اوس‌ بن قيظى - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

مهدی موسوی در ‏۲ ژوئیهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۰۹:۵۲

2024-07-02T09:52:43Z

نمایش تغییرات

Aghajani در ‏۲۶ سپتامبر ۲۰۱۹، ساعت ۰۷:۲۷

2019-09-26T07:27:48Z

مرضیه الله وکیل جزی: /* اوس‌ بن قيظى در شأن نزول */

2013-02-12T12:06:56Z

‏اوس‌ بن قيظى در شأن نزول

مرضیه الله وکیل جزی در ‏۱۵ ژانویهٔ ۲۰۱۳، ساعت ۱۰:۲۵

2013-01-15T10:25:11Z

مرضیه الله وکیل جزی: صفحه‌ای جدید حاوی '{{مدخل دائرة المعارف|دائرة المعارف قرآن کریم}} اوس‌ بن قيظى‌ بن عمرو اوسى از ...' ایجاد کرد

2012-11-13T06:49:30Z

صفحه‌ای جدید حاوی '{{مدخل دائرة المعارف|دائرة المعارف قرآن کریم}} اوس‌ بن قيظى‌ بن عمرو اوسى از ...' ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{مدخل دائرة المعارف|[[دائرة المعارف قرآن کریم]]}}

اوس‌ بن قيظى‌ بن عمرو اوسى از تيره بنى حارثه.<ref>السيرة النبويه، ج‌2، ص‌556‌؛ الاستيعاب، ج‌1، ص‌211؛ اسدالغابه، ج‌1، ص‌327.</ref>

برخى، نام پدرش را قِبْطى<ref>التبيان، ج‌8‌، ص‌323؛ روض‌الجنان، ج‌9، ص‌260؛ البحرالمحيط، ج‌8‌، ص‌460.</ref> و قَنْطَر<ref>روض الجنان، ج‌4، ص‌454.</ref> آورده‌اند كه گويا در نقل و استنساخ اشتباه شده است. وى از منافقان [[مدينه]]<ref>المغازى، ج‌2، ص‌416؛ السيرة النبويه، ج‌2، ص‌524‌؛ المحبر، ص‌469.</ref> و حتى از سرانِ آنان به شمار آمده است.<ref>الاغانى، ج‌9، ص‌195؛ روض‌الجنان، ج‌9، ص‌260؛ اسدالغابه، ج‌4، ص‌18.</ref> اوس با دو پسرش كَباثَه و عبدالله در جنگ احد شركت كرد؛<ref>الاستيعاب، ج1، ص211؛ اسدالغابه، ج1، ص‌327.</ref> اما چون كارزار بر‌ پيامبر صلى الله عليه و آله و مسلمانان سخت شد، همراه گروهى‌ گريخت.<ref>المغازى، ج‌1، ص‌278.</ref> سخنى از پيامبر صلى الله عليه و آله خطاب به وى‌ گزارش شده كه نفاق وى و برادرش مِرْبَع را تأييد‌ مى‌كند.<ref>الاغانى، ج‌9، ص‌195.</ref>

==اوس‌ بن قيظى در شأن نزول==

# اوس‌ بن قيظى در جمع اوسيان و خزرجيان نشسته بود كه پيرمردى كينه‌توز از يهود با ابراز نگرانى از صميميت اوس و خزرج، از جوانى يهودى خواست تا با خواندن اشعارى، نزاع ها و مفاخرات پيشين را در ميان اوس و خزرج مطرح كند كه اين حربه، كارساز افتاد. اوس‌ بن قيظى در رأس اوسيان قرار گرفت و افرادى از اين دو قبيله ضمن تهديد همديگر، در آستانه درگيرى بودند كه پيامبر فتنه را‌ آرام كرد. آيه 100 [[سوره آل‌ عمران]]/3 درباره اوس‌ بن‌ قيظى و‌ ديگر مسلمانان سست ايمان كه بازيچه آن مرد يهودى شدند فرود آمد<ref> جامع البيان، مج‌3، ج‌4، ص‌32‌ـ‌33؛ اسباب النزول، ص‌99‌ـ‌100؛ السيرة النبويه، ج‌2، ص‌556‌ـ‌557‌.</ref> و به آنان هشدار داد كه اگر از اهل كتاب فرمان برند، يهود آنان را به كفر بازمى‌گردانند: «ياَيُّهَا الَّذينَ ءامَنوا اِن تُطيعوا فَريقـًا مِنَ الَّذينَ اوتُواالكِتبَ يَرُدّوكُم بَعدَ ايمنِكُم كفِرين». نزول 5 آيه بعد نيز درباره همين‌ رخداد است.<ref>همان.</ref>
# به نقل برخى مفسران، آيه 11 [[سوره حشر]]/59 درباره سران نفاق از جمله اوس‌ بن قيظى نازل شد كه به يهود بنى نضير وعده همراهى، همدلى و هميارى داده، آنان را به پايدارى در برابر مسلمانان تشويق كردند.<ref>جامع‌البيان، مج‌14، ج‌28، ص‌59‌؛ تفسير قرطبى، ج‌18، ص‌23؛ الدرالمنثور، ج‌8‌، ص‌115.</ref> آيه، ضمن برادر خواندن منافقان با يهوديان، آنان را دروغگو شمرد: «اَلَم تَرَ اِلَى الَّذينَ نافَقوا يَقولونَ لاِِخونِهِمُ الَّذينَ كَفَروا مِن‌اَهلِ الكِتبِ لـَئِن اُخرِجتُم لَنَخرُجَنَّ مَعَكُم ولا نُطيعُ فيكُم اَحَدًا اَبَدًا و اِن قوتِلتُم لَنَنصُرَنَّكُم واللّهُ يَشهَدُ اِنَّهُم لَكذِبون = آيا منافقان را نديدى كه به برادران كافرشان از اهل كتاب مى‌گفتند: اگر اخراج شُديد، هر آينه با شما خارج خواهيم شد و درباره شما هيچ كس را فرمان نمى‌بريم و اگر با شما جنگيدند، بى‌گمان شما را يارى مى‌كنيم و خداوند گواهى مى‌دهد كه آنان دروغ مى‌گويند».
# در جنگ احزاب اوس‌ بن قيظى و گروهى از منافقان كه به حيله‌هايى درصدد فرار از جبهه جنگ بودند، در ميان سپاه اسلام فرياد برآوردند: اى اهل‌ يثرب! اينجا جاى ماندن نيست، بازگرديد. او به همراه جمعى از بنى‌حارثه نزد پيامبر صلى الله عليه و آله آمدند و به بهانه اين كه خانه‌هايشان بى‌حفاظ و در معرض شبيخون دشمن است، از حضرت اجازه خواستند تا به شهر بازگردند. آيه 13 [[سوره احزاب]]/ 33 درباره آنان نازل شد<ref>جامع‌البيان، مج11، ج21، ص‌163‌ـ‌164؛ التبيان، ج‌8‌، ص‌323؛ تفسير قرطبى، ج‌14، ص‌97.</ref> و از قصد آنان كه گريز از جنگ بود خبر داد: «و اِذ قالَت طَائِفَةٌ مِنهُم ياَهلَ يَثرِبَ لامُقامَ لَكُم فارجِعوا ويَستَذِنُ فَريقٌ مِنهُمُ النَّبىَّ يَقولونَ اِنَّ بُيوتَنا عَورَةٌ وما هِىَ بِعَورَة اِن يُريدونَ اِلاّ فِرارا». وى بعدها به گوينده جمله «اِنَّ بُيوتَنا عَورَةٌ» ‌معروف‌ گرديد.<ref>المحبر، ص‌469؛ البدء و التاريخ، ج‌4، ص‌179؛ الاغانى، ج‌9، ص‌194.</ref>
# گفته‌اند كه پيامبر صلى الله عليه و آله منافقى را كه بدو ناسزا گفته بود، بازخواست كرد؛ امّا آن منافق سوگند ياد كرد كه چنين نكرده است. آيه 14 [[سوره مجادله]]/ 58 درباره او نازل شد:<ref>جامع‌البيان، مج‌14، ج‌28، ص‌31؛ روض‌الجنان، ج‌19، ص‌87‌.</ref> «...وَ يَحلِفونَ عَلَى الكَذِبِ وَ هُم يَعلمُون = آنها به دروغ سوگند ياد مى‌كنند و خود مى‌دانند (كه دروغ مى‌گويند)». برخى وى را اوس‌ بن قيظى دانسته‌اند.<ref>التكميل والاتمام، ص‌410.</ref>
# در جنگ تبوك، گروهى از منافقان از جمله اوس‌ بن قيظى به بهانه‌هاى گوناگون از شركت در جهاد سرباز زده، موجب نگرانى مسلمانان شدند كه خداوند آيه 47 [[سوره توبه]]/9 را درباره آنان نازل كرد:<ref>جامع‌البيان، مج‌6‌، ج‌10، ص‌186‌ـ‌187؛ مجمع‌البيان، ج‌5‌، ص‌55‌؛ الدرالمنثور، ج‌4، ص‌212.</ref> «لَو خَرَجوا فيكُم ما زادوكُم اِلاّ خَبالاً ولاََوضَعوا خِللَكُم يَبغونَكُمُ الفِتنَةَ وفيكُم سَمّعونَ لَهُم واللّهُ عَليمٌ بِالظّلِمين = اگر با شما بيرون‌آمده بودند، بر شما جز تباهى نمى‌افزودند و ميانتان به سخن‌چينى و خرابكارى مى‌شتافتند، در حالى كه درباره شما فتنه‌انگيزى و آشوب مى‌خواهند و در ميان شما‌ جاسوسان دارند و خدا به حال ستمكاران‌ داناست».

==پانویس==
<references/>

==منابع==
سيد عبدالرسول حسينى‌زاده، دائرة المعارف قرآن کریم، ج5، ص42-44.

[[رده: شخصیت‌های شان نزول آیات قرآن]]

@@ سطر ۹: / سطر ۹: @@
 # اوس‌ بن قيظى در جمع اوسيان و خزرجيان نشسته بود كه پيرمردى كينه‌توز از يهود با ابراز نگرانى از صميميت اوس و خزرج، از جوانى يهودى خواست تا با خواندن اشعارى، نزاع ها و مفاخرات پيشين را در ميان اوس و خزرج مطرح كند كه اين حربه، كارساز افتاد. اوس‌ بن قيظى در رأس اوسيان قرار گرفت و افرادى از اين دو قبيله ضمن تهديد همديگر، در آستانه درگيرى بودند كه پيامبر فتنه را‌ آرام كرد. آيه 100 [[سوره آل‌ عمران]]/3 درباره اوس‌ بن‌ قيظى و‌ ديگر مسلمانان سست ايمان كه بازيچه آن مرد يهودى شدند فرود آمد<ref> جامع البيان، مج‌3، ج‌4، ص‌32‌ـ‌33؛ اسباب النزول، ص‌99‌ـ‌100؛ السيرة النبويه، ج‌2، ص‌556‌ـ‌557‌.</ref> و به آنان هشدار داد كه اگر از اهل كتاب فرمان برند، يهود آنان را به كفر بازمى‌گردانند: {{متن قرآن|«ياَيُّهَا الَّذينَ ءامَنوا اِن تُطيعوا فَريقـًا مِنَ الَّذينَ اوتُواالكِتبَ يَرُدّوكُم بَعدَ ايمنِكُم كفِرين»}}. نزول 5 آيه بعد نيز درباره همين‌ رخداد است.<ref>همان.</ref>
 # به نقل برخى مفسران، آيه 11 [[سوره حشر]]/59 درباره سران نفاق از جمله اوس‌ بن قيظى نازل شد كه به يهود بنى نضير وعده همراهى، همدلى و هميارى داده، آنان را به پايدارى در برابر مسلمانان تشويق كردند.<ref>جامع‌البيان، مج‌14، ج‌28، ص‌59‌؛ تفسير قرطبى، ج‌18، ص‌23؛ الدرالمنثور، ج‌8‌، ص‌115.</ref> آيه، ضمن برادر خواندن منافقان با يهوديان، آنان را دروغگو شمرد: {{متن قرآن|«اَلَم تَرَ اِلَى الَّذينَ نافَقوا يَقولونَ لاِِخونِهِمُ الَّذينَ كَفَروا مِن‌اَهلِ الكِتبِ لـَئِن اُخرِجتُم لَنَخرُجَنَّ مَعَكُم ولا نُطيعُ فيكُم اَحَدًا اَبَدًا و اِن قوتِلتُم لَنَنصُرَنَّكُم واللّهُ يَشهَدُ اِنَّهُم لَكذِبون»}}؛ آيا منافقان را نديدى كه به برادران كافرشان از اهل كتاب مى‌گفتند: اگر اخراج شُديد، هر آينه با شما خارج خواهيم شد و درباره شما هيچ كس را فرمان نمى‌بريم و اگر با شما جنگيدند، بى‌گمان شما را يارى مى‌كنيم و خداوند گواهى مى‌دهد كه آنان دروغ مى‌گويند.
-# در جنگ احزاب اوس‌ بن قيظى و گروهى از منافقان كه به حيله‌هايى درصدد فرار از جبهه جنگ بودند، در ميان سپاه اسلام فرياد برآوردند: اى اهل‌ يثرب! اينجا جاى ماندن نيست، بازگرديد. او به همراه جمعى از بنى‌حارثه نزد پيامبر صلى الله عليه و آله آمدند و به بهانه اين كه خانه‌هايشان بى‌حفاظ و در معرض شبيخون دشمن است، از حضرت اجازه خواستند تا به شهر بازگردند. آيه 13 [[سوره احزاب]]/ 33 درباره آنان نازل شد<ref>جامع‌البيان، مج11، ج21، ص‌163‌ـ‌164؛ التبيان، ج‌8‌، ص‌323؛ تفسير قرطبى، ج‌14، ص‌97.</ref> و از قصد آنان كه گريز از جنگ بود خبر داد: {{متن قرآن|«و اِذ قالَت طَائِفَةٌ مِنهُم ياَهلَ يَثرِبَ لامُقامَ لَكُم فارجِعوا ويَستَذِنُ فَريقٌ مِنهُمُ النَّبىَّ يَقولونَ اِنَّ بُيوتَنا عَورَةٌ وما هِىَ بِعَورَة اِن يُريدونَ اِلاّ فِرارا»}}. وى بعدها به گوينده جمله «اِنَّ بُيوتَنا عَورَةٌ» ‌معروف‌ گرديد.<ref>المحبر، ص‌469؛ البدء و التاريخ، ج‌4، ص‌179؛ الاغانى، ج‌9، ص‌194.</ref>
+# در جنگ احزاب اوس‌ بن قيظى و گروهى از منافقان كه به حيله‌هايى درصدد فرار از جبهه جنگ بودند، در ميان سپاه اسلام فرياد برآوردند: اى اهل‌ يثرب! اينجا جاى ماندن نيست، بازگرديد. او به همراه جمعى از بنى‌حارثه نزد پيامبر صلى الله عليه و آله آمدند و به بهانه اين كه خانه‌هايشان بى‌حفاظ و در معرض شبيخون دشمن است، از حضرت اجازه خواستند تا به شهر بازگردند. آيه 13 [[سوره احزاب]]/ 33 درباره آنان نازل شد<ref>جامع‌البيان، مج11، ج21، ص‌163‌ـ‌164؛ التبيان، ج‌8‌، ص‌323؛ تفسير قرطبى، ج‌14، ص‌97.</ref> و از قصد آنان كه گريز از جنگ بود خبر داد: {{متن قرآن|«و اِذ قالَت طَائِفَةٌ مِنهُم ياَهلَ يَثرِبَ لامُقامَ لَكُم فارجِعوا ويَستَذِنُ فَريقٌ مِنهُمُ النَّبىَّ يَقولونَ اِنَّ بُيوتَنا عَورَةٌ وما هِىَ بِعَورَة اِن يُريدونَ اِلاّ فِرارا»}}. وى بعدها به گوينده جمله {{متن قرآن|«اِنَّ بُيوتَنا عَورَةٌ»}} ‌معروف‌ گرديد.<ref>المحبر، ص‌469؛ البدء و التاريخ، ج‌4، ص‌179؛ الاغانى، ج‌9، ص‌194.</ref>
 # گفته‌اند كه پيامبر صلى الله عليه و آله منافقى را كه بدو ناسزا گفته بود، بازخواست كرد؛ امّا آن منافق سوگند ياد كرد كه چنين نكرده است. آيه 14 [[سوره مجادله]]/ 58 درباره او نازل شد:<ref>جامع‌البيان، مج‌14، ج‌28، ص‌31؛ روض‌الجنان، ج‌19، ص‌87‌.</ref> {{متن قرآن|«...وَ يَحلِفونَ عَلَى الكَذِبِ وَ هُم يَعلمُون»}} آنها به دروغ سوگند ياد مى‌كنند و خود مى‌دانند (كه دروغ مى‌گويند). برخى وى را اوس‌ بن قيظى دانسته‌اند.<ref>التكميل والاتمام، ص‌410.</ref>
 # در جنگ تبوك، گروهى از منافقان از جمله اوس‌ بن قيظى به بهانه‌هاى گوناگون از شركت در جهاد سرباز زده، موجب نگرانى مسلمانان شدند كه خداوند آيه 47 [[سوره توبه]]/9 را درباره آنان نازل كرد:<ref>جامع‌البيان، مج‌6‌، ج‌10، ص‌186‌ـ‌187؛ مجمع‌البيان، ج‌5‌، ص‌55‌؛ الدرالمنثور، ج‌4، ص‌212.</ref> {{متن قرآن|«لَوْ خَرَجُواْ فِيكُم مَّا زَادُوكُمْ إِلاَّ خَبَالاً ولأَوْضَعُواْ خِلاَلَكُمْ يَبْغُونَكُمُ الْفِتْنَةَ وَفِيكُمْ سَمَّاعُونَ لَهُمْ وَاللّهُ عَلِيمٌ بِالظَّالِمِينَ»}} اگر با شما بيرون‌آمده بودند، بر شما جز تباهى نمى‌افزودند و ميانتان به سخن‌چينى و خرابكارى مى‌شتافتند، در حالى كه درباره شما فتنه‌انگيزى و آشوب مى‌خواهند و در ميان شما‌ جاسوسان دارند و خدا به حال ستمكاران‌ داناست.

@@ سطر ۱۱: / سطر ۱۱: @@
 # در جنگ احزاب اوس‌ بن قيظى و گروهى از منافقان كه به حيله‌هايى درصدد فرار از جبهه جنگ بودند، در ميان سپاه اسلام فرياد برآوردند: اى اهل‌ يثرب! اينجا جاى ماندن نيست، بازگرديد. او به همراه جمعى از بنى‌حارثه نزد پيامبر صلى الله عليه و آله آمدند و به بهانه اين كه خانه‌هايشان بى‌حفاظ و در معرض شبيخون دشمن است، از حضرت اجازه خواستند تا به شهر بازگردند. آيه 13 [[سوره احزاب]]/ 33 درباره آنان نازل شد<ref>جامع‌البيان، مج11، ج21، ص‌163‌ـ‌164؛ التبيان، ج‌8‌، ص‌323؛ تفسير قرطبى، ج‌14، ص‌97.</ref> و از قصد آنان كه گريز از جنگ بود خبر داد: {{متن قرآن|«و اِذ قالَت طَائِفَةٌ مِنهُم ياَهلَ يَثرِبَ لامُقامَ لَكُم فارجِعوا ويَستَذِنُ فَريقٌ مِنهُمُ النَّبىَّ يَقولونَ اِنَّ بُيوتَنا عَورَةٌ وما هِىَ بِعَورَة اِن يُريدونَ اِلاّ فِرارا»}}. وى بعدها به گوينده جمله «اِنَّ بُيوتَنا عَورَةٌ» ‌معروف‌ گرديد.<ref>المحبر، ص‌469؛ البدء و التاريخ، ج‌4، ص‌179؛ الاغانى، ج‌9، ص‌194.</ref>
 # گفته‌اند كه پيامبر صلى الله عليه و آله منافقى را كه بدو ناسزا گفته بود، بازخواست كرد؛ امّا آن منافق سوگند ياد كرد كه چنين نكرده است. آيه 14 [[سوره مجادله]]/ 58 درباره او نازل شد:<ref>جامع‌البيان، مج‌14، ج‌28، ص‌31؛ روض‌الجنان، ج‌19، ص‌87‌.</ref> {{متن قرآن|«...وَ يَحلِفونَ عَلَى الكَذِبِ وَ هُم يَعلمُون»}} آنها به دروغ سوگند ياد مى‌كنند و خود مى‌دانند (كه دروغ مى‌گويند). برخى وى را اوس‌ بن قيظى دانسته‌اند.<ref>التكميل والاتمام، ص‌410.</ref>
-# در جنگ تبوك، گروهى از منافقان از جمله اوس‌ بن قيظى به بهانه‌هاى گوناگون از شركت در جهاد سرباز زده، موجب نگرانى مسلمانان شدند كه خداوند آيه 47 [[سوره توبه]]/9 را درباره آنان نازل كرد:<ref>جامع‌البيان، مج‌6‌، ج‌10، ص‌186‌ـ‌187؛ مجمع‌البيان، ج‌5‌، ص‌55‌؛ الدرالمنثور، ج‌4، ص‌212.</ref> {{متن قرآن|«لَو خَرَجوا فيكُم ما زادوكُم اِلاّ خَبالاً ولاََوضَعوا خِللَكُم يَبغونَكُمُ الفِتنَةَ وفيكُم سَمّعونَ لَهُم واللّهُ عَليمٌ بِالظّلِمين»}} اگر با شما بيرون‌آمده بودند، بر شما جز تباهى نمى‌افزودند و ميانتان به سخن‌چينى و خرابكارى مى‌شتافتند، در حالى كه درباره شما فتنه‌انگيزى و آشوب مى‌خواهند و در ميان شما‌ جاسوسان دارند و خدا به حال ستمكاران‌ داناست.
+# در جنگ تبوك، گروهى از منافقان از جمله اوس‌ بن قيظى به بهانه‌هاى گوناگون از شركت در جهاد سرباز زده، موجب نگرانى مسلمانان شدند كه خداوند آيه 47 [[سوره توبه]]/9 را درباره آنان نازل كرد:<ref>جامع‌البيان، مج‌6‌، ج‌10، ص‌186‌ـ‌187؛ مجمع‌البيان، ج‌5‌، ص‌55‌؛ الدرالمنثور، ج‌4، ص‌212.</ref> {{متن قرآن|«لَوْ خَرَجُواْ فِيكُم مَّا زَادُوكُمْ إِلاَّ خَبَالاً ولأَوْضَعُواْ خِلاَلَكُمْ يَبْغُونَكُمُ الْفِتْنَةَ وَفِيكُمْ سَمَّاعُونَ لَهُمْ وَاللّهُ عَلِيمٌ بِالظَّالِمِينَ»}} اگر با شما بيرون‌آمده بودند، بر شما جز تباهى نمى‌افزودند و ميانتان به سخن‌چينى و خرابكارى مى‌شتافتند، در حالى كه درباره شما فتنه‌انگيزى و آشوب مى‌خواهند و در ميان شما‌ جاسوسان دارند و خدا به حال ستمكاران‌ داناست.
 ==پانویس==

@@ سطر ۷: / سطر ۷: @@
 ==اوس‌ بن قيظى در شأن نزول==
-# اوس‌ بن قيظى در جمع اوسيان و خزرجيان نشسته بود كه پيرمردى كينه‌توز از يهود با ابراز نگرانى از صميميت اوس و خزرج، از جوانى يهودى خواست تا با خواندن اشعارى، نزاع ها و مفاخرات پيشين را در ميان اوس و خزرج مطرح كند كه اين حربه، كارساز افتاد. اوس‌ بن قيظى در رأس اوسيان قرار گرفت و افرادى از اين دو قبيله ضمن تهديد همديگر، در آستانه درگيرى بودند كه پيامبر فتنه را‌ آرام كرد. آيه 100 [[سوره آل‌ عمران]]/3 درباره اوس‌ بن‌ قيظى و‌ ديگر مسلمانان سست ايمان كه بازيچه آن مرد يهودى شدند فرود آمد<ref> جامع البيان، مج‌3، ج‌4، ص‌32‌ـ‌33؛ اسباب النزول، ص‌99‌ـ‌100؛ السيرة النبويه، ج‌2، ص‌556‌ـ‌557‌.</ref> و به آنان هشدار داد كه اگر از اهل كتاب فرمان برند، يهود آنان را به كفر بازمى‌گردانند: «ياَيُّهَا الَّذينَ ءامَنوا اِن تُطيعوا فَريقـًا مِنَ الَّذينَ اوتُواالكِتبَ يَرُدّوكُم بَعدَ ايمنِكُم كفِرين». نزول 5 آيه بعد نيز درباره همين‌ رخداد است.<ref>همان.</ref>
+# اوس‌ بن قيظى در جمع اوسيان و خزرجيان نشسته بود كه پيرمردى كينه‌توز از يهود با ابراز نگرانى از صميميت اوس و خزرج، از جوانى يهودى خواست تا با خواندن اشعارى، نزاع ها و مفاخرات پيشين را در ميان اوس و خزرج مطرح كند كه اين حربه، كارساز افتاد. اوس‌ بن قيظى در رأس اوسيان قرار گرفت و افرادى از اين دو قبيله ضمن تهديد همديگر، در آستانه درگيرى بودند كه پيامبر فتنه را‌ آرام كرد. آيه 100 [[سوره آل‌ عمران]]/3 درباره اوس‌ بن‌ قيظى و‌ ديگر مسلمانان سست ايمان كه بازيچه آن مرد يهودى شدند فرود آمد<ref> جامع البيان، مج‌3، ج‌4، ص‌32‌ـ‌33؛ اسباب النزول، ص‌99‌ـ‌100؛ السيرة النبويه، ج‌2، ص‌556‌ـ‌557‌.</ref> و به آنان هشدار داد كه اگر از اهل كتاب فرمان برند، يهود آنان را به كفر بازمى‌گردانند: {{متن قرآن|«ياَيُّهَا الَّذينَ ءامَنوا اِن تُطيعوا فَريقـًا مِنَ الَّذينَ اوتُواالكِتبَ يَرُدّوكُم بَعدَ ايمنِكُم كفِرين»}}. نزول 5 آيه بعد نيز درباره همين‌ رخداد است.<ref>همان.</ref>
-# به نقل برخى مفسران، آيه 11 [[سوره حشر]]/59 درباره سران نفاق از جمله اوس‌ بن قيظى نازل شد كه به يهود بنى نضير وعده همراهى، همدلى و هميارى داده، آنان را به پايدارى در برابر مسلمانان تشويق كردند.<ref>جامع‌البيان، مج‌14، ج‌28، ص‌59‌؛ تفسير قرطبى، ج‌18، ص‌23؛ الدرالمنثور، ج‌8‌، ص‌115.</ref> آيه، ضمن برادر خواندن منافقان با يهوديان، آنان را دروغگو شمرد: «اَلَم تَرَ اِلَى الَّذينَ نافَقوا يَقولونَ لاِِخونِهِمُ الَّذينَ كَفَروا مِن‌اَهلِ الكِتبِ لـَئِن اُخرِجتُم لَنَخرُجَنَّ مَعَكُم ولا نُطيعُ فيكُم اَحَدًا اَبَدًا و اِن قوتِلتُم لَنَنصُرَنَّكُم واللّهُ يَشهَدُ اِنَّهُم لَكذِبون = آيا منافقان را نديدى كه به برادران كافرشان از اهل كتاب مى‌گفتند: اگر اخراج شُديد، هر آينه با شما خارج خواهيم شد و درباره شما هيچ كس را فرمان نمى‌بريم و اگر با شما جنگيدند، بى‌گمان شما را يارى مى‌كنيم و خداوند گواهى مى‌دهد كه آنان دروغ مى‌گويند».
+# به نقل برخى مفسران، آيه 11 [[سوره حشر]]/59 درباره سران نفاق از جمله اوس‌ بن قيظى نازل شد كه به يهود بنى نضير وعده همراهى، همدلى و هميارى داده، آنان را به پايدارى در برابر مسلمانان تشويق كردند.<ref>جامع‌البيان، مج‌14، ج‌28، ص‌59‌؛ تفسير قرطبى، ج‌18، ص‌23؛ الدرالمنثور، ج‌8‌، ص‌115.</ref> آيه، ضمن برادر خواندن منافقان با يهوديان، آنان را دروغگو شمرد: {{متن قرآن|«اَلَم تَرَ اِلَى الَّذينَ نافَقوا يَقولونَ لاِِخونِهِمُ الَّذينَ كَفَروا مِن‌اَهلِ الكِتبِ لـَئِن اُخرِجتُم لَنَخرُجَنَّ مَعَكُم ولا نُطيعُ فيكُم اَحَدًا اَبَدًا و اِن قوتِلتُم لَنَنصُرَنَّكُم واللّهُ يَشهَدُ اِنَّهُم لَكذِبون»}}؛ آيا منافقان را نديدى كه به برادران كافرشان از اهل كتاب مى‌گفتند: اگر اخراج شُديد، هر آينه با شما خارج خواهيم شد و درباره شما هيچ كس را فرمان نمى‌بريم و اگر با شما جنگيدند، بى‌گمان شما را يارى مى‌كنيم و خداوند گواهى مى‌دهد كه آنان دروغ مى‌گويند.
-# در جنگ احزاب اوس‌ بن قيظى و گروهى از منافقان كه به حيله‌هايى درصدد فرار از جبهه جنگ بودند، در ميان سپاه اسلام فرياد برآوردند: اى اهل‌ يثرب! اينجا جاى ماندن نيست، بازگرديد. او به همراه جمعى از بنى‌حارثه نزد پيامبر صلى الله عليه و آله آمدند و به بهانه اين كه خانه‌هايشان بى‌حفاظ و در معرض شبيخون دشمن است، از حضرت اجازه خواستند تا به شهر بازگردند. آيه 13 [[سوره احزاب]]/ 33 درباره آنان نازل شد<ref>جامع‌البيان، مج11، ج21، ص‌163‌ـ‌164؛ التبيان، ج‌8‌، ص‌323؛ تفسير قرطبى، ج‌14، ص‌97.</ref> و از قصد آنان كه گريز از جنگ بود خبر داد: «و اِذ قالَت طَائِفَةٌ مِنهُم ياَهلَ يَثرِبَ لامُقامَ لَكُم فارجِعوا ويَستَذِنُ فَريقٌ مِنهُمُ النَّبىَّ يَقولونَ اِنَّ بُيوتَنا عَورَةٌ وما هِىَ بِعَورَة اِن يُريدونَ اِلاّ فِرارا». وى بعدها به گوينده جمله «اِنَّ بُيوتَنا عَورَةٌ» ‌معروف‌ گرديد.<ref>المحبر، ص‌469؛ البدء و التاريخ، ج‌4، ص‌179؛ الاغانى، ج‌9، ص‌194.</ref>
+# در جنگ احزاب اوس‌ بن قيظى و گروهى از منافقان كه به حيله‌هايى درصدد فرار از جبهه جنگ بودند، در ميان سپاه اسلام فرياد برآوردند: اى اهل‌ يثرب! اينجا جاى ماندن نيست، بازگرديد. او به همراه جمعى از بنى‌حارثه نزد پيامبر صلى الله عليه و آله آمدند و به بهانه اين كه خانه‌هايشان بى‌حفاظ و در معرض شبيخون دشمن است، از حضرت اجازه خواستند تا به شهر بازگردند. آيه 13 [[سوره احزاب]]/ 33 درباره آنان نازل شد<ref>جامع‌البيان، مج11، ج21، ص‌163‌ـ‌164؛ التبيان، ج‌8‌، ص‌323؛ تفسير قرطبى، ج‌14، ص‌97.</ref> و از قصد آنان كه گريز از جنگ بود خبر داد: {{متن قرآن|«و اِذ قالَت طَائِفَةٌ مِنهُم ياَهلَ يَثرِبَ لامُقامَ لَكُم فارجِعوا ويَستَذِنُ فَريقٌ مِنهُمُ النَّبىَّ يَقولونَ اِنَّ بُيوتَنا عَورَةٌ وما هِىَ بِعَورَة اِن يُريدونَ اِلاّ فِرارا»}}. وى بعدها به گوينده جمله «اِنَّ بُيوتَنا عَورَةٌ» ‌معروف‌ گرديد.<ref>المحبر، ص‌469؛ البدء و التاريخ، ج‌4، ص‌179؛ الاغانى، ج‌9، ص‌194.</ref>
-# گفته‌اند كه پيامبر صلى الله عليه و آله منافقى را كه بدو ناسزا گفته بود، بازخواست كرد؛ امّا آن منافق سوگند ياد كرد كه چنين نكرده است. آيه 14 [[سوره مجادله]]/ 58 درباره او نازل شد:<ref>جامع‌البيان، مج‌14، ج‌28، ص‌31؛ روض‌الجنان، ج‌19، ص‌87‌.</ref> «...وَ يَحلِفونَ عَلَى الكَذِبِ وَ هُم يَعلمُون = آنها به دروغ سوگند ياد مى‌كنند و خود مى‌دانند (كه دروغ مى‌گويند)». برخى وى را اوس‌ بن قيظى دانسته‌اند.<ref>التكميل والاتمام، ص‌410.</ref>
+# گفته‌اند كه پيامبر صلى الله عليه و آله منافقى را كه بدو ناسزا گفته بود، بازخواست كرد؛ امّا آن منافق سوگند ياد كرد كه چنين نكرده است. آيه 14 [[سوره مجادله]]/ 58 درباره او نازل شد:<ref>جامع‌البيان، مج‌14، ج‌28، ص‌31؛ روض‌الجنان، ج‌19، ص‌87‌.</ref> {{متن قرآن|«...وَ يَحلِفونَ عَلَى الكَذِبِ وَ هُم يَعلمُون»}} آنها به دروغ سوگند ياد مى‌كنند و خود مى‌دانند (كه دروغ مى‌گويند). برخى وى را اوس‌ بن قيظى دانسته‌اند.<ref>التكميل والاتمام، ص‌410.</ref>
-# در جنگ تبوك، گروهى از منافقان از جمله اوس‌ بن قيظى به بهانه‌هاى گوناگون از شركت در جهاد سرباز زده، موجب نگرانى مسلمانان شدند كه خداوند آيه 47 [[سوره توبه]]/9 را درباره آنان نازل كرد:<ref>جامع‌البيان، مج‌6‌، ج‌10، ص‌186‌ـ‌187؛ مجمع‌البيان، ج‌5‌، ص‌55‌؛ الدرالمنثور، ج‌4، ص‌212.</ref> «لَو خَرَجوا فيكُم ما زادوكُم اِلاّ خَبالاً ولاََوضَعوا خِللَكُم يَبغونَكُمُ الفِتنَةَ وفيكُم سَمّعونَ لَهُم واللّهُ عَليمٌ بِالظّلِمين = اگر با شما بيرون‌آمده بودند، بر شما جز تباهى نمى‌افزودند و ميانتان به سخن‌چينى و خرابكارى مى‌شتافتند، در حالى كه درباره شما فتنه‌انگيزى و آشوب مى‌خواهند و در ميان شما‌ جاسوسان دارند و خدا به حال ستمكاران‌ داناست».
+# در جنگ تبوك، گروهى از منافقان از جمله اوس‌ بن قيظى به بهانه‌هاى گوناگون از شركت در جهاد سرباز زده، موجب نگرانى مسلمانان شدند كه خداوند آيه 47 [[سوره توبه]]/9 را درباره آنان نازل كرد:<ref>جامع‌البيان، مج‌6‌، ج‌10، ص‌186‌ـ‌187؛ مجمع‌البيان، ج‌5‌، ص‌55‌؛ الدرالمنثور، ج‌4، ص‌212.</ref> {{متن قرآن|«لَو خَرَجوا فيكُم ما زادوكُم اِلاّ خَبالاً ولاََوضَعوا خِللَكُم يَبغونَكُمُ الفِتنَةَ وفيكُم سَمّعونَ لَهُم واللّهُ عَليمٌ بِالظّلِمين»}} اگر با شما بيرون‌آمده بودند، بر شما جز تباهى نمى‌افزودند و ميانتان به سخن‌چينى و خرابكارى مى‌شتافتند، در حالى كه درباره شما فتنه‌انگيزى و آشوب مى‌خواهند و در ميان شما‌ جاسوسان دارند و خدا به حال ستمكاران‌ داناست.
 ==پانویس==