ام کلثوم دختر علی بن ابی طالب - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

Mohammadi در ‏۱۸ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۴:۴۹

2025-06-18T14:49:42Z

Mohammadi: /* زندگی‌نامه */

2025-06-18T14:47:38Z

‏زندگی‌نامه

Mohammadi: /* زندگی‌نامه */

2025-06-18T14:47:00Z

‏زندگی‌نامه

مهدی موسوی در ‏۲۲ آوریل ۲۰۲۴، ساعت ۱۳:۵۷

2024-04-22T13:57:05Z

نمایش تغییرات

Zamani در ‏۱۳ مهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۱۱:۴۶

2020-05-13T11:46:00Z

Zamani در ‏۱۳ مهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۱۱:۴۲

2020-05-13T11:42:56Z

Zamani در ‏۱۳ مهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۱۱:۱۵

2020-05-13T11:15:02Z

Zamani در ‏۱۳ مهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۱۰:۳۵

2020-05-13T10:35:48Z

Zamani در ‏۱۳ مهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۱۰:۲۹

2020-05-13T10:29:28Z

سید مهدی خدایی: 6پروژه: رتبه بندی، اولویت بندی ، سنجش کیفی

2019-09-28T16:51:51Z

6پروژه: رتبه بندی، اولویت بندی ، سنجش کیفی

@@ سطر ۲۷: / سطر ۲۷: @@
 برخی از عالمان شیعه اصل ماجرا را انکار کرده‌اند. به نحوی که [[شیخ آقا بزرگ تهرانی|آقا بزرگ تهرانی]] در کتاب [[الذریعة الی تصانیف الشیعة (کتاب)|الذریعه]] چندین کتاب مستقل را که در ردّ این ازدواج نوشته شده نام می‌برد.
-[[شیخ مفید]] در المسائل السرویه (ص۸۶) در این باره می‌گوید: حدیث وارده در باب تزویج ام کلثوم ثابت نیست و [[زبیر بن بکار قرشی|زبیر بن بکار]] که آن را روایت کرده فردی متهم و دشمن امیرمؤمنان(ع) بوده است. اما در المسائل العکبریه (ص۶۰) این مسأله را پذیرفته و از آن خبر داده است.
+[[شیخ مفید]] در المسائل السرویه (ص۸۶) در این باره می‌گوید: حدیث وارده در باب تزویج ام کلثوم ثابت نیست و [[زبیر بن بکار قرشی|زبیر بن بکار]] که آن را روایت کرده فردی متهم و دشمن امیرمؤمنان علیه السلام بوده است. اما در المسائل العکبریه (ص۶۰) این مسأله را پذیرفته و از آن خبر داده است.
 [[ابن شهر آشوب|ابن شهرآشوب]] در کتاب المناقب (ج۳، ص۱۸۹) از قول ابومحمد نوبختی می‌گوید: عقد صورت گرفت اما ام کلثوم کوچک بود. وی صبر کرد تا بزرگ شود، ولی عُمَر قبل از وقوع زفاف مُرد.<ref>[http://fa.wikishia.net/view/%D۸%A۷%D۸%B۲%D۸%AF%D۹%۸۸%D۸%A۷%D۸%AC_%D۸%A۷%D۹%۸۵_%DA%A۹%D۹%۸۴%D۸%AB%D۹%۸۸%D۹%۸۵_%D۸%A۸%D۸%A۷_%D۸%B۹%D۹%۸۵%D۸%B۱_%D۸%A۸%D۹%۸۶_%D۸%AE%D۸%B۷%D۸%A۷%D۸%A۸ ازدواج ام کلثوم با عمر بن خطاب، ویکی شیعه]، بازیابی: ۲۳ فروردین ۱۳۹۴</ref>
@@ سطر ۳۷: / سطر ۳۷: @@
 [[محمد بن ابی عمیر]] از هشام بن سالم از [[امام صادق]] علیه السلام نقل می کند که فرمود: «هنگامی که عمر [از اُم کلثوم] نزد علی علیه السلام خواستگاری نمود، حضرت در پاسخ او فرمودند: او کم سنّ و سال است. عمر با [[عباس بن عبدالمطلب|عباس]] ـ عموی علی علیه السلام ـ ملاقات کرد و گفت: آیا در من عیبی هست؟» عباس گفت: چه شده؟ عمر گفت: به خواستگاری دختر برادرزاده‌ات رفتم؛ ولی او پاسخ منفی به من داد. به خداوند سوگند! [[چاه زمزم]] را پُر می کنم و هیچ نشانه بزرگی و کرامت برای شما نیست، مگر آنکه آن را از بین خواهم برد و هر آینه دو شاهد برای او اقامه کرده، به اتّهام سرقت دست راست او را قطع خواهم نمود. پس عباس نزد علی علیه السلام آمد و او را [از تهدیدهای عمر] آگاه ساخت و از ایشان درخواست نمود تا امر [این ازدواج] را به او واگذار نماید. علی علیه السلام نیز مسئله ازدواج ام کلثوم را به عموی خود عباس سپرد.»<ref>کلینی، کافی، ۱۳۶۳ش، ج۵، ص۳۴۶</ref>
-براساس این روایات برخی معتقدند این ازدواج صورت گرفته است، ولی از روی اختیار و رغبت امام(ع) نبود، بلکه پس از تکرار درخواست و زورگویی که نزدیک بود به درگیری و مرافعه بیانجامد صورت گرفت. به عنوان نمونه [[سید مرتضی]] چنین نظری دارد.<ref> رسائل سید مرتضی، ج۳، ص۱۴۹، نقل از [http://fa.wikishia.net/view/%D۸%A۷%D۸%B۲%D۸%AF%D۹%۸۸%D۸%A۷%D۸%AC_%D۸%A۷%D۹%۸۵_%DA%A۹%D۹%۸۴%D۸%AB%D۹%۸۸%D۹%۸۵_%D۸%A۸%D۸%A۷_%D۸%B۹%D۹%۸۵%D۸%B۱_%D۸%A۸%D۹%۸۶_%D۸%AE%D۸%B۷%D۸%A۷%D۸%A۸ ازدواج ام کلثوم با عمر بن خطاب، ویکی شیعه] </ref>
+براساس این روایات برخی معتقدند این ازدواج صورت گرفته است، ولی از روی اختیار و رغبت امام علیه السلام نبود، بلکه پس از تکرار درخواست و زورگویی که نزدیک بود به درگیری و مرافعه بیانجامد صورت گرفت. به عنوان نمونه [[سید مرتضی]] چنین نظری دارد.<ref> رسائل سید مرتضی، ج۳، ص۱۴۹، نقل از [http://fa.wikishia.net/view/%D۸%A۷%D۸%B۲%D۸%AF%D۹%۸۸%D۸%A۷%D۸%AC_%D۸%A۷%D۹%۸۵_%DA%A۹%D۹%۸۴%D۸%AB%D۹%۸۸%D۹%۸۵_%D۸%A۸%D۸%A۷_%D۸%B۹%D۹%۸۵%D۸%B۱_%D۸%A۸%D۹%۸۶_%D۸%AE%D۸%B۷%D۸%A۷%D۸%A۸ ازدواج ام کلثوم با عمر بن خطاب، ویکی شیعه] </ref>
 '''۳. همسر عمر، امّ‌کلثوم دختر ابوبکر بوده است:'''
-عده‌اى از دانشمندان شیعه و سنى با پذیرش اصل ازدواج، نکته دیگرى را مطرح کرده‌اند که امّ‌کلثوم همسر عمر، دختر امیرمؤمنان علیه السلام نبود؛‌ بلکه دختر [[ابوبکر]] بوده است؛ از جمله یحیى بن شرف نووى، مهمترین شارح [[صحیح مسلم]] در کتاب [[تهذیب الأسماء و اللغات (کتاب)|تهذیب الأسماء]] این مطلب را نقل کرده و [[سید شهاب الدین مرعشی نجفی|آیت الله مرعشى نجفى]] از عالمان شیعه در شرح [[احقاق الحق (کتاب)|احقاق الحق]] به این مطلب تصریح کرده‌اند.<ref> [http://www.valiasr-aj.com/fa/page.php?bank=maghalat&id=۸۳ بررسی شبهه ازدواج ام کلثوم با عمر، سایت ولیعصر]، بازیابی:۲۳ فروردین ۱۳۹۴ </ref> ایشان این ازدواج را انکار کرده و آن را از اشتباهات تاریخی شمرده است. به گفته مرحوم مرعشی نجفی: «از جمله اشتباهات بزرگ تاریخی، وقوع ازدواج بین مخدره مکرمه حضرت ام کلثوم بنت علی و فاطمه(علیهما السلام) با عمر بن خطاب می باشد و حق در مسئله این است که ام کلثومی که با عمر ازدواج کرده دخترخوانده حضرت امیرالمومنین(ع) و دختر [[ابوبکر]] از [[اسماء بنت عمیس|اسماء بنت عمیس]] می باشد و چون در کودکی پدر خود را از دست داده بود، امیرالمومنین(ع) زوجه ابوبکر را تزویج فرموده و این بچه (مانند [[محمد بن ابی بکر]]) زیر نظر آن حضرت بزرگ شده و همه جا به او خطاب می کردند، بنت علی(ع). و شواهد متعددی بر نفی تزویج حضرت ام کلثوم بنت علی و فاطمه علیهما السلام با عمر موجود است، از جمله مسلم است بین مورخین ام کلثوم که زوجه عمر بوده، در زمان [[امام حسن علیه السلام|حضرت مجتبی]](ع) در [[مدینه]] با پسرش زید بن عمر از دنیا رفته و حضرت بر هر دو جنازه یک [[نماز میت]] خوانده اند و همین مدرکِ عده ای از فقها در اثبات جواز یک نماز بر دو میت می باشد. اما ام کلثومی که بنت علی و فاطمه (علیهما السلام) بوده، در [[کربلا]] حضور داشته و در شب یازدهم [[ماه محرم|محرم]] همراه با خواهرشان عقیله بنی هاشم [[حضرت زینب سلام الله علیها|زینب کبری]] (س) تا صبح، همدم اطفال در به در شده شهدا بودند.»<ref> جواد قربان پور، کتیبه ها تشنه نام تواند، ص۲۶ به نقل از مسائل جدید، ج۵ </ref>
+عده‌اى از دانشمندان شیعه و سنى با پذیرش اصل ازدواج، نکته دیگرى را مطرح کرده‌اند که امّ‌کلثوم همسر عمر، دختر امیرمؤمنان علیه السلام نبود؛‌ بلکه دختر [[ابوبکر]] بوده است؛ از جمله یحیى بن شرف نووى، مهمترین شارح [[صحیح مسلم]] در کتاب [[تهذیب الأسماء و اللغات (کتاب)|تهذیب الأسماء]] این مطلب را نقل کرده و [[سید شهاب الدین مرعشی نجفی|آیت الله مرعشى نجفى]] از عالمان شیعه در شرح [[احقاق الحق (کتاب)|احقاق الحق]] به این مطلب تصریح کرده‌اند.<ref> [http://www.valiasr-aj.com/fa/page.php?bank=maghalat&id=۸۳ بررسی شبهه ازدواج ام کلثوم با عمر، سایت ولیعصر]، بازیابی:۲۳ فروردین ۱۳۹۴ </ref> ایشان این ازدواج را انکار کرده و آن را از اشتباهات تاریخی شمرده است. به گفته مرحوم مرعشی نجفی: «از جمله اشتباهات بزرگ تاریخی، وقوع ازدواج بین مخدره مکرمه حضرت ام کلثوم بنت علی و فاطمه(علیهما السلام) با عمر بن خطاب می باشد و حق در مسئله این است که ام کلثومی که با عمر ازدواج کرده دخترخوانده حضرت امیرالمومنین علیه السلام و دختر [[ابوبکر]] از [[اسماء بنت عمیس|اسماء بنت عمیس]] می باشد و چون در کودکی پدر خود را از دست داده بود، امیرالمومنین علیه السلام زوجه ابوبکر را تزویج فرموده و این بچه (مانند [[محمد بن ابی بکر]]) زیر نظر آن حضرت بزرگ شده و همه جا به او خطاب می کردند، بنت علی. و شواهد متعددی بر نفی تزویج حضرت ام کلثوم بنت علی و فاطمه علیهما السلام با عمر موجود است، از جمله مسلم است بین مورخین ام کلثوم که زوجه عمر بوده، در زمان [[امام حسن علیه السلام|حضرت مجتبی]] علیه السلام در [[مدینه]] با پسرش زید بن عمر از دنیا رفته و حضرت بر هر دو جنازه یک [[نماز میت]] خوانده اند و همین مدرکِ عده ای از فقها در اثبات جواز یک نماز بر دو میت می باشد. اما ام کلثومی که بنت علی و فاطمه (علیهما السلام) بوده، در [[کربلا]] حضور داشته و در شب یازدهم [[ماه محرم|محرم]] همراه با خواهرشان عقیله بنی هاشم [[حضرت زینب سلام الله علیها|زینب کبری]] (س) تا صبح، همدم اطفال در به در شده شهدا بودند.»<ref> جواد قربان پور، کتیبه ها تشنه نام تواند، ص۲۶ به نقل از مسائل جدید، ج۵ </ref>
 توجه به اینکه قاعدتا وجود ام کلثوم همسر خلیفه دوم که فرزندی هم داشت در بین اهل بیت علیهم السلام، می باید بسیار پر رنگ در نقل واقعه کربلا و اسارت [[کوفه]] و [[شام]] منعکس می شد و اصولاً برای او حرمتی قائل می‌شدند، نشان می دهد که ام کلثوم فرزند حضرت علی علیه السلام و فاطمه سلام الله علیها همسر عمر نبوده است.<ref> تاریخ تحلیلی و سیاسی اسلام، علی اکبر حسنی، دفتر نشر فرهنگ اسلامی، چاپ اوّل، ۱۳۷۹ ش، ج ۲، ص ۵۹. </ref>

@@ سطر ۵: / سطر ۵: @@
 بعضی علمای [[شیعه]] و [[اهل سنت|سنی]]، مانند [[شیخ مفید|شیخ مفید]] در [[الارشاد فی معرفة حجج الله علی العباد (کتاب)|الارشاد]]، [[ابن عبدالبر]] در [[الاستیعاب فی معرفة الاصحاب (کتاب)|الاستیعاب]] و [[عزالدین ابن اثیر|ابن اثیر]] در [[اسد الغابه فی معرفة الصحابه (کتاب)|اسدالغابه]]، امّ کلثوم را به همراه [[امام حسن علیه السلام|حسن]]، [[امام حسین علیه السلام|حسین]] و [[حضرت زینب سلام الله علیها|زینب]] (علیهم السلام)، از فرزندان [[حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها|حضرت فاطمه]] و [[امام علی علیه السلام|حضرت علی]] (علیهما السلام) دانسته اند.<ref> (الاستیعاب، ج ۴، ص ۱۸۹۳، شماره ۴۰۵۷ (شرح حال حضرت فاطمه زهرا (علیها السلام)) ؛ ج ۴، ص ۱۹۵۴، شماره ۴۲۰۴ (شرح حال ام کلثوم)، نقل از سیدمحمدمهدی حسین پور ،ازدواج ام کلثوم (۱)، نشریه الکترونیکی پرسمان، شماره ۱۲۸</ref> در برخی منابع، تاریخ ولادت ام کلثوم را سال ۶ قمری ذکر شده است.<ref>ذهبی، سیر اعلام النبلاء، بیروت، مؤسسه الرساله، ۱۴۱۳ق، ج۳، ص۵۰۰؛ دخیل، اعلام النساء، بیروت، دارالاسلامیة، ۱۴۱۲ق، ص۲۳۸.</ref>
-اول باری که نام ام کلثوم در روایات تاریخی ذکر شده است، مربوط به زمانی است که [[حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها|حضرت فاطمه]] سلام الله علیها مادر بزرگوارش در سن جوانی به [[شهادت حضرت فاطمه علیهاالسلام|شهادت]] رسید. در روایتی آمده است که پس از شهادت حضرت زهرا(س)، [[امام علی علیه السلام|امام علی]] علیه السلام فرزندان فاطمه علیهاالسلام را صدا زد و فرمود: {{متن حدیث|«یا ام کلثوم یا زینب یا سکینه یا [[فضه خدمتکار حضرت زهرا|فضه]] هلموا تزودوا من امکم»}}<ref> [http://www.nasimemotahar.com/ftopict-۱۳۹۵.html غربت تاریخی ام کلثوم ، سایت نسیم مطهر] </ref>؛ ای ام کلثوم! ای زینب، ای سکینه و ای فضه برای آخرین بار به دیدار مادرتان بشتابید.<br>
+اول باری که نام ام کلثوم در روایات تاریخی ذکر شده است، مربوط به زمانی است که [[حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها|حضرت فاطمه]] سلام الله علیها مادر بزرگوارش در سن جوانی به [[شهادت حضرت فاطمه علیهاالسلام|شهادت]] رسید. در روایتی آمده است که پس از شهادت حضرت زهرا علیهاالسلام، [[امام علی علیه السلام|امام علی]] علیه السلام فرزندان فاطمه علیهاالسلام را صدا زد و فرمود: {{متن حدیث|«یا ام کلثوم یا زینب یا سکینه یا [[فضه خدمتکار حضرت زهرا|فضه]] هلموا تزودوا من امکم»}}<ref> [http://www.nasimemotahar.com/ftopict-۱۳۹۵.html غربت تاریخی ام کلثوم ، سایت نسیم مطهر] </ref>؛ ای ام کلثوم! ای زینب، ای سکینه و ای فضه برای آخرین بار به دیدار مادرتان بشتابید.<br>
 ام کلثوم در [[واقعه عاشورا]] حضور داشته و از اسرای [[کربلا]] بوده است. در جریان اسارت [[اسرای اهل بیت علیهم السلام|اسرای اهل بیت]] پس از شهادت [[امام حسین]] علیه السلام، هنگامی که کوفیان برای اطفال غذا آوردند، ام کلثوم فریاد زد و گفت:‌ ای اهل [[کوفه]]، [[صدقه]] بر ما ([[اهل بیت|اهل بیت پیامبر]]) [[حرام]] است.<ref>مجلسی، بحارالانوار، ۱۴۰۳ق، ج۴۵، ص۱۱۴.</ref> همچنین روایت شده است که به هنگام ورود کاروان اسرا به [[شام]]، ام کلثوم از [[شمر]] خواست که سرهای شهدا را از میان اسیران به سمتی ببرد که همه نگاه‌ها به آن طرف برود و نظاره به سوی زنان اهل بیت کمتر شود.<ref>ابن طاووس، لهوف، ص۱۷۴.</ref><ref>ام کلثوم دختر امام علی، ویکی شیعه</ref>

@@ سطر ۵: / سطر ۵: @@
 بعضی علمای [[شیعه]] و [[اهل سنت|سنی]]، مانند [[شیخ مفید|شیخ مفید]] در [[الارشاد فی معرفة حجج الله علی العباد (کتاب)|الارشاد]]، [[ابن عبدالبر]] در [[الاستیعاب فی معرفة الاصحاب (کتاب)|الاستیعاب]] و [[عزالدین ابن اثیر|ابن اثیر]] در [[اسد الغابه فی معرفة الصحابه (کتاب)|اسدالغابه]]، امّ کلثوم را به همراه [[امام حسن علیه السلام|حسن]]، [[امام حسین علیه السلام|حسین]] و [[حضرت زینب سلام الله علیها|زینب]] (علیهم السلام)، از فرزندان [[حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها|حضرت فاطمه]] و [[امام علی علیه السلام|حضرت علی]] (علیهما السلام) دانسته اند.<ref> (الاستیعاب، ج ۴، ص ۱۸۹۳، شماره ۴۰۵۷ (شرح حال حضرت فاطمه زهرا (علیها السلام)) ؛ ج ۴، ص ۱۹۵۴، شماره ۴۲۰۴ (شرح حال ام کلثوم)، نقل از سیدمحمدمهدی حسین پور ،ازدواج ام کلثوم (۱)، نشریه الکترونیکی پرسمان، شماره ۱۲۸</ref> در برخی منابع، تاریخ ولادت ام کلثوم را سال ۶ قمری ذکر شده است.<ref>ذهبی، سیر اعلام النبلاء، بیروت، مؤسسه الرساله، ۱۴۱۳ق، ج۳، ص۵۰۰؛ دخیل، اعلام النساء، بیروت، دارالاسلامیة، ۱۴۱۲ق، ص۲۳۸.</ref>
-اول باری که نام ام کلثوم در روایات تاریخی ذکر شده است، مربوط به زمانی است که [[حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها|حضرت فاطمه]] (س) مادر بزرگوارش در سن جوانی به [[شهادت حضرت فاطمه علیهاالسلام|شهادت]] رسید. در روایتی آمده است که پس از شهادت حضرت زهرا(س)، [[امام علی علیه السلام|امام علی]](ع) فرزندان فاطمه (س) را صدا زد و فرمود: یا ام کلثوم یا زینب یا سکینه یا [[فضه خدمتکار حضرت زهرا|فضه]] هلموا تزودوا من امکم: ای ام کلثوم! ای زینب، ای سکینه و ای فضه برای آخرین بار به دیدار مادرتان بشتابید.<ref> [http://www.nasimemotahar.com/ftopict-۱۳۹۵.html غربت تاریخی ام کلثوم ، سایت نسیم مطهر] </ref> هنگامی که حضرت زهرا علیها السلام، دار فانی را وداع گفت، ام کلثوم که پنج سال بیش نداشت، برقعی به صورت انداخت و چادری بلند بر سر کرد و با آه و ناله گفت: «یا ابتاه یا رسول الله الان حقا فقدناک فقدا لا لقاء بعده ابدا؛ ای پدرجان ای رسول خدا الان به حقیقت تو را از دست دادیم از دست دادنی که لقائی بعد از آن نیست.»<ref>روضة الواعظین، ج‏۱، ص۱۵۲</ref>
+اول باری که نام ام کلثوم در روایات تاریخی ذکر شده است، مربوط به زمانی است که [[حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها|حضرت فاطمه]] سلام الله علیها مادر بزرگوارش در سن جوانی به [[شهادت حضرت فاطمه علیهاالسلام|شهادت]] رسید. در روایتی آمده است که پس از شهادت حضرت زهرا(س)، [[امام علی علیه السلام|امام علی]] علیه السلام فرزندان فاطمه علیهاالسلام را صدا زد و فرمود: {{متن حدیث|«یا ام کلثوم یا زینب یا سکینه یا [[فضه خدمتکار حضرت زهرا|فضه]] هلموا تزودوا من امکم»}}<ref> [http://www.nasimemotahar.com/ftopict-۱۳۹۵.html غربت تاریخی ام کلثوم ، سایت نسیم مطهر] </ref>؛ ای ام کلثوم! ای زینب، ای سکینه و ای فضه برای آخرین بار به دیدار مادرتان بشتابید.<br>
 ام کلثوم در [[واقعه عاشورا]] حضور داشته و از اسرای [[کربلا]] بوده است. در جریان اسارت [[اسرای اهل بیت علیهم السلام|اسرای اهل بیت]] پس از شهادت [[امام حسین]] علیه السلام، هنگامی که کوفیان برای اطفال غذا آوردند، ام کلثوم فریاد زد و گفت:‌ ای اهل [[کوفه]]، [[صدقه]] بر ما ([[اهل بیت|اهل بیت پیامبر]]) [[حرام]] است.<ref>مجلسی، بحارالانوار، ۱۴۰۳ق، ج۴۵، ص۱۱۴.</ref> همچنین روایت شده است که به هنگام ورود کاروان اسرا به [[شام]]، ام کلثوم از [[شمر]] خواست که سرهای شهدا را از میان اسیران به سمتی ببرد که همه نگاه‌ها به آن طرف برود و نظاره به سوی زنان اهل بیت کمتر شود.<ref>ابن طاووس، لهوف، ص۱۷۴.</ref><ref>ام کلثوم دختر امام علی، ویکی شیعه</ref>

@@ سطر ۸۳: / سطر ۸۳: @@
 [[Category:زنان نمونه قرن اول]]
 [[Category:زنان راوی حدیث]]
 [[Category:وابستگان امام علی علیه السلام]]

@@ سطر ۵۰: / سطر ۵۰: @@
 توجه به اینکه قاعدتا وجود ام کلثوم همسر خلیفه دوم که فرزندی هم داشت در بین اهل بیت علیهم السلام می باید بسیار پر رنگ در نقل واقعه کربلا و اسارت کوفه و شام منعکس می شد و اصولاً برای او حرمتی قائل می‌شدند. نشان می دهد که ام کلثوم فرزند حضرت علی علیه السلام و فاطمه سلام الله علیها همسر عمر نبوده است.<ref> تاریخ تحلیلی و سیاسی اسلام، علی اکبر حسنی، دفتر نشر فرهنگ اسلامی، چاپ اوّل، ۱۳۷۹ ش، ج ۲، ص ۵۹. </ref>
-=== ام کلثوم در واقعه کربلا ===
+== ام کلثوم در واقعه کربلا ==
 # ابن طاووس می‌گوید: چون [[امام حسین(ع)|حسین]](ع) وداع کرد، ام کلثوم ندا سرداد و گفت: یا ابا عبدالله! وای بر ما بعد از مصیبت از دست دادن شما. امام(ع) هم ام کلثوم، [[حضرت زینب(س)|زینب]] (س) و [[رباب دختر امرؤ القیس|رباب]] را تسلی داد.<ref>ابن طاووس، لهوف، ص۸۲.</ref>
 # در جریان اسارت، هنگامی که کوفیان برای اطفال غذا آوردند ام کلثوم فریاد زد و گفت:‌ ای اهل [[کوفه]] [[صدقه]] بر ما ([[اهل بیت|اهلبیت]] پیامبر) حرام است.<ref>مجلسی، بحارالانوار، ۱۴۰۳ق، ج۴۵، ص۱۱۴.</ref>

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
 {{خوب}}
-ام کلثوم(متوفی قرن 1 ه) یکی از فرزندان [[علی بن ابی طالب علیه السلام]] است. ابن عبدالبر در استيعاب، ابن اثير در اسدالغابه و شيخ مفيد در ارشاد، امّ كلثوم را به همراه حسن، حسين و زينب (عليهم السلام) از فرزندان فاطمه و علي (عليهما السلام) دانسته اند. <ref> (الاستيعاب، ج 4، ص 1893، شماره 4057 (شرح حال حضرت فاطمه زهرا (عليها السلام)) ؛ ج 4، ص 1954، شماره 4204 (شرح حال ام كلثوم)، نقل از سيدمحمدمهدي حسين پور ،ازدواج ام کلثوم (1)، نشریه الکترونیکی پرسمان، شماره 128  </ref>
+'''ام کلثوم''' یکی از فرزندان [[علی بن ابی طالب علیه السلام]] و حضرت فاطمه سلام الله علیها است. در منابع [[شیعه]] و [[اهل سنت]] گزارشاتی مبنی بر ازدواج او با [[عمر بن خطاب]] وجود دارد اما عده ای از محققین شیعه روایات در این مورد را ضعیف دانسته اند و برخی نیز مستند به برخی روایات شیعه این ازدواج را از سر اجبار و ارعاب دانسته اند. عده‌اى از دانشمندان شيعه و سنى نیز امّ‌كلثوم همسر عمر، را دختر [[ابوبكر]] دانسته اند.
 ==ام کلثوم در جریان شهادت حضرت زهرا (س)==
-اول باري که نام آن حضرت در روايات تاريخي ذکر شده است، مربوط به زماني است که حضرت فاطمه (س) مادر بزرگوار ام کلثوم در سن جواني به شهادت رسید. در روايتي آمده است که پس از شهادت حضرت زهرا(س)، حضرت علي(ع) فرزندان فاطمه (س) را صدا زد و فرمود: يا ام کلثوم يا زينب يا سکينه يا فضه هلموا تزودوا من امکم: اي ام کلثوم! اي زينب، اي سکينه و اي فضه براي آخرين بار به ديدار مادرتان بشتابيد. <ref> [http://www.nasimemotahar.com/ftopict-1395.html غربت تاريخي ام کلثوم ، سایت نسیم مطهر] </ref> هنگامی که حضرت زهرا علیها السلام، دار فانی را وداع گفت، ام کلثوم که پنج سال بیش نداشت برقعی به صورت انداخت و چادری بلند بر سر کرد و با آه و ناله گفت: «یا ابتاه یا رسول الله الان حقا فقدناک فقدا لا لقاء بعده ابدا؛ ای پدرجان ای رسول خدا الان به حقیقت تو را از دست دادیم از دست دادنی که لقائی بعد از آن نیست.» <ref> احمد صادقى اردستانی، زنان دانشمند و راوى حديث </ref>
 ==مسئله ازدواج ام کلثوم با عمر==
@@ سطر ۴۳: / سطر ۴۹: @@
 توجه به اینکه قاعدتا وجود ام کلثوم همسر خلیفه دوم که فرزندی هم داشت در بین اهل بیت علیهم السلام می باید بسیار پر رنگ در نقل واقعه کربلا و اسارت کوفه و شام منعکس می شد و اصولاً برای او حرمتی قائل می‌شدند. نشان می دهد که ام کلثوم فرزند حضرت علی علیه السلام و فاطمه سلام الله علیها همسر عمر نبوده است.<ref> تاریخ تحلیلی و سیاسی اسلام، علی اکبر حسنی، دفتر نشر فرهنگ اسلامی، چاپ اوّل، ۱۳۷۹ ش، ج ۲، ص ۵۹. </ref>
 == مقام و مرتبه ام کلثوم ==

@@ سطر ۴۰: / سطر ۴۰: @@
 عده‌اى از دانشمندان شيعه و سنى با پذيرش اصل ازدواج، نكته ديگرى را مطرح كرده‌اند كه امّ‌كلثوم همسر عمر، دختر امير مؤمنان عليه السلام نبود؛‌ بلكه دختر ابوبكر بوده است؛ از جمله يحيى بن شرف نووى، مهمترين شارح صحيح مسلم در كتاب تهذيب الأسماء اين مطلب را نقل كرده و آيت الله مرعشى نجفى از عالمان شيعه در شرح احقاق الحق به اين مطلب تصريح كرده‌اند.<ref> [http://www.valiasr-aj.com/fa/page.php?bank=maghalat&id=83 بررسي شبهه ازدواج ام کلثوم با عمر، سایت ولیعصر]، بازیابی:23 فروردین 1394 </ref>
-يکي از آخرين اظهارنظرها در اين باره نظري است که چندين سال پيش از سوي آيت ا... سيدشهاب الدين مرعشي نجفي (ره) ابراز شده است. ايشان اين ازدواج را انکار کرده و آن را از اشتباهات تاريخي شمرده است. به گفته مرحوم مرعشي نجفي: از جمله اشتباهات بزرگ تاريخي، وقوع ازدواج بين مخدره مکرمه حضرت ام کلثوم(س) بنت علي و فاطمه(عليهما السلام) با عمربن خطاب مي باشد و حق در مسئله اين است که: ام کلثومي که با عمر ازدواج کرده دخترخوانده حضرت اميرالمومنين(ع) و دختر ابوبکر از اسماء بنت عميس مي باشد و چون در کودکي پدر خود را از دست داده بود، اميرالمومنين(ع) زوجه ابوبکر را تزويج فرموده و اين بچه زير نظر آن حضرت بزرگ شده و همه جا به او خطاب مي کردند، بنت علي(ع). و شواهد متعددی بر نفی تزویج حضرت ام کلثوم بنت علی و فاطمه علیهم السلام با عمر موجود است از جمله مسلم است بين مورخين ام کلثوم که زوجه عمر بوده، در زمان حضرت مجتبي(ع) در مدينه با پسرش زيدبن عمر از دنيا رفته و حضرت بر هر دو جنازه يک نماز ميت خوانده اند و همين مدرک عده اي از فقها در اثبات جواز يک نماز بر دو ميت مي باشد. اما ام کلثومي که بنت علي و فاطمه (عليهما السلام) بوده، در کربلا حضور داشته و در شب يازدهم محرم همراه با خواهرشان عقيله بني هاشم حضرت علي المخدره زينب کبري (س) تا صبح همدم اطفال در به در شده شهدا بودند. <ref> جواد قربان پور، کتیبه ها تشنه نام تواند، ص26 به نقل از مسائل جدید، ج5 </ref>
+يکي از آخرين اظهارنظرها در اين باره نظري است که چندين سال پيش از سوي آيت ا... سيدشهاب الدين مرعشي نجفي (ره) ابراز شده است. ايشان اين ازدواج را انکار کرده و آن را از اشتباهات تاريخي شمرده است. به گفته مرحوم مرعشي نجفي: از جمله اشتباهات بزرگ تاريخي، وقوع ازدواج بين مخدره مکرمه حضرت ام کلثوم(س) بنت علي و فاطمه(عليهما السلام) با عمربن خطاب مي باشد و حق در مسئله اين است که: ام کلثومي که با عمر ازدواج کرده دخترخوانده حضرت اميرالمومنين(ع) و دختر ابوبکر از اسماء بنت عميس مي باشد و چون در کودکي پدر خود را از دست داده بود، اميرالمومنين(ع) زوجه ابوبکر را تزويج فرموده و اين بچه زير نظر آن حضرت بزرگ شده و همه جا به او خطاب مي کردند، بنت علي(ع). و شواهد متعددی بر نفی تزویج حضرت ام کلثوم بنت علی و فاطمه علیهم السلام با عمر موجود است از جمله مسلم است بين مورخين ام کلثوم که زوجه عمر بوده، در زمان حضرت مجتبي(ع) در مدينه با پسرش زيدبن عمر از دنيا رفته و حضرت بر هر دو جنازه يک نماز ميت خوانده اند و همين مدرک عده اي از فقها در اثبات جواز يک نماز بر دو ميت مي باشد. اما ام کلثومي که بنت علي و فاطمه (عليهما السلام) بوده، در کربلا حضور داشته و در شب يازدهم محرم همراه با خواهرشان عقيله بني هاشم زينب کبري (س) تا صبح همدم اطفال در به در شده شهدا بودند. <ref> جواد قربان پور، کتیبه ها تشنه نام تواند، ص26 به نقل از مسائل جدید، ج5 </ref>
-توجه به اینکه قاعدتا وجود ام کلثوم همسر خلیفه دوم که فرزندی هم داشت در بین اهل بیت علیهم السلام می باید بسیار پر رنگ در نقل واقعه کربلا و اسارت کوفه و شام منعکس می شد و اصولاً برای او حرمتی قائل می‌شدند. نشان می دهد که ام کلثوم فرزند حضرت علی علیه السلام و فاطمه سلام الله علیها همسر عمر نبوده است. <ref> تاریخ تحلیلی و سیاسی اسلام، دکتر علی اکبر حسنی، دفتر نشر فرهنگ اسلامی، چاپ اوّل، ۱۳۷۹ ش، ج ۲، ص ۵۹. </ref>
+توجه به اینکه قاعدتا وجود ام کلثوم همسر خلیفه دوم که فرزندی هم داشت در بین اهل بیت علیهم السلام می باید بسیار پر رنگ در نقل واقعه کربلا و اسارت کوفه و شام منعکس می شد و اصولاً برای او حرمتی قائل می‌شدند. نشان می دهد که ام کلثوم فرزند حضرت علی علیه السلام و فاطمه سلام الله علیها همسر عمر نبوده است.<ref> تاریخ تحلیلی و سیاسی اسلام، علی اکبر حسنی، دفتر نشر فرهنگ اسلامی، چاپ اوّل، ۱۳۷۹ ش، ج ۲، ص ۵۹. </ref>
 == مقام و مرتبه ام کلثوم ==
@@ سطر ۵۲: / سطر ۵۲: @@
 ==پانویس==
 {{پانویس}}
 {{سنجش کیفی
 |سنجش=شده
@@ سطر ۶۶: / سطر ۶۹: @@
 }}
 [[رده: مقاله های مهم]]
 [[Category:زنان نمونه قرن اول]]
 [[Category:زنان راوی حدیث]]
 [[Category:وابستگان امام علی علیه السلام]]

@@ سطر ۳: / سطر ۳: @@
 ==ام کلثوم در جریان شهادت حضرت زهرا (س)==
-اول باري که نام آن حضرت در روايات تاريخي ذکر شده است، مربوط به زماني است که حضرت فاطمه (س) مادر بزرگوار ام کلثوم در سن جواني به شهادت رسید. در روايتي آمده است که پس از شهادت حضرت زهرا(س)، حضرت علي(ع) فرزندان فاطمه (س) را صدا زد و فرمود: يا ام کلثوم يا زينب يا سکينه يا فضه هلموا تزودوا من امکم: اي ام کلثوم! اي زينب، اي سکينه و اي فضه براي آخرين بار به ديدار مادرتان بشتابيد. <ref> [http://www.nasimemotahar.com/ftopict-1395.html غربت تاريخي ام کلثوم ، سایت نسیم مطهر] </ref> هنگامی که حضرت زهرا علیها السلام، دار فانی را وداع گفت، ام کلثوم که پنج سال بیش نداشت برقعی به صورت انداخت و چادری بلند بر سر کرد و با آه و ناله گفت: «یا ابتاه یا رسول الله الان حقا فقدناک فقدا لا لقاء بعده ابدا.» <ref> احمد صادقى اردستانی، زنان دانشمند و راوى حديث </ref>
+اول باري که نام آن حضرت در روايات تاريخي ذکر شده است، مربوط به زماني است که حضرت فاطمه (س) مادر بزرگوار ام کلثوم در سن جواني به شهادت رسید. در روايتي آمده است که پس از شهادت حضرت زهرا(س)، حضرت علي(ع) فرزندان فاطمه (س) را صدا زد و فرمود: يا ام کلثوم يا زينب يا سکينه يا فضه هلموا تزودوا من امکم: اي ام کلثوم! اي زينب، اي سکينه و اي فضه براي آخرين بار به ديدار مادرتان بشتابيد. <ref> [http://www.nasimemotahar.com/ftopict-1395.html غربت تاريخي ام کلثوم ، سایت نسیم مطهر] </ref> هنگامی که حضرت زهرا علیها السلام، دار فانی را وداع گفت، ام کلثوم که پنج سال بیش نداشت برقعی به صورت انداخت و چادری بلند بر سر کرد و با آه و ناله گفت: «یا ابتاه یا رسول الله الان حقا فقدناک فقدا لا لقاء بعده ابدا؛ ای پدرجان ای رسول خدا الان به حقیقت تو را از دست دادیم از دست دادنی که لقائی بعد از آن نیست.» <ref> احمد صادقى اردستانی، زنان دانشمند و راوى حديث </ref>
 ==مسئله ازدواج ام کلثوم با عمر==
@@ سطر ۳۰: / سطر ۳۰: @@
 در منابع حدیثی شیعه روایاتی وجود دارد که نشانگر وقوع این ازدواج از روی تهدید و ارعاب می باشد. در ذیل به نمونه ای اشاره می شود:
-محمد بن ابی عمیر از هشام بن سالم از امام صادق علیه السلام نقل می کند که فرمود: «هنگامی که عمر [از اُم کلثوم [نزد علی علیه السلام خواستگاری نمود، حضرت در پاسخ او فرمودند: او کم سنّ و سال است. عمر با عباس ـ عموی علی علیه السلام ـ ملاقات کرد و گفت: آیا در من عیبی هست؟»
+محمد بن ابی عمیر از هشام بن سالم از امام صادق علیه السلام نقل می کند که فرمود: «هنگامی که عمر [از اُم کلثوم] نزد علی علیه السلام خواستگاری نمود، حضرت در پاسخ او فرمودند: او کم سنّ و سال است. عمر با عباس ـ عموی علی علیه السلام ـ ملاقات کرد و گفت: آیا در من عیبی هست؟»
-عباس گفت: چه شده؟ عمر گفت: به خواستگاری دختر برادرزاده ات رفتم؛ [ولی او پاسخ منفی به من داد و [من را ردّ نمود. به خداوند سوگند! چاه زمزم را پُر می کنم و هیچ نشانه بزرگی و کرامت برای شما نیست، مگر آنکه آن را از بین خواهم برد و هر آینه دو شاهد برای او اقامه کرده، به اتّهام سرقت دست راست او را قطع خواهم نمود. پس عباس نزد علی علیه السلام آمد و او را [از تهدیدهای عمر] آگاه ساخت و از ایشان درخواست نمود تا امر [این ازدواج[ را به او واگذار نماید. علی علیه السلام نیز مسئله ازدواج ام کلثوم را به عموی خود عباس سپرد.» <ref> مصطفی عزیزی علویجه، ازدواج امّ کلثوم با عمر در هاله ای از ابهام، مبلغان، بهمن 1386، شماره 100، ص 53 در دسترس در [http://www.hawzah.net/fa/Magazine/View/2689/6596/76943/ سایت حوزه]، بازیابی : 23 فروردین 1394 </ref>
+عباس گفت: چه شده؟ عمر گفت: به خواستگاری دختر برادرزاده‌ات رفتم؛ ولی او پاسخ منفی به من داد. به خداوند سوگند! چاه زمزم را پُر می کنم و هیچ نشانه بزرگی و کرامت برای شما نیست، مگر آنکه آن را از بین خواهم برد و هر آینه دو شاهد برای او اقامه کرده، به اتّهام سرقت دست راست او را قطع خواهم نمود. پس عباس نزد علی علیه السلام آمد و او را [از تهدیدهای عمر] آگاه ساخت و از ایشان درخواست نمود تا امر [این ازدواج] را به او واگذار نماید. علی علیه السلام نیز مسئله ازدواج ام کلثوم را به عموی خود عباس سپرد.»<ref>کلینی، کافی، ۱۳۶۳ش، ج۵، ص۳۴۶</ref>
 براساس این روایات برخی معتقدند این ازدواج صورت گرفته است ولی از روی اختیار و رغبت امام(ع) نبود، بلکه پس از تکرار درخواست و زورگویی که نزدیک بود به درگیری و مرافعه بیانجامد صورت گرفت. به عنوان نمونه سید مرتضی چنین نظری دارد. <ref> رسائل سید مرتضی، ج۳، ص۱۴۹، نقل از [http://fa.wikishia.net/view/%D8%A7%D8%B2%D8%AF%D9%88%D8%A7%D8%AC_%D8%A7%D9%85_%DA%A9%D9%84%D8%AB%D9%88%D9%85_%D8%A8%D8%A7_%D8%B9%D9%85%D8%B1_%D8%A8%D9%86_%D8%AE%D8%B7%D8%A7%D8%A8 ازدواج ام کلثوم با عمر بن خطاب، ویکی شیعه] </ref>