املاء (سنت الهی) - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

Mohammadi در ‏۱۸ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۳۳

2025-10-18T11:33:52Z

Mohammadi: /* سنت الهی املاء */

2025-10-18T11:19:46Z

‏سنت الهی املاء

Zamani: Zamani صفحهٔ املاء را به املاء (سنت الهی) منتقل کرد

2025-09-30T08:24:24Z

Zamani صفحهٔ املاء را به املاء (سنت الهی) منتقل کرد

Zamani در ‏۳۰ سپتامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۲۳

2025-09-30T08:23:21Z

Zamani: افزودن الگوی قرآن

2025-03-18T12:35:27Z

افزودن الگوی قرآن

مهدی موسوی در ‏۳۰ مهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۴:۱۷

2024-05-30T14:17:08Z

مهدی موسوی در ‏۳۰ مهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۱:۰۸

2024-05-30T11:08:59Z

Aghajani در ‏۱۰ نوامبر ۲۰۱۹، ساعت ۱۲:۰۴

2019-11-10T12:04:59Z

سید مهدی خدایی: 6پروژه: رتبه بندی، اولویت بندی ، سنجش کیفی

2019-09-30T16:32:34Z

6پروژه: رتبه بندی، اولویت بندی ، سنجش کیفی

سید مهدی خدایی در ‏۱ فوریهٔ ۲۰۱۶، ساعت ۱۲:۵۰

2016-02-01T12:50:49Z

@@ سطر ۹: / سطر ۹: @@
 ==سنت الهی املاء ==
-یکی از سنن الهی و یکی از مصادیق کیفرهای معنوی، کیفر «املاء و [[استدراج]]» است که در دنیا شامل حال مُترفین و گناهکاران شده و به ظاهر برای آنان نعمت تلقی می شود، اما در باطن و حقیقت، نوعی [[عذاب]] است. [[امام علی]] (علیه‌السّلام) می فرماید: {{متن حدیث|«کمْ مِنْ مُسْتَدْرَجٍ بِالْإِحْسَانِ إِلَیهِ، وَ مَغْرُورٍ بِالسَّتْرِ عَلَیهِ، وَ مَفْتُونٍ بِحُسْنِ الْقَوْلِ فِیهِ؛ وَ مَا ابْتَلَى اللَّهُ سُبْحَانَهُ أَحَداً بِمِثْلِ الْإِمْلَاءِ لَهُ»}}<ref>نهج البلاغه، حکمت ۲۶۰.</ref> ؛ چه بسیارند کسانى که به‌وسیله احسان الهى به آن‌ها، غافلگیر مى‌شوند و به سبب پرده‌پوشى خدا بر آن‌ها مغرور مى‌گردند و براثر تعریف و تمجید از آنان فریب مى‌خورند؛ و خداوند هیچ‌کس را به چیزى مانند مهلت دادن (و ادامه نعمت‌ها و ترک عقوبت) نیازموده است.
+یکی از سنن الهی و یکی از مصادیق کیفرهای معنوی، کیفر «املاء و [[استدراج]]» است که در دنیا شامل حال مُترفین و گناهکاران شده و به ظاهر برای آنان نعمت تلقی می شود، اما در باطن و حقیقت، نوعی [[عذاب]] است. [[امام علی]] (علیه‌السّلام) می فرماید: {{متن حدیث|«کمْ مِنْ مُسْتَدْرَجٍ بِالْإِحْسَانِ إِلَیهِ، وَ مَغْرُورٍ بِالسَّتْرِ عَلَیهِ، وَ مَفْتُونٍ بِحُسْنِ الْقَوْلِ فِیهِ؛ وَ مَا ابْتَلَى اللَّهُ سُبْحَانَهُ أَحَداً بِمِثْلِ الْإِمْلَاءِ لَهُ»}}<ref>[https://ahlolbait.com/content/18134/%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87-%D9%88-%D8%B4%D8%B1%D8%AD-%D8%AD%DA%A9%D9%85%D8%AA-260-%D9%86%D9%87%D8%AC-%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87-%D9%87%D8%B4%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%D8%A2%D8%B2%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D8%AE%D8%AF%D8%A7%D9%88%D9%86%D8%AF نهج البلاغه، حکمت ۲۶۰.]</ref> ؛ چه بسیارند کسانى که به‌وسیله احسان الهى به آن‌ها، غافلگیر مى‌شوند و به سبب پرده‌پوشى خدا بر آن‌ها مغرور مى‌گردند و براثر تعریف و تمجید از آنان فریب مى‌خورند؛ و خداوند هیچ‌کس را به چیزى مانند مهلت دادن (و ادامه نعمت‌ها و ترک عقوبت) نیازموده است.
 سنت الهى در برابر طغیان و عصیان [[بشر]] بر مهلت دادن و تعجیل در عقوبت نکردن است، زیرا اگر عجله در عقوبت کند همه نابود مى‌شوند و کسى باقى نمى‌ماند، چون غیر از [[معصوم]] کسى نیست که [[گناه]] نکند. خداى تعالى مى‌فرماید: {{متن قرآن|«{{آیه|16|61}}»}}<ref>[[آیه 61 سوره نحل|سوره نحل، آیه ۶۱.]]</ref>؛ اگر کیفر دهد خداى تعالى مردم را بخاطر ظلم و گناه آن‌ها هیچ جنبده‌اى دیگر نمى‌ماند.
@@ سطر ۲۳: / سطر ۲۳: @@
 کسانی که براثر [[قساوت قلب]]، زمینه روانی مساعدی برای پذیرش دعوت انبیا ندارند، و با وجود تمام شدن [[حجت]] بر ایشان، باز هم پیامبران را تکذیب می‌کنند، و باآنکه [[حق]] را می‌شناسند، در قبول آن استکبار می‌ورزند، شایستگی خود را برای دریافت هدایت الهی از دست می‌دهند؛ زیرا مدد الهی تا جایی ادامه می‌یابد که راهیابی به حق، جنبه [[جبر|جبری]] پیدا نکند. برای چنین انسان‌هایی سنت املاء و [[استدراج]] الهی جریان می‌یابد.
-قرآن کریم در آیات دیگری هم به سنت املاء و استدراج اشاره کرده است؛ ازجمله در سوره مبارکه رعد می‌‌خوانیم: {{متن قرآن|«وَلَقَدِ اسْتُهْزِئَ بِرُسُلٍ مِنْ قَبْلِک فَأَمْلَیْتُ لِلَّذِینَ کفَرُوا ثُمَّ أَخَذْتُهُمْ فَکیْفَ کانَ عِقَابِ»}}؛<ref>[[سوره رعد]]: ٣٢.</ref> و بی‌گمان، فرستادگان پیش از تو [نیز] مسخره شدند؛ پس به کسانی که کافر شده بودند مهلت دادم؛ آن‌گاه آنان را [به کیفر] گرفتم. پس چگونه بود کیفر من.
+قرآن کریم در آیات دیگری هم به سنت املاء و استدراج اشاره کرده است؛ ازجمله در سوره مبارکه رعد می‌‌خوانیم: {{متن قرآن|«{{آیه|13|32}}»}}<ref>[[آیه 32 سوره رعد|سوره رعد، آیه ٣٢.]]</ref>؛ و بی‌گمان، فرستادگان پیش از تو [نیز] مسخره شدند؛ پس به کسانی که کافر شده بودند مهلت دادم؛ آن‌گاه آنان را [به کیفر] گرفتم. پس چگونه بود کیفر من.
 در دو [[آیه]] زیر نیز از اجرای سنت املاء و استدراج برای تکذیب‌کنندگان قرآن و مخالفان [[پیامبر اسلام]] صلی الله علیه وآله سخن می‌رود:
-{{متن قرآن|«{{آیه|68|44}} 💠<ref>[[آیه 44 سوره قلم|سوره قلم، آیه ۴۴.]]</ref> {{آیه|68|45}}<ref>[[آیه 45 سوره قلم|همان، آیه ۴۵.]]</ref>»}}؛ پس مرا با کسی که این گفتار را تکذیب می‌کند، واگذار؛ به‌تدریج آنان را به ‌گونه‌ای که درنیابند، خواهیم گرفت؛ و مهلتشان می‌دهم؛ زیرا کید و تدبیر من [سخت] استوار است.
+{{متن قرآن|«{{آیه|68|44}} 💠<ref>[[آیه 44 سوره قلم|سوره قلم، آیه ۴۴.]]</ref> {{آیه|68|45}}<ref name=":۰">[[آیه 45 سوره قلم|همان، آیه ۴۵.]]</ref>»}}؛ پس مرا با کسی که این گفتار را تکذیب می‌کند، واگذار؛ به‌تدریج آنان را به ‌گونه‌ای که درنیابند، خواهیم گرفت؛ و مهلتشان می‌دهم؛ زیرا کید و تدبیر من [سخت] استوار است.
-خداوند در آیه دیگری می‌فرماید: {{متن قرآن|«وَإِنْ یُکذِّبُوک فَقَدْ کذَّبَتْ قَبْلَهُمْ قَوْمُ نُوحٍ وَعَادٌ وَثَمُودُ * وَقَوْمُ إِبْرَاهِیمَ وَقَوْمُ لُوطٍ * وَأَصْحَابُ مَدْیَنَ وَکذِّبَ مُوسَی فَأَمْلَیْتُ لِلْکافِرِینَ ثُمَّ أَخَذْتُهُمْ فَکیْفَ کانَ نَکیرِ»}}؛<ref>[[سوره حج]]: ۴۲-۴۴.</ref> و اگر تو را تکذیب کنند، قطعاً پیش از آنان قوم نوح و عاد و ثمود [نیز] به تکذیب پرداختند؛ و [نیز] قوم ابراهیم و قوم لوط، و [همچنین] اهل مدین؛ و موسی تکذیب شد؛ پس کافران را مهلت دادم، سپس [گریبان] آنها را گرفتم. بنگر، عذاب من چگونه بود.
+خداوند در آیه دیگری می‌فرماید: {{متن قرآن|«{{آیه|22|42}} 💠<ref>[[آیه 42 سوره حج|سوره حج، آیه ۴۲.]]</ref> {{آیه|22|43}} 💠<ref>[[آیه 43 سوره حج|همان، آیه ۴۳.]]</ref>{{آیه|22|44}}<ref>[[آیه 44 سوره حج|همان، آیه ۴۴.]]</ref>»}}؛ و اگر تو را تکذیب کنند، قطعاً پیش از آنان قوم نوح و عاد و ثمود [نیز] به تکذیب پرداختند؛ و [نیز] قوم ابراهیم و قوم لوط، و [همچنین] اهل مدین؛ و موسی تکذیب شد؛ پس کافران را مهلت دادم، سپس [گریبان] آنها را گرفتم. بنگر، عذاب من چگونه بود.
 این آیه، پس از یادآوری سرنوشت اقوام پیشین در پی‌تکذیب پیامبران، از این واقعیت پرده برمی‌دارد که همه آنان مشمول یک سنت الهی شدند؛ خداوند ابتدا به آنان مهلت داد و سپس کیفر خویش را بر آنان فروفرستاد.
-در سنت املاء و [[استدراج]]، گاه آنچه در ظاهر خیر و نعمت به نظر می‌رسد، درحقیقت قهر و نقمت الهی است: {{متن قرآن|«وَلایحْسَبَنّ الّذینَ کفَرُوا أنّما نُمْلی لَهُمْ خَیرٌ ِلأنْفُسِهِمْ إِنّما نُمْلی لَهُمْ لِیزْدادُوا إِثْمًا وَ لَهُمْ عَذابٌ مُهینٌ»}}؛<ref>[[سوره آل عمران]]: ۱۷۸.</ref> آنها که کافر شدند، تصور نکنند اگر به آنها مهلت می دهیم به سودشان است؛ ما به آنان مهلت می دهیم فقط برای این که بر گناهان خود بیفزایند و برای آنها [[عذاب]] خوار کننده ای است.
+در سنت املاء و [[استدراج]]، گاه آنچه در ظاهر خیر و نعمت به نظر می‌رسد، درحقیقت قهر و نقمت الهی است: {{متن قرآن|{{متن قرآن|«{{آیه|3|178}}»}}<ref>[[آیه 178 سوره آل عمران|سوره آل عمران، آیه ۱۷۸.]]</ref>؛ آنها که کافر شدند، تصور نکنند اگر به آنها مهلت می دهیم به سودشان است؛ ما به آنان مهلت می دهیم فقط برای این که بر گناهان خود بیفزایند و برای آنها [[عذاب]] خوار کننده ای است.
 از مجموع آیات چنین بدست می ‏آید که خداوند گناهکاران و طغیانگران را طبق یک سنت فورا گرفتار مجازات نمی کند بلکه درهای نعمت را به روی آنان می‏ گشاید و هر چه طغیان بیشتر شد نعمت هم افزونی می ‏یابد، که در این صورت از دو حال خارج نیست: الف: متنبّه می ‏شوند، که این مصداق هدایت الهی است. ب: یا بر [[غرور]] و معاصی آنان افزوده می شود که مضمون [[استدراج]] و حرکت تدریجی بسوی عذاب و مجازات دردناکتری است.<ref>رجوع شود به تفسیر نمونه، ج ۷ ص ۳۳-۳۴ و ج ۵ ص ۲۳۸-۲۳۹‏.</ref>
@@ سطر ۴۱: / سطر ۴۱: @@
 هدف از مهلت دادن به کافران از نظر [[قرآن]] این است که این افراد غیرقابل اصلاح هستند که در [[گناه]] و عصیان غرق شده و طغیان و نافرمانی را به مرحله نهایی رسانده اند. خداوند نیز طبق سنت آفرینش و اصل آزادی و [[اراده]] و [[اختیار]]، آنها را به حال خود وامی گذارد تا به آخرین مرحله سقوط برسند و پشتشان از بار گناه سنگین شود و استحقاق حداکثر مجازات را پیدا کنند.
-در اینجا ممکن است این پرسش مطرح شود که آیا سنت املاء و [[استدراج]]، که بر اساس آن [[خداوند]] گروهی را فریب می‌دهد و آرام‌آرام به‌سوی [[عذاب]] و تیره‌روزی می‌کشاند، با اصول [[اخلاق|اخلاقی]] مطابقت دارد. پاسخ این است که این گروه از مردم واقعاً سزاوار چنین رفتاری هستند؛ چراکه خداوند همه راه‌های هدایت را بر آنان گشوده، [[حجت]] را بر آنان تمام می‌کند، ولی آنان بی‌اعتنا به این نعمت الهی، از روی عناد و [[لجاجت]]، به [[حق]] پشت می‌کنند. املاء و استدراجِ چنین مردمانی، نه‌تنها منافاتی با اخلاق ندارد، بلکه برخوردی کاملاً صحیح است؛ چون این نتیجه اعمال خود آنهاست. کید و مکر، آن‌گاه خلاف اخلاق و ناپسند است که هدف باطلی را دنبال کند و مخالف حق باشد؛ حال‌آنکه کید الهی در هماهنگی کامل با حق است. به همین دلیل است که خداوند، مکر و کید خود را محکم می‌‌خواند: {{متن قرآن|«وَأُمْلِی لَهُمْ إِنَّ کیْدِی مَتِینٌ»}}؛<ref>[[سوره قلم]]: ۴۵.</ref> چنان‌که کید [[شیطان]] را، به سبب [[باطل]] بودن آن، ضعیف می‌شمرد: {{متن قرآن|«إِنَّ کیْدَ الشَّیْطانِ کانَ ضَعِیفاً»}}.<ref>[[سوره نساء]]: ۷۶.</ref>
+در اینجا ممکن است این پرسش مطرح شود که آیا سنت املاء و [[استدراج]]، که بر اساس آن [[خداوند]] گروهی را فریب می‌دهد و آرام‌آرام به‌سوی [[عذاب]] و تیره‌روزی می‌کشاند، با اصول [[اخلاق|اخلاقی]] مطابقت دارد. پاسخ این است که این گروه از مردم واقعاً سزاوار چنین رفتاری هستند؛ چراکه خداوند همه راه‌های هدایت را بر آنان گشوده، [[حجت]] را بر آنان تمام می‌کند، ولی آنان بی‌اعتنا به این نعمت الهی، از روی عناد و [[لجاجت]]، به [[حق]] پشت می‌کنند. املاء و استدراجِ چنین مردمانی، نه‌تنها منافاتی با اخلاق ندارد، بلکه برخوردی کاملاً صحیح است؛ چون این نتیجه اعمال خود آنهاست. کید و مکر، آن‌گاه خلاف اخلاق و ناپسند است که هدف باطلی را دنبال کند و مخالف حق باشد؛ حال‌آنکه کید الهی در هماهنگی کامل با حق است. به همین دلیل است که خداوند، مکر و کید خود را محکم می‌‌خواند: {{متن قرآن|«وَأُمْلِي لَهُمْ ۚ إِنَّ كَيْدِي مَتِينٌ»}}<ref name=":۰" />؛ چنان‌که کید [[شیطان]] را، به سبب [[باطل]] بودن آن، ضعیف می‌شمرد: {{متن قرآن|«{{آیه|4|76}}»}}<ref>[[آیه 4 سوره نساء|سوره نساء، آیه ۷۶.]]</ref>.
 ==پانویس==
 {{پانویس}}

@@ سطر ۹: / سطر ۹: @@
 ==سنت الهی املاء ==
-یکی از سنن الهی و یکی از مصادیق کیفرهای معنوی، کیفر «املاء و [[استدراج]]» است که در دنیا شامل حال مُترفین و گناهکاران شده و به ظاهر برای آنان نعمت تلقی می شود، اما در باطن و حقیقت، نوعی [[عذاب]] است. [[امام علی]] (علیه‌السّلام) می فرماید: «کمْ مِنْ مُسْتَدْرَجٍ بِالْإِحْسَانِ إِلَیهِ، وَ مَغْرُورٍ بِالسَّتْرِ عَلَیهِ، وَ مَفْتُونٍ بِحُسْنِ الْقَوْلِ فِیهِ؛ وَ مَا ابْتَلَى اللَّهُ سُبْحَانَهُ أَحَداً بِمِثْلِ الْإِمْلَاءِ لَهُ»؛ چه بسیارند کسانى که به‌وسیله احسان الهى به آن‌ها، غافلگیر مى‌شوند و به سبب پرده‌پوشى خدا بر آن‌ها مغرور مى‌گردند و براثر تعریف و تمجید از آنان فریب مى‌خورند؛ و خداوند هیچ‌کس را به چیزى مانند مهلت دادن (و ادامه نعمت‌ها و ترک عقوبت) نیازموده است.<ref>نهج البلاغه، حکمت ۲۶۰.</ref>
+یکی از سنن الهی و یکی از مصادیق کیفرهای معنوی، کیفر «املاء و [[استدراج]]» است که در دنیا شامل حال مُترفین و گناهکاران شده و به ظاهر برای آنان نعمت تلقی می شود، اما در باطن و حقیقت، نوعی [[عذاب]] است. [[امام علی]] (علیه‌السّلام) می فرماید: {{متن حدیث|«کمْ مِنْ مُسْتَدْرَجٍ بِالْإِحْسَانِ إِلَیهِ، وَ مَغْرُورٍ بِالسَّتْرِ عَلَیهِ، وَ مَفْتُونٍ بِحُسْنِ الْقَوْلِ فِیهِ؛ وَ مَا ابْتَلَى اللَّهُ سُبْحَانَهُ أَحَداً بِمِثْلِ الْإِمْلَاءِ لَهُ»}}<ref>نهج البلاغه، حکمت ۲۶۰.</ref> ؛ چه بسیارند کسانى که به‌وسیله احسان الهى به آن‌ها، غافلگیر مى‌شوند و به سبب پرده‌پوشى خدا بر آن‌ها مغرور مى‌گردند و براثر تعریف و تمجید از آنان فریب مى‌خورند؛ و خداوند هیچ‌کس را به چیزى مانند مهلت دادن (و ادامه نعمت‌ها و ترک عقوبت) نیازموده است.
-سنت الهى در برابر طغیان و عصیان [[بشر]] بر مهلت دادن و تعجیل در عقوبت نکردن است، زیرا اگر عجله در عقوبت کند همه نابود مى‌شوند و کسى باقى نمى‌ماند، چون غیر از [[معصوم]] کسى نیست که [[گناه]] نکند. خداى تعالى مى‌فرماید: {{متن قرآن|«وَلَوْ یؤَاخِذُ اللَّهُ النَّاسَ بِظُلْمِهِمْ مَا تَرَک عَلَیهَا مِنْ دَابَّةٍ»}}؛ اگر کیفر دهد خداى تعالى مردم را بخاطر ظلم و گناه آن‌ها هیچ جنبده‌اى دیگر نمى‌ماند.
+سنت الهى در برابر طغیان و عصیان [[بشر]] بر مهلت دادن و تعجیل در عقوبت نکردن است، زیرا اگر عجله در عقوبت کند همه نابود مى‌شوند و کسى باقى نمى‌ماند، چون غیر از [[معصوم]] کسى نیست که [[گناه]] نکند. خداى تعالى مى‌فرماید: {{متن قرآن|«{{آیه|16|61}}»}}<ref>[[آیه 61 سوره نحل|سوره نحل، آیه ۶۱.]]</ref>؛ اگر کیفر دهد خداى تعالى مردم را بخاطر ظلم و گناه آن‌ها هیچ جنبده‌اى دیگر نمى‌ماند.
 به همین خاطر است که خداوند مهلت مى‌دهد تا بندگان بوسیله [[توبه]] و [[انابه]]، گذشته خود را اصلاح کنند و این مهلت دادن به سود مؤمنان است، چنانچه براى کافران و اهل طغیان که بر گناهان خود اصرار مى‌کنند، به زیانشان تمام مى‌شود و این مهلت، [[مکر]] و کید الهى براى آن‌ها است.
-[[قرآن کریم]] می فرماید: {{متن قرآن|«وَالّذینَ کذّبُوا بِآیاتِنا سَنَسْتَدْرِجُهُمْ مِنْ حَیثُ لایعْلَمُونَ * وَ أُمْلی لَهُمْ إِنّ کیدی مَتینٌ»}}؛<ref>[[سوره اعراف]]: ۱۸۲-۱۸۳.</ref> و آنها که آیات ما را تکذیب کردند، به تدریج از جایی که نمی دانند گرفتار مجازاتشان خواهیم کرد و به آنها مهلت می دهیم؛ همانا کید و نقشه من قوی (و حساب شده) است.
+[[قرآن کریم]] می فرماید: {{متن قرآن|«{{آیه|7|182}} 💠<ref>[[آیه 182 سوره اعراف|سوره اعراف، آیه ۱۸۲.]]</ref> {{آیه|7|183}}<ref>[[آیه 183 سوره اعراف|همان، آیه ۱۸۳.]]</ref>»}}؛ و آنها که آیات ما را تکذیب کردند، به تدریج از جایی که نمی دانند گرفتار مجازاتشان خواهیم کرد و به آنها مهلت می دهیم؛ همانا کید و نقشه من قوی (و حساب شده) است.
 مهلت دادن کفار و فجّار و طول عمر کافران و گناهکاران و رسیدن به آرزوهاى خود، هرچند به حسب ظاهر خوب و موجب خوشى اوست و خود را کامیاب مى‌بیند، ولى در حقیقت یک نوع قهر و [[انتقام الهی|انتقام الهى]] است که از آن به «مکر» تعبیر مى‌شود، زیرا که این طول عمر و موفقیت و رسیدن به آرزو، در حقیقت شرّ بوده و به ضرر او تمام خواهد شد چون موجب زیادى عذابش مى‌شود.
-{{متن قرآن|«فَلَمَّا نَسُوا مَا ذُکرُوا بِهِ فَتَحْنَا عَلَیهِمْ أَبْوَابَ کلِّ شَیءٍ حَتَّىٰ إِذَا فَرِحُوا بِمَا أُوتُوا أَخَذْنَاهُمْ بَغْتَةً فَإِذَا هُمْ مُبْلِسُونَ»}}؛<ref>[[سوره انعام]]: ۴۴.</ref> پس چون حقایقی را که به آن یادآوری شده بودند، فراموش کردند، درهای همه نعمت ها را به روی آنان گشودیم، تا هنگامی که به آنچه داده شدند، مغرورانه خوشحال گشتند، به ناگاه آنان را [به عذاب] گرفتیم، پس یکباره درمانده و نومید شدند.
+{{متن قرآن|«{{آیه|6|44}}»}}<ref>[[آیه 44 سوره انعام|سوره انعام، آیه ۴۴.]]</ref>؛ پس چون حقایقی را که به آن یادآوری شده بودند، فراموش کردند، درهای همه نعمت ها را به روی آنان گشودیم، تا هنگامی که به آنچه داده شدند، مغرورانه خوشحال گشتند، به ناگاه آنان را [به عذاب] گرفتیم، پس یکباره درمانده و نومید شدند.
 کسانی که براثر [[قساوت قلب]]، زمینه روانی مساعدی برای پذیرش دعوت انبیا ندارند، و با وجود تمام شدن [[حجت]] بر ایشان، باز هم پیامبران را تکذیب می‌کنند، و باآنکه [[حق]] را می‌شناسند، در قبول آن استکبار می‌ورزند، شایستگی خود را برای دریافت هدایت الهی از دست می‌دهند؛ زیرا مدد الهی تا جایی ادامه می‌یابد که راهیابی به حق، جنبه [[جبر|جبری]] پیدا نکند. برای چنین انسان‌هایی سنت املاء و [[استدراج]] الهی جریان می‌یابد.
@@ سطر ۲۷: / سطر ۲۷: @@
 در دو [[آیه]] زیر نیز از اجرای سنت املاء و استدراج برای تکذیب‌کنندگان قرآن و مخالفان [[پیامبر اسلام]] صلی الله علیه وآله سخن می‌رود:
-{{متن قرآن|«فَذَرْنِی وَمَنْ یُکذِّبُ بِهذَا الْحَدِیثِ سَنَسْتَدْرِجُهُمْ مِنْ حَیْثُ لا یَعْلَمُونَ * وَ أُمْلِی لَهُمْ إِنَّ کیْدِی مَتِین»}}؛<ref>[[سوره قلم]]: ۴۴-۴۵.</ref> پس مرا با کسی که این گفتار را تکذیب می‌کند، واگذار؛ به‌تدریج آنان را به ‌گونه‌ای که درنیابند، خواهیم گرفت؛ و مهلتشان می‌دهم؛ زیرا کید و تدبیر من [سخت] استوار است».
+{{متن قرآن|«{{آیه|68|44}} 💠<ref>[[آیه 44 سوره قلم|سوره قلم، آیه ۴۴.]]</ref> {{آیه|68|45}}<ref>[[آیه 45 سوره قلم|همان، آیه ۴۵.]]</ref>»}}؛ پس مرا با کسی که این گفتار را تکذیب می‌کند، واگذار؛ به‌تدریج آنان را به ‌گونه‌ای که درنیابند، خواهیم گرفت؛ و مهلتشان می‌دهم؛ زیرا کید و تدبیر من [سخت] استوار است.
 خداوند در آیه دیگری می‌فرماید: {{متن قرآن|«وَإِنْ یُکذِّبُوک فَقَدْ کذَّبَتْ قَبْلَهُمْ قَوْمُ نُوحٍ وَعَادٌ وَثَمُودُ * وَقَوْمُ إِبْرَاهِیمَ وَقَوْمُ لُوطٍ * وَأَصْحَابُ مَدْیَنَ وَکذِّبَ مُوسَی فَأَمْلَیْتُ لِلْکافِرِینَ ثُمَّ أَخَذْتُهُمْ فَکیْفَ کانَ نَکیرِ»}}؛<ref>[[سوره حج]]: ۴۲-۴۴.</ref> و اگر تو را تکذیب کنند، قطعاً پیش از آنان قوم نوح و عاد و ثمود [نیز] به تکذیب پرداختند؛ و [نیز] قوم ابراهیم و قوم لوط، و [همچنین] اهل مدین؛ و موسی تکذیب شد؛ پس کافران را مهلت دادم، سپس [گریبان] آنها را گرفتم. بنگر، عذاب من چگونه بود.
@@ سطر ۳۵: / سطر ۳۵: @@
 در سنت املاء و [[استدراج]]، گاه آنچه در ظاهر خیر و نعمت به نظر می‌رسد، درحقیقت قهر و نقمت الهی است: {{متن قرآن|«وَلایحْسَبَنّ الّذینَ کفَرُوا أنّما نُمْلی لَهُمْ خَیرٌ ِلأنْفُسِهِمْ إِنّما نُمْلی لَهُمْ لِیزْدادُوا إِثْمًا وَ لَهُمْ عَذابٌ مُهینٌ»}}؛<ref>[[سوره آل عمران]]: ۱۷۸.</ref> آنها که کافر شدند، تصور نکنند اگر به آنها مهلت می دهیم به سودشان است؛ ما به آنان مهلت می دهیم فقط برای این که بر گناهان خود بیفزایند و برای آنها [[عذاب]] خوار کننده ای است.
 از مجموع آیات چنین بدست می ‏آید که خداوند گناهکاران و طغیانگران را طبق یک سنت فورا گرفتار مجازات نمی کند بلکه درهای نعمت را به روی آنان می‏ گشاید و هر چه طغیان بیشتر شد نعمت هم افزونی می ‏یابد، که در این صورت از دو حال خارج نیست: الف: متنبّه می ‏شوند، که این مصداق هدایت الهی است. ب: یا بر [[غرور]] و معاصی آنان افزوده می شود که مضمون [[استدراج]] و حرکت تدریجی بسوی عذاب و مجازات دردناکتری است.<ref>رجوع شود به تفسیر نمونه، ج ۷ ص ۳۳-۳۴ و ج ۵ ص ۲۳۸-۲۳۹‏.</ref>
 ==عادلانه بودن سنت املاء==

@@ سطر ۵۲: / سطر ۵۲: @@
 {{سنجش کیفی
 |سنجش=شده
-|شناسه= ضعیف
+|شناسه= متوسط
 |عنوان بندی مناسب= متوسط
 |کفایت منابع و پی نوشت ها= متوسط
 |رعایت سطح مخاطب عام= خوب
 |رعایت ادبیات دانشنامه ای= خوب
-|جامعیت= متوسط
+|جامعیت= خوب
 |رعایت اختصار= خوب
 |سیر منطقی= خوب
-|کیفیت پژوهش= متوسط
+|کیفیت پژوهش= خوب
 |رده= دارد
 }}

@@ سطر ۶۳: / سطر ۶۳: @@
 |رده= دارد
 }}
 [[رده:واژگان قرآنی]]
 [[رده:سنن الهی]]
 [[رده: مقاله های مهم]]

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
-{{متوسط}}«اِملاء» یکی از سنن الهی و در اصطلاح به معنای مهلت دادن [[خداوند]] به ستمگران و کافران و عجله نکردن در [[عذاب]] آنها طبق مصالحى است.
+{{خوب}}«اِملاء» یکی از سنت‌های الهی و در اصطلاح به معنای مهلت دادن [[خداوند]] به ستمگران و کافران و تعجیل نکردن در [[عذاب]] آنها است؛ ولی اهل طغیان با اصرار بر گناهان و تکذیب آیات الهی، مستحق مکر و عقوبت خدا می‌شوند. این سنت الهی منافاتی با اصول [[اخلاق|اخلاقی]] ندارد؛ زیرا مبتلایان به آن، کسانی‌اند که بعد از اتمام حجت، با اعمال زشت خودشان، سزاوار چنین رفتاری می‌شوند.
 ==املاء در لغت و اصطلاح==
-«املاء» از «ملأ» گرفته شده و به معنای «اطالة مدت» و «ملی» به معنای «زمان طویل» و «ملاء» به معنی «دهر» است. «اطاله» عبارت اخری «مهلت دادن» می باشد.<ref>قاموس قرآن، ج۶، ص۲۹۰.</ref>
+«املاء» از «ملأ» گرفته شده و به معنای «اطالة مدت» و «ملی» به معنای «زمان طویل» و «ملاء» به معنی «دهر» است. «اطاله» عبارت اخری «مهلت دادن» می باشد.<ref>قاموس قرآن، ج۶، ص۲۹۰.</ref> «املاء» به‌ معنای رها کردن و مهلت دادن است؛<ref>ابن‌منظور، لسان العرب، ماده «ملو».</ref> چنان‌که گفته‌اند: اَمْلَیتُ لِلفَرَس یعنی أرخیتُ عنانَه (افسار اسب را رها کردم).
-«املاء» در اصطلاح عبارت از عجله نکردن در نزول [[عذاب]] است. منظور از «املاء» مهلتى است که گاهى [[خداوند]] طبق مصالحى به ستمگران و کافران مى دهد.
+«املاء» در اصطلاح عبارت از عجله نکردن در نزول [[عذاب]] است. منظور از «املاء» مهلتى است که گاهى [[خداوند]] طبق مصالحى به ستمگران و کافران مى دهد. در [[قرآن کریم]] این سنت الهی معمولا به همراه سنت «[[استدراج]]» آمده که با آن شباهت دارد.
-==سنت الهی املاء==
+==سنت الهی املاء ==
-یکی از سنن الهی و یکی از مصادیق کیفرهای معنوی، کیفر «املاء و [[استدراج]]» است که در دنیا شامل حال مُترفین و گناهکاران شده و به ظاهر برای آنان نعمت تلقی می شود، اما در باطن و حقیقت، نوعی [[عذاب]] است. سنت الهى در برابر طغیان و عصیان [[بشر]] بر مهلت دادن و تعجیل در عقوبت نکردن است، زیرا اگر عجله در عقوبت کند همه نابود مى‌شوند و کسى باقى نمى‌ماند، چون غیر از [[معصوم]] کسى نیست که [[گناه]] نکند. خداى تعالى مى‌فرماید: {{متن قرآن|«وَلَوْ یؤَاخِذُ اللَّهُ النَّاسَ بِظُلْمِهِمْ مَا تَرَک عَلَیهَا مِنْ دَابَّةٍ»}}؛ اگر کیفر دهد خداى تعالى مردم را بخاطر ظلم و گناه آن‌ها هیچ جنبده‌اى دیگر نمى‌ماند.
+یکی از سنن الهی و یکی از مصادیق کیفرهای معنوی، کیفر «املاء و [[استدراج]]» است که در دنیا شامل حال مُترفین و گناهکاران شده و به ظاهر برای آنان نعمت تلقی می شود، اما در باطن و حقیقت، نوعی [[عذاب]] است. [[امام علی]] (علیه‌السّلام) می فرماید: «کمْ مِنْ مُسْتَدْرَجٍ بِالْإِحْسَانِ إِلَیهِ، وَ مَغْرُورٍ بِالسَّتْرِ عَلَیهِ، وَ مَفْتُونٍ بِحُسْنِ الْقَوْلِ فِیهِ؛ وَ مَا ابْتَلَى اللَّهُ سُبْحَانَهُ أَحَداً بِمِثْلِ الْإِمْلَاءِ لَهُ»؛ چه بسیارند کسانى که به‌وسیله احسان الهى به آن‌ها، غافلگیر مى‌شوند و به سبب پرده‌پوشى خدا بر آن‌ها مغرور مى‌گردند و براثر تعریف و تمجید از آنان فریب مى‌خورند؛ و خداوند هیچ‌کس را به چیزى مانند مهلت دادن (و ادامه نعمت‌ها و ترک عقوبت) نیازموده است.<ref>نهج البلاغه، حکمت ۲۶۰.</ref>
 به همین خاطر است که خداوند مهلت مى‌دهد تا بندگان بوسیله [[توبه]] و [[انابه]]، گذشته خود را اصلاح کنند و این مهلت دادن به سود مؤمنان است، چنانچه براى کافران و اهل طغیان که بر گناهان خود اصرار مى‌کنند، به زیانشان تمام مى‌شود و این مهلت، [[مکر]] و کید الهى براى آن‌ها است.
@@ سطر ۱۵: / سطر ۱۷: @@
 [[قرآن کریم]] می فرماید: {{متن قرآن|«وَالّذینَ کذّبُوا بِآیاتِنا سَنَسْتَدْرِجُهُمْ مِنْ حَیثُ لایعْلَمُونَ * وَ أُمْلی لَهُمْ إِنّ کیدی مَتینٌ»}}؛<ref>[[سوره اعراف]]: ۱۸۲-۱۸۳.</ref> و آنها که آیات ما را تکذیب کردند، به تدریج از جایی که نمی دانند گرفتار مجازاتشان خواهیم کرد و به آنها مهلت می دهیم؛ همانا کید و نقشه من قوی (و حساب شده) است.
-مهلت دادن کفار و فجّار و طول عمر کافران و گناهکاران و رسیدن به آرزوهاى خود، هر چند به حسب ظاهر خوب و موجب خوشى اوست و خود را کامیاب مى‌بیند، ولى در حقیقت یک نوع قهر و [[انتقام الهی|انتقام الهى]] است که از آن به «مکر» تعبیر مى‌شود، زیرا که این طول عمر و موفقیت و رسیدن به آرزو، در حقیقت شرّ بوده و به ضرر او تمام خواهد شد چون موجب زیادى عذابش مى‌شود.
+مهلت دادن کفار و فجّار و طول عمر کافران و گناهکاران و رسیدن به آرزوهاى خود، هرچند به حسب ظاهر خوب و موجب خوشى اوست و خود را کامیاب مى‌بیند، ولى در حقیقت یک نوع قهر و [[انتقام الهی|انتقام الهى]] است که از آن به «مکر» تعبیر مى‌شود، زیرا که این طول عمر و موفقیت و رسیدن به آرزو، در حقیقت شرّ بوده و به ضرر او تمام خواهد شد چون موجب زیادى عذابش مى‌شود.
-از حضرت [[امام رضا]] علیه السلام روایت شده است: "والله ما عذّب الله بشىء اشدّ من الاملاء". قسم به خداوند که او عذاب نفرمود به چیزى که از املاء، سخت تر باشد.
+از مجموع آیات چنین بدست می ‏آید که خداوند گناهکاران و طغیانگران را طبق یک سنت فورا گرفتار مجازات نمی کند بلکه درهای نعمت را به روی آنان می‏ گشاید و هر چه طغیان بیشتر شد نعمت هم افزونی می ‏یابد، که در این صورت از دو حال خارج نیست: الف: متنبّه می ‏شوند، که این مصداق هدایت الهی است. ب: یا بر [[غرور]] و معاصی آنان افزوده می شود که مضمون [[استدراج]] و حرکت تدریجی بسوی عذاب و مجازات دردناکتری است.<ref>رجوع شود به تفسیر نمونه، ج ۷ ص ۳۳-۳۴ و ج ۵ ص ۲۳۸-۲۳۹‏.</ref>
-==هدف از املاء==
+==عادلانه بودن سنت املاء==
-با توجه به آیه شریفه: {{متن قرآن|«وَلایحْسَبَنّ الّذینَ کفَرُوا أنّما نُمْلی لَهُمْ خَیرٌ ِلأنْفُسِهِمْ إِنّما نُمْلی لَهُمْ لِیزْدادُوا إِثْمًا وَ لَهُمْ عَذابٌ مُهینٌ»}}؛<ref>[[سوره آل عمران]]: ۱۷۸.</ref> (آنها که کافر شدند، تصور نکنند اگر به آنها مهلت می دهیم به سودشان است؛ ما به آنان مهلت می دهیم فقط برای این که بر گناهان خود بیفزایند و برای آنها [[عذاب]] خوار کننده ای است)، هدف از مهلت دادن به کافران از نظر [[قرآن]] این است که این افراد غیرقابل اصلاح هستند که در [[گناه]] و عصیان غرق شده و طغیان و نافرمانی را به مرحله نهایی رسانده اند. خداوند نیز طبق سنت آفرینش و اصل آزادی و [[اراده]] و [[اختیار]]، آنها را به حال خود وامی گذارد تا به آخرین مرحله سقوط برسند و پشتشان از بار گناه سنگین شود و استحقاق حداکثر مجازات را پیدا کنند.
+هدف از مهلت دادن به کافران از نظر [[قرآن]] این است که این افراد غیرقابل اصلاح هستند که در [[گناه]] و عصیان غرق شده و طغیان و نافرمانی را به مرحله نهایی رسانده اند. خداوند نیز طبق سنت آفرینش و اصل آزادی و [[اراده]] و [[اختیار]]، آنها را به حال خود وامی گذارد تا به آخرین مرحله سقوط برسند و پشتشان از بار گناه سنگین شود و استحقاق حداکثر مجازات را پیدا کنند.
 ==پانویس==
 {{پانویس}}
 ==منابع==
 *[http://thesaurus.islamicdoc.org/thesaurus/ "املاء"، اصطلاحنامه جامع علوم اسلامی]، بازیابی: ۱۷ فروردین ۱۳۹۳.
 *تفسیر کوثر، یعقوب جعفری مراغی، جلد دوم.
 *"سنتهای الهی در پاداشها و کیفرهای دنیوی"، محبوبه جوکار، نامه جامعه، شماره ۱۰۳، فروردین ۱۳۹۲.
 {{سنجش کیفی
 |سنجش=شده

→ نسخهٔ قدیمی‌تر	نسخهٔ ‏۳۰ سپتامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۲۴
(بدون تفاوت)

@@ سطر ۶: / سطر ۶: @@
 ==املاء در اصطلاح==
-املا در اصطلاح عبارت از عجله نکردن در نزول عذاب است. سنت الهى در برابر طغيان و عصيان بشر بر مهلت دادن و تعجيل در عقوبت نکردن است زيرا اگر عجله در عقوبت کند همه هلاک و نابود مى‌شوند و کسى باقى نمى‌ماند چون غير از معصوم کسى نيست که گناه نکند خداى تعالى مى‌فرمايد: "ولو يواخذ الله الناس بظلمهم ما ترک عليها من دابة"؛ اگر کيفر دهد خداى تعالى مردم را بخاطر ظلم و گناه آن‌ها هيچ جنبده‌اى ديگر نمى‌ماند.
+املا در اصطلاح عبارت از عجله نکردن در نزول عذاب است. سنت الهى در برابر طغيان و عصيان بشر بر مهلت دادن و تعجيل در عقوبت نکردن است زيرا اگر عجله در عقوبت کند همه هلاک و نابود مى‌شوند و کسى باقى نمى‌ماند چون غير از معصوم کسى نيست که گناه نکند خداى تعالى مى‌فرمايد: {{متن قرآن|«وَلَوْ يُؤَاخِذُ اللَّهُ النَّاسَ بِظُلْمِهِمْ مَا تَرَكَ عَلَيْهَا مِنْ دَابَّةٍ»}}؛ اگر کيفر دهد خداى تعالى مردم را بخاطر ظلم و گناه آن‌ها هيچ جنبده‌اى ديگر نمى‌ماند.
 به همین خاطر است که خداوند مهلت مى‌دهد تا بندگان بوسيله [[توبه]] و انابه، گذشته خود را اصلاح کنند و اين مهلت دادن به سود مومنان است چنانچه براى کافران و اهل طغيان که بر گناهان خود اصرار مى‌کنند به زيانشان تمام مى‌شود و اين مهلت مکر و کيد الهى براى آن‌ها است.

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱ فوریهٔ ۲۰۱۶، ساعت ۱۲:۵۰
سطر ۱:		سطر ۱:
		+	{{خوب}}
	==املاء در لغت==		==املاء در لغت==