انسان - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

Mohammadi در ‏۱۵ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۰۷:۵۸

2026-04-15T07:58:32Z

نمایش تغییرات

Mohammadi در ‏۱۲ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۸:۱۸

2026-02-12T18:18:13Z

Mohammadi در ‏۱۲ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۸:۱۴

2026-02-12T18:14:14Z

نمایش تغییرات

Mohammadi: /* خلقت انسان در قرآن */

2026-02-12T12:12:17Z

‏خلقت انسان در قرآن

Mohammadi: /* تمایز انسان از سایر حیوانات */

2026-02-12T12:07:34Z

‏تمایز انسان از سایر حیوانات

Zamani در ‏۱۲ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۹:۴۲

2026-02-12T09:42:58Z

Zamani در ‏۱۲ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۳۶

2026-02-12T08:36:46Z

Zamani در ‏۱۲ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۳۴

2026-02-12T08:34:21Z

Mohammadi در ‏۱۱ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۷:۵۰

2026-02-11T17:50:37Z

نمایش تغییرات

Zamani: افزودن الگوی قرآن

2025-03-26T12:24:32Z

افزودن الگوی قرآن

@@ سطر ۶۶: / سطر ۶۶: @@
 ز. «{{متن قرآن|لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنْسَانَ فِي كَبَدٍ}}<ref>[[آیه 4 سوره بلد|سوره بلد،آیه ۴.]]</ref>؛انسان را در رنج و سختی آفریدیم». در معنی کبد خلاف است؛ رنج انسان از موجودات دیگر بیشتر است زیرا که هر یک غایتی دارند و بی منازعت سوی غایت خود می روند، اما در انسان [[نفس]] و هوی و غرائز با [[عقل]] در نبردند. او باید بر نفس پیروز گردد، حیوانات دیگر همان غریزه دارند و از دشمن داخلی ایمنند.
-ح. «{{متن قرآن|{{آیه|75|5}} 💠<ref>[[آیه 5 سوره قیامه|سوره قیامه، آیه ۵.]]</ref> {{آیه|75|6}}<ref>[[آیه 6 سوره قیامه|همان، آیه ۶.]]</ref>}}؛ انسان می خواهد پیش روی خود را بشکافد، می پرسد روز رستاخیز کی باشد؟» انسان چون تنش مادی است چنان که گفتیم و حوائج تن او هم مادی است، همه توجه و نظرش به همین عالم ماده است. چنانکه فرمود: «{{متن قرآن|{{آیه|75|20}} 💠<ref>[[آیه 20 سوره قیامه|سوره قیامه، آیه ۲۰.]]</ref> {{آیه|75|21}}<ref>[[آیه 21 سوره قیامه|همان، آیه 21.]]</ref>}}؛ مگر آنها که عقل بکار بندند و مُدرکات عقل را نیز حقیقت دانند و عالم آخرت و [[قیامت]] را به عقل اثبات کنند و نادیده بدان معتقد باشند». {{متن قرآن|«الَّذِينَ يُؤْمِنُونَ بِالْغَيْبِ ...» 💠<ref>[[آیه 3 سوره بقره|سوره بقره، آیه ۳.]]</ref> ... وَبِالْآخِرَةِ هُمْ يُوقِنُونَ»}}<ref>[[آیه 4 سوره بقره|همان، آیه ۴.]]</ref>. دیگر مردم، مدرکات عقل را بی حقیقت شمارند و چون سخن از [[حق]] و حقیقت پیش آید ذهنشان متوجه جسم گردد که به حس ادراک شود، خدا و [[فرشتگان]] و ارواح انسانی و [[جن]] و [[قبر]] و [[عذاب]] و [[ثواب]] و سئوال قبر و امثال آن را که به حس ادراک نمی کنند، نعوذ بالله بی حقیقت دانند و عجب آن است که جماعتی از مؤمنین نیز همه این ها را جز خداوند، جسم مادی قابل احساس شمارند و با ملاحده متفقند که جز جسم هیچ چیز حقیقت ندارد. در این [[آیه]] می فرماید: انسان می خواهد پیش چشم او گشاده شود و هر نامحسوسی را ببیند و بر همه چیز به حس خود اطلاع یابد. یعنی در عین آن که غرق در ماده است حجاب از پیش روی او برداشته شود و عالم آخرت را ببیند و این ممکن نیست مگر آن که از ماده بیرون آید.
+ح. «{{متن قرآن|{{آیه|75|5}} 💠<ref>[[آیه 5 سوره قیامه|سوره قیامه، آیه ۵.]]</ref> {{آیه|75|6}}<ref>[[آیه 6 سوره قیامه|همان، آیه ۶.]]</ref>}}؛ انسان می خواهد پیش روی خود را بشکافد، می پرسد روز رستاخیز کی باشد؟» انسان چون تنش مادی است چنان که گفتیم و حوائج تن او هم مادی است، همه توجه و نظرش به همین عالم ماده است. چنانکه فرمود: «{{متن قرآن|{{آیه|75|20}} 💠<ref>[[آیه 20 سوره قیامه|سوره قیامه، آیه ۲۰.]]</ref> {{آیه|75|21}}<ref>[[آیه 21 سوره قیامه|همان، آیه ۲۱.]]</ref>}}؛ مگر آنها که عقل بکار بندند و مُدرکات عقل را نیز حقیقت دانند و عالم آخرت و [[قیامت]] را به عقل اثبات کنند و نادیده بدان معتقد باشند». {{متن قرآن|«الَّذِينَ يُؤْمِنُونَ بِالْغَيْبِ ...» 💠<ref>[[آیه 3 سوره بقره|سوره بقره، آیه ۳.]]</ref> ... وَبِالْآخِرَةِ هُمْ يُوقِنُونَ»}}<ref>[[آیه 4 سوره بقره|همان، آیه ۴.]]</ref>. دیگر مردم، مدرکات عقل را بی حقیقت شمارند و چون سخن از [[حق]] و حقیقت پیش آید ذهنشان متوجه جسم گردد که به حس ادراک شود، خدا و [[فرشتگان]] و ارواح انسانی و [[جن]] و [[قبر]] و [[عذاب]] و [[ثواب]] و سئوال قبر و امثال آن را که به حس ادراک نمی کنند، نعوذ بالله بی حقیقت دانند و عجب آن است که جماعتی از مؤمنین نیز همه این ها را جز خداوند، جسم مادی قابل احساس شمارند و با ملاحده متفقند که جز جسم هیچ چیز حقیقت ندارد. در این [[آیه]] می فرماید: انسان می خواهد پیش چشم او گشاده شود و هر نامحسوسی را ببیند و بر همه چیز به حس خود اطلاع یابد. یعنی در عین آن که غرق در ماده است حجاب از پیش روی او برداشته شود و عالم آخرت را ببیند و این ممکن نیست مگر آن که از ماده بیرون آید.
 ط. {{متن قرآن|«بَلِ الْإِنْسَانُ عَلَىٰ نَفْسِهِ بَصِيرَةٌ»}}<ref>[[آیه 14 سوره قیامه|سوره قیامه، آیه ۱۴.]]</ref>. انسان بیناست بحال خود و اعمال و کردار خویش را می داند هرچند به ظاهر عذر آورد و انکار کند. در آیات بسیار آمده است که هر عمل که انسان در این جهان مرتکب شود، در قیامت یا پس از [[مرگ]] همه آن را مشاهده می کند. چنانکه در این جهان قوه و حافظه و خیال مُدرکات او را نگاه می دارد و هرگاه بخواهد بیاد می آورد و همچنان اعمال وی در قیامت نزد او حاضر است.

@@ سطر ۲۳: / سطر ۲۳: @@
 ==خلقت انسان در قرآن==
-در [[قرآن]] آمده است: {{متن قرآن|«وَلَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنْسَانَ مِنْ صَلْصَالٍ مِنْ حَمَإٍ مَسْنُونٍ}}<ref>[[آیه 26 سوره حجر|سوره حجر،آیه ۲۶.]]</ref>؛ ما انسان را از گل خشک از لجن بوی ناک آفریده ایم». اصل خلقت انسان از خاک و آب است و همچنین حیوان و نبات از گل آفریده شدند. طعام که تن ما از آن بالیده و پرورش یافته نبات است یا حیوان و هر دو از خاک است و انسان نخست را نیز از خاک آفرید.
+در [[قرآن]] آمده است: «{{متن قرآن|وَلَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنْسَانَ مِنْ صَلْصَالٍ مِنْ حَمَإٍ مَسْنُونٍ}}<ref>[[آیه 26 سوره حجر|سوره حجر،آیه ۲۶.]]</ref>؛ ما انسان را از گل خشک از لجن بوی ناک آفریده ایم». اصل خلقت انسان از خاک و آب است و همچنین حیوان و نبات از گل آفریده شدند. طعام که تن ما از آن بالیده و پرورش یافته نبات است یا حیوان و هر دو از خاک است و انسان نخست را نیز از خاک آفرید.
-در [[سوره سجده]] آیه ۷-۹ می فرماید: {{متن قرآن|«{{آیه|32|7}} 💠<ref>[[آیه 3 سوره سجدة|سوره سجدة، آیه ۷.]]</ref> {{آیه|32|9}}<ref>[[آیه 9 سوره سجدة|همان، آیه ۹.]]</ref>}}؛ آغاز آفرینش انسان کرد از گل. آنگاه نسل او را از نطفه آبی پست و فرومایه قرار داد آنگاه آن را خلقی تمام بیافرید و از روح خود در آن دمید...».
+در [[سوره سجده]] آیه ۷ و ۹ می فرماید: «{{متن قرآن|{{آیه|32|7}} 💠<ref>[[آیه 7 سوره سجدة|سوره سجدة، آیه ۷.]]</ref> {{آیه|32|9}}<ref>[[آیه 9 سوره سجدة|همان، آیه ۹.]]</ref>}}؛ آغاز آفرینش انسان کرد از گل. آنگاه نسل او را از نطفه آبی پست و فرومایه قرار داد آنگاه آن را خلقی تمام بیافرید و از روح خود در آن دمید...».
 از عجائب قدرت او است که از خاک پست بی شعور و بی حرکت، انسانی آفرید دارای [[عقل]] و شعور که عالِم به اسرار خلقت شد و با کوچکی جثه، احاطه به جهان لایتناهی یافت. در [[فطرت]] انسانی مرکوز است که معلول از علت پست تر است و هر چیز از مجانس خود می تراود؛ پدید آمدن نور از ظلمت یا نور قوی از نور ضعیف محال است. آنچه بر غیر این صفت بینیم علت و معلول نیستند، اگر از کبریت کم نور چراغ پر نور روشن کنیم دلیل آن است که کبریت علت نیست.
@@ سطر ۳۱: / سطر ۳۱: @@
 خاک و آب ادراک ندارند، چگونه انسانی که از آب و خاک پدید آمده است شعور و ادراک یافت. جز این که گوئیم علت آن بیرون از عالم جسم و ماده است، چون آماده گردد [[روح]] از عالم دیگر بر او افاضه می شود، چنانکه فرمود: {{متن قرآن|«نَفَخَ فِیهِ مِنْ رُوحِهِ»}} روح انسان از روح خدا است و بقای او بسته به خدا و مشیت او است، خلق بدن علت مُعِدِّه است، یعنی انسان را آماده می کند که چون تسویه شد لائق نفخ روح گردید.
-{{متن قرآن|«لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنْسَانَ فِي أَحْسَنِ تَقْوِيمٍ}}<ref>[[آیه 4 سوره تین|سوره تین،آیه ۴.]]</ref>؛انسان را در بهترین ترکیب آفریدیم». زیبائی هیئت و ترکیب او از جهت استعداد قبول نفس ناطقه است، وگرنه در حیوانات خصوصاً پرندگان خلقت زیبا بسیار است و افضلیت انسان در قوام بدن محتاج به تکلف بسیار.
+«{{متن قرآن|لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنْسَانَ فِي أَحْسَنِ تَقْوِيمٍ}}<ref>[[آیه 4 سوره تین|سوره تین،آیه ۴.]]</ref>؛انسان را در بهترین ترکیب آفریدیم». زیبائی هیئت و ترکیب او از جهت استعداد قبول نفس ناطقه است، وگرنه در حیوانات خصوصاً پرندگان خلقت زیبا بسیار است و افضلیت انسان در قوام بدن محتاج به تکلف بسیار.
-آنگاه فرماید: {{متن قرآن|«ثُمَّ رَدَدْنَاهُ أَسْفَلَ سَافِلِينَ}}<ref>[[آیه 5 سوره تین|همان،آیه۵.]]</ref>؛ ما انسان را به حالتی فروتر از همه فروتران بازگردانیدیم». و مقصود از آن نیز پستی معنوی است که نفس ناطقه و ودیعه الهی را مهمل گذارد و از چهارپایان پست تر و گمراه تر شد و پس از آن استثنا فرمود: {{متن قرآن|«إِلَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ فَلَهُمْ أَجْرٌ غَيْرُ مَمْنُونٍ}}<ref>[[آیه 6 سوره تین|همان،آیه۶.]]</ref>؛ مگر آنها که [[ایمان]] آوردند و کردار نیکو کردند که مزد آنان پایان نیابد».
+آنگاه فرماید: «{{متن قرآن|ثُمَّ رَدَدْنَاهُ أَسْفَلَ سَافِلِينَ}}<ref>[[آیه 5 سوره تین|همان،آیه۵.]]</ref>؛ ما انسان را به حالتی فروتر از همه فروتران بازگردانیدیم». و مقصود از آن نیز پستی معنوی است که نفس ناطقه و ودیعه الهی را مهمل گذارد و از چهارپایان پست تر و گمراه تر شد و پس از آن استثنا فرمود: «{{متن قرآن|إِلَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ فَلَهُمْ أَجْرٌ غَيْرُ مَمْنُونٍ}}<ref>[[آیه 6 سوره تین|همان،آیه۶.]]</ref>؛ مگر آنها که [[ایمان]] آوردند و کردار نیکو کردند که مزد آنان پایان نیابد».
 به عقیده [[مسیحیت|مسیحیان]]، انسان ذاتاً ناپاک است و خداوند خود را به صورت انسان نمود و حاضر شد او را بکشند، برای رفع گناه مردم! و در این [[آیه]] برخلاف آنان فرماید، انسان ذاتاً نیکو بود و به واسطه عوارض دیگر پست گردید.

@@ سطر ۱۷: / سطر ۱۷: @@
 علما «انسان» را به حیوان ناطق تعریف کردند و ناطق نزد آنان به معنی مُدرک کلیات است. گویند امتیاز انسان از سایر حیوانات آن است که حیوانات فقط به جوارح و اعضای بدنی حس می کنند و انسان به غیر آلات بدن نیز تعقّل دارد. فرق حس و [[عقل]] آن است که باید آنچه ما حس می کنیم مانند نور و حرارت و بو و غیر آن، از جسمی باشد که در یکی از جوانب ما قرار گرفته و در یکی از اعضای ما تأثیر کند؛ اگر چیزی فعلاً موجود نباشد، حس نمی کنیم و اگر در اعضای بدن ما تأثیر نکند نیز حس نمی کنیم و اگر جوارح و آلات حس ناقص باشد باز حس نمی کنیم. چون چیزی که نیست تأثیر در بدن ندارد و وقتی چیزی را حس کردیم همان یکی را حس کرده ایم در همان وقتی که حاضر بود و افراد دیگر احساس دیگر می خواهند.
-اما عقل منحصر به یک فرد و یک وقت نیست، هر معنی کلی را که ادراک کنیم شامل همه افراد در همه زمانها می شود. سخن گفتن از لوازم ادراک کلیات است، زیرا که کلمات در هر جمله کلی است و این نعمتی است که [[خداوند]] خاص انسان فرمود تا علوم را فراگیرد و از معلومات به مجهولات پی برد و دانش خویش را به دیگران بیاموزد و اگر حس تنها داشت نمی توانست سخن بگوید و نه علم بیاموزد و این نخستین نعمت است که خدای به انسان داد؛ فرمود:{{متن قرآن|«وَعَلَّمَ آدَمَ الْأَسْمَاءَ كُلَّهَا...}}<ref>[[آیه 31 سوره بقره|سوره بقره،آیه ۳۱.]]</ref>؛ همه نام ها را به آدم آموخت...». {{متن قرآن|«{{آیه|55|3}} 💠<ref>[[آیه 3 سوره الرحمن|سوره الرحمن، آیه ۳.]]</ref> {{آیه|55|4}}<ref>[[آیه 4 سوره الرحمن|همان، آیه ۴.]]</ref>}}؛ انسان را آفرید، به او سخن آموخت ». {{متن قرآن|«عَلَّمَ الْإِنْسَانَ مَا لَمْ يَعْلَمْ»}}<ref>[[آیه 5 سوره علق|سوره علق،آیه ۵.]]</ref>.
+اما عقل منحصر به یک فرد و یک وقت نیست، هر معنی کلی را که ادراک کنیم شامل همه افراد در همه زمانها می شود. سخن گفتن از لوازم ادراک کلیات است، زیرا که کلمات در هر جمله کلی است و این نعمتی است که [[خداوند]] خاص انسان فرمود تا علوم را فراگیرد و از معلومات به مجهولات پی برد و دانش خویش را به دیگران بیاموزد و اگر حس تنها داشت نمی توانست سخن بگوید و نه علم بیاموزد و این نخستین نعمت است که خدای به انسان داد؛ فرمود:«{{متن قرآن|وَعَلَّمَ آدَمَ الْأَسْمَاءَ كُلَّهَا...}}<ref>[[آیه 31 سوره بقره|سوره بقره،آیه ۳۱.]]</ref>؛ همه نام ها را به آدم آموخت...». «{{متن قرآن|{{آیه|55|3}} 💠<ref>[[آیه 3 سوره الرحمن|سوره الرحمن، آیه ۳.]]</ref> {{آیه|55|4}}<ref>[[آیه 4 سوره الرحمن|همان، آیه ۴.]]</ref>}}؛ انسان را آفرید، به او سخن آموخت ». {{متن قرآن|«عَلَّمَ الْإِنْسَانَ مَا لَمْ يَعْلَمْ»}}<ref>[[آیه 5 سوره علق|سوره علق،آیه ۵.]]</ref>.
 آری، همه آنچه ما به حواس درک می کنیم همه حیوانات درک می کنند. علت آن که علوم انسانی را استنباط نکرده اند آن است که حس برای استنباط علوم کافی نیست و نیروئی دیگر می خواهد.
 ==خلقت انسان در قرآن==

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۲ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۹:۴۲
سطر ۱:		سطر ۱:
−	'''«انسان»''' اشرف مخلوقات [[خداوند]] است که از دو بعد جسمانی و روحانی ~~تشکیل یافته~~ و امتیاز و برتری او بر دیگر حیوانات، در [[عقل]] و [[اختیار]] اوست. در [[قرآن کریم]] آیات فراوانی پیرامون آفرینش انسان، هدف خلقت و جایگاه و ویژگی‌های او وجود دارد.	+	'''«انسان»''' در دیدگاه اسلام اشرف مخلوقات [[خداوند]] است که دو بعد جسمانی و روحانی دارد و کلمه انسان بیشتر به بعد روحانی او اشاره دارد. امتیاز و برتری انسان بر دیگر حیوانات، در [[عقل]] و [[اختیار]] اوست و کمال انسان وابسته به استفاده از این دو در جهت هدف آفرینش اوست.
		+
		+	در [[قرآن کریم]] آیات فراوانی پیرامون آفرینش انسان، هدف خلقت و جایگاه و ویژگی‌های او وجود دارد.

	==واژه‌شناسی==		==واژه‌شناسی==

@@ سطر ۷: / سطر ۷: @@
 در وجه تسمیه انسان به این نام گفته شده است: با توجه به این که انسان اصلش «انسیان» بوده و آن هم از «نسیان» است و انسان چون با خداى خود عهدى بست و فراموش کرد، بدین نام نامیده شد.<ref>تاج العروس، ج۴، ص۱۰۲؛ لسان العرب، ج۱، ص۲۳۲ـ۲۳۱.</ref> یا بدان جهت انسان نامیده شد که مى تواند بین خود و سایر مخلوقات اُنس و الفت برقرار کند.<ref>تفسیر صدرالمتألهین، ج۲، ص۳۰۱.</ref>
-اصطلاحات انسان، بشر و آدم هر سه تقریباً بر افراد انسان صدق مى کند، لکن به لحاظى با هم فرق دارند. در بین اهل لغت کلمه انسان و بشر عَلَمْ براى نوع انسان بکار رفته است، اما اکثر اهل لغت واژه «آدم» را عَلَمْ براى شخص ([[حضرت آدم علیه السلام|حضرت آدم]]) گرفته اند. برخى هم آن را مثل انسان و بشر براى «نوع» بکار برده اند.
+اصطلاحات انسان، بشر و آدم هر سه تقریباً بر افراد انسان صدق مى کند، لکن به لحاظى با هم فرق دارند. در بین اهل لغت کلمه انسان و بشر براى نوع انسان بکار رفته است، اما اکثر اهل لغت واژه «آدم» را عَلَمْ براى شخص ([[حضرت آدم علیه السلام|حضرت آدم]]) گرفته‌اند. برخى هم آن را مثل انسان و بشر براى «نوع» بکار برده‌اند.
 کلمه «انسان» در [[قرآن|قرآن کریم]] ۶۵ بار و کلمه «بشر» ۳۵ بار و کلمه آدم ۲۵ بار بکار رفته است.<ref>دانشنامه کلام اسلامی، ج ۱، ص ۹۰.</ref> بشره ظاهر پوست بدن است و در قرآن در هر كجا كه از انسان جسد و شكل ظاهر مراد بوده لفظ بشر آورده است و هر کجا کلمه «انسان» بکار رفته است، مراد باطن، کمالات و استعدادهاى درونى او است. مردم از حيث بشريّت برابراند و فرقشان در كمالات و اعمال است.<ref>قاموس قرآن، ج۱، ص۱۹۲.</ref>

@@ سطر ۹: / سطر ۹: @@
 اصطلاحات انسان، بشر و آدم هر سه تقریباً بر افراد انسان صدق مى کند، لکن به لحاظى با هم فرق دارند. در بین اهل لغت کلمه انسان و بشر عَلَمْ براى نوع انسان بکار رفته است، اما اکثر اهل لغت واژه «آدم» را عَلَمْ براى شخص ([[حضرت آدم علیه السلام|حضرت آدم]]) گرفته اند. برخى هم آن را مثل انسان و بشر براى «نوع» بکار برده اند.
-کلمه «انسان» در [[قرآن|قرآن کریم]] ۶۵ بار و کلمه «بشر» ۳۵ بار و کلمه آدم ۲۵ بار بکار رفته است.<ref>دانشنامه کلام اسلامی، ج ۱، ص ۹۰.</ref> در قرآن هر کجا کلمه بشر بکار رفته، منظور جسم ظاهرى، پوست و بدن انسان است و هر کجا کلمه «انسان» بکار رفته است، مراد باطن، کمالات و استعدادهاى درونى او است.<ref>قاموس قرآن، ص۳۸ و ۱۳۲ و ۱۹۲.</ref>
+کلمه «انسان» در [[قرآن|قرآن کریم]] ۶۵ بار و کلمه «بشر» ۳۵ بار و کلمه آدم ۲۵ بار بکار رفته است.<ref>دانشنامه کلام اسلامی، ج ۱، ص ۹۰.</ref> بشره ظاهر پوست بدن است و در قرآن در هر كجا كه از انسان جسد و شكل ظاهر مراد بوده لفظ بشر آورده است و هر کجا کلمه «انسان» بکار رفته است، مراد باطن، کمالات و استعدادهاى درونى او است. مردم از حيث بشريّت برابراند و فرقشان در كمالات و اعمال است.<ref>قاموس قرآن، ج۱، ص۱۹۲.</ref>
 ==تمایز انسان از سایر حیوانات==

@@ سطر ۸۳: / سطر ۸۳: @@
 *[[نثر طوبی]]، علامه شعرانی، مدخل "انسان"، انتشارات اسلامیه، ص۴۸.
 *دانشنامه کلام اسلامی، جلد۱، صفحه۹۰.
 [[رده:واژگان قرآنی]]
 [[رده:انسان]]
 [[رده:کلام]]