اله - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

Mohammadi در ‏۱۶ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۴:۲۵

2026-04-16T14:25:10Z

Mohammadi در ‏۲۷ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۲:۵۳

2026-02-27T12:53:34Z

Zamani: افزودن الگوی قرآن

2025-03-21T11:45:24Z

افزودن الگوی قرآن

مهدی موسوی در ‏۱۲ آوریل ۲۰۲۴، ساعت ۱۲:۵۵

2024-04-12T12:55:47Z

نمایش تغییرات

مهدی موسوی در ‏۱۲ آوریل ۲۰۲۴، ساعت ۰۶:۳۲

2024-04-12T06:32:46Z

نمایش تغییرات

Aghajani در ‏۴ فوریهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۱۱:۲۰

2020-02-04T11:20:44Z

Aghajani در ‏۴ نوامبر ۲۰۱۹، ساعت ۰۶:۵۸

2019-11-04T06:58:30Z

Zamani: افزودن الگو:اسماء الله

2014-08-24T03:38:54Z

افزودن الگو:اسماء الله

مرضیه الله وکیل جزی در ‏۹ فوریهٔ ۲۰۱۴، ساعت ۰۹:۲۰

2014-02-09T09:20:48Z

نمایش تغییرات

عربصالحی در ‏۲۸ ژانویهٔ ۲۰۱۴، ساعت ۱۲:۰۳

2014-01-28T12:03:03Z

@@ سطر ۴: / سطر ۴: @@
 ==اله در قرآن==
-واژه «إله» ۱۴۷ بار در [[قرآن کریم]] آمده است.<ref>مفاهیم القرآن، ج۶، ص۱۰۹؛ نگرش وحی بر خداشناسی، ج۲، ص۱۱.</ref> که به‌ جز ۳۳ مورد، دیگر موارد کاربرد آن در کلمه اخلاص به‌ صورت {{متن قرآن|«... لَا إِلَٰهَ إِلَّا اللَّهُ ...»}}<ref>[[آیه 35 سوره صافات|سوره صافات،آیه ۳۵.]]</ref>. یا همراه با ضمایر منفصل است: {{متن قرآن|«... لَا إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ ...»}}<ref>[[آیه 163 سوره بقره|سوره بقره،آیه ۱۶۳.]]</ref>. {{متن قرآن|«... لَا إِلَٰهَ إِلَّا أَنْتَ ...»}}<ref>[[آیه 87 سوره انبیاء|سوره انبیاء،آیه ۸۷.]]</ref>. {{متن قرآن|«... لَا إِلَٰهَ إِلَّا أَنَا...»}}<ref>[[آیه 2 سوره نحل|سوره نحل،آیه ۲.]]</ref>.
+واژه «إله» ۱۴۷ بار در [[قرآن کریم]] آمده است.<ref>مفاهیم القرآن، ج۶، ص۱۰۹؛ نگرش وحی بر خداشناسی، ج۲، ص۱۱.</ref> که به‌ جز ۳۳ مورد، دیگر موارد کاربرد آن در کلمه اخلاص به‌ صورت {{متن قرآن|«... لَا إِلَٰهَ إِلَّا اللَّهُ ...»}}<ref>[[آیه 35 سوره صافات|سوره صافات، آیه ۳۵.]]</ref>. یا همراه با ضمایر منفصل است: {{متن قرآن|«... لَا إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ ...»}}<ref name=":۰">[[آیه 163 سوره بقره|سوره بقره، آیه ۱۶۳.]]</ref>. {{متن قرآن|«... لَا إِلَٰهَ إِلَّا أَنْتَ ...»}}<ref>[[آیه 87 سوره انبیاء|سوره انبیاء، آیه ۸۷.]]</ref>. {{متن قرآن|«... لَا إِلَٰهَ إِلَّا أَنَا ...»}}<ref>[[آیه 2 سوره نحل|سوره نحل، آیه ۲.]]</ref>.
   <ref>اسماء و صفات الهی، ج۱، ص۴۳.</ref>
@@ سطر ۱۸: / سطر ۱۸: @@
 *۴. از ریشه لاهَ یَلُوه و در این صورت نیز به معنای پوشیده از چشمهاست.<ref>مفردات، ص۸۳، «اله».</ref>
-بنا بر تصریح برخی، واژه إله از نظر ادبی اسم است و به همین جهت صفت می‌پذیرد؛ مانند: {{متن قرآن|«...إِلَٰهٌ وَاحِدٌ...»}}<ref>[[آیه 163 سوره بقره|سوره بقره،آیه ۱۶۳.]]</ref>. ولی هیچ‌گاه برای اسمی دیگر صفت قرار نمی‌گیرد، مثلا «شیءٌ إله» گفته نمی‌شود. <ref>الکشاف، ج۱، ص۶؛ التبیان، ص۳۳.</ref>
+بنا بر تصریح برخی، واژه إله از نظر ادبی اسم است و به همین جهت صفت می‌پذیرد؛ مانند: {{متن قرآن|«...إِلَٰهٌ وَاحِدٌ...»}}<ref name=":۰" />. ولی هیچ‌گاه برای اسمی دیگر صفت قرار نمی‌گیرد، مثلا «شیءٌ إله» گفته نمی‌شود. <ref>الکشاف، ج۱، ص۶؛ التبیان، ص۳۳.</ref>
 وزن «فِعال» در إله به معنای «مفعول» است؛<ref>المصباح، ص۱۹-۲۰؛ الاسماء الحسنی، ص۵۹.</ref> اما برخی آن را به گونه حقیقی برنمی‌تابند، بلکه افاده معنای مفعولی را از باب غلبه استعمال معرفی می‌کنند.<ref>التحقیق، ج۱، ص۱۲۰، «اله».</ref>
@@ سطر ۴۲: / سطر ۴۲: @@
 برخی اسم «[[الله]]» را مرتبه خاصی از اسم «إله» و در نتیجه مرتبه إله را بالاتر از مرتبه الله دانسته‌اند، از آن جهت که إله را اسم مرتبه‌ای از وجود خداوند معرفی کرده‌اند که ادراک آن مرتبه وجودی جز به همین مقدار که آن را از حد ابطال و عدم خارج سازیم ممکن نیست؛ ولی‌ الله را اسم مرتبه‌ای دانسته‌اند که می‌توان آفرینش و افعال دیگر را بدو منتسب کرد و نسبت دادن آفرینش، [[رزق]]، زنده ساختن و میراندن به الله و نه به إله را در آیات [[قرآن کریم]] نشانه‌ای بر همین نکته گرفته‌اند.<ref>شرح اسماءالحسنی، ص۴۱.</ref>
-در قرآن‌ مجید واژه إله هم در معبود راستین و حقیقی (خداوند): {{متن قرآن|«وَإِلَٰهُكُمْ إِلَٰهٌ وَاحِدٌ...»}}<ref>[[آیه 163 سوره بقره|سوره بقره،آیه ۱۶۳.]]</ref>. و هم در معبودهای پنداری و دروغین:<ref>قاموس قرآن، ج۱، ص۹۷.</ref> {{متن قرآن|«الَّذِينَ يَجْعَلُونَ مَعَ اللَّهِ إِلَٰهًا آخَرَ...»}}<ref>[[آیه 96 سوره حجر|سوره حجر،آیه ۹۶.]]</ref>. به‌کار رفته است، بلکه بر آنچه مورد [[عبادت]] قرار گرفته و نزد او خضوع می‌شود، اعم از عاقل و غیرعاقل اطلاق شده است.<ref>التحقیق، ج۱، ص۱۲۰.</ref>
+در قرآن‌ مجید واژه إله هم در معبود راستین و حقیقی (خداوند): {{متن قرآن|«وَإِلَٰهُكُمْ إِلَٰهٌ وَاحِدٌ ...»}}<ref name=":۰" />. و هم در معبودهای پنداری و دروغین:<ref>قاموس قرآن، ج۱، ص۹۷.</ref> {{متن قرآن|«الَّذِينَ يَجْعَلُونَ مَعَ اللَّهِ إِلَٰهًا آخَرَ ...»}}<ref>[[آیه 96 سوره حجر|سوره حجر، آیه ۹۶.]]</ref>. به‌کار رفته است، بلکه بر آنچه مورد [[عبادت]] قرار گرفته و نزد او خضوع می‌شود، اعم از عاقل و غیرعاقل اطلاق شده است.<ref>التحقیق، ج۱، ص۱۲۰.</ref>
-بیشترین کاربرد واژه إله در ضمن کلمه اخلاص (لا اِلهَ اِلّا اللّه) است که مفاد آن همان محور کلی و بنیادین پیام قرآن، یعنی [[توحید در عبادت]] است.<ref>تفسیر نمونه، ج۲۰، ص۱۱.</ref> زیرا از یک سو از منظر قرآن کریم اصل وجود خداوند مسلّم و تردیدناپذیر است: {{متن قرآن|«...أَفِي اللَّهِ شَكٌّ فَاطِرِ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ ...»}}<ref>[[آیه 10 سوره ابراهیم|سوره ابراهیم،آیه ۱۰.]]</ref> و [[توحید ذاتی]] او نیز با اندک توجه عقلی روشن است، زیرا خداوند وجودی نامحدود است و فرض دو یا چند وجود غیرمحدود ممکن نیست.
+بیشترین کاربرد واژه إله در ضمن کلمه اخلاص (لا اِلهَ اِلّا اللّه) است که مفاد آن همان محور کلی و بنیادین پیام قرآن، یعنی [[توحید در عبادت]] است.<ref>تفسیر نمونه، ج۲۰، ص۱۱.</ref> زیرا از یک سو از منظر قرآن کریم اصل وجود خداوند مسلّم و تردیدناپذیر است: {{متن قرآن|«... أَفِي اللَّهِ شَكٌّ فَاطِرِ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ ...»}}<ref>[[آیه 10 سوره ابراهیم|سوره ابراهیم، آیه ۱۰.]]</ref> و [[توحید ذاتی]] او نیز با اندک توجه عقلی روشن است، زیرا خداوند وجودی نامحدود است و فرض دو یا چند وجود غیرمحدود ممکن نیست.
-از سویی دیگر، بت‌پرستان با اقرار به وجود خداوند، گرفتار [[شرک]] در عبادت بوده و بتها را شفیع قرار داده و برای نزدیک شدن به خداوند آنها را پرستش می‌کرده‌اند: {{متن قرآن|«... مَا نَعْبُدُهُمْ إِلَّا لِيُقَرِّبُونَا إِلَى اللَّهِ زُلْفَىٰ ...»}}<ref>[[آیه 3 سوره زمر|سوره زمر،آیه ۳.]]</ref>. قرآن [[توحید عبادی]] و نفی هر معبودی غیر از خداوند را بر مسئله توحید در خالقیت و ربوبیت مبتنی ساخته: {{متن قرآن|«ذَٰلِكُمُ اللَّهُ رَبُّكُمْ خَالِقُ كُلِّ شَيْءٍ لَا إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ ...»}}<ref>[[آیه 62 سوره غافر|سوره غافر،آیه ۶۲.]]</ref>. {{متن قرآن|«... هَلْ مِنْ خَالِقٍ غَيْرُ اللَّهِ يَرْزُقُكُمْ مِنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ ۚ لَا إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ ۖ فَأَنَّىٰ تُؤْفَكُونَ»}}<ref>[[آیه 3 سوره فاطر|سوره فاطر،آیه ۳.]]</ref>. و پرستش هر گونه إله دیگری را فاقد [[برهان]] و به کلی مردود دانسته: {{متن قرآن|«وَمَنْ يَدْعُ مَعَ اللَّهِ إِلَٰهًا آخَرَ لَا بُرْهَانَ لَهُ بِهِ ...»}}<ref>[[آیه 117 سوره مؤمنون|سوره مؤمنون،آیه ۱۱۷.]]</ref>. و آن را مستوجب [[عذاب]] الهی معرفی کرده است: {{متن قرآن|«وَلَا تَجْعَلْ مَعَ اللَّهِ إِلَٰهًا آخَرَ فَتُلْقَىٰ فِي جَهَنَّمَ ...»}}<ref>[[آیه 39 سوره اسراء|سوره اسراء،آیه ۳۹.]]</ref>.
+از سویی دیگر، بت‌پرستان با اقرار به وجود خداوند، گرفتار [[شرک]] در عبادت بوده و بتها را شفیع قرار داده و برای نزدیک شدن به خداوند آنها را پرستش می‌کرده‌اند: {{متن قرآن|«... مَا نَعْبُدُهُمْ إِلَّا لِيُقَرِّبُونَا إِلَى اللَّهِ زُلْفَىٰ ...»}}<ref>[[آیه 3 سوره زمر|سوره زمر، آیه ۳.]]</ref>. قرآن [[توحید عبادی]] و نفی هر معبودی غیر از خداوند را بر مسئله توحید در خالقیت و ربوبیت مبتنی ساخته: {{متن قرآن|«ذَٰلِكُمُ اللَّهُ رَبُّكُمْ خَالِقُ كُلِّ شَيْءٍ لَا إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ ...»}}<ref>[[آیه 62 سوره غافر|سوره غافر، آیه ۶۲.]]</ref>. {{متن قرآن|«... هَلْ مِنْ خَالِقٍ غَيْرُ اللَّهِ يَرْزُقُكُمْ مِنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ ۚ لَا إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ ۖ فَأَنَّىٰ تُؤْفَكُونَ»}}<ref>[[آیه 3 سوره فاطر|سوره فاطر، آیه ۳.]]</ref>. و پرستش هر گونه إله دیگری را فاقد [[برهان]] و به کلی مردود دانسته: {{متن قرآن|«وَمَنْ يَدْعُ مَعَ اللَّهِ إِلَٰهًا آخَرَ لَا بُرْهَانَ لَهُ بِهِ ...»}}<ref>[[آیه 117 سوره مؤمنون|سوره مؤمنون، آیه ۱۱۷.]]</ref>. و آن را مستوجب [[عذاب]] الهی معرفی کرده است: {{متن قرآن|«وَلَا تَجْعَلْ مَعَ اللَّهِ إِلَٰهًا آخَرَ فَتُلْقَىٰ فِي جَهَنَّمَ ...»}}<ref>[[آیه 39 سوره اسراء|سوره اسراء، آیه ۳۹.]]</ref>.
 به گفته [[راغب اصفهانی]] حق آن بود که واژه إله جمع بسته نشود، زیرا جز خداوند معبودی نیست، ولی عربها به سبب اعتقاد به معبودهای متعدد آن را جمع بسته‌اند.<ref>مفردات، ص۸۳، «اله».</ref>

@@ سطر ۴: / سطر ۴: @@
 ==اله در قرآن==
-واژه «إله» ۱۴۷ بار در [[قرآن کریم]] آمده است.<ref>مفاهیم القرآن، ج۶، ص۱۰۹؛ نگرش وحی بر خداشناسی، ج۲، ص۱۱.</ref> که به‌ جز ۳۳ مورد، دیگر موارد کاربرد آن در کلمه اخلاص به‌ صورت {{متن قرآن|«لا اِلهَ اِلاَّ اللّه»}} ([[سوره صافات]]/۳۷، ۳۵،...) یا همراه با ضمایر منفصل است: {{متن قرآن|«لا اِلهَ اِلاّ هُو»}} ([[سوره بقره]]/۲، ۱۶۳،...)، {{متن قرآن|«لا اِلهَ اِلاّ اَنتَ»}} ([[سوره انبیاء]]/۲۱، ۸۷،...)، {{متن قرآن|«لا اِلهَ اِلاّ اَنا»}} ([[سوره نحل]]/۱۶، ۲،...).<ref>اسماء و صفات الهی، ج۱، ص۴۳.</ref>
+واژه «إله» ۱۴۷ بار در [[قرآن کریم]] آمده است.<ref>مفاهیم القرآن، ج۶، ص۱۰۹؛ نگرش وحی بر خداشناسی، ج۲، ص۱۱.</ref> که به‌ جز ۳۳ مورد، دیگر موارد کاربرد آن در کلمه اخلاص به‌ صورت {{متن قرآن|«... لَا إِلَٰهَ إِلَّا اللَّهُ ...»}}<ref>[[آیه 35 سوره صافات|سوره صافات،آیه ۳۵.]]</ref>. یا همراه با ضمایر منفصل است: {{متن قرآن|«... لَا إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ ...»}}<ref>[[آیه 163 سوره بقره|سوره بقره،آیه ۱۶۳.]]</ref>. {{متن قرآن|«... لَا إِلَٰهَ إِلَّا أَنْتَ ...»}}<ref>[[آیه 87 سوره انبیاء|سوره انبیاء،آیه ۸۷.]]</ref>. {{متن قرآن|«... لَا إِلَٰهَ إِلَّا أَنَا...»}}<ref>[[آیه 2 سوره نحل|سوره نحل،آیه ۲.]]</ref>.
 ==اله در لغت و اصطلاح==
@@ سطر ۱۷: / سطر ۱۸: @@
 *۴. از ریشه لاهَ یَلُوه و در این صورت نیز به معنای پوشیده از چشمهاست.<ref>مفردات، ص۸۳، «اله».</ref>
-بنا بر تصریح برخی، واژه إله از نظر ادبی اسم است و به همین جهت صفت می‌پذیرد؛ مانند: {{متن قرآن|«اِلهٌ واحِد»}} ([[سوره بقره]]/۲، ۱۶۳)؛ ولی هیچ‌گاه برای اسمی دیگر صفت قرار نمی‌گیرد، مثلا «شیءٌ إله» گفته نمی‌شود.<ref>الکشاف، ج۱، ص۶؛ التبیان، ص۳۳.</ref>
+بنا بر تصریح برخی، واژه إله از نظر ادبی اسم است و به همین جهت صفت می‌پذیرد؛ مانند: {{متن قرآن|«...إِلَٰهٌ وَاحِدٌ...»}}<ref>[[آیه 163 سوره بقره|سوره بقره،آیه ۱۶۳.]]</ref>. ولی هیچ‌گاه برای اسمی دیگر صفت قرار نمی‌گیرد، مثلا «شیءٌ إله» گفته نمی‌شود. <ref>الکشاف، ج۱، ص۶؛ التبیان، ص۳۳.</ref>
 وزن «فِعال» در إله به معنای «مفعول» است؛<ref>المصباح، ص۱۹-۲۰؛ الاسماء الحسنی، ص۵۹.</ref> اما برخی آن را به گونه حقیقی برنمی‌تابند، بلکه افاده معنای مفعولی را از باب غلبه استعمال معرفی می‌کنند.<ref>التحقیق، ج۱، ص۱۲۰، «اله».</ref>
@@ سطر ۴۱: / سطر ۴۲: @@
 برخی اسم «[[الله]]» را مرتبه خاصی از اسم «إله» و در نتیجه مرتبه إله را بالاتر از مرتبه الله دانسته‌اند، از آن جهت که إله را اسم مرتبه‌ای از وجود خداوند معرفی کرده‌اند که ادراک آن مرتبه وجودی جز به همین مقدار که آن را از حد ابطال و عدم خارج سازیم ممکن نیست؛ ولی‌ الله را اسم مرتبه‌ای دانسته‌اند که می‌توان آفرینش و افعال دیگر را بدو منتسب کرد و نسبت دادن آفرینش، [[رزق]]، زنده ساختن و میراندن به الله و نه به إله را در آیات [[قرآن کریم]] نشانه‌ای بر همین نکته گرفته‌اند.<ref>شرح اسماءالحسنی، ص۴۱.</ref>
-در قرآن‌ مجید واژه إله هم در معبود راستین و حقیقی (خداوند): {{متن قرآن|«وَإِلَٰهُکمْ إِلَٰهٌ وَاحِدٌ»}} ([[سوره بقره]]/۲، ۱۶۳) و هم در معبودهای پنداری و دروغین:<ref>قاموس قرآن، ج۱، ص۹۷.</ref> {{متن قرآن|«اَلَّذینَ یَجعَلونَ مَعَ اللّهِ اِلهًا ءاخَر»}} ([[سوره حجر]]/۱۵، ۹۶) به‌کار رفته است، بلکه بر آنچه مورد [[عبادت]] قرار گرفته و نزد او خضوع می‌شود، اعم از عاقل و غیرعاقل اطلاق شده است.<ref>التحقیق، ج۱، ص۱۲۰.</ref>
+در قرآن‌ مجید واژه إله هم در معبود راستین و حقیقی (خداوند): {{متن قرآن|«وَإِلَٰهُكُمْ إِلَٰهٌ وَاحِدٌ...»}}<ref>[[آیه 163 سوره بقره|سوره بقره،آیه ۱۶۳.]]</ref>. و هم در معبودهای پنداری و دروغین:<ref>قاموس قرآن، ج۱، ص۹۷.</ref> {{متن قرآن|«الَّذِينَ يَجْعَلُونَ مَعَ اللَّهِ إِلَٰهًا آخَرَ...»}}<ref>[[آیه 96 سوره حجر|سوره حجر،آیه ۹۶.]]</ref>. به‌کار رفته است، بلکه بر آنچه مورد [[عبادت]] قرار گرفته و نزد او خضوع می‌شود، اعم از عاقل و غیرعاقل اطلاق شده است.<ref>التحقیق، ج۱، ص۱۲۰.</ref>
-بیشترین کاربرد واژه إله در ضمن کلمه اخلاص (لا اِلهَ اِلّا اللّه) است که مفاد آن همان محور کلی و بنیادین پیام قرآن، یعنی [[توحید در عبادت]] است.<ref>تفسیر نمونه، ج۲۰، ص۱۱.</ref> زیرا از یک سو از منظر قرآن کریم اصل وجود خداوند مسلّم و تردیدناپذیر است: {{متن قرآن|«أَفِی اللَّهِ شَک فَاطِرِ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ»}} ([[سوره ابراهیم]]/۱۴، ۱۰) و [[توحید ذاتی]] او نیز با اندک توجه عقلی روشن است، زیرا خداوند وجودی نامحدود است و فرض دو یا چند وجود غیرمحدود ممکن نیست.
+بیشترین کاربرد واژه إله در ضمن کلمه اخلاص (لا اِلهَ اِلّا اللّه) است که مفاد آن همان محور کلی و بنیادین پیام قرآن، یعنی [[توحید در عبادت]] است.<ref>تفسیر نمونه، ج۲۰، ص۱۱.</ref> زیرا از یک سو از منظر قرآن کریم اصل وجود خداوند مسلّم و تردیدناپذیر است: {{متن قرآن|«...أَفِي اللَّهِ شَكٌّ فَاطِرِ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ ...»}}<ref>[[آیه 10 سوره ابراهیم|سوره ابراهیم،آیه ۱۰.]]</ref> و [[توحید ذاتی]] او نیز با اندک توجه عقلی روشن است، زیرا خداوند وجودی نامحدود است و فرض دو یا چند وجود غیرمحدود ممکن نیست.
-از سویی دیگر، بت‌پرستان با اقرار به وجود خداوند، گرفتار [[شرک]] در عبادت بوده و بتها را شفیع قرار داده و برای نزدیک شدن به خداوند آنها را پرستش می‌کرده‌اند: {{متن قرآن|«مَا نَعْبُدُهُمْ إِلَّا لِیقَرِّبُونَا إِلَى اللَّهِ زُلْفَىٰ»}} ([[سوره زمر]]/۳۹، ۳). قرآن [[توحید عبادی]] و نفی هر معبودی غیر از خداوند را بر مسئله توحید در خالقیت و ربوبیت مبتنی ساخته: {{متن قرآن|«ذَٰلِکمُ اللَّهُ رَبُّکمْ خَالِقُ کلِّ شَیءٍ لَا إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ»}} ([[سوره غافر]]/۴۰، ۶۲)، {{متن قرآن|«هَلْ مِنْ خَالِقٍ غَیرُ اللَّهِ یرْزُقُکمْ مِنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ لَا إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ فَأَنَّىٰ تُؤْفَکونَ»}} ([[سوره فاطر]]/۳۵، ۳) و پرستش هر گونه إله دیگری را فاقد [[برهان]] و به کلی مردود دانسته: {{متن قرآن|«وَمَنْ یدْعُ مَعَ اللَّهِ إِلَٰهًا آخَرَ لَا بُرْهَانَ لَهُ بِهِ...»}} ([[سوره مؤمنون]]/۲۳، ۱۱۷) و آن را مستوجب [[عذاب]] الهی معرفی کرده است: {{متن قرآن|«وَلَا تَجْعَلْ مَعَ اللَّهِ إِلَٰهًا آخَرَ فَتُلْقَىٰ فِی جَهَنَّمَ...»}} ([[سوره اسراء]]/۱۷، ۳۹).
+از سویی دیگر، بت‌پرستان با اقرار به وجود خداوند، گرفتار [[شرک]] در عبادت بوده و بتها را شفیع قرار داده و برای نزدیک شدن به خداوند آنها را پرستش می‌کرده‌اند: {{متن قرآن|«... مَا نَعْبُدُهُمْ إِلَّا لِيُقَرِّبُونَا إِلَى اللَّهِ زُلْفَىٰ ...»}}<ref>[[آیه 3 سوره زمر|سوره زمر،آیه ۳.]]</ref>. قرآن [[توحید عبادی]] و نفی هر معبودی غیر از خداوند را بر مسئله توحید در خالقیت و ربوبیت مبتنی ساخته: {{متن قرآن|«ذَٰلِكُمُ اللَّهُ رَبُّكُمْ خَالِقُ كُلِّ شَيْءٍ لَا إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ ...»}}<ref>[[آیه 62 سوره غافر|سوره غافر،آیه ۶۲.]]</ref>. {{متن قرآن|«... هَلْ مِنْ خَالِقٍ غَيْرُ اللَّهِ يَرْزُقُكُمْ مِنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ ۚ لَا إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ ۖ فَأَنَّىٰ تُؤْفَكُونَ»}}<ref>[[آیه 3 سوره فاطر|سوره فاطر،آیه ۳.]]</ref>. و پرستش هر گونه إله دیگری را فاقد [[برهان]] و به کلی مردود دانسته: {{متن قرآن|«وَمَنْ يَدْعُ مَعَ اللَّهِ إِلَٰهًا آخَرَ لَا بُرْهَانَ لَهُ بِهِ ...»}}<ref>[[آیه 117 سوره مؤمنون|سوره مؤمنون،آیه ۱۱۷.]]</ref>. و آن را مستوجب [[عذاب]] الهی معرفی کرده است: {{متن قرآن|«وَلَا تَجْعَلْ مَعَ اللَّهِ إِلَٰهًا آخَرَ فَتُلْقَىٰ فِي جَهَنَّمَ ...»}}<ref>[[آیه 39 سوره اسراء|سوره اسراء،آیه ۳۹.]]</ref>.
 به گفته [[راغب اصفهانی]] حق آن بود که واژه إله جمع بسته نشود، زیرا جز خداوند معبودی نیست، ولی عربها به سبب اعتقاد به معبودهای متعدد آن را جمع بسته‌اند.<ref>مفردات، ص۸۳، «اله».</ref>

@@ سطر ۵۳: / سطر ۵۳: @@
 *"إله؛ از اسما و صفات خداوند"، دایرةالمعارف قرآن کریم، ج۴، علی محمدی آشنانی، [http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/۴/۱۹.htm#f۹ مرکز فرهنگ و معارف قرآن].
 {{اسماء الله}}
 [[رده: واژگان قرآنی]]
 [[رده:اسماء و صفات الهی]]

@@ سطر ۴۵: / سطر ۴۵: @@
 برخی اسم الله را مرتبه خاصی از اسم إله و در نتیجه مرتبه إله را بالاتر از مرتبه الله دانسته‌اند، از آن جهت که إله را اسم مرتبه‌ای از وجود خداوند معرفی کرده‌اند که ادراک آن مرتبه وجودی جز به همین مقدار که آن را از حد ابطال و عدم خارج سازیم ممکن نیست؛ ولی‌الله را اسم مرتبه‌ای دانسته‌اند که می‌توان آفرینش و افعال دیگر را بدو منتسب کرد و نسبت دادن آفرینش، رزق، زنده ساختن و میراندن به الله و نه به إله را در آیات قرآن کریم نشانه‌ای بر همین نکته گرفته‌اند.<ref>شرح اسماءالحسنی، ص41.</ref>
-در قرآن‌ مجید واژه إله هم در معبود راستین و حقیقی (خداوند): {{متن قرآن|«واِلهُکُم اِلهٌ واحِد»}} ([[سوره بقره]]/2، 163) و هم در معبودهای پنداری و دروغین:<ref>قاموس قرآن، ج1، ص97.</ref> {{متن قرآن|«اَلَّذینَ یَجعَلونَ مَعَ اللّهِ اِلهًا ءاخَر»}}. ([[سوره حجر]]/15، 96) به‌کار رفته است، بلکه بر آنچه مورد عبادت قرار گرفته و نزد او خضوع می‌شود، اعم از عاقل و غیرعاقل اطلاق شده است.<ref>التحقیق، ج1، ص120.</ref>
+در قرآن‌ مجید واژه إله هم در معبود راستین و حقیقی (خداوند): {{متن قرآن|«وَإِلَٰهُكُمْ إِلَٰهٌ وَاحِدٌ»}} ([[سوره بقره]]/2، 163) و هم در معبودهای پنداری و دروغین:<ref>قاموس قرآن، ج1، ص97.</ref> {{متن قرآن|«اَلَّذینَ یَجعَلونَ مَعَ اللّهِ اِلهًا ءاخَر»}}. ([[سوره حجر]]/15، 96) به‌کار رفته است، بلکه بر آنچه مورد عبادت قرار گرفته و نزد او خضوع می‌شود، اعم از عاقل و غیرعاقل اطلاق شده است.<ref>التحقیق، ج1، ص120.</ref>
-بیشترین کاربرد واژه إله در ضمن کلمه اخلاص است که مفاد آن همان محور کلی و بنیادین پیام قرآن، یعنی توحید در عبادت است.<ref>نمونه، ج20، ص11.</ref> زیرا از یک سو از منظر قرآن کریم اصل وجود خداوند مسلّم و تردیدناپذیر است: {{متن قرآن|«اَفِی اللّهِ شَکٌّ فاطِرِ السَّموتِ والاَرض»}} ([[سوره ابراهیم]]/14، 10) و توحید ذاتی او نیز با اندک توجه عقلی روشن است زیرا خداوند وجودی نامحدود است و فرض دو یا چند وجود غیرمحدود ممکن نیست.
+بیشترین کاربرد واژه إله در ضمن کلمه اخلاص است که مفاد آن همان محور کلی و بنیادین پیام قرآن، یعنی توحید در عبادت است.<ref>نمونه، ج20، ص11.</ref> زیرا از یک سو از منظر قرآن کریم اصل وجود خداوند مسلّم و تردیدناپذیر است: {{متن قرآن|«أَفِي اللَّهِ شَكٌّ فَاطِرِ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ»}} ([[سوره ابراهیم]]/14، 10) و توحید ذاتی او نیز با اندک توجه عقلی روشن است زیرا خداوند وجودی نامحدود است و فرض دو یا چند وجود غیرمحدود ممکن نیست.
-از سویی دیگر بت‌پرستان با اقرار به وجود خداوند گرفتار شرک در عبادت بوده و بتها را شفیع قرار داده و برای نزدیک شدن به خداوند آنها را پرستش می‌کرده‌اند: {{متن قرآن|«ما نَعبُدُهُم اِلاّ لِیُقَرِّبونا اِلَی اللّهِ زُلفی»}} ([[سوره زمر]]/39، 3) قرآن توحید عبادی و نفی هر معبودی غیر از خداوند را بر مسئله توحید در خالقیت و ربوبیت مبتنی ساخته: {{متن قرآن|«ذلِکُمُ اللّهُ رَبُّکُم خلِقُ کُلِّ شَیء لا اِلهَ اِلاّ هُوَ»}} ([[سوره غافر]]/40، 62)، {{متن قرآن|«هَل مِن خلِق غَیرُ اللّهِ یَرزُقُکُم مِنَ السَّماءِ والاَرضِ لا اِلهَ اِلاّ هُو»}} ([[سوره فاطر]]/35، 3) و پرستش هر گونه إله دیگری را فاقد برهان و به کلی مردود دانسته: {{متن قرآن|«و مَن یَدعُ مَعَ اللّهِ اِلهًا ءاخَرَ لابُرهنَ لَهُ بِهِ...»}} ([[سوره مؤمنون]]/23، 117) و آن را مستوجب عذاب الهی معرفی کرده است: {{متن قرآن|«ولا تَجعَل مَعَ اللّهِ اِلهًا ءاخَرَ فَتُلقی فی جَهَنَّمَ...»}} ([[سوره اسراء]]/17، 39) به گفته راغب حق آن بود که واژه إله جمع بسته نشود زیرا جز خداوند معبودی نیست ولی عربها به سبب اعتقاد به معبودهای متعدد آن را جمع بسته‌اند.<ref>مفردات، ص83، «اله».</ref>
+از سویی دیگر بت‌پرستان با اقرار به وجود خداوند گرفتار شرک در عبادت بوده و بتها را شفیع قرار داده و برای نزدیک شدن به خداوند آنها را پرستش می‌کرده‌اند: {{متن قرآن|«مَا نَعْبُدُهُمْ إِلَّا لِيُقَرِّبُونَا إِلَى اللَّهِ زُلْفَىٰ»}} ([[سوره زمر]]/39، 3) قرآن توحید عبادی و نفی هر معبودی غیر از خداوند را بر مسئله توحید در خالقیت و ربوبیت مبتنی ساخته: {{متن قرآن|«ذَٰلِكُمُ اللَّهُ رَبُّكُمْ خَالِقُ كُلِّ شَيْءٍ لَا إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ»}} ([[سوره غافر]]/40، 62)، {{متن قرآن|«هَلْ مِنْ خَالِقٍ غَيْرُ اللَّهِ يَرْزُقُكُمْ مِنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ لَا إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ فَأَنَّىٰ تُؤْفَكُونَ»}} ([[سوره فاطر]]/35، 3) و پرستش هر گونه إله دیگری را فاقد برهان و به کلی مردود دانسته: {{متن قرآن|«وَمَنْ يَدْعُ مَعَ اللَّهِ إِلَٰهًا آخَرَ لَا بُرْهَانَ لَهُ بِهِ...»}} ([[سوره مؤمنون]]/23، 117) و آن را مستوجب عذاب الهی معرفی کرده است: {{متن قرآن|«وَلَا تَجْعَلْ مَعَ اللَّهِ إِلَٰهًا آخَرَ فَتُلْقَىٰ فِي جَهَنَّمَ...»}} ([[سوره اسراء]]/17، 39) به گفته راغب حق آن بود که واژه إله جمع بسته نشود زیرا جز خداوند معبودی نیست ولی عربها به سبب اعتقاد به معبودهای متعدد آن را جمع بسته‌اند.<ref>مفردات، ص83، «اله».</ref>
 ==پانویس==

@@ سطر ۲۵: / سطر ۲۵: @@
 * 3. از ریشه لاهَ یَلُوه و در این صورت نیز به معنای پوشیده از چشمهاست.<ref>مفردات، ص83، «اله».</ref>
-برابر تصریح برخی، واژه إله از نظر ادبی اسم است و به همین جهت صفت می‌پذیرد؛ مانند:«اِلهٌ واحِد» ([[سوره بقره]]/2، 163)؛ ولی هیچ‌گاه برای اسمی دیگر صفت قرار نمی‌گیرد و شیءٌ إله گفته نمی‌شود.<ref>الکشاف، ج1، ص6؛ التبیان، ص33.</ref> وزن «فِعال» در إله به معنای «مفعول» است.<ref>المصباح، ص19-20؛ الاسماء الحسنی، ص59.</ref> اما برخی آن را به گونه حقیقی برنمی‌تابند، بلکه افاده معنای مفعولی را از باب غلبه استعمال معرفی می‌کنند.<ref>التحقیق، ج1، ص120، «اله».</ref>
+برابر تصریح برخی، واژه إله از نظر ادبی اسم است و به همین جهت صفت می‌پذیرد؛ مانند:{{متن قرآن|«اِلهٌ واحِد»}} ([[سوره بقره]]/2، 163)؛ ولی هیچ‌گاه برای اسمی دیگر صفت قرار نمی‌گیرد و شیءٌ إله گفته نمی‌شود.<ref>الکشاف، ج1، ص6؛ التبیان، ص33.</ref> وزن «فِعال» در إله به معنای «مفعول» است.<ref>المصباح، ص19-20؛ الاسماء الحسنی، ص59.</ref> اما برخی آن را به گونه حقیقی برنمی‌تابند، بلکه افاده معنای مفعولی را از باب غلبه استعمال معرفی می‌کنند.<ref>التحقیق، ج1، ص120، «اله».</ref>
 برای إله در اصطلاح دو اعتبار ذکر شده است:

@@ سطر ۵۶: / سطر ۵۶: @@
 ==منابع==
 * علی محمدی آشنانی، إله: معبود از اسما و صفات خداوند، دايرة المعارف قرآن کریم، ج4،[http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/4/19.htm#f9 مرکز فرهنگ و معارف قرآن].
 [[رده: واژگان قرآنی]]

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۸ ژانویهٔ ۲۰۱۴، ساعت ۱۲:۰۳
سطر ۱:		سطر ۱:
		+	{{نیازمند ویرایش فنی}}
		+
	{{مدخل دائرة المعارف\|[[دائرة المعارف قرآن کریم]]}}		{{مدخل دائرة المعارف\|[[دائرة المعارف قرآن کریم]]}}