اوامر (اصول فقه) - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

مهدی موسوی در ‏۱ ژوئیهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۱:۰۷

2024-07-01T11:07:58Z

Zamani در ‏۲۷ مهٔ ۲۰۱۵، ساعت ۰۶:۲۹

2015-05-27T06:29:28Z

Heidariyan47 در ‏۱۷ مهٔ ۲۰۱۵، ساعت ۰۹:۲۷

2015-05-17T09:27:23Z

Heidariyan47 در ‏۱۷ مهٔ ۲۰۱۵، ساعت ۰۹:۲۵

2015-05-17T09:25:36Z

Heidariyan47 در ‏۱۷ مهٔ ۲۰۱۵، ساعت ۰۸:۴۴

2015-05-17T08:44:46Z

Heidariyan47 در ‏۱۷ مهٔ ۲۰۱۵، ساعت ۰۸:۴۳

2015-05-17T08:43:51Z

Heidariyan47: صفحه‌ای جدید حاوی '==منظور از ماده امر:== منظور از ماده امر، حروف ( الف، ميم ، ر ) مي باشد. در آيات و رو...' ایجاد کرد

2015-05-17T07:36:25Z

صفحه‌ای جدید حاوی '==منظور از ماده امر:== منظور از ماده امر، حروف ( الف، ميم ، ر ) مي باشد. در آيات و رو...' ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

==منظور از ماده امر:==

منظور از ماده امر، حروف ( الف، ميم ، ر ) مي باشد.
در آيات و روايات و مواد قانوني هم، اين حروف به کار رفته اند

'''مثال اول:'''

'''وَالْمُؤْمِنُونَ وَالْمُؤْمِنَاتُ بَعْضُهُمْ أَوْلِيَاء بَعْضٍ يَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَيَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنكَرِ .''' سوره ي آل عمران

'''مثال دوم:'''

ماده 336 قانون مدني: هر گاه کسي بر حسب امر ديگري اقدام به عملي نمايد که عرفاً براي آن عمل اجرتي بوده و يا آن شخص عادتاً مهياي آن عمل باشد عامل، مستحق اجرت عمل خود خواهد بود مگر اين که معلوم شود که قصد تبرع داشته است‌.

==منظوراز صیغه امر==

منظور از صیغه ی اَمر، فعل یا شبه فعلی است که با آن انجام چیزی طلب می شود. به عبارت دیگر، مقصود از صیغه امر، صیغه های امر غایب و امر مخاطب ( امر حاظر ) و اسم ها و فعل هایی که به معنای امر هستند و ... می باشد که با این صیغه ها، فردی از دیگری انجام چیزی را طلب می کند .

''' مثال اول :'''

'''یا یحیی خذ الکتاب بقوة''' – ای یحیی توانمندانه کتاب را بگیر – مریم / 12 . در این جا خداوند از حضرت یحیی انجام چیزی را طلب می کند .

'''مثال دوم :'''

'''اقیمو الصلوة'''

'''مثال سوم :'''

'''اوفوا بالعقود''' – مایده / 1

==دلالت امر بر وجوب==

سوالی که مطرح است اینکه آیا صیغه امر بر وجوب دلالت دارد؟

در این مورد نظرات متعدی است:

عده ای معتقدند که صیغه امر، برای دلالت بر وجوب وضع شده است .

عده ای معتقدند که صیغه امر برای دلالت بر وجوب و استحباب وضع شده است .

عده ای معتقدند مه خود لفظ امر، مشترک لفظی است بین وجوب و استحباب .

==نظر علامه محمد رضا مظفر(ره)==

نکته: علامه مظفر در این مسئله می گوید:

دلالت امر بر این موارد ( مانند وجوب و .. )،به حکم عقل است و نه وضع و قرارداد، و این عقل است که میگوید وقتی آمر به مامور چیزی را امر کرد،انجامش بر مامور واجب است ( پس دلالت امر بر وجوب است آن هم به حکم عقل و نه دلالت وضعی )

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
-منظور  از ماده امر، حروف ( الف، ميم ، ر ) مي باشد.
+==معنای امر==
-در آيات و روايات و مواد قانوني هم، اين حروف به کار رفته اند
+«اوامر» جمع «امر» است و منظور از «ماده امر»، خود واژه «امر» است که دو معنای اصلی دارد؛ یکی به معنای دستور و طلب که جمع آن «اوامر» است، و دیگری به معنای کار و شأن، که جمع آن «امور» است. تنها قسم اول این معنا است که مورد بحث و توجه در [[علم اصول]] است. در [[قرآن]] و روایات و مواد قانونی هم، این حروف به کار رفته اند، مانند: {{متن قرآن|«وَالْمُؤْمِنُونَ وَالْمُؤْمِنَاتُ بَعْضُهُمْ أَوْلِیاء بَعْضٍ یأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَینْهَوْنَ عَنِ الْمُنکرِ»}} ([[سوره توبه]]، ۷۱). همچنین در ماده ۳۳۶ قانون مدنی آمده: هر گاه کسی بر حسب امر دیگری اقدام به عملی نماید که عرفاً برای آن عمل اجرتی بوده و یا آن شخص عادتاً مهیای آن عمل باشد، عامل، مستحق اجرت عمل خود خواهد بود مگر این که معلوم شود که قصد تبرّع داشته است‌.
-'''مثال اول:'''
+در اصول، علاوه بر «ماده امر»، «صیغه امر» یا «هیأت امر» نیز مطرح می شود و منظور از «صیغه امر»، همان مواردی است که در علم صرف مورد گفت‌وگو قرار می‌گیرد؛ یعنی فعل یا شبه فعلی است که با آن انجام چیزی طلب می شود. مانند صیغه اول غایب در ثلاثی مجرد که بر وزن «لیفعل» آمده و صیغه اول مخاطب که بر وزن «افعل» می‌آید. در علم اصول بیان می‌شود که صیغه فعل امر برای چه منظوری وضع شده و افاده چه معنایی می‌کند. مثلا آیه: {{متن قرآن|«یا یَحیی خُذ الکتابَ بِقوّة»}}؛ ([[سوره مریم]]، ۱۲)؛ در اینجا خداوند از [[حضرت یحیی علیه السلام|حضرت یحیی]] انجام چیزی را طلب می کند. یا تعابیر «اقیموا الصلوة» و «اوفوا بالعقود».
 ==دلالت امر بر وجوب==
-سوالی که مطرح است اینکه آیا صیغه امر بر وجوب دلالت دارد؟
+سوالی که مطرح است اینکه آیا صیغه امر بر [[واجب|وجوب]] دلالت دارد؟
 در این مورد نظرات متعدی است:
-عده ای معتقدند که صیغه امر، برای دلالت بر وجوب وضع شده است .
+عده ای معتقدند که صیغه امر، برای دلالت بر وجوب وضع شده است.
-عده ای معتقدند که صیغه امر برای دلالت بر وجوب و استحباب وضع شده است .
+عده ای معتقدند که صیغه امر برای دلالت بر وجوب و [[استحباب]] وضع شده است.
-عده ای معتقدند مه خود لفظ امر، مشترک لفظی است بین وجوب و استحباب .
+عده ای معتقدند که خود لفظ امر، مشترک لفظی است بین وجوب و استحباب.
-==نظر علامه محمد رضا مظفر(ره)==
+علامه [[شیخ محمدرضا مظفر|محمدرضا مظفر]] در این مسئله می گوید: دلالت امر بر این موارد (مانند وجوب و ...)، به حکم عقل است و نه وضع و قرارداد، و این عقل است که می گوید وقتی آمر به مأمور چیزی را امر کرد، انجامش بر مأمور واجب است (پس دلالت امر بر وجوب است، آن هم به حکم عقل و نه دلالت وضعی).
-نکته: علامه مظفر در این مسئله می گوید:
+قبل از توضیح این بحث به این مطلب دقت کنید: اگر آمر، مأمور را از کاری منع کند و سپس او را به همان کار امر نماید (امر بعد از منع)، آیا در اینجا این امر به معنای وجوب است یا استحباب یا به معنای رخصت دادن است و یا ...؟
-دلالت امر بر این موارد ( مانند وجوب و .. )،به حکم عقل است و نه وضع و قرارداد، و این عقل است که میگوید وقتی آمر به مامور چیزی را امر کرد،انجامش بر مامور واجب است ( پس دلالت امر بر وجوب است آن هم به حکم عقل  و نه دلالت وضعی )
+'''جواب:'''
-==امر بعد از منع==
+الف: اگر امری که بعد از نهی می آید دلالت بر وجوب داشته باشد، انجام امر واجب است و ترک آن موجب مجازات است.
-قبل از توضیح این بحث به این موارد دقت کنید:
+ب: اگر امری که بعد از نهی می آید دلالت بر استحباب داشته باشد، انجام امر مستحب است و [[ثواب]] دارد، ولی ترک آن موجب مجازات نمی شود.
 [[رده:اصول فقه]]
-==منبع==
+* پایگاه تخصصی آموزشی اصول فقه، حمید داوود آبادی فراهانی.
+* [https://www.islamquest.net/fa/archive/fa91653 "اصطلاحات ماده امر و صیغه امر چه تفاوتی با هم دارند؟"، اسلام کوئست].
 {{فقه/اصول فقه}}

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۷ مهٔ ۲۰۱۵، ساعت ۰۹:۲۵
سطر ۴۵:		سطر ۴۵:

	دلالت امر بر این موارد ( مانند وجوب و .. )،به حکم عقل است و نه وضع و قرارداد، و این عقل است که میگوید وقتی آمر به مامور چیزی را امر کرد،انجامش بر مامور واجب است ( پس دلالت امر بر وجوب است آن هم به حکم عقل و نه دلالت وضعی )		دلالت امر بر این موارد ( مانند وجوب و .. )،به حکم عقل است و نه وضع و قرارداد، و این عقل است که میگوید وقتی آمر به مامور چیزی را امر کرد،انجامش بر مامور واجب است ( پس دلالت امر بر وجوب است آن هم به حکم عقل و نه دلالت وضعی )
		+
		+	==امر بعد از منع==
		+
		+	قبل از توضیح این بحث به این موارد دقت کنید:
		+
		+	- حظر:منع کردن،امتناع،جلوگیری
		+
		+	- ترخیص: برداشتن منع، رخصت، اجازه دادن
		+
		+
		+	اگر آمر مامور را از کاری منع کند و سپس او را به همان کار امر نماید(امر بعد از منع)،آیا در اینجا این امر به معنای وجوب است یا استحباب یا به معنای ترخیص است و یا ... ؟
		+
		+
		+	هرگاه پزشک به بیماری گفته باشد آب نخور و از مایعات استفاده نکن و همان پزشک بعد از یک هفته بگوید آب بخور،در اینجا امر بعد از منع می باشد.
		+
		+	سوال این بحث این است که در اینجا(زمانی که امر بعد از نهی بیاید)، امر به چه معناست . آیا امر به معنای وجوب است یا استحباب و یا ترخیص و ...
		+
		+
		+	'''جواب :'''
		+
		+	الف: اگر امری که بعد از نهی می آید دلالت بر وجوب داشته باشد،انجام امر واجب است و ترک آن موجب مجازات است
		+
		+	ب: اگر امری که بعد از نهی می آید دلالت بر استسجاب داشته باشد،انجام امرمستحب است وثواب دارد ولی ترک آن موجب مجازات نمی شود
		+
		+	ج: اگر امری که بعد از نهی می آید دلالت بر ترخیص داشته باشد،این امر نه بر وجوب دلالت دارد و نه بر استسحاب،بلکه برای برداشتن منع قبلی(دادن رخصت و اجازه) است.
		+
		+
		+	به نظر اکثر اصولیون، امر بعد از نهی به معنای ترخیص و اجازه دادن است.به عبارتی دیگراین امر آمده تا منع قبلی(بیرون نرفتن از خانه) را بردارد، فلذا نه بر وجوب دلالت دارد و نه بر استحباب،بلکه به معنای ترخیص است(یعنی هرگاه پزشک به بیماری گفته باشد آب نخور و از مایعات استفاده نکن و همان پزشک بعد از یک هفته بگوید آب بخور،در اینجا امر بعد از منع،برای رخصت است و آمده منع قبلی را بردارد)
		+
		+
		+	'''مثال دیگر:'''
		+
		+	خداوند در سوره مایده صید در حال احرام و انجام مراسم حج را برای حجاج حرام نموده است(یعنی خداوند حجاج را از صید کردن در حال احرام منع کرده)، سپس خداوند به حجاج فرمودند : هنگامی که از احرام بیرون آمدید، صیدکردن برای شما مانعی ندارد .پس امر به شکار پس از احرام، دلالت بر برداشتن منع قبلی(یعنی آنجا که خداوند حجاج را از صید کردن در حال احرام منع کرده بود) دارد
		+
		+
		+

	==منبع==		==منبع==

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۷ مهٔ ۲۰۱۵، ساعت ۰۸:۴۴
سطر ۴۹:		سطر ۴۹:

	حمید داوود آبادی فراهانی، پایگاه تخصصی آموزشی اصول فقه		حمید داوود آبادی فراهانی، پایگاه تخصصی آموزشی اصول فقه
		+
		+	{{فقه/اصول فقه}}

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۷ مهٔ ۲۰۱۵، ساعت ۰۸:۴۳
سطر ۴۵:		سطر ۴۵:

	دلالت امر بر این موارد ( مانند وجوب و .. )،به حکم عقل است و نه وضع و قرارداد، و این عقل است که میگوید وقتی آمر به مامور چیزی را امر کرد،انجامش بر مامور واجب است ( پس دلالت امر بر وجوب است آن هم به حکم عقل و نه دلالت وضعی )		دلالت امر بر این موارد ( مانند وجوب و .. )،به حکم عقل است و نه وضع و قرارداد، و این عقل است که میگوید وقتی آمر به مامور چیزی را امر کرد،انجامش بر مامور واجب است ( پس دلالت امر بر وجوب است آن هم به حکم عقل و نه دلالت وضعی )
		+
		+	==منبع==
		+
		+	حمید داوود آبادی فراهانی، پایگاه تخصصی آموزشی اصول فقه

@@ سطر ۱۸: / سطر ۱۸: @@
 ''' مثال اول :'''
-'''یا یحیی خذ الکتاب بقوة''' – ای یحیی توانمندانه کتاب را بگیر – مریم / 12 . در این جا خداوند از حضرت یحیی انجام چیزی را طلب می کند .
+یا یحیی خذ الکتاب بقوة – ای یحیی توانمندانه کتاب را بگیر – مریم / 12 . در این جا خداوند از حضرت یحیی انجام چیزی را طلب می کند .
 '''مثال دوم :'''
-'''اقیمو الصلوة'''
+اقیمو الصلوة
 '''مثال سوم :'''
-'''اوفوا بالعقود''' – مایده / 1
+اوفوا بالعقود – مایده / 1
 ==دلالت امر بر وجوب==
@@ سطر ۷۹: / سطر ۷۹: @@
 خداوند در سوره مایده صید در حال احرام و انجام مراسم حج را برای حجاج حرام نموده است(یعنی خداوند حجاج را از صید کردن در حال احرام منع کرده)، سپس خداوند به حجاج فرمودند : هنگامی که از احرام بیرون آمدید، صیدکردن برای شما مانعی ندارد .پس امر به شکار پس از احرام، دلالت بر برداشتن منع قبلی(یعنی آنجا که خداوند حجاج را از صید کردن در حال احرام منع کرده بود) دارد
+[[رده:اصول فقه]]

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
-==منظور از ماده امر:==
+==منظور  از ماده امر:==
-منظور از ماده امر، حروف ( الف، ميم ، ر ) مي باشد.
+منظور  از ماده امر، حروف ( الف، ميم ، ر ) مي باشد.
 در آيات و روايات و مواد قانوني هم، اين حروف به کار رفته اند
@@ سطر ۱۲: / سطر ۱۲: @@
 ماده 336 قانون مدني: هر گاه کسي بر حسب امر ديگري اقدام به عملي نمايد که عرفاً براي آن عمل اجرتي بوده و يا آن شخص عادتاً مهياي آن عمل باشد عامل، مستحق اجرت عمل خود خواهد بود مگر اين که معلوم شود که قصد تبرع داشته است‌.
-==منظوراز صیغه امر==
+==منظور از صیغه امر==
 منظور از صیغه ی اَمر، فعل یا شبه فعلی است که با آن انجام چیزی طلب می شود. به عبارت دیگر، مقصود از صیغه امر، صیغه های امر غایب و امر مخاطب ( امر حاظر ) و اسم ها و فعل هایی که به معنای امر هستند و ... می باشد که با این صیغه ها، فردی از دیگری انجام چیزی را طلب می کند .