امت مسلمه - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

Mohammadi: /* تبیین امت مسلمه */

2026-04-16T10:24:55Z

‏تبیین امت مسلمه

Mohammadi در ‏۱۶ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۰:۰۴

2026-04-16T10:04:30Z

Mohammadi در ‏۱۱ مارس ۲۰۲۶، ساعت ۱۹:۴۵

2026-03-11T19:45:22Z

Zamani: افزودن الگوی قرآن

2025-03-18T13:11:00Z

افزودن الگوی قرآن

مهدی موسوی در ‏۲۷ مهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۰۷:۰۹

2024-05-27T07:09:52Z

نمایش تغییرات

Aghajani در ‏۵ فوریهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۱۰:۳۹

2020-02-05T10:39:25Z

سید مهدی خدایی: 6پروژه: رتبه بندی، اولویت بندی ، سنجش کیفی

2019-09-30T16:12:22Z

6پروژه: رتبه بندی، اولویت بندی ، سنجش کیفی

Zamani در ‏۳۰ ژوئیهٔ ۲۰۱۵، ساعت ۰۸:۴۷

2015-07-30T08:47:34Z

Heidariyan47 در ‏۲۷ ژوئن ۲۰۱۵، ساعت ۱۱:۳۲

2015-06-27T11:32:25Z

Heidariyan47 در ‏۲۷ ژوئن ۲۰۱۵، ساعت ۱۱:۳۲

2015-06-27T11:32:01Z

@@ سطر ۲۷: / سطر ۲۷: @@
 در [[احادیث]] تفسیری از سُدّی چنین نقل شده که این گروه از فرزندان ابراهیم، اعراب هستند.<ref>. مجمع البیان، ج ۱، ص ۳۹۳.</ref> طبری ضمن نقل این سخن از سدی می‌گوید: این سخن خلاف ظاهر [[آیه]] و نیز واقعیات تاریخی است، زیرا این گروه یقیناً اهل طاعت و امتثال اوامر الهی و ولایت خداوند سبحان هستند و روشن است که چنین افرادی از ذریه ابراهیم(علیه السلام) هم در میان اعراب بوده‌اند و هم غیر عرب.<ref>. جامع البیان، مج ۱، ج ۱، ص ۷۶۹.</ref>
-برخی از مفسران بر این عقیده‌اند که ابراهیم و اسماعیل(علیهما السلام) در بخش نخست دعایشان: {{متن قرآن|«رَبَّنَا وَاجْعَلْنَا مُسْلِمَيْنِ لَكَ»}}<ref>[[آیه 128 سوره بقره|سوره بقره، آیه ۱۲۸.]]</ref>. طالب ثبات و استمرار این وصف برای خود بوده‌اند؛ یعنی از خدا خواسته‌اند که چنان‌که در گذشته مُسلم بوده‌اند در آینده نیز بر آن وصف بمانند.<ref>. مجمع‌البیان، ج ۱، ص ۳۹۲.</ref>
+برخی از مفسران بر این عقیده‌اند که ابراهیم و اسماعیل(علیهما السلام) در بخش نخست دعایشان: {{متن قرآن|«رَبَّنَا وَاجْعَلْنَا مُسْلِمَيْنِ لَكَ»}}<ref name=":۰" />. طالب ثبات و استمرار این وصف برای خود بوده‌اند؛ یعنی از خدا خواسته‌اند که چنان‌که در گذشته مُسلم بوده‌اند در آینده نیز بر آن وصف بمانند.<ref>. مجمع‌البیان، ج ۱، ص ۳۹۲.</ref>
 در تفسیر روح‌البیان این احتمال نیز مطرح شده است که آن دو برای عرصه‌های آزمونی که پیش روی داشتند (ذبح اسماعیل و افکنده شدن ابراهیم(علیه السلام) در آتش) تقاضای شکیبایی و به سلامت رهیدن از این عرصه را داشته‌اند.

@@ سطر ۱۱: / سطر ۱۱: @@
 واژه «مسلمة» از مصدر «اسلام» -به معنای انقیاد و تسلیم محض-<ref>. تفسیر ماوردی، ج۱، ص۳۷۹  ۳۸۰؛ مجمع‌البحرین، ج ۲، ص ۴۰۷، «سلم».</ref> اشتقاق یافته و به شخص یا گروهی که در برابر فرمانها منقاد و تسلیم محض‌اند اطلاق می‌گردد. به عقیده برخی، مُسلم کسی یا گروهی است که کار خود را به صورت کامل به [[خدا]] واگذار کرده است، زیرا واژه اسلام در زبان عربی به معنای تبرئه شدن و خلاص گردیدن از بار مسئولیت است.<ref>. الفصل فی الملل، ج ۲، ص ۲۲۶.</ref> بنابراین، «امت مسلمة» به معنای گروهی است که در برابر دستورات خدا تسلیم محض بوده و کار خود را به صورت کامل به او واگذار می‌کنند.
-گرچه تعبیر «امت مسلمة» تنها یک بار در [[قرآن]] و آن هم در آیه ۱۲۸ [[سوره بقره]] آمده است: «{{متن قرآن|رَبَّنَا وَاجْعَلْنَا مُسْلِمَيْنِ لَكَ وَمِنْ ذُرِّيَّتِنَا أُمَّةً مُسْلِمَةً لَكَ وَأَرِنَا مَنَاسِكَنَا وَتُبْ عَلَيْنَا ۖ إِنَّكَ أَنْتَ التَّوَّابُ الرَّحِيمُ}}<ref>[[آیه 128 سوره بقره|سوره بقره، آیه ۱۲۸.]]</ref>؛ پروردگارا دل ما را تسلیم فرمان خود گردان و فرزندان ما را نیز به تسلیم خود بدار و راه پرستش را به ما بنما و بر ما ببخش. حقیقتاً که تنها تویی بخشنده و مهربان». اما مضمون آن از برخی آیات نظیر {{متن قرآن|«... مِلَّةَ أَبِيكُمْ إِبْرَاهِيمَ ۚ هُوَ سَمَّاكُمُ الْمُسْلِمِينَ...»}}<ref>[[آیه 78 سوره حج|سوره حج، آیه ۷۸.]]</ref>. نیز قابل استنباط است. در این آیه خطاب به «امت مسلمه» گفته شده: آیین شما از آیین پدرتان [[حضرت ابراهیم علیه السلام|ابراهیم]] است و هم او شما را مسلم نامیده است. مفسران در تعیین مرجع ضمیر «هو» در این [[آیه]] اختلاف نظر دارند؛ برخی مرجع آن را خداوند متعال و برخی ابراهیم(علیه السلام) می‌دانند.<ref>. مجمع‌البیان، ج ۷، ص ۱۷۳.</ref> در این میان روشن است که اگر ضمیر به ابراهیم(علیه السلام) باز گردد، مضمون این آیه با دعای او در آیه ۱۲۸ بقره: {{متن قرآن|«... وَمِنْ ذُرِّيَّتِنَا أُمَّةً مُسْلِمَةً لَكَ ...»}}<ref>[[آیه 128 سوره بقره|سوره بقره، آیه ۱۲۸.]]</ref> پیوند خواهد خورد؛ ولی در هر صورت، اگر مرجع ضمیر، ذات احدیت هم باشد، باز هم مفهوم «امت مسلمه» به روشنی از این آیه قابل استخراج است.
+گرچه تعبیر «امت مسلمة» تنها یک بار در [[قرآن]] و آن هم در آیه ۱۲۸ [[سوره بقره]] آمده است: «{{متن قرآن|رَبَّنَا وَاجْعَلْنَا مُسْلِمَيْنِ لَكَ وَمِنْ ذُرِّيَّتِنَا أُمَّةً مُسْلِمَةً لَكَ وَأَرِنَا مَنَاسِكَنَا وَتُبْ عَلَيْنَا ۖ إِنَّكَ أَنْتَ التَّوَّابُ الرَّحِيمُ}}<ref name=":۰">[[آیه 128 سوره بقره|سوره بقره، آیه ۱۲۸.]]</ref>؛ پروردگارا دل ما را تسلیم فرمان خود گردان و فرزندان ما را نیز به تسلیم خود بدار و راه پرستش را به ما بنما و بر ما ببخش. حقیقتاً که تنها تویی بخشنده و مهربان». اما مضمون آن از برخی آیات نظیر {{متن قرآن|«... مِلَّةَ أَبِيكُمْ إِبْرَاهِيمَ ۚ هُوَ سَمَّاكُمُ الْمُسْلِمِينَ...»}}<ref>[[آیه 78 سوره حج|سوره حج، آیه ۷۸.]]</ref>. نیز قابل استنباط است. در این آیه خطاب به «امت مسلمه» گفته شده: آیین شما از آیین پدرتان [[حضرت ابراهیم علیه السلام|ابراهیم]] است و هم او شما را مسلم نامیده است. مفسران در تعیین مرجع ضمیر «هو» در این [[آیه]] اختلاف نظر دارند؛ برخی مرجع آن را خداوند متعال و برخی ابراهیم(علیه السلام) می‌دانند.<ref>. مجمع‌البیان، ج ۷، ص ۱۷۳.</ref> در این میان روشن است که اگر ضمیر به ابراهیم(علیه السلام) باز گردد، مضمون این آیه با دعای او در آیه ۱۲۸ بقره: {{متن قرآن|«... وَمِنْ ذُرِّيَّتِنَا أُمَّةً مُسْلِمَةً لَكَ ...»}}<ref name=":۰" />[[آیه 128 سوره بقره|سوره بقره، آیه ۱۲۸.]]</ref> پیوند خواهد خورد؛ ولی در هر صورت، اگر مرجع ضمیر، ذات احدیت هم باشد، باز هم مفهوم «امت مسلمه» به روشنی از این آیه قابل استخراج است.
 ==تبیین امت مسلمه==

@@ سطر ۱۱: / سطر ۱۱: @@
 واژه «مسلمة» از مصدر «اسلام» -به معنای انقیاد و تسلیم محض-<ref>. تفسیر ماوردی، ج۱، ص۳۷۹  ۳۸۰؛ مجمع‌البحرین، ج ۲، ص ۴۰۷، «سلم».</ref> اشتقاق یافته و به شخص یا گروهی که در برابر فرمانها منقاد و تسلیم محض‌اند اطلاق می‌گردد. به عقیده برخی، مُسلم کسی یا گروهی است که کار خود را به صورت کامل به [[خدا]] واگذار کرده است، زیرا واژه اسلام در زبان عربی به معنای تبرئه شدن و خلاص گردیدن از بار مسئولیت است.<ref>. الفصل فی الملل، ج ۲، ص ۲۲۶.</ref> بنابراین، «امت مسلمة» به معنای گروهی است که در برابر دستورات خدا تسلیم محض بوده و کار خود را به صورت کامل به او واگذار می‌کنند.
-گرچه تعبیر «امت مسلمة» تنها یک بار در [[قرآن]] و آن هم در آیه ۱۲۸ [[سوره بقره]] آمده است: {{متن قرآن|«رَبَّنَا وَاجْعَلْنَا مُسْلِمَینِ لَک وَمِنْ ذُرِّیتِنَا أُمَّةً مُسْلِمَةً لَک وَأَرِنَا مَنَاسِکنَا وَتُبْ عَلَینَا إِنَّک أَنْتَ التَّوَّابُ الرَّحِیمُ»}} (پروردگارا دل ما را تسلیم فرمان خود گردان و فرزندان ما را نیز به تسلیم خود بدار و راه پرستش را به ما بنما و بر ما ببخش. حقیقتاً که تنها تویی بخشنده و مهربان)؛ اما مضمون آن از برخی آیات نظیر {{متن قرآن|«مِلَّةَ أَبِیکمْ إِبْرَاهِیمَ هُوَ سَمَّاکمُ الْمُسْلِمِینَ »}} ([[سوره حج|حجّ]]/۲۲،۷۸) نیز قابل استنباط است. در این آیه خطاب به «امت مسلمه» گفته شده: آیین شما از آیین پدرتان [[حضرت ابراهیم علیه السلام|ابراهیم]] است و هم او شما را مسلم نامیده است. مفسران در تعیین مرجع ضمیر «هو» در این [[آیه]] اختلاف نظر دارند؛ برخی مرجع آن را خداوند متعال و برخی ابراهیم(علیه السلام) می‌دانند.<ref>. مجمع‌البیان، ج ۷، ص ۱۷۳.</ref> در این میان روشن است که اگر ضمیر به ابراهیم(علیه السلام) باز گردد، مضمون این آیه با دعای او در آیه ۱۲۸ بقره: {{متن قرآن|«وَمِنْ ذُرِّیتِنَا أُمَّةً مُسْلِمَةً لَک»}} پیوند خواهد خورد؛ ولی در هر صورت، اگر مرجع ضمیر، ذات احدیت هم باشد، باز هم مفهوم «امت مسلمه» به روشنی از این آیه قابل استخراج است.
+گرچه تعبیر «امت مسلمة» تنها یک بار در [[قرآن]] و آن هم در آیه ۱۲۸ [[سوره بقره]] آمده است: «{{متن قرآن|رَبَّنَا وَاجْعَلْنَا مُسْلِمَيْنِ لَكَ وَمِنْ ذُرِّيَّتِنَا أُمَّةً مُسْلِمَةً لَكَ وَأَرِنَا مَنَاسِكَنَا وَتُبْ عَلَيْنَا ۖ إِنَّكَ أَنْتَ التَّوَّابُ الرَّحِيمُ}}<ref>[[آیه 128 سوره بقره|سوره بقره، آیه ۱۲۸.]]</ref>؛ پروردگارا دل ما را تسلیم فرمان خود گردان و فرزندان ما را نیز به تسلیم خود بدار و راه پرستش را به ما بنما و بر ما ببخش. حقیقتاً که تنها تویی بخشنده و مهربان». اما مضمون آن از برخی آیات نظیر {{متن قرآن|«... مِلَّةَ أَبِيكُمْ إِبْرَاهِيمَ ۚ هُوَ سَمَّاكُمُ الْمُسْلِمِينَ...»}}<ref>[[آیه 78 سوره حج|سوره حج، آیه ۷۸.]]</ref>. نیز قابل استنباط است. در این آیه خطاب به «امت مسلمه» گفته شده: آیین شما از آیین پدرتان [[حضرت ابراهیم علیه السلام|ابراهیم]] است و هم او شما را مسلم نامیده است. مفسران در تعیین مرجع ضمیر «هو» در این [[آیه]] اختلاف نظر دارند؛ برخی مرجع آن را خداوند متعال و برخی ابراهیم(علیه السلام) می‌دانند.<ref>. مجمع‌البیان، ج ۷، ص ۱۷۳.</ref> در این میان روشن است که اگر ضمیر به ابراهیم(علیه السلام) باز گردد، مضمون این آیه با دعای او در آیه ۱۲۸ بقره: {{متن قرآن|«... وَمِنْ ذُرِّيَّتِنَا أُمَّةً مُسْلِمَةً لَكَ ...»}}<ref>[[آیه 128 سوره بقره|سوره بقره، آیه ۱۲۸.]]</ref> پیوند خواهد خورد؛ ولی در هر صورت، اگر مرجع ضمیر، ذات احدیت هم باشد، باز هم مفهوم «امت مسلمه» به روشنی از این آیه قابل استخراج است.
 ==تبیین امت مسلمه==
-[[اسلام]] دارای مراتبی است که از پایین‌ترین مرتبه یعنی [[تسلیم]] زبانی آغاز شده: {{متن قرآن|«قَالَتِ الْأَعْرَابُ آمَنَّا قُلْ لَمْ تُؤْمِنُوا وَلَٰکنْ قُولُوا أَسْلَمْنَا وَلَمَّا یدْخُلِ الْإِیمَانُ فِی قُلُوبِکمْ...»}} ([[سوره حجرات|حجرات]]/۴۹،۱۴) (بادیه نشینان گفتند: ایمان آوردیم. بگو: ایمان نیاورده‌اید؛ لیکن بگویید: اسلام آورده‌ایم و هنوز در دلهای شما ایمان داخل نشده است...)؛ و پس از آن به مرتبه تسلیم قلبی و سپس به مرتبه‌ای می‌رسد که شخص، خدا را در کارهای خود حاضر می‌بیند و نهایتاً به عالی‌ترین مرحله که در آن خود و دیگران را نمی‌بیند و فقط خدا را می‌بیند پایان می‌پذیرد.<ref>. مفردات،ص۴۲۳،«سلم»؛ المیزان،ج۱،ص۳۰۴۳۰۶.</ref>
+[[اسلام]] دارای مراتبی است که از پایین‌ترین مرتبه یعنی [[تسلیم]] زبانی آغاز شده: «{{متن قرآن| قَالَتِ الْأَعْرَابُ آمَنَّا ۖ قُلْ لَمْ تُؤْمِنُوا وَلَٰكِنْ قُولُوا أَسْلَمْنَا وَلَمَّا يَدْخُلِ الْإِيمَانُ فِي قُلُوبِكُمْ...}}<ref>[[آیه 14 سوره حجرات|سوره حجرات، آیه ۱۴.]]</ref>؛ بادیه نشینان گفتند: ایمان آوردیم. بگو: ایمان نیاورده‌اید؛ لیکن بگویید: اسلام آورده‌ایم و هنوز در دلهای شما ایمان داخل نشده است...». و پس از آن به مرتبه تسلیم قلبی و سپس به مرتبه‌ای می‌رسد که شخص، خدا را در کارهای خود حاضر می‌بیند و نهایتاً به عالی‌ترین مرحله که در آن خود و دیگران را نمی‌بیند و فقط خدا را می‌بیند پایان می‌پذیرد.<ref>. مفردات،ص۴۲۳،«سلم»؛ المیزان،ج۱،ص۳۰۴۳۰۶.</ref>
-ازاین‌رو «امت مسلمه» از گستره معنایی وسیعی برخوردار خواهد بود، گرچه این حقیقت را نمی‌توان نادیده گرفت که [[حضرت ابراهیم علیه السلام|ابراهیم]] و [[حضرت اسماعیل علیه السلام|اسماعیل]](علیهما السلام) از بندگان مقرّب خدا بوده‌اند و مناسب نیست که خواسته آنان و دعایشان را در حد پایین‌ترین مرتبه و حتی مراتب متوسط تنزل داد، بر این اساس باید پذیرفت که آنچه به عنوان اسلام مورد دعای ایشان قرار گرفته، بالاترین مرتبه اسلام، یعنی همان عبودیت و تسلیم محض خدا شدن و وصول به [[توحید]] ناب است.<ref>. المیزان، ج ۱، ص ۲۸۶  ۲۸۷.</ref> آنچه این نوع نگرش را به مفهوم مُسلم و اسلام در [[آیه 128 سوره بقره|آیه ۱۲۸ بقره]] و نیز به تعبیر «امت مسلمه» تقویت می‌کند، به‌کار رفتن دو واژه {{متن قرآن|«مُسلِمَینِ»}} و {{متن قرآن|«مُسلِمَة»}} همراه با {{متن قرآن|«لَکَ»}} است که به استسلام و انقیاد و رضایتمندی محض در برابر [[قضا و قدر]] اشعار دارد و این همان حالتی است که انسان خویشتن را از روی خلوص وقف خدا می‌کند و همه تواضع و بندگی را در زبان و اعضا و جوارح خویش به‌کار می‌گیرد و به تعظیم ذات احدیت می‌پردازد.<ref>. روح البیان، ج ۱، ص ۲۳۳.</ref>
+ازاین‌رو «امت مسلمه» از گستره معنایی وسیعی برخوردار خواهد بود، گرچه این حقیقت را نمی‌توان نادیده گرفت که [[حضرت ابراهیم علیه السلام|ابراهیم]] و [[حضرت اسماعیل علیه السلام|اسماعیل]](علیهما السلام) از بندگان مقرّب خدا بوده‌اند و مناسب نیست که خواسته آنان و دعایشان را در حد پایین‌ترین مرتبه و حتی مراتب متوسط تنزل داد، بر این اساس باید پذیرفت که آنچه به عنوان اسلام مورد دعای ایشان قرار گرفته، بالاترین مرتبه اسلام، یعنی همان عبودیت و تسلیم محض خدا شدن و وصول به [[توحید]] ناب است.<ref>. المیزان، ج ۱، ص ۲۸۶  ۲۸۷.</ref> آنچه این نوع نگرش را به مفهوم مُسلم و اسلام در [[آیه 128 سوره بقره|آیه ۱۲۸ بقره]] و نیز به تعبیر «امت مسلمه» تقویت می‌کند، به‌کار رفتن دو واژه {{متن قرآن|«مُسْلِمِينَ»}} و {{متن قرآن|«مُسلِمَة»}} همراه با {{متن قرآن|«لَكَ»}} است که به استسلام و انقیاد و رضایتمندی محض در برابر [[قضا و قدر]] اشعار دارد و این همان حالتی است که انسان خویشتن را از روی خلوص وقف خدا می‌کند و همه تواضع و بندگی را در زبان و اعضا و جوارح خویش به‌کار می‌گیرد و به تعظیم ذات احدیت می‌پردازد.<ref>. روح البیان، ج ۱، ص ۲۳۳.</ref>
 افزون بر آنچه گفته شد، از جمله {{متن قرآن|«رَبَّنَا وَابْعَثْ فِیهِمْ رَسُولًا مِنْهُمْ»}} که در آیات بعد آمده است می‌توان چنین استفاده کرد که امت مسلمه همان امت [[پیامبر اسلام]](صلی الله علیه وآله) است؛ ولی مراد از امت پیامبر اکرم، همه کسانی که آن حضرت به سوی آنها مبعوث شده یا به دین [[اسلام]] گرویده‌اند نیست، زیرا یقیناً بسیاری از پیروان این دین از ذریه [[حضرت ابراهیم علیه السلام|ابراهیم]] (علیه السلام) نیستند. همچنین با عنایت به آن بخش از جملات آیات بعدی که بر منزّه بودن ذریه ابراهیم از [[گناه]] و [[شرک]] دلالت دارد، می‌توان به روشنی دریافت که مصداق واقعی «امت مسلمه» [[اهل بیت]] گرامی پیامبر اسلام هستند، زیرا تنها این گروه هستند که افزون بر آنکه از امت پیامبر اسلام و ذریه ابراهیم‌اند، از هرگونه شرک و [[ظلم]] مبرّایند.<ref>. المیزان، ج ۱، ص ۲۹۹  ۳۰۰.</ref> در روایات [[شیعه]] مفهوم امت مسلمه نیز به بالاترین مراتب اسلام [[تفسیر]] شده و مصداق امت مسلمه تنها گروهی اندک از پر فضیلت‌ترین مسلمانان امت پیامبر(صلی الله علیه وآله)، یعنی [[اهل بیت]](علیهم السلام) معرفی شده‌اند.<ref>. الصافی، ج۱، ص ۱۷۲؛ البرهان، ج ۱، ص ۳۳۴.</ref>
@@ سطر ۲۷: / سطر ۲۷: @@
 در [[احادیث]] تفسیری از سُدّی چنین نقل شده که این گروه از فرزندان ابراهیم، اعراب هستند.<ref>. مجمع البیان، ج ۱، ص ۳۹۳.</ref> طبری ضمن نقل این سخن از سدی می‌گوید: این سخن خلاف ظاهر [[آیه]] و نیز واقعیات تاریخی است، زیرا این گروه یقیناً اهل طاعت و امتثال اوامر الهی و ولایت خداوند سبحان هستند و روشن است که چنین افرادی از ذریه ابراهیم(علیه السلام) هم در میان اعراب بوده‌اند و هم غیر عرب.<ref>. جامع البیان، مج ۱، ج ۱، ص ۷۶۹.</ref>
-برخی از مفسران بر این عقیده‌اند که ابراهیم و اسماعیل(علیهما السلام) در بخش نخست دعایشان: {{متن قرآن|«رَبَّنَا وَاجْعَلْنَا مُسْلِمَینِ لَک»}} طالب ثبات و استمرار این وصف برای خود بوده‌اند؛ یعنی از خدا خواسته‌اند که چنان‌که در گذشته مُسلم بوده‌اند در آینده نیز بر آن وصف بمانند.<ref>. مجمع‌البیان، ج ۱، ص ۳۹۲.</ref>
+برخی از مفسران بر این عقیده‌اند که ابراهیم و اسماعیل(علیهما السلام) در بخش نخست دعایشان: {{متن قرآن|«رَبَّنَا وَاجْعَلْنَا مُسْلِمَيْنِ لَكَ»}}<ref>[[آیه 128 سوره بقره|سوره بقره، آیه ۱۲۸.]]</ref>. طالب ثبات و استمرار این وصف برای خود بوده‌اند؛ یعنی از خدا خواسته‌اند که چنان‌که در گذشته مُسلم بوده‌اند در آینده نیز بر آن وصف بمانند.<ref>. مجمع‌البیان، ج ۱، ص ۳۹۲.</ref>
 در تفسیر روح‌البیان این احتمال نیز مطرح شده است که آن دو برای عرصه‌های آزمونی که پیش روی داشتند (ذبح اسماعیل و افکنده شدن ابراهیم(علیه السلام) در آتش) تقاضای شکیبایی و به سلامت رهیدن از این عرصه را داشته‌اند.

@@ سطر ۴۸: / سطر ۴۸: @@
 |رده= دارد
 }}
+{{قرآن}}
 [[رده:واژگان قرآنی]]
 [[رده:معارف قرآن]]

@@ سطر ۱۱: / سطر ۱۱: @@
 واژه مسلمه از مصدر اسلام به معنای انقیاد و تسلیم محض<ref>. تفسیر ماوردی، ج1، ص379  380؛ [[مجمع‌البحرین]]، ج 2، ص 407، «سلم».</ref> اشتقاق یافته و به شخص یا گروهی که در برابر فرمانها منقاد و تسلیم محض‌اند اطلاق می‌گردد. به عقیده برخی، مُسلم کسی یا گروهی است که کار خود را به صورت کامل به خدا واگذار کرده است، زیرا واژه اسلام در زبان عربی به معنای تبرئه شدن و خلاص گردیدن از بار مسئولیت است<ref>. الفصل فی الملل، ج 2، ص 226.</ref> ( => اسلام)، بنابراین، امت مسلمه به معنای گروهی است که در برابر دستورات تسلیم محض بوده و کار خود را به صورت کامل به خدا واگذار می‌کنند.
-گرچه واژه امت مسلمه تنها یک بار در قرآن و آن هم در آیه 128 بقره/2 آمده است:{{متن قرآن|«رَبَّنا واجعَلنا مُسلِمَینِ لَکَ و مِن ذُرِّیَّتِنا اُمَّةً مُسلِمَةً لَکَ واَرِنا مَناسِکَنا وتُب عَلَینا اِنَّکَ اَنتَ التَّوّابُ الرَّحیم}} پروردگارا دل ما را تسلیم فرمان خود گردان و فرزندان ما را نیز به تسلیم خود بدار و راه پرستش را به ما بنما و بر ما ببخش. حقیقتاً که تنها تویی بخشنده و مهربان»؛ اما مضمون آن از برخی آیات نظیر {{متن قرآن|«مِلَّةَ اَبیکُم اِبرهیمَ هُوَ سَمّکُمُ المُسلِمینَ»}} (حجّ/22،78) نیز قابل استنباط است. در این آیه خطاب به امت مسلمه گفته شده:آیین شما از آیین پدرتان ابراهیم است و هم او شما را مسلم نامیده است. مفسران در تعیین مرجع ضمیر هو در این آیه اختلاف نظر دارند؛ برخی مرجع آن را خداوند متعالی و برخی ابراهیم(علیه السلام)می‌دانند.<ref>. مجمع‌البیان، ج 7، ص 173.</ref> در این میان روشن است که اگر ضمیر به ابراهیم(علیه السلام)باز گردد مضمون این آیه با دعای او در آیه 128 بقره/2:{{متن قرآن|«و من ذرّیّتنا امّة مسلمة لک»}} پیوند خواهد خورد؛ ولی در هر صورت، اگر مرجع ضمیر ذات احدیت هم باشد، بازهم مفهوم امت مسلمه به روشنی از این آیه قابل استخراج است.
+گرچه واژه امت مسلمه تنها یک بار در قرآن و آن هم در آیه 128 بقره/2 آمده است:{{متن قرآن|«رَبَّنَا وَاجْعَلْنَا مُسْلِمَيْنِ لَكَ وَمِنْ ذُرِّيَّتِنَا أُمَّةً مُسْلِمَةً لَكَ وَأَرِنَا مَنَاسِكَنَا وَتُبْ عَلَيْنَا إِنَّكَ أَنْتَ التَّوَّابُ الرَّحِيمُ}} پروردگارا دل ما را تسلیم فرمان خود گردان و فرزندان ما را نیز به تسلیم خود بدار و راه پرستش را به ما بنما و بر ما ببخش. حقیقتاً که تنها تویی بخشنده و مهربان»؛ اما مضمون آن از برخی آیات نظیر {{متن قرآن|« مِلَّةَ أَبِيكُمْ إِبْرَاهِيمَ هُوَ سَمَّاكُمُ الْمُسْلِمِينَ »}} (حجّ/22،78) نیز قابل استنباط است. در این آیه خطاب به امت مسلمه گفته شده:آیین شما از آیین پدرتان ابراهیم است و هم او شما را مسلم نامیده است. مفسران در تعیین مرجع ضمیر هو در این آیه اختلاف نظر دارند؛ برخی مرجع آن را خداوند متعالی و برخی ابراهیم(علیه السلام)می‌دانند.<ref>. مجمع‌البیان، ج 7، ص 173.</ref> در این میان روشن است که اگر ضمیر به ابراهیم(علیه السلام)باز گردد مضمون این آیه با دعای او در آیه 128 بقره/2:{{متن قرآن|«وَمِنْ ذُرِّيَّتِنَا أُمَّةً مُسْلِمَةً لَكَ»}} پیوند خواهد خورد؛ ولی در هر صورت، اگر مرجع ضمیر ذات احدیت هم باشد، بازهم مفهوم امت مسلمه به روشنی از این آیه قابل استخراج است.
 ==تبیین امت مسلمه:==
-اسلام دارای مراتبی است که از پایین‌ترین مرتبه یعنی تسلیم* زبانی آغاز شده:{{متن قرآن|«قالَتِ الاَعرابُ ءامَنّا قُل لَم تُؤمِنوا ولکِن قولوا اَسلَمنا ولَمّا یَدخُلِ الایمنُ فی قُلوبِکُم...»}}[برخی از] بادیه نشینان گفتند:ایمان آوردیم. بگو:ایمان نیاورده‌اید؛ لیکن بگویید:اسلام آورده‌ایم و هنوز در دلهای شما ایمان داخل نشده است...» (حجرات/49،14) و پس از آن به مرتبه تسلیم قلبی و سپس به مرتبه‌ای می‌رسد که شخص، خدا را در کارهای خود حاضر می‌بیند و نهایتاً به عالی‌ترین مرحله که در آن خود و دیگران را نمی‌بیند و فقط خدا را می‌بیند پایان می‌پذیرد<ref>. مفردات،ص423،«سلم»؛ المیزان،ج1،ص304306.</ref>، ازاین‌رو امت مسلمه از گستره معنایی وسیعی برخوردار خواهد بود، گرچه این حقیقت را نمی‌توان نادیده گرفت که ابراهیم و اسماعیل(علیهما السلام)از بندگان مقرّب خدا بوده‌اند و مناسب نیست که خواسته آنان و دعایشان را در حد پایین‌ترین مرتبه و حتی مراتب متوسط تنزل داد، بر این اساس باید پذیرفت که آنچه به عنوان اسلام مورد دعای ایشان قرار گرفته بالاترین مرتبه اسلام، یعنی همان عبودیت و تسلیم محض خدا شدن و وصول به توحید ناب است.<ref>. المیزان، ج 1، ص 286  287.</ref> آنچه این نوع نگرش را به مفهوم مسلم و اسلام در آیه 128 بقره/2 و نیز به واژه امت مسلمه تقویت می‌کند، به‌کار رفتن دو واژه {{متن قرآن|«مُسلِمَینِ»}} و {{متن قرآن|«مُسلِمَة»}} همراه با {{متن قرآن|«لَکَ»}} است که به استسلام و انقیاد و رضایتمندی محض در برابر قضا و قدر اشعار دارد و این همان حالتی است که انسان خویشتن را از روی خلوص وقف خدا می‌کند و همه تواضع و بندگی را در زبان و اعضا و جوارح خویش به‌کار می‌گیرد و به تعظیم ذات احدیت می‌پردازد.<ref>. روح البیان، ج 1، ص 233.</ref> افزون بر آنچه گفته شد از جمله {{متن قرآن|«رَبَّنا وابعَث فیهِم رَسولاً مِنهُم»}} که در آیات بعد آمده است می‌توان چنین استفاده کرد که امت مسلمه همان امت پیامبر اسلام(صلی الله علیه وآله)است؛ ولی مراد از امت پیامبر اکرم(صلی الله علیه وآله)کسانی که نبی مکرم(صلی الله علیه وآله)به سوی آنها مبعوث شده یا به دین اسلام گرویده‌اند نیست، زیرا یقیناً بسیاری از پیروان این دین از ذریه ابراهیم نیستند؛ همچنین با عنایت به آن بخش از جملات آیات بعدی که بر منزه بودن ذریه ابراهیم(علیه السلام)از گناه و شرک دلالت دارد می‌توان به روشنی دریافت که مصداق واقعی امت مسلمه اهل* بیت گرامی پیامبر اسلام هستند، زیرا تنها این گروه هستند که افزون بر آنکه از امت پیامبر اسلام و ذریه ابراهیم‌اند از هرگونه شرک و ظلم مبرایند.<ref>. المیزان، ج 1، ص 299  300.</ref> در روایات شیعه مفهوم امت مسلمه نیز به بالاترین مراتب اسلام تفسیر شده و مصداق امت مسلمه تنها گروهی اندک از پر فضیلت‌ترین مسلمانان امت پیامبر(صلی الله علیه وآله)، یعنی اهل بیت(علیهم السلام)معرفی شده‌اند.<ref>. الصافی، ج1، ص 172؛ [[البرهان]]، ج 1، ص 334.</ref>
+اسلام دارای مراتبی است که از پایین‌ترین مرتبه یعنی تسلیم* زبانی آغاز شده:{{متن قرآن|« قَالَتِ الْأَعْرَابُ آمَنَّا قُلْ لَمْ تُؤْمِنُوا وَلَٰكِنْ قُولُوا أَسْلَمْنَا وَلَمَّا يَدْخُلِ الْإِيمَانُ فِي قُلُوبِكُمْ...»}}[برخی از] بادیه نشینان گفتند:ایمان آوردیم. بگو:ایمان نیاورده‌اید؛ لیکن بگویید:اسلام آورده‌ایم و هنوز در دلهای شما ایمان داخل نشده است...» (حجرات/49،14) و پس از آن به مرتبه تسلیم قلبی و سپس به مرتبه‌ای می‌رسد که شخص، خدا را در کارهای خود حاضر می‌بیند و نهایتاً به عالی‌ترین مرحله که در آن خود و دیگران را نمی‌بیند و فقط خدا را می‌بیند پایان می‌پذیرد<ref>. مفردات،ص423،«سلم»؛ المیزان،ج1،ص304306.</ref>، ازاین‌رو امت مسلمه از گستره معنایی وسیعی برخوردار خواهد بود، گرچه این حقیقت را نمی‌توان نادیده گرفت که ابراهیم و اسماعیل(علیهما السلام)از بندگان مقرّب خدا بوده‌اند و مناسب نیست که خواسته آنان و دعایشان را در حد پایین‌ترین مرتبه و حتی مراتب متوسط تنزل داد، بر این اساس باید پذیرفت که آنچه به عنوان اسلام مورد دعای ایشان قرار گرفته بالاترین مرتبه اسلام، یعنی همان عبودیت و تسلیم محض خدا شدن و وصول به توحید ناب است.<ref>. المیزان، ج 1، ص 286  287.</ref> آنچه این نوع نگرش را به مفهوم مسلم و اسلام در آیه 128 بقره/2 و نیز به واژه امت مسلمه تقویت می‌کند، به‌کار رفتن دو واژه {{متن قرآن|«مُسلِمَینِ»}} و {{متن قرآن|«مُسلِمَة»}} همراه با {{متن قرآن|«لَکَ»}} است که به استسلام و انقیاد و رضایتمندی محض در برابر قضا و قدر اشعار دارد و این همان حالتی است که انسان خویشتن را از روی خلوص وقف خدا می‌کند و همه تواضع و بندگی را در زبان و اعضا و جوارح خویش به‌کار می‌گیرد و به تعظیم ذات احدیت می‌پردازد.<ref>. روح البیان، ج 1، ص 233.</ref> افزون بر آنچه گفته شد از جمله {{متن قرآن|«رَبَّنَا وَابْعَثْ فِيهِمْ رَسُولًا مِنْهُمْ»}} که در آیات بعد آمده است می‌توان چنین استفاده کرد که امت مسلمه همان امت پیامبر اسلام(صلی الله علیه وآله)است؛ ولی مراد از امت پیامبر اکرم(صلی الله علیه وآله)کسانی که نبی مکرم(صلی الله علیه وآله)به سوی آنها مبعوث شده یا به دین اسلام گرویده‌اند نیست، زیرا یقیناً بسیاری از پیروان این دین از ذریه ابراهیم نیستند؛ همچنین با عنایت به آن بخش از جملات آیات بعدی که بر منزه بودن ذریه ابراهیم(علیه السلام)از گناه و شرک دلالت دارد می‌توان به روشنی دریافت که مصداق واقعی امت مسلمه اهل* بیت گرامی پیامبر اسلام هستند، زیرا تنها این گروه هستند که افزون بر آنکه از امت پیامبر اسلام و ذریه ابراهیم‌اند از هرگونه شرک و ظلم مبرایند.<ref>. المیزان، ج 1، ص 299  300.</ref> در روایات شیعه مفهوم امت مسلمه نیز به بالاترین مراتب اسلام تفسیر شده و مصداق امت مسلمه تنها گروهی اندک از پر فضیلت‌ترین مسلمانان امت پیامبر(صلی الله علیه وآله)، یعنی اهل بیت(علیهم السلام)معرفی شده‌اند.<ref>. الصافی، ج1، ص 172؛ [[البرهان]]، ج 1، ص 334.</ref>
 در مواجهه با این رویکرد که برگرفته از روایات شیعه است ممکن است چنین گفته شود که ظاهر این آیه و آیاتی که نظیر این آیه خصوصیاتی را درباره امت مطرح می‌کند خطابی عام و شامل همه مسلمانان است. در پاسخ این سخن نیز گفته شده است که واژه امت محمّد(صلی الله علیه وآله)در معنای همه ایمان آورندگان به شریعت او پس ازنزول قرآن رایج گردیده؛ اما پیش از آن هیچ تبادری از این واژه یا واژه امت مسلمه به معنای تمامی پیروان این آیین نبوده است، ازاین‌رو هیچ مانعی از این نیست که مراد از امت مسلمه در قرآن گروه خاصی از امت نبی اکرم(صلی الله علیه وآله) یعنی اهل بیت(علیهم السلام) باشند.<ref>. [[المیزان]]، ج 1، ص 300.</ref>
@@ سطر ۲۵: / سطر ۲۵: @@
 طبری ضمن نقل این سخن از سدی می‌گوید:این سخن خلاف ظاهر آیه و نیز واقعیات تاریخی است، زیرا این گروه یقیناً اهل طاعت و امتثال اوامر الهی و ولایت خداوند سبحان هستند و روشن است که چنین افرادی از ذریه ابراهیم(علیه السلام)هم در میان اعراب بوده‌اند و هم غیر عرب.<ref>. [[جامع البیان]]، مج 1، ج 1، ص 769.</ref>
-برخی از مفسران بر این عقیده‌اند که ابراهیم و اسماعیل(علیهما السلام) در بخش نخست دعایشان:{{متن قرآن|«رَبَّنا واجعَلنا مُسلِمَینِ لَکَ»}} طالب ثبات و استمرار این وصف برای خود بوده‌اند؛ یعنی از خدا خواسته‌اند که چنان‌که در گذشته مسلم بوده‌اند در آینده نیز بر آن وصف بمانند.<ref>.[[ مجمع‌البیان]]، ج 1، ص 392.</ref>
+برخی از مفسران بر این عقیده‌اند که ابراهیم و اسماعیل(علیهما السلام) در بخش نخست دعایشان:{{متن قرآن|«رَبَّنَا وَاجْعَلْنَا مُسْلِمَيْنِ لَكَ»}} طالب ثبات و استمرار این وصف برای خود بوده‌اند؛ یعنی از خدا خواسته‌اند که چنان‌که در گذشته مسلم بوده‌اند در آینده نیز بر آن وصف بمانند.<ref>.[[ مجمع‌البیان]]، ج 1، ص 392.</ref>
 در روح‌البیان این احتمال نیز مطرح شده است که آن دو برای عرصه‌های آزمونی که پیش روی داشتند (ذبح اسماعیل و افکنده شدن ابراهیم(علیه السلام)در آتش) تقاضای شکیبایی و به سلامت رهیدن از این عرصه را داشته‌اند.[58]

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
 {{مدخل دائرة المعارف|[[دائرة المعارف قرآن کریم]]}}
@@ سطر ۳۲: / سطر ۳۴: @@
 ==منبع==
 دائره المعارف قرآن کریم، ج4، مدخل "امت مسلمه" از حسین دیبا و بخش فلسفه و کلام[http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/4/27.htm#f9]
 [[رده:واژگان قرآنی]]

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۷ ژوئن ۲۰۱۵، ساعت ۱۱:۳۲
سطر ۱:		سطر ۱:
	{{مدخل دائرة المعارف\|[[دائرة المعارف قرآن کریم]]}}		{{مدخل دائرة المعارف\|[[دائرة المعارف قرآن کریم]]}}
−

	امت مسلمه:گروهِ تسلیم محض در برابر دستورات الهی، اهل بیت(علیهم السلام) زا گویند.		امت مسلمه:گروهِ تسلیم محض در برابر دستورات الهی، اهل بیت(علیهم السلام) زا گویند.

→ نسخهٔ قدیمی‌تر	نسخهٔ ‏۲۷ ژوئن ۲۰۱۵، ساعت ۱۱:۳۲
(بدون تفاوت)