انسان‌هاى متوسط در ايمان. اَعراف جمع عُرْف، مكان‌هاى ...' ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

كاملان مشرف بر خلايق يا انسان‌هاى متوسط در ايمان.

اَعراف جمع عُرْف، مكان‌هاى بلند و مرتفع را گويند،<ref> لسان‌العرب، ج‌ 9، ص‌ 156، «عرف».</ref>، از آن جهت كه آشكار و به راحتى قابل رؤيت است، برخلاف مكان پست.<ref> التبيان، ج‌ 4، ص‌ 410.</ref> به يال اسب و تاج خروس نيز عرف گفته مى‌شود زيرا در قسمت مرتفع بدن آنان قرار دارد.<ref> مجمع البيان، ج‌ 4، ص‌ 651؛ مفردات، ص‌ 561، «عرف».</ref>

اعراف السحاب نيز به بخش‌هاى بالايى ابر اطلاق مى‌گردد.<ref> لسان العرب، ج‌ 9، ص‌ 157، «عرف».</ref> آيات 46‌ـ‌49 [[سوره اعراف]]/7 درباره اعراف و اصحاب آن سخن گفته است. به همين مناسبت سوره هفتم قرآن «اعراف» نام گرفته و آيات 13‌ـ‌15 [[سوره حديد]]/57 نيز به آن تفسير شده است.

در چيستى اعراف و هويت اصحاب اعراف، بين مفسران اختلاف نظر وجود دارد، هر چند قدر مسلم آن است كه مسئله اعراف و اصحاب اعراف به [[قيامت]] مربوط مى‌شود. برخى گفته‌اند: در آيه 46 [[سوره اعراف]]/ 7 چون ابتدا تعبير «حجاب» آمده و سپس اعراف و صفات اصحاب اعراف نام برده شده، معلوم مى‌شود اعراف بلندي‌هاى ديوار يا حجابى است كه بين [[بهشت]] و [[دوزخ]] قرار دارد و بر هر دو طرف مشرف است: «وبَينَهُما حِجابٌ و عَلَى الاَعرافِ رِجالٌ يَعرِفونَ كُلاًّ بِسيمَهُم...»؛<ref> الميزان، ج‌ 8، ص‌ 121.</ref> همچنين در آيه 13 سوره حديد/57 سخن از ديوارى به ميان آمده كه در قيامت بين مؤمنان و منافقان زده مى‌شود كه درونش رحمت و برونش عذاب است: «...فَضُرِبَ بَينَهُم بِسور لَهُ بابٌ باطِنُهُ فيهِ الرَّحمَةُ وظهِرُهُ مِن قِبَلِهِ‌العَذاب».

گفته شده كه اعراف يكى از مقام‌هاى عالى روحانى است كه از [[بهشت]] و [[دوزخ]] خارج بوده و بر آن دو احاطه دارد.<ref> التحقيق، ج‌ 8، ص‌ 99، «عرف»؛ الميزان، ج‌ 8، ص‌ 132‌ـ‌133.</ref> در برخى تفاسير، كوه‌ها يا تپه‌هاى فاصل بين بهشت و جهنم است<ref> الدرالمنثور، ج‌ 3، ص‌ 461.</ref> و در روايتى از رسول اكرم صلى الله عليه و آله اعراف، كوه اُحد دانسته شده كه بر اثر علاقه پيامبر به آن در قيامت بين بهشت و جهنم تجسم مى‌يابد.<ref> تفسير قرطبى، ج‌ 7، ص‌ 136.</ref>

از ابن‌عباس، تفسير اعراف به محل مشرف بر صراط نقل شده است<ref> التفسير الكبير، ج‌ 14، ص‌ 87.</ref> و حسن و زجاج بدون توضيحى روشن اعراف را از ريشه معرفت و شناخت دانسته‌اند.<ref> التفسير الكبير، ج‌ 14، ص‌ 87.</ref> برخى نيز افزوده‌اند كه اهل اعراف، كاملان در علم و معرفت‌اند و طوايف مردم را مى‌شناسند و بهشتيان و دوزخيان را از يكديگر تشخيص مى‌دهند؛<ref> العرشيه، ص‌ 90.</ref> نيز گفته شده كه اعراف و اصحاب اعراف به يك معناست.<ref> اسفار، ج‌ 9، ص‌ 318.</ref>

در روايتى آمده ‌است كه اعراف بزرگوارترين آفريدگان نزد خداوندند.<ref> الميزان، ج‌ 8، ص‌ 144.</ref> از آيات ‌46‌ـ‌51 [[سوره اعراف]]/ 7 و 13‌ـ‌15 [[سوره حديد]]/ 57 برمى‌آيد كه اعراف، حد فاصل ميان [[بهشت]] و [[دوزخ]] است، به ‌گونه‌اى كه مانعى ميان آن ‌دو محسوب نمى‌شود و بهشتيان و دوزخيان صداى هم را مى‌شنوند و با يكديگر گفتگو مى‌كنند: «يُنادونَهُم...» ([[سوره حديد]]/57،14) و اصحاب اعراف هر دو گروه را مشاهده و با آنان گفتگو‌ مى‌كنند.(سوره اعراف/7،‌46)

'''اصحاب اعراف و ويژگي‌هاى آنان:'''

درباره هويت اصحاب اعراف 12 قول وجود دارد كه اساس همه آن‌ها به سه قول باز‌مى‌گردد:<ref> همان، ص‌ 129.</ref>

# انسان‌هاى بزرگ و باشخصيت كه بر همه آفريدگان اشراف دارند و اولين و آخرين را مى‌شناسند: «...‌يَعرِفونَ كُلاًّ بِسيمَهُم‌...»، چنان‌كه در دنيا اهل خير و ايمان و اهل شر و طغيان را مى‌شناختند.<ref> اسفار، ج‌ 9، ص‌ 317.</ref>

آنان بر بهشتيان درود مى‌فرستند: «...‌و نَادَوا اَصحبَ الجَنَّةِ اَن سَلمٌ عَلَيكُم...» و در قيامت كه بسيارى در وحشت و اضطراب بسر مى‌برند، تسلى دهنده ديگران هستند: «...‌لاخَوفٌ عَلَيكُم و لاَاَنتُم تَحزَنون» ([[سوره اعراف]]/ 7، 49) و روزى كه فرمان و قدرت خدا نافذ است اصحاب اعراف هم به اذن خداوند داراى نفوذ و قدرت هستند، از اين‌رو براى ورود به بهشت فرمان مى‌دهند: «...ادخُلوا الجَنَّةَ‌...».

آنان دوزخيان را سرزنش مى‌كنند: «ونادَى اَصحبُ الاَعرافِ رِجالاً يَعرِفونَهُم بِسيمهُم قالوا ما‌اَغنى عَنكُم جَمعُكُم و ما كُنتُم تَستَكبِرون».(سوره اعراف/7،48) اين قراين نشان مى‌دهد كه اصحاب اعراف، بندگان ويژه الهى‌اند كه از ميان مردم برگزيده شده و از اهوال و مراحل مختلف حسابرسى قيامت مستثنا هستند: «فَاِنَّهُم لَمُحضَرون × اِلاّ عِبادَاللّهِ المُخلَصين» (صافات/37،127‌ـ‌128) و در گفتگوى آن‌ها هيچ‌گونه ترس و اضطرابى مشاهده نمى‌شود.

تعبير به «رجال» نيز نشان دهنده آن است كه اصحاب اعراف در مراحل كمال انسانيت بسر مى‌برند زيرا در آيات قرآن تعبير «رجال» غالباً درباره افراد با شخصيت آمده است.<ref> الميزان، ج‌ 8، ص‌ 123‌ـ‌125.</ref> ([[سوره نور]]/‌24،‌37؛ [[سوره توبه]]/‌9،‌108؛ [[سوره احزاب]]/33،23؛ [[سوره يوسف]]/12،109)

اشكال شده است كه اين نظر، با جمله «...‌لَم ‌يَدخُلوها و هُم يَطمَعون» (سوره اعراف/7،46) و «و اِذا صُرِفَت اَبصرُهُم تِلقاءَ اَصحبِ النّارِ قالوا رَبَّنا لاتَجعَلنا مَعَ القَومِ الظّلِمين» (اعراف/7،47) سازگارى ندارد زيرا چگونه كسانى كه از همه آفريدگان برترند، وارد بهشت نشده در آرزوى آن بسر مى‌برند و زمانى كه اهل جهنم را مى‌بينند با تضرع و دعا از خداوند مى‌خواهند كه آنان را در زمره ستمكاران قرار ندهد.

پاسخ اين است كه اولاً به نظر مى‌رسد اين دو عبارت مربوط به اهل [[بهشت]] باشد و اصحاب اعراف هنگامى بر آنان سلام مى‌كنند كه هنوز وارد بهشت نشده باشند<ref> تفسير قرطبى، ج‌ 7، ص‌ 137؛ الميزان، ج‌ 8، ص‌ 129‌ـ‌130.</ref> و براى نجات خود از آتش [[دوزخ]] دعا ‌مى‌كنند.<ref> الميزان، ج‌ 8، ص‌ 131.</ref> ثانياً اگر اين دو جمله مربوط به اصحاب اعراف باشد، بدين معناست كه اهل بهشت وارد بهشت شده‌اند ولى اصحاب اعراف با ‌اين كه از آنان برترند، هنوز وارد نشده‌اند و آنان مى‌دانند كه سرانجام وارد خواهند شد زيرا «طمع» در اينجا به معناى علم<ref> تفسير قرطبى، ج‌ 7، ص‌ 137.</ref> و يقين<ref> اسفار، ج‌ 9، ص‌ 317.</ref> است و اشكالى ندارد كه انسان‌هاى با شرافت و برتر ديرتر از ديگران وارد بهشت شوند.<ref> همان، ص‌ 317‌ـ‌318.</ref> دعاى مزبور نيز هيچ‌گونه دلالتى بر پايين بودن منزلت آنان ندارد زيرا [[پيامبران]] الهى و بندگان صالح او و فرشتگان مقرب نيز چنين دعايى دارند.<ref> الميزان، ج‌ 8، ص‌ 131.</ref>

برخى اين انسان‌هاى بزرگ را انبيا مى‌دانند.<ref> التفسير الكبير، ج‌ 14، ص‌ 87.</ref> رواياتى نيز وارد شده است كه اصحاب اعراف، امامان عليهم‌السلام هستند،<ref> تفسير عياشى، ج‌ 2، ص‌ 18؛ نورالثقلين، ج‌ 2، ص‌ 32‌ـ‌33.</ref> چنان‌ كه در روايتى از اميرالمؤمنين، [[امام على]] عليه‌السلام آمده است: ما اعراف هستيم و در روز [[قيامت]]، بين [[بهشت]] و [[جهنم]] قرار ‌مى‌گيريم، پس هيچ‌ كس وارد بهشت نمى‌شود جز اين كه ما را (به ولايت) بشناسد و ما او را (به ‌اطاعت) بشناسيم و هيچ ‌كس وارد آتش نمى‌شود، مگر اينكه او (ولايت) ما و ما (اطاعت) او را انكار ‌كنيم.<ref> الميزان، ج‌ 8، ص‌ 145.</ref>

ابوعلى جبائى مى‌گويد: آنان انسان‌هاى عادلى هستند كه بر امت‌ها گواهى مى‌دهند. نظر ديگر آن است كه اصحاب اعراف، فقيهان و عالمان‌اند.<ref> تفسير ماوردى، ج‌ 2، ص‌ 225؛ تفسير قرطبى، ج‌ 7، ص‌ 135.</ref> آلوسى<ref> روح المعانى، مج‌ 5، ج‌ 8، ص‌ 184.</ref> و حسكانى<ref> شواهد التنزيل، ج‌ 1، ص‌ 264.</ref> و ديگران از ابن‌عباس نقل ‌كرده‌اند كه اصحاب اعراف، عباس، حمزه، على عليه‌السلام و جعفر هستند.

# اشخاص متوسطى كه از كافران و منافقان برترند و در نهايت وارد بهشت خواهند شد. آنان كسانى هستند كه آرزوى ورود به بهشت را دارند ولى هنوز به آن وارد نشده‌اند. ([[سوره اعراف]]، 7/46) در آيه 47 اعراف با بيان اين كه صورت‌هاى آنان به ‌سمت جهنميان برگردانده مى‌شود، وحشت آنان از سرنوشتشان هنگامى كه چشمانشان به دوزخيان مى‌افتد، ترسيم شده. از ‌اين‌رو به خدا پناه مى‌برند.

بنابراين قول گفته شده كه اصحاب اعراف گروهى هستند كه حسنات و سيئاتشان مساوى است و هيچ يك بر ديگرى ترجيحى ندارد تا استحقاق بهشت يا جهنم را داشته باشند، بدين ‌جهت بر اعراف متوقف مى‌شوند.<ref> التبيان، ج‌ 4، ص‌ 411.</ref> آراى ديگر در ‌اين باره عبارت است از: فرزندان كافران كه در طفوليت مرده باشند،<ref> روح المعانى، مج‌ 5، ج‌ 8، ص‌ 184.</ref> مردم زمان فترت،<ref> روح المعانى، مج‌ 5، ج‌ 8، ص‌ 184.</ref> جنيان با [[ايمان]]،<ref> الميزان، ج‌ 8، ص‌ 126.</ref> فرزندان زنا،<ref> تفسير قرطبى، ج‌ 7، ص‌ 136.</ref> كسانى‌ كه در عبادت دچار خود بزرگ بينى مى‌شوند،<ref> الميزان، ج 8، ص 126؛ روض‌الجنان، ج‌ 8، ص 204.</ref> كسانى‌ كه ارتكاب صغاير، آنان را در آخرين رتبه انسان‌ها قرار مى‌دهد و كفاره آن، مشكلات و نابساماني‌هايى است كه در دنيا مى‌بينند،<ref> تفسير قرطبى، ج‌ 7، ص‌ 136.</ref> كسانى كه تنها پدر يا مادر آن‌ها از آنان خشنود باشد<ref> روض الجنان، ج‌ 8، ص‌ 203.</ref> و كسانى كه بدون اجازه پدر به جهاد رفته‌اند.<ref> مبهمات القرآن، ج‌ 1، ص‌ 476.</ref>

# فرشتگان كه به‌صورت مردانى بر اعراف آشكار مى‌شوند و مأمور تشخيص مؤمن از كافر هستند؛<ref> مجمع‌البيان، ج‌ 4، ص‌ 652؛ تفسير ‌قرطبى، ج‌ 7، ص‌ 136؛ الميزان، ج‌ 8، ص‌ 126.</ref> ولى اين رأى درست نيست زيرا لفظ «رجال» بر فرشتگان اطلاق نمى‌شود، چون فرشتگان به مذكر يا مؤنث بودن متصف نمى‌گردند.<ref> الميزان، ج‌ 8، ص‌ 122؛ اسفار، ج‌ 9، ص‌ 317.</ref>

اين اختلاف در معرفى اصحاب اعراف در روايات فريقين<ref> الدرالمنثور، ج‌ 3، ص 460‌ـ‌467؛ البرهان، ج‌ 2، ص‌ 546‌ـ‌557.</ref> نيز به چشم مى‌خورد. طبق برخى روايات، اعراف جايگاهى است كه انسان‌هاى باايمان و قوى از آن مى‌گذرند ولى افراد متوسط در آن باز مى‌مانند و از سويى، سرپرستان و پيشوايان الهى نيز در آنجا توقف مى‌كنند تا هم ضعيفان را يارى رسانند و هم شاهد حال اهل بهشت و جهنم در دو طرف باشند و با آنان گفتگو كنند، چنان‌ كه در روايتى از [[امام صادق]] عليه‌السلام به اين مطلب اشاره شده است.<ref> تفسير قمى، ج‌ 1، ص‌ 259.</ref>

==پانویس ==
<references />
===منابع===

سيد مصطفى اسدی، دائرة المعارف قرآن کریم، جلد 3، صفحه 382-385

[[رده: واژگان قرآنی]]

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۰ ژوئیهٔ ۲۰۱۸، ساعت ۰۵:۱۶
سطر ۱:		سطر ۱:
−	~~{{مدخل دائرة المعارف\|~~[[~~دائرة المعارف قرآن کریم]]}}~~	+	#تغییرمسیر[[اصحاب اعراف]]
−
−	~~كاملان مشرف بر خلایق یا انسان‌هاى متوسط در ایمان.~~
−
−	اَعراف جمع عُرْف، مكان‌هاى بلند و مرتفع را گویند،<ref> لسان‌العرب، ج‌ 9، ص‌ 156، «عرف».</ref>، از آن جهت كه آشكار و به راحتى قابل رؤیت است، برخلاف مكان پست.<ref> التبیان، ج‌ 4، ص‌ 410.</ref> به یال اسب و تاج خروس نیز عرف گفته مى‌شود زیرا در قسمت مرتفع بدن آنان قرار دارد.<ref> مجمع البیان، ج‌ 4، ص‌ 651؛ مفردات، ص‌ 561، «عرف».</ref>
−
−	اعراف السحاب نیز به بخش‌هاى بالایى ابر اطلاق مى‌گردد.<ref> لسان العرب، ج‌ 9، ص‌ 157، «عرف».</ref> آیات 46‌ـ‌49 [[سوره اعراف]]/7 درباره اعراف و اصحاب آن سخن گفته است. به همین مناسبت سوره هفتم قرآن «اعراف» نام گرفته و آیات 13‌ـ‌15 [[سوره حدید]]/57 نیز به آن تفسیر شده است.
−
−	~~در چیستى~~ اعراف و هویت اصحاب اعراف، بین مفسران اختلاف نظر وجود دارد، هر چند قدر مسلم آن است كه مسئله اعراف و اصحاب اعراف به [[قیامت]] مربوط مى‌شود. برخى گفته‌اند: در آیه 46 [[سوره اعراف]]/ 7 چون ابتدا تعبیر «حجاب» آمده و سپس اعراف و صفات اصحاب اعراف نام برده شده، معلوم مى‌شود اعراف بلندی‌هاى دیوار یا حجابى است كه بین [[بهشت]] و [[دوزخ]] قرار دارد و بر هر دو طرف مشرف است: {{متن قرآن\|«وَبَيْنَهُمَا حِجَابٌ وَعَلَى الأَعْرَافِ رِجَالٌ يَعْرِفُونَ كُلاًّ بِسِيمَاهُمْ...»}}؛<ref> المیزان، ج‌ 8، ص‌ 121.</ref> همچنین در آیه 13 سوره حدید/57 سخن از دیوارى به میان آمده كه در قیامت بین مؤمنان و منافقان زده مى‌شود كه درونش رحمت و برونش عذاب است: {{متن قرآن\|«...فَضُرِبَ بَيْنَهُم بِسُورٍ لَّهُ بَابٌ بَاطِنُهُ فِيهِ الرَّحْمَةُ وَظَاهِرُهُ مِن قِبَلِهِ الْعَذَابُ»}}.
−
−	گفته شده كه اعراف یكى از مقام‌هاى عالى روحانى است كه از [[بهشت]] و [[دوزخ]] خارج بوده و بر آن دو احاطه دارد.<ref> التحقیق، ج‌ 8، ص‌ 99، «عرف»؛ المیزان، ج‌ 8، ص‌ 132‌ـ‌133.</ref> در برخى تفاسیر، كوه‌ها یا تپه‌هاى فاصل بین بهشت و جهنم است<ref> الدرالمنثور، ج‌ 3، ص‌ 461.</ref> و در روایتى از رسول اكرم صلى الله علیه و آله اعراف، كوه اُحد دانسته شده كه بر اثر علاقه پیامبر به آن در قیامت بین بهشت و جهنم تجسم مى‌یابد.<ref> تفسیر قرطبى، ج‌ 7، ص‌ 136.</ref>
−
−	از ابن‌عباس، تفسیر اعراف به محل مشرف بر صراط نقل شده است<ref> التفسیر الكبیر، ج‌ 14، ص‌ 87.</ref> و حسن و زجاج بدون توضیحى روشن اعراف را از ریشه معرفت و شناخت دانسته‌اند.<ref> التفسیر الكبیر، ج‌ 14، ص‌ 87.</ref> برخى نیز افزوده‌اند كه اهل اعراف، كاملان در علم و معرفت‌اند و طوایف مردم را مى‌شناسند و بهشتیان و دوزخیان را از یكدیگر تشخیص مى‌دهند؛<ref> العرشیه، ص‌ 90.</ref> نیز گفته شده كه اعراف و اصحاب اعراف به یك معناست.<ref> اسفار، ج‌ 9، ص‌ 318.</ref>
−
−	در روایتى آمده ‌است كه اعراف بزرگوارترین آفریدگان نزد خداوندند.<ref> المیزان، ج‌ 8، ص‌ 144.</ref> از آیات ‌46‌ـ‌51 [[سوره اعراف]]/ 7 و 13‌ـ‌15 [[سوره حدید]]/ 57 برمى‌آید كه اعراف، حد فاصل میان [[بهشت]] و [[دوزخ]] است، به ‌گونه‌اى كه مانعى میان آن ‌دو محسوب نمى‌شود و بهشتیان و دوزخیان صداى هم را مى‌شنوند و با یكدیگر گفتگو مى‌كنند: «یُنادونَهُم...» ([[سوره حدید]]/57،14) و اصحاب اعراف هر دو گروه را مشاهده و با آنان گفتگو‌ مى‌كنند.(سوره اعراف/7،‌46)
−
−	~~'''اصحاب اعراف و ویژگی‌هاى آنان:'''~~
−
−	~~درباره هویت اصحاب اعراف 12 قول وجود دارد كه اساس همه آن‌ها به سه قول باز‌مى‌گردد:<ref> همان، ص‌ 129.</ref>~~
−
−	انسان‌هاى بزرگ و باشخصیت كه بر همه آفریدگان اشراف دارند و اولین و آخرین را مى‌شناسند: {{متن قرآن\|«...‌يَعْرِفُونَ كُلاًّ بِسِيمَاهُمْ...»}}، چنان‌كه در دنیا اهل خیر و ایمان و اهل شر و طغیان را مى‌شناختند.<ref> اسفار، ج‌ 9، ص‌ 317.</ref>
−
−	آنان بر بهشتیان درود مى‌فرستند: {{متن قرآن\|«...‌وَنَادَوْاْ أَصْحَابَ الْجَنَّةِ أَن سَلاَمٌ عَلَيْكُمْ...»}} و در قیامت كه بسیارى در وحشت و اضطراب بسر مى‌برند، تسلى دهنده دیگران هستند: {{متن قرآن\|«...‌لاَ خَوْفٌ عَلَيْكُمْ وَلاَ أَنتُمْ تَحْزَنُونَ»}} ([[سوره اعراف]]/ 7، 49) و روزى كه فرمان و قدرت خدا نافذ است اصحاب اعراف هم به اذن خداوند داراى نفوذ و قدرت هستند، از این‌رو براى ورود به بهشت فرمان مى‌دهند: {{متن قرآن\|«...ادْخُلُواْ الْجَنَّةَ...»}}.
−
−	آنان دوزخیان را سرزنش مى‌كنند: {{متن قرآن\|«وَنَادَى أَصْحَابُ الأَعْرَافِ رِجَالاً يَعْرِفُونَهُمْ بِسِيمَاهُمْ قَالُواْ مَا أَغْنَى عَنكُمْ جَمْعُكُمْ وَمَا كُنتُمْ تَسْتَكْبِرُونَ»}}.(سوره اعراف/7،48) این قراین نشان مى‌دهد كه اصحاب اعراف، بندگان ویژه الهى‌اند كه از میان مردم برگزیده شده و از اهوال و مراحل مختلف حسابرسى قیامت مستثنا هستند: {{متن قرآن\|«فَكَذَّبُوهُ فَإِنَّهُمْ لَمُحْضَرُونَ × إِلَّا عِبَادَ اللَّهِ الْمُخْلَصِينَ»}} (صافات/38، 127‌ـ‌128) و در گفتگوى آن‌ها هیچ‌گونه ترس و اضطرابى مشاهده نمى‌شود.
−
−	تعبیر به «رجال» نیز نشان دهنده آن است كه اصحاب اعراف در مراحل كمال انسانیت بسر مى‌برند زیرا در آیات قرآن تعبیر «رجال» غالباً درباره افراد با شخصیت آمده است.<ref> المیزان، ج‌ 8، ص‌ 123‌ـ‌125.</ref> ([[سوره نور]]/‌24،‌37؛ [[سوره توبه]]/‌9،‌108؛ [[سوره احزاب]]/33،23؛ [[سوره یوسف]]/12،109)
−
−	اشكال شده است كه این نظر، با جمله {{متن قرآن\|«...‌لَمْ يَدْخُلُوهَا وَهُمْ يَطْمَعُونَ»}} (سوره اعراف/7، 46) و {{متن قرآن\|«وَإِذَا صُرِفَتْ أَبْصَارُهُمْ تِلْقَاء أَصْحَابِ النَّارِ قَالُواْ رَبَّنَا لاَ تَجْعَلْنَا مَعَ الْقَوْمِ الظَّالِمِينَ»}} (اعراف/7، 47) سازگارى ندارد زیرا چگونه كسانى كه از همه آفریدگان برترند، وارد بهشت نشده در آرزوى آن بسر مى‌برند و زمانى كه اهل جهنم را مى‌بینند با تضرع و دعا از خداوند مى‌خواهند كه آنان را در زمره ستمكاران قرار ندهد.
−
−	پاسخ این است كه اولاً به نظر مى‌رسد این دو عبارت مربوط به اهل [[بهشت]] باشد و اصحاب اعراف هنگامى بر آنان سلام مى‌كنند كه هنوز وارد بهشت نشده باشند<ref> تفسیر قرطبى، ج‌ 7، ص‌ 137؛ المیزان، ج‌ 8، ص‌ 129‌ـ‌130.</ref> و براى نجات خود از آتش [[دوزخ]] دعا ‌مى‌كنند.<ref> المیزان، ج‌ 8، ص‌ 131.</ref> ثانیاً اگر این دو جمله مربوط به اصحاب اعراف باشد، بدین معناست كه اهل بهشت وارد بهشت شده‌اند ولى اصحاب اعراف با ‌این كه از آنان برترند، هنوز وارد نشده‌اند و آنان مى‌دانند كه سرانجام وارد خواهند شد زیرا «طمع» در اینجا به معناى علم<ref> تفسیر قرطبى، ج‌ 7، ص‌ 137.</ref> و یقین<ref> اسفار، ج‌ 9، ص‌ 317.</ref> است و اشكالى ندارد كه انسان‌هاى با شرافت و برتر دیرتر از دیگران وارد بهشت شوند.<ref> همان، ص‌ 317‌ـ‌318.</ref> دعاى مزبور نیز هیچ‌گونه دلالتى بر پایین بودن منزلت آنان ندارد زیرا [[پیامبران]] الهى و بندگان صالح او و فرشتگان مقرب نیز چنین دعایى دارند.<ref> المیزان، ج‌ 8، ص‌ 131.</ref>
−
−	برخى این انسان‌هاى بزرگ را انبیا مى‌دانند.<ref> التفسیر الكبیر، ج‌ 14، ص‌ 87.</ref> روایاتى نیز وارد شده است كه اصحاب اعراف، امامان علیهم‌السلام هستند،<ref> تفسیر عیاشى، ج‌ 2، ص‌ 18؛ نورالثقلین، ج‌ 2، ص‌ 32‌ـ‌33.</ref> چنان‌ كه در روایتى از امیرالمؤمنین، [[امام على]] علیه‌السلام آمده است: ما اعراف هستیم و در روز [[قیامت]]، بین [[بهشت]] و [[جهنم]] قرار ‌مى‌گیریم، پس هیچ‌ كس وارد بهشت نمى‌شود جز این كه ما را (به ولایت) بشناسد و ما او را (به ‌اطاعت) بشناسیم و هیچ ‌كس وارد آتش نمى‌شود، مگر اینكه او (ولایت) ما و ما (اطاعت) او را انكار ‌كنیم.<ref> المیزان، ج‌ 8، ص‌ 145.</ref>
−
−	ابوعلى جبائى مى‌گوید: آنان انسان‌هاى عادلى هستند كه بر امت‌ها گواهى مى‌دهند. نظر دیگر آن است كه اصحاب اعراف، فقیهان و عالمان‌اند.<ref> تفسیر ماوردى، ج‌ 2، ص‌ 225؛ تفسیر قرطبى، ج‌ 7، ص‌ 135.</ref> آلوسى<ref> روح المعانى، مج‌ 5، ج‌ 8، ص‌ 184.</ref> و حسكانى<ref> شواهد التنزیل، ج‌ 1، ص‌ 264.</ref> و دیگران از ابن‌عباس نقل ‌كرده‌اند كه اصحاب اعراف، عباس، حمزه، على علیه‌السلام و جعفر هستند.
−
−	اشخاص متوسطى كه از كافران و منافقان برترند و در نهایت وارد بهشت خواهند شد. آنان كسانى هستند كه آرزوى ورود به بهشت را دارند ولى هنوز به آن وارد نشده‌اند. ([[سوره اعراف]]، 7/46) در آیه 47 اعراف با بیان این كه صورت‌هاى آنان به ‌سمت جهنمیان برگردانده مى‌شود، وحشت آنان از سرنوشتشان هنگامى كه چشمانشان به دوزخیان مى‌افتد، ترسیم شده. از ‌این‌رو به خدا پناه مى‌برند.
−
−	بنابراین قول گفته شده كه اصحاب اعراف گروهى هستند كه حسنات و سیئاتشان مساوى است و هیچ یك بر دیگرى ترجیحى ندارد تا استحقاق بهشت یا جهنم را داشته باشند، بدین ‌جهت بر اعراف متوقف مى‌شوند.<ref> التبیان، ج‌ 4، ص‌ 411.</ref> آراى دیگر در ‌این باره عبارت است از: فرزندان كافران كه در طفولیت مرده باشند،<ref> روح المعانى، مج‌ 5، ج‌ 8، ص‌ 184.</ref> مردم زمان فترت،<ref> روح المعانى، مج‌ 5، ج‌ 8، ص‌ 184.</ref> جنیان با [[ایمان]]،<ref> المیزان، ج‌ 8، ص‌ 126.</ref> فرزندان زنا،<ref> تفسیر قرطبى، ج‌ 7، ص‌ 136.</ref> كسانى‌ كه در عبادت دچار خود بزرگ بینى مى‌شوند،<ref> المیزان، ج 8، ص 126؛ روض‌الجنان، ج‌ 8، ص 204.</ref> كسانى‌ كه ارتكاب صغایر، آنان را در آخرین رتبه انسان‌ها قرار مى‌دهد و كفاره آن، مشكلات و نابسامانی‌هایى است كه در دنیا مى‌بینند،<ref> تفسیر قرطبى، ج‌ 7، ص‌ 136.</ref> كسانى كه تنها پدر یا مادر آن‌ها از آنان خشنود باشد<ref> روض الجنان، ج‌ 8، ص‌ 203.</ref> و كسانى كه بدون اجازه پدر به جهاد رفته‌اند.<ref> مبهمات القرآن، ج‌ 1، ص‌ 476.</ref>
−
−	فرشتگان كه به‌صورت مردانى بر اعراف آشكار مى‌شوند و مأمور تشخیص مؤمن از كافر هستند؛<ref> مجمع‌البیان، ج‌ 4، ص‌ 652؛ تفسیر ‌قرطبى، ج‌ 7، ص‌ 136؛ المیزان، ج‌ 8، ص‌ 126.</ref> ولى این رأى درست نیست زیرا لفظ «رجال» بر فرشتگان اطلاق نمى‌شود، چون فرشتگان به مذكر یا مؤنث بودن متصف نمى‌گردند.<ref> المیزان، ج‌ 8، ص‌ 122؛ اسفار، ج‌ 9، ص‌ 317.</ref>
−
−	این اختلاف در معرفى اصحاب اعراف در روایات فریقین<ref> الدرالمنثور، ج‌ 3، ص 460‌ـ‌467؛ البرهان، ج‌ 2، ص‌ 546‌ـ‌557.</ref> نیز به چشم مى‌خورد. طبق برخى روایات، اعراف جایگاهى است كه انسان‌هاى باایمان و قوى از آن مى‌گذرند ولى افراد متوسط در آن باز مى‌مانند و از سویى، سرپرستان و پیشوایان الهى نیز در آنجا توقف مى‌كنند تا هم ضعیفان را یارى رسانند و هم شاهد حال اهل بهشت و جهنم در دو طرف باشند و با آنان گفتگو كنند، چنان‌ كه در روایتى از [[امام صادق]] علیه‌السلام به این مطلب اشاره شده است.<ref> تفسیر قمى، ج‌ 1، ص‌ 259.</ref>
−
−	~~==پانویس==~~
−	~~<references/>~~
−
−	~~==منابع==~~
−	~~سید مصطفى اسدی، دائرة المعارف قرآن کریم، جلد 3، صفحه 382-385.~~
−
−	~~[[رده: واژگان قرآنی~~]]

@@ سطر ۷: / سطر ۷: @@
 اعراف السحاب نیز به بخش‌هاى بالایى ابر اطلاق مى‌گردد.<ref> لسان العرب، ج‌ 9، ص‌ 157، «عرف».</ref> آیات 46‌ـ‌49 [[سوره اعراف]]/7 درباره اعراف و اصحاب آن سخن گفته است. به همین مناسبت سوره هفتم قرآن «اعراف» نام گرفته و آیات 13‌ـ‌15 [[سوره حدید]]/57 نیز به آن تفسیر شده است.
-در چیستى اعراف و هویت اصحاب اعراف، بین مفسران اختلاف نظر وجود دارد، هر چند قدر مسلم آن است كه مسئله اعراف و اصحاب اعراف به [[قیامت]] مربوط مى‌شود. برخى گفته‌اند: در آیه 46 [[سوره اعراف]]/ 7 چون ابتدا تعبیر «حجاب» آمده و سپس اعراف و صفات اصحاب اعراف نام برده شده، معلوم مى‌شود اعراف بلندی‌هاى دیوار یا حجابى است كه بین [[بهشت]] و [[دوزخ]] قرار دارد و بر هر دو طرف مشرف است: {{متن قرآن|«وبَینَهُما حِجابٌ و عَلَى الاَعرافِ رِجالٌ یَعرِفونَ كُلاًّ بِسیمَهُم...»}}؛<ref> المیزان، ج‌ 8، ص‌ 121.</ref> همچنین در آیه 13 سوره حدید/57 سخن از دیوارى به میان آمده كه در قیامت بین مؤمنان و منافقان زده مى‌شود كه درونش رحمت و برونش عذاب است: {{متن قرآن|«...فَضُرِبَ بَینَهُم بِسور لَهُ بابٌ باطِنُهُ فیهِ الرَّحمَةُ وظهِرُهُ مِن قِبَلِهِ‌العَذاب»}}.
+در چیستى اعراف و هویت اصحاب اعراف، بین مفسران اختلاف نظر وجود دارد، هر چند قدر مسلم آن است كه مسئله اعراف و اصحاب اعراف به [[قیامت]] مربوط مى‌شود. برخى گفته‌اند: در آیه 46 [[سوره اعراف]]/ 7 چون ابتدا تعبیر «حجاب» آمده و سپس اعراف و صفات اصحاب اعراف نام برده شده، معلوم مى‌شود اعراف بلندی‌هاى دیوار یا حجابى است كه بین [[بهشت]] و [[دوزخ]] قرار دارد و بر هر دو طرف مشرف است: {{متن قرآن|«وَبَيْنَهُمَا حِجَابٌ وَعَلَى الأَعْرَافِ رِجَالٌ يَعْرِفُونَ كُلاًّ بِسِيمَاهُمْ...»}}؛<ref> المیزان، ج‌ 8، ص‌ 121.</ref> همچنین در آیه 13 سوره حدید/57 سخن از دیوارى به میان آمده كه در قیامت بین مؤمنان و منافقان زده مى‌شود كه درونش رحمت و برونش عذاب است: {{متن قرآن|«...فَضُرِبَ بَيْنَهُم بِسُورٍ لَّهُ بَابٌ بَاطِنُهُ فِيهِ الرَّحْمَةُ وَظَاهِرُهُ مِن قِبَلِهِ الْعَذَابُ»}}.
 گفته شده كه اعراف یكى از مقام‌هاى عالى روحانى است كه از [[بهشت]] و [[دوزخ]] خارج بوده و بر آن دو احاطه دارد.<ref> التحقیق، ج‌ 8، ص‌ 99، «عرف»؛ المیزان، ج‌ 8، ص‌ 132‌ـ‌133.</ref> در برخى تفاسیر، كوه‌ها یا تپه‌هاى فاصل بین بهشت و جهنم است<ref> الدرالمنثور، ج‌ 3، ص‌ 461.</ref> و در روایتى از رسول اكرم صلى الله علیه و آله اعراف، كوه اُحد دانسته شده كه بر اثر علاقه پیامبر به آن در قیامت بین بهشت و جهنم تجسم مى‌یابد.<ref> تفسیر قرطبى، ج‌ 7، ص‌ 136.</ref>
@@ سطر ۱۹: / سطر ۱۹: @@
 درباره هویت اصحاب اعراف 12 قول وجود دارد كه اساس همه آن‌ها به سه قول باز‌مى‌گردد:<ref> همان، ص‌ 129.</ref>
-انسان‌هاى بزرگ و باشخصیت كه بر همه آفریدگان اشراف دارند و اولین و آخرین را مى‌شناسند: {{متن قرآن|«...‌یَعرِفونَ كُلاًّ بِسیمَهُم‌...»}}، چنان‌كه در دنیا اهل خیر و ایمان و اهل شر و طغیان را مى‌شناختند.<ref> اسفار، ج‌ 9، ص‌ 317.</ref>
+انسان‌هاى بزرگ و باشخصیت كه بر همه آفریدگان اشراف دارند و اولین و آخرین را مى‌شناسند: {{متن قرآن|«...‌يَعْرِفُونَ كُلاًّ بِسِيمَاهُمْ...»}}، چنان‌كه در دنیا اهل خیر و ایمان و اهل شر و طغیان را مى‌شناختند.<ref> اسفار، ج‌ 9، ص‌ 317.</ref>
-آنان بر بهشتیان درود مى‌فرستند: {{متن قرآن|«...‌و نَادَوا اَصحبَ الجَنَّةِ اَن سَلمٌ عَلَیكُم...»}} و در قیامت كه بسیارى در وحشت و اضطراب بسر مى‌برند، تسلى دهنده دیگران هستند: {{متن قرآن|«...‌لاخَوفٌ عَلَیكُم و لاَاَنتُم تَحزَنون»}} ([[سوره اعراف]]/ 7، 49) و روزى كه فرمان و قدرت خدا نافذ است اصحاب اعراف هم به اذن خداوند داراى نفوذ و قدرت هستند، از این‌رو براى ورود به بهشت فرمان مى‌دهند: {{متن قرآن|«...ادخُلوا الجَنَّةَ‌...»}}.
+آنان بر بهشتیان درود مى‌فرستند: {{متن قرآن|«...‌وَنَادَوْاْ أَصْحَابَ الْجَنَّةِ أَن سَلاَمٌ عَلَيْكُمْ...»}} و در قیامت كه بسیارى در وحشت و اضطراب بسر مى‌برند، تسلى دهنده دیگران هستند: {{متن قرآن|«...‌لاَ خَوْفٌ عَلَيْكُمْ وَلاَ أَنتُمْ تَحْزَنُونَ»}} ([[سوره اعراف]]/ 7، 49) و روزى كه فرمان و قدرت خدا نافذ است اصحاب اعراف هم به اذن خداوند داراى نفوذ و قدرت هستند، از این‌رو براى ورود به بهشت فرمان مى‌دهند: {{متن قرآن|«...ادْخُلُواْ الْجَنَّةَ...»}}.
-آنان دوزخیان را سرزنش مى‌كنند: {{متن قرآن|«ونادَى اَصحبُ الاَعرافِ رِجالاً یَعرِفونَهُم بِسیمهُم قالوا ما‌اَغنى عَنكُم جَمعُكُم و ما كُنتُم تَستَكبِرون»}}.(سوره اعراف/7،48) این قراین نشان مى‌دهد كه اصحاب اعراف، بندگان ویژه الهى‌اند كه از میان مردم برگزیده شده و از اهوال و مراحل مختلف حسابرسى قیامت مستثنا هستند: {{متن قرآن|«فَاِنَّهُم لَمُحضَرون × اِلاّ عِبادَاللّهِ المُخلَصین»}} (صافات/37،127‌ـ‌128) و در گفتگوى آن‌ها هیچ‌گونه ترس و اضطرابى مشاهده نمى‌شود.
+آنان دوزخیان را سرزنش مى‌كنند: {{متن قرآن|«وَنَادَى أَصْحَابُ الأَعْرَافِ رِجَالاً يَعْرِفُونَهُمْ بِسِيمَاهُمْ قَالُواْ مَا أَغْنَى عَنكُمْ جَمْعُكُمْ وَمَا كُنتُمْ تَسْتَكْبِرُونَ»}}.(سوره اعراف/7،48) این قراین نشان مى‌دهد كه اصحاب اعراف، بندگان ویژه الهى‌اند كه از میان مردم برگزیده شده و از اهوال و مراحل مختلف حسابرسى قیامت مستثنا هستند: {{متن قرآن|«فَكَذَّبُوهُ فَإِنَّهُمْ لَمُحْضَرُونَ × إِلَّا عِبَادَ اللَّهِ الْمُخْلَصِينَ»}} (صافات/38، 127‌ـ‌128) و در گفتگوى آن‌ها هیچ‌گونه ترس و اضطرابى مشاهده نمى‌شود.
 تعبیر به «رجال» نیز نشان دهنده آن است كه اصحاب اعراف در مراحل كمال انسانیت بسر مى‌برند زیرا در آیات قرآن تعبیر «رجال» غالباً درباره افراد با شخصیت آمده است.<ref> المیزان، ج‌ 8، ص‌ 123‌ـ‌125.</ref> ([[سوره نور]]/‌24،‌37؛ [[سوره توبه]]/‌9،‌108؛ [[سوره احزاب]]/33،23؛ [[سوره یوسف]]/12،109)
-اشكال شده است كه این نظر، با جمله {{متن قرآن|«...‌لَم ‌یَدخُلوها و هُم یَطمَعون»}} (سوره اعراف/7،46) و {{متن قرآن|«و اِذا صُرِفَت اَبصرُهُم تِلقاءَ اَصحبِ النّارِ قالوا رَبَّنا لاتَجعَلنا مَعَ القَومِ الظّلِمین»}} (اعراف/7،47) سازگارى ندارد زیرا چگونه كسانى كه از همه آفریدگان برترند، وارد بهشت نشده در آرزوى آن بسر مى‌برند و زمانى كه اهل جهنم را مى‌بینند با تضرع و دعا از خداوند مى‌خواهند كه آنان را در زمره ستمكاران قرار ندهد.
+اشكال شده است كه این نظر، با جمله {{متن قرآن|«...‌لَمْ يَدْخُلُوهَا وَهُمْ يَطْمَعُونَ»}} (سوره اعراف/7، 46) و {{متن قرآن|«وَإِذَا صُرِفَتْ أَبْصَارُهُمْ تِلْقَاء أَصْحَابِ النَّارِ قَالُواْ رَبَّنَا لاَ تَجْعَلْنَا مَعَ الْقَوْمِ الظَّالِمِينَ»}} (اعراف/7، 47) سازگارى ندارد زیرا چگونه كسانى كه از همه آفریدگان برترند، وارد بهشت نشده در آرزوى آن بسر مى‌برند و زمانى كه اهل جهنم را مى‌بینند با تضرع و دعا از خداوند مى‌خواهند كه آنان را در زمره ستمكاران قرار ندهد.
 پاسخ این است كه اولاً به نظر مى‌رسد این دو عبارت مربوط به اهل [[بهشت]] باشد و اصحاب اعراف هنگامى بر آنان سلام مى‌كنند كه هنوز وارد بهشت نشده باشند<ref> تفسیر قرطبى، ج‌ 7، ص‌ 137؛ المیزان، ج‌ 8، ص‌ 129‌ـ‌130.</ref> و براى نجات خود از آتش [[دوزخ]] دعا ‌مى‌كنند.<ref> المیزان، ج‌ 8، ص‌ 131.</ref> ثانیاً اگر این دو جمله مربوط به اصحاب اعراف باشد، بدین معناست كه اهل بهشت وارد بهشت شده‌اند ولى اصحاب اعراف با ‌این كه از آنان برترند، هنوز وارد نشده‌اند و آنان مى‌دانند كه سرانجام وارد خواهند شد زیرا «طمع» در اینجا به معناى علم<ref> تفسیر قرطبى، ج‌ 7، ص‌ 137.</ref> و یقین<ref> اسفار، ج‌ 9، ص‌ 317.</ref> است و اشكالى ندارد كه انسان‌هاى با شرافت و برتر دیرتر از دیگران وارد بهشت شوند.<ref> همان، ص‌ 317‌ـ‌318.</ref> دعاى مزبور نیز هیچ‌گونه دلالتى بر پایین بودن منزلت آنان ندارد زیرا [[پیامبران]] الهى و بندگان صالح او و فرشتگان مقرب نیز چنین دعایى دارند.<ref> المیزان، ج‌ 8، ص‌ 131.</ref>

@@ سطر ۷: / سطر ۷: @@
 اعراف السحاب نیز به بخش‌هاى بالایى ابر اطلاق مى‌گردد.<ref> لسان العرب، ج‌ 9، ص‌ 157، «عرف».</ref> آیات 46‌ـ‌49 [[سوره اعراف]]/7 درباره اعراف و اصحاب آن سخن گفته است. به همین مناسبت سوره هفتم قرآن «اعراف» نام گرفته و آیات 13‌ـ‌15 [[سوره حدید]]/57 نیز به آن تفسیر شده است.
-در چیستى اعراف و هویت اصحاب اعراف، بین مفسران اختلاف نظر وجود دارد، هر چند قدر مسلم آن است كه مسئله اعراف و اصحاب اعراف به [[قیامت]] مربوط مى‌شود. برخى گفته‌اند: در آیه 46 [[سوره اعراف]]/ 7 چون ابتدا تعبیر «حجاب» آمده و سپس اعراف و صفات اصحاب اعراف نام برده شده، معلوم مى‌شود اعراف بلندی‌هاى دیوار یا حجابى است كه بین [[بهشت]] و [[دوزخ]] قرار دارد و بر هر دو طرف مشرف است: «وبَینَهُما حِجابٌ و عَلَى الاَعرافِ رِجالٌ یَعرِفونَ كُلاًّ بِسیمَهُم...»؛<ref> المیزان، ج‌ 8، ص‌ 121.</ref> همچنین در آیه 13 سوره حدید/57 سخن از دیوارى به میان آمده كه در قیامت بین مؤمنان و منافقان زده مى‌شود كه درونش رحمت و برونش عذاب است: «...فَضُرِبَ بَینَهُم بِسور لَهُ بابٌ باطِنُهُ فیهِ الرَّحمَةُ وظهِرُهُ مِن قِبَلِهِ‌العَذاب».
+در چیستى اعراف و هویت اصحاب اعراف، بین مفسران اختلاف نظر وجود دارد، هر چند قدر مسلم آن است كه مسئله اعراف و اصحاب اعراف به [[قیامت]] مربوط مى‌شود. برخى گفته‌اند: در آیه 46 [[سوره اعراف]]/ 7 چون ابتدا تعبیر «حجاب» آمده و سپس اعراف و صفات اصحاب اعراف نام برده شده، معلوم مى‌شود اعراف بلندی‌هاى دیوار یا حجابى است كه بین [[بهشت]] و [[دوزخ]] قرار دارد و بر هر دو طرف مشرف است: {{متن قرآن|«وبَینَهُما حِجابٌ و عَلَى الاَعرافِ رِجالٌ یَعرِفونَ كُلاًّ بِسیمَهُم...»}}؛<ref> المیزان، ج‌ 8، ص‌ 121.</ref> همچنین در آیه 13 سوره حدید/57 سخن از دیوارى به میان آمده كه در قیامت بین مؤمنان و منافقان زده مى‌شود كه درونش رحمت و برونش عذاب است: {{متن قرآن|«...فَضُرِبَ بَینَهُم بِسور لَهُ بابٌ باطِنُهُ فیهِ الرَّحمَةُ وظهِرُهُ مِن قِبَلِهِ‌العَذاب»}}.
 گفته شده كه اعراف یكى از مقام‌هاى عالى روحانى است كه از [[بهشت]] و [[دوزخ]] خارج بوده و بر آن دو احاطه دارد.<ref> التحقیق، ج‌ 8، ص‌ 99، «عرف»؛ المیزان، ج‌ 8، ص‌ 132‌ـ‌133.</ref> در برخى تفاسیر، كوه‌ها یا تپه‌هاى فاصل بین بهشت و جهنم است<ref> الدرالمنثور، ج‌ 3، ص‌ 461.</ref> و در روایتى از رسول اكرم صلى الله علیه و آله اعراف، كوه اُحد دانسته شده كه بر اثر علاقه پیامبر به آن در قیامت بین بهشت و جهنم تجسم مى‌یابد.<ref> تفسیر قرطبى، ج‌ 7، ص‌ 136.</ref>
@@ سطر ۱۹: / سطر ۱۹: @@
 درباره هویت اصحاب اعراف 12 قول وجود دارد كه اساس همه آن‌ها به سه قول باز‌مى‌گردد:<ref> همان، ص‌ 129.</ref>
-انسان‌هاى بزرگ و باشخصیت كه بر همه آفریدگان اشراف دارند و اولین و آخرین را مى‌شناسند: «...‌یَعرِفونَ كُلاًّ بِسیمَهُم‌...»، چنان‌كه در دنیا اهل خیر و ایمان و اهل شر و طغیان را مى‌شناختند.<ref> اسفار، ج‌ 9، ص‌ 317.</ref>
+انسان‌هاى بزرگ و باشخصیت كه بر همه آفریدگان اشراف دارند و اولین و آخرین را مى‌شناسند: {{متن قرآن|«...‌یَعرِفونَ كُلاًّ بِسیمَهُم‌...»}}، چنان‌كه در دنیا اهل خیر و ایمان و اهل شر و طغیان را مى‌شناختند.<ref> اسفار، ج‌ 9، ص‌ 317.</ref>
-آنان بر بهشتیان درود مى‌فرستند: «...‌و نَادَوا اَصحبَ الجَنَّةِ اَن سَلمٌ عَلَیكُم...» و در قیامت كه بسیارى در وحشت و اضطراب بسر مى‌برند، تسلى دهنده دیگران هستند: «...‌لاخَوفٌ عَلَیكُم و لاَاَنتُم تَحزَنون» ([[سوره اعراف]]/ 7، 49) و روزى كه فرمان و قدرت خدا نافذ است اصحاب اعراف هم به اذن خداوند داراى نفوذ و قدرت هستند، از این‌رو براى ورود به بهشت فرمان مى‌دهند: «...ادخُلوا الجَنَّةَ‌...».
+آنان بر بهشتیان درود مى‌فرستند: {{متن قرآن|«...‌و نَادَوا اَصحبَ الجَنَّةِ اَن سَلمٌ عَلَیكُم...»}} و در قیامت كه بسیارى در وحشت و اضطراب بسر مى‌برند، تسلى دهنده دیگران هستند: {{متن قرآن|«...‌لاخَوفٌ عَلَیكُم و لاَاَنتُم تَحزَنون»}} ([[سوره اعراف]]/ 7، 49) و روزى كه فرمان و قدرت خدا نافذ است اصحاب اعراف هم به اذن خداوند داراى نفوذ و قدرت هستند، از این‌رو براى ورود به بهشت فرمان مى‌دهند: {{متن قرآن|«...ادخُلوا الجَنَّةَ‌...»}}.
-آنان دوزخیان را سرزنش مى‌كنند: «ونادَى اَصحبُ الاَعرافِ رِجالاً یَعرِفونَهُم بِسیمهُم قالوا ما‌اَغنى عَنكُم جَمعُكُم و ما كُنتُم تَستَكبِرون».(سوره اعراف/7،48) این قراین نشان مى‌دهد كه اصحاب اعراف، بندگان ویژه الهى‌اند كه از میان مردم برگزیده شده و از اهوال و مراحل مختلف حسابرسى قیامت مستثنا هستند: «فَاِنَّهُم لَمُحضَرون × اِلاّ عِبادَاللّهِ المُخلَصین» (صافات/37،127‌ـ‌128) و در گفتگوى آن‌ها هیچ‌گونه ترس و اضطرابى مشاهده نمى‌شود.
+آنان دوزخیان را سرزنش مى‌كنند: {{متن قرآن|«ونادَى اَصحبُ الاَعرافِ رِجالاً یَعرِفونَهُم بِسیمهُم قالوا ما‌اَغنى عَنكُم جَمعُكُم و ما كُنتُم تَستَكبِرون»}}.(سوره اعراف/7،48) این قراین نشان مى‌دهد كه اصحاب اعراف، بندگان ویژه الهى‌اند كه از میان مردم برگزیده شده و از اهوال و مراحل مختلف حسابرسى قیامت مستثنا هستند: {{متن قرآن|«فَاِنَّهُم لَمُحضَرون × اِلاّ عِبادَاللّهِ المُخلَصین»}} (صافات/37،127‌ـ‌128) و در گفتگوى آن‌ها هیچ‌گونه ترس و اضطرابى مشاهده نمى‌شود.
 تعبیر به «رجال» نیز نشان دهنده آن است كه اصحاب اعراف در مراحل كمال انسانیت بسر مى‌برند زیرا در آیات قرآن تعبیر «رجال» غالباً درباره افراد با شخصیت آمده است.<ref> المیزان، ج‌ 8، ص‌ 123‌ـ‌125.</ref> ([[سوره نور]]/‌24،‌37؛ [[سوره توبه]]/‌9،‌108؛ [[سوره احزاب]]/33،23؛ [[سوره یوسف]]/12،109)
-اشكال شده است كه این نظر، با جمله «...‌لَم ‌یَدخُلوها و هُم یَطمَعون» (سوره اعراف/7،46) و «و اِذا صُرِفَت اَبصرُهُم تِلقاءَ اَصحبِ النّارِ قالوا رَبَّنا لاتَجعَلنا مَعَ القَومِ الظّلِمین» (اعراف/7،47) سازگارى ندارد زیرا چگونه كسانى كه از همه آفریدگان برترند، وارد بهشت نشده در آرزوى آن بسر مى‌برند و زمانى كه اهل جهنم را مى‌بینند با تضرع و دعا از خداوند مى‌خواهند كه آنان را در زمره ستمكاران قرار ندهد.
+اشكال شده است كه این نظر، با جمله {{متن قرآن|«...‌لَم ‌یَدخُلوها و هُم یَطمَعون»}} (سوره اعراف/7،46) و {{متن قرآن|«و اِذا صُرِفَت اَبصرُهُم تِلقاءَ اَصحبِ النّارِ قالوا رَبَّنا لاتَجعَلنا مَعَ القَومِ الظّلِمین»}} (اعراف/7،47) سازگارى ندارد زیرا چگونه كسانى كه از همه آفریدگان برترند، وارد بهشت نشده در آرزوى آن بسر مى‌برند و زمانى كه اهل جهنم را مى‌بینند با تضرع و دعا از خداوند مى‌خواهند كه آنان را در زمره ستمكاران قرار ندهد.
 پاسخ این است كه اولاً به نظر مى‌رسد این دو عبارت مربوط به اهل [[بهشت]] باشد و اصحاب اعراف هنگامى بر آنان سلام مى‌كنند كه هنوز وارد بهشت نشده باشند<ref> تفسیر قرطبى، ج‌ 7، ص‌ 137؛ المیزان، ج‌ 8، ص‌ 129‌ـ‌130.</ref> و براى نجات خود از آتش [[دوزخ]] دعا ‌مى‌كنند.<ref> المیزان، ج‌ 8، ص‌ 131.</ref> ثانیاً اگر این دو جمله مربوط به اصحاب اعراف باشد، بدین معناست كه اهل بهشت وارد بهشت شده‌اند ولى اصحاب اعراف با ‌این كه از آنان برترند، هنوز وارد نشده‌اند و آنان مى‌دانند كه سرانجام وارد خواهند شد زیرا «طمع» در اینجا به معناى علم<ref> تفسیر قرطبى، ج‌ 7، ص‌ 137.</ref> و یقین<ref> اسفار، ج‌ 9، ص‌ 317.</ref> است و اشكالى ندارد كه انسان‌هاى با شرافت و برتر دیرتر از دیگران وارد بهشت شوند.<ref> همان، ص‌ 317‌ـ‌318.</ref> دعاى مزبور نیز هیچ‌گونه دلالتى بر پایین بودن منزلت آنان ندارد زیرا [[پیامبران]] الهى و بندگان صالح او و فرشتگان مقرب نیز چنین دعایى دارند.<ref> المیزان، ج‌ 8، ص‌ 131.</ref>

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
 كاملان مشرف بر خلایق یا انسان‌هاى متوسط در ایمان.
@@ سطر ۱۷: / سطر ۱۹: @@
 درباره هویت اصحاب اعراف 12 قول وجود دارد كه اساس همه آن‌ها به سه قول باز‌مى‌گردد:<ref> همان، ص‌ 129.</ref>
-# انسان‌هاى بزرگ و باشخصیت كه بر همه آفریدگان اشراف دارند و اولین و آخرین را مى‌شناسند: «...‌یَعرِفونَ كُلاًّ بِسیمَهُم‌...»، چنان‌كه در دنیا اهل خیر و ایمان و اهل شر و طغیان را مى‌شناختند.<ref> اسفار، ج‌ 9، ص‌ 317.</ref>
+انسان‌هاى بزرگ و باشخصیت كه بر همه آفریدگان اشراف دارند و اولین و آخرین را مى‌شناسند: «...‌یَعرِفونَ كُلاًّ بِسیمَهُم‌...»، چنان‌كه در دنیا اهل خیر و ایمان و اهل شر و طغیان را مى‌شناختند.<ref> اسفار، ج‌ 9، ص‌ 317.</ref>
 آنان بر بهشتیان درود مى‌فرستند: «...‌و نَادَوا اَصحبَ الجَنَّةِ اَن سَلمٌ عَلَیكُم...» و در قیامت كه بسیارى در وحشت و اضطراب بسر مى‌برند، تسلى دهنده دیگران هستند: «...‌لاخَوفٌ عَلَیكُم و لاَاَنتُم تَحزَنون» ([[سوره اعراف]]/ 7، 49) و روزى كه فرمان و قدرت خدا نافذ است اصحاب اعراف هم به اذن خداوند داراى نفوذ و قدرت هستند، از این‌رو براى ورود به بهشت فرمان مى‌دهند: «...ادخُلوا الجَنَّةَ‌...».
@@ سطر ۳۳: / سطر ۳۵: @@
 ابوعلى جبائى مى‌گوید: آنان انسان‌هاى عادلى هستند كه بر امت‌ها گواهى مى‌دهند. نظر دیگر آن است كه اصحاب اعراف، فقیهان و عالمان‌اند.<ref> تفسیر ماوردى، ج‌ 2، ص‌ 225؛ تفسیر قرطبى، ج‌ 7، ص‌ 135.</ref> آلوسى<ref> روح المعانى، مج‌ 5، ج‌ 8، ص‌ 184.</ref> و حسكانى<ref> شواهد التنزیل، ج‌ 1، ص‌ 264.</ref> و دیگران از ابن‌عباس نقل ‌كرده‌اند كه اصحاب اعراف، عباس، حمزه، على علیه‌السلام و جعفر هستند.
-# اشخاص متوسطى كه از كافران و منافقان برترند و در نهایت وارد بهشت خواهند شد. آنان كسانى هستند كه آرزوى ورود به بهشت را دارند ولى هنوز به آن وارد نشده‌اند. ([[سوره اعراف]]، 7/46) در آیه 47 اعراف با بیان این كه صورت‌هاى آنان به ‌سمت جهنمیان برگردانده مى‌شود، وحشت آنان از سرنوشتشان هنگامى كه چشمانشان به دوزخیان مى‌افتد، ترسیم شده. از ‌این‌رو به خدا پناه مى‌برند.
+اشخاص متوسطى كه از كافران و منافقان برترند و در نهایت وارد بهشت خواهند شد. آنان كسانى هستند كه آرزوى ورود به بهشت را دارند ولى هنوز به آن وارد نشده‌اند. ([[سوره اعراف]]، 7/46) در آیه 47 اعراف با بیان این كه صورت‌هاى آنان به ‌سمت جهنمیان برگردانده مى‌شود، وحشت آنان از سرنوشتشان هنگامى كه چشمانشان به دوزخیان مى‌افتد، ترسیم شده. از ‌این‌رو به خدا پناه مى‌برند.
 بنابراین قول گفته شده كه اصحاب اعراف گروهى هستند كه حسنات و سیئاتشان مساوى است و هیچ یك بر دیگرى ترجیحى ندارد تا استحقاق بهشت یا جهنم را داشته باشند، بدین ‌جهت بر اعراف متوقف مى‌شوند.<ref> التبیان، ج‌ 4، ص‌ 411.</ref> آراى دیگر در ‌این باره عبارت است از: فرزندان كافران كه در طفولیت مرده باشند،<ref> روح المعانى، مج‌ 5، ج‌ 8، ص‌ 184.</ref> مردم زمان فترت،<ref> روح المعانى، مج‌ 5، ج‌ 8، ص‌ 184.</ref> جنیان با [[ایمان]]،<ref> المیزان، ج‌ 8، ص‌ 126.</ref> فرزندان زنا،<ref> تفسیر قرطبى، ج‌ 7، ص‌ 136.</ref> كسانى‌ كه در عبادت دچار خود بزرگ بینى مى‌شوند،<ref> المیزان، ج 8، ص 126؛ روض‌الجنان، ج‌ 8، ص 204.</ref> كسانى‌ كه ارتكاب صغایر، آنان را در آخرین رتبه انسان‌ها قرار مى‌دهد و كفاره آن، مشكلات و نابسامانی‌هایى است كه در دنیا مى‌بینند،<ref> تفسیر قرطبى، ج‌ 7، ص‌ 136.</ref> كسانى كه تنها پدر یا مادر آن‌ها از آنان خشنود باشد<ref> روض الجنان، ج‌ 8، ص‌ 203.</ref> و كسانى كه بدون اجازه پدر به جهاد رفته‌اند.<ref> مبهمات القرآن، ج‌ 1، ص‌ 476.</ref>
-# فرشتگان كه به‌صورت مردانى بر اعراف آشكار مى‌شوند و مأمور تشخیص مؤمن از كافر هستند؛<ref> مجمع‌البیان، ج‌ 4، ص‌ 652؛ تفسیر ‌قرطبى، ج‌ 7، ص‌ 136؛ المیزان، ج‌ 8، ص‌ 126.</ref> ولى این رأى درست نیست زیرا لفظ «رجال» بر فرشتگان اطلاق نمى‌شود، چون فرشتگان به مذكر یا مؤنث بودن متصف نمى‌گردند.<ref> المیزان، ج‌ 8، ص‌ 122؛ اسفار، ج‌ 9، ص‌ 317.</ref>
+فرشتگان كه به‌صورت مردانى بر اعراف آشكار مى‌شوند و مأمور تشخیص مؤمن از كافر هستند؛<ref> مجمع‌البیان، ج‌ 4، ص‌ 652؛ تفسیر ‌قرطبى، ج‌ 7، ص‌ 136؛ المیزان، ج‌ 8، ص‌ 126.</ref> ولى این رأى درست نیست زیرا لفظ «رجال» بر فرشتگان اطلاق نمى‌شود، چون فرشتگان به مذكر یا مؤنث بودن متصف نمى‌گردند.<ref> المیزان، ج‌ 8، ص‌ 122؛ اسفار، ج‌ 9، ص‌ 317.</ref>
 این اختلاف در معرفى اصحاب اعراف در روایات فریقین<ref> الدرالمنثور، ج‌ 3، ص 460‌ـ‌467؛ البرهان، ج‌ 2، ص‌ 546‌ـ‌557.</ref> نیز به چشم مى‌خورد. طبق برخى روایات، اعراف جایگاهى است كه انسان‌هاى باایمان و قوى از آن مى‌گذرند ولى افراد متوسط در آن باز مى‌مانند و از سویى، سرپرستان و پیشوایان الهى نیز در آنجا توقف مى‌كنند تا هم ضعیفان را یارى رسانند و هم شاهد حال اهل بهشت و جهنم در دو طرف باشند و با آنان گفتگو كنند، چنان‌ كه در روایتى از [[امام صادق]] علیه‌السلام به این مطلب اشاره شده است.<ref> تفسیر قمى، ج‌ 1، ص‌ 259.</ref>
-==پانویس ==
+==پانویس==
-<references />
+<references/>
-سید مصطفى اسدی، دائرة المعارف قرآن کریم، جلد 3، صفحه 382-385
+==منابع==
 [[رده: واژگان قرآنی]]