<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="fa">
	<id>https://wiki.ahlolbait.com/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=%D8%A7%D9%84%D8%B0%D9%91%D8%B1%D9%8A%D8%B9%D8%A9_%D8%A5%D9%84%D9%89_%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D9%86%D9%8A%D9%81_%D8%A7%D9%84%D8%B4%D9%91%D9%8A%D8%B9%D8%A9</id>
	<title>الذّريعة إلى تصانيف الشّيعة - تاریخچهٔ ویرایش‌ها</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://wiki.ahlolbait.com/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=%D8%A7%D9%84%D8%B0%D9%91%D8%B1%D9%8A%D8%B9%D8%A9_%D8%A5%D9%84%D9%89_%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D9%86%D9%8A%D9%81_%D8%A7%D9%84%D8%B4%D9%91%D9%8A%D8%B9%D8%A9"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%A7%D9%84%D8%B0%D9%91%D8%B1%D9%8A%D8%B9%D8%A9_%D8%A5%D9%84%D9%89_%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D9%86%D9%8A%D9%81_%D8%A7%D9%84%D8%B4%D9%91%D9%8A%D8%B9%D8%A9&amp;action=history"/>
	<updated>2026-05-19T19:59:46Z</updated>
	<subtitle>تاریخچهٔ ویرایش‌های این صفحه در ویکی</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.32.0</generator>
	<entry>
		<id>https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%A7%D9%84%D8%B0%D9%91%D8%B1%D9%8A%D8%B9%D8%A9_%D8%A5%D9%84%D9%89_%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D9%86%D9%8A%D9%81_%D8%A7%D9%84%D8%B4%D9%91%D9%8A%D8%B9%D8%A9&amp;diff=149373&amp;oldid=prev</id>
		<title>مهدی موسوی: تغییر هدف تغییرمسیر از الذریعه الی تصانیف الشیعه به الذریعة الی تصانیف الشیعة (کتاب)</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%A7%D9%84%D8%B0%D9%91%D8%B1%D9%8A%D8%B9%D8%A9_%D8%A5%D9%84%D9%89_%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D9%86%D9%8A%D9%81_%D8%A7%D9%84%D8%B4%D9%91%D9%8A%D8%B9%D8%A9&amp;diff=149373&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2024-03-03T07:01:06Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;تغییر هدف تغییرمسیر از &lt;a href=&quot;/%D8%A7%D9%84%D8%B0%D8%B1%DB%8C%D8%B9%D9%87_%D8%A7%D9%84%DB%8C_%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D9%86%DB%8C%D9%81_%D8%A7%D9%84%D8%B4%DB%8C%D8%B9%D9%87&quot; class=&quot;mw-redirect&quot; title=&quot;الذریعه الی تصانیف الشیعه&quot;&gt;الذریعه الی تصانیف الشیعه&lt;/a&gt; به &lt;a href=&quot;/%D8%A7%D9%84%D8%B0%D8%B1%DB%8C%D8%B9%D8%A9_%D8%A7%D9%84%DB%8C_%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D9%86%DB%8C%D9%81_%D8%A7%D9%84%D8%B4%DB%8C%D8%B9%D8%A9_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8)&quot; title=&quot;الذریعة الی تصانیف الشیعة (کتاب)&quot;&gt;الذریعة الی تصانیف الشیعة (کتاب)&lt;/a&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table class=&quot;diff diff-contentalign-right&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;fa&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #222; text-align: center;&quot;&gt;→ نسخهٔ قدیمی‌تر&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #222; text-align: center;&quot;&gt;نسخهٔ ‏۳ مارس ۲۰۲۴، ساعت ۰۷:۰۱&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l1&quot; &gt;سطر ۱:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;سطر ۱:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;−&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;#REDIRECT [[&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;الذریعه &lt;/del&gt;الی تصانیف &lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;الشیعه&lt;/del&gt;]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;#REDIRECT [[&lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;الذریعة &lt;/ins&gt;الی تصانیف &lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;الشیعة (کتاب)&lt;/ins&gt;]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>مهدی موسوی</name></author>
		
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%A7%D9%84%D8%B0%D9%91%D8%B1%D9%8A%D8%B9%D8%A9_%D8%A5%D9%84%D9%89_%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D9%86%D9%8A%D9%81_%D8%A7%D9%84%D8%B4%D9%91%D9%8A%D8%B9%D8%A9&amp;diff=31363&amp;oldid=prev</id>
		<title>Saeed zamani: تغییرمسیر به الذریعه الی تصانیف الشیعه</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%A7%D9%84%D8%B0%D9%91%D8%B1%D9%8A%D8%B9%D8%A9_%D8%A5%D9%84%D9%89_%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D9%86%D9%8A%D9%81_%D8%A7%D9%84%D8%B4%D9%91%D9%8A%D8%B9%D8%A9&amp;diff=31363&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2013-09-26T07:38:58Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;تغییرمسیر به &lt;a href=&quot;/%D8%A7%D9%84%D8%B0%D8%B1%DB%8C%D8%B9%D9%87_%D8%A7%D9%84%DB%8C_%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D9%86%DB%8C%D9%81_%D8%A7%D9%84%D8%B4%DB%8C%D8%B9%D9%87&quot; class=&quot;mw-redirect&quot; title=&quot;الذریعه الی تصانیف الشیعه&quot;&gt;الذریعه الی تصانیف الشیعه&lt;/a&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table class=&quot;diff diff-contentalign-right&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;fa&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #222; text-align: center;&quot;&gt;→ نسخهٔ قدیمی‌تر&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #222; text-align: center;&quot;&gt;نسخهٔ ‏۲۶ سپتامبر ۲۰۱۳، ساعت ۰۷:۳۸&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l1&quot; &gt;سطر ۱:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;سطر ۱:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;−&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;#REDIRECT [[&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;آقابزرگ تهرانی&lt;/del&gt;]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;#REDIRECT [[&lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;الذریعه الی تصانیف الشیعه&lt;/ins&gt;]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Saeed zamani</name></author>
		
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%A7%D9%84%D8%B0%D9%91%D8%B1%D9%8A%D8%B9%D8%A9_%D8%A5%D9%84%D9%89_%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D9%86%D9%8A%D9%81_%D8%A7%D9%84%D8%B4%D9%91%D9%8A%D8%B9%D8%A9&amp;diff=31345&amp;oldid=prev</id>
		<title>عربصالحی: تغییرمسیر به آقابزرگ تهرانی</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%A7%D9%84%D8%B0%D9%91%D8%B1%D9%8A%D8%B9%D8%A9_%D8%A5%D9%84%D9%89_%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D9%86%D9%8A%D9%81_%D8%A7%D9%84%D8%B4%D9%91%D9%8A%D8%B9%D8%A9&amp;diff=31345&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2013-09-26T05:43:33Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;تغییرمسیر به &lt;a href=&quot;/%D8%A2%D9%82%D8%A7%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF_%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C&quot; class=&quot;mw-redirect&quot; title=&quot;آقابزرگ تهرانی&quot;&gt;آقابزرگ تهرانی&lt;/a&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table class=&quot;diff diff-contentalign-right&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;fa&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #222; text-align: center;&quot;&gt;→ نسخهٔ قدیمی‌تر&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #222; text-align: center;&quot;&gt;نسخهٔ ‏۲۶ سپتامبر ۲۰۱۳، ساعت ۰۵:۴۳&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l1&quot; &gt;سطر ۱:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;سطر ۱:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;−&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;#REDIRECT [[&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;الذريعه الي تصانيف الشيعه&lt;/del&gt;]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;#REDIRECT [[&lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;آقابزرگ تهرانی&lt;/ins&gt;]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>عربصالحی</name></author>
		
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%A7%D9%84%D8%B0%D9%91%D8%B1%D9%8A%D8%B9%D8%A9_%D8%A5%D9%84%D9%89_%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D9%86%D9%8A%D9%81_%D8%A7%D9%84%D8%B4%D9%91%D9%8A%D8%B9%D8%A9&amp;diff=31344&amp;oldid=prev</id>
		<title>عربصالحی: تغییرمسیر به الذريعه الي تصانيف الشيعه</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%A7%D9%84%D8%B0%D9%91%D8%B1%D9%8A%D8%B9%D8%A9_%D8%A5%D9%84%D9%89_%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D9%86%D9%8A%D9%81_%D8%A7%D9%84%D8%B4%D9%91%D9%8A%D8%B9%D8%A9&amp;diff=31344&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2013-09-26T05:42:43Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;تغییرمسیر به &lt;a href=&quot;/index.php?title=%D8%A7%D9%84%D8%B0%D8%B1%D9%8A%D8%B9%D9%87_%D8%A7%D9%84%D9%8A_%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D9%86%D9%8A%D9%81_%D8%A7%D9%84%D8%B4%D9%8A%D8%B9%D9%87&amp;amp;action=edit&amp;amp;redlink=1&quot; class=&quot;new&quot; title=&quot;الذريعه الي تصانيف الشيعه (صفحه وجود ندارد)&quot;&gt;الذريعه الي تصانيف الشيعه&lt;/a&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table class=&quot;diff diff-contentalign-right&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;fa&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #222; text-align: center;&quot;&gt;→ نسخهٔ قدیمی‌تر&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #222; text-align: center;&quot;&gt;نسخهٔ ‏۲۶ سپتامبر ۲۰۱۳، ساعت ۰۵:۴۲&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l1&quot; &gt;سطر ۱:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;سطر ۱:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;−&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;'''&lt;/del&gt;الذريعه الي تصانيف الشيعه&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;'''&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;#REDIRECT [[&lt;/ins&gt;الذريعه الي تصانيف الشيعه]&lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;]&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;−&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt; &lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;−&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt; &lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;−&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt; &lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;−&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;کتاب &amp;quot;الذريعه الي تصانيف الشيعه&amp;quot;، اثر ارزشمند محمد محسن بن علي بن محمد رضا بن محسن بن علي اکبر معروف به شيخ آقا بزرگ تهراني ( 11 ربيع الاول 1293-13 ذي الحجه 1389 ق/7 آوريل 1876-20 فوريه 1970 م) است که به زبان عربي نگاشته شده و بزرگ‌ترين دايره المعارف کتابشناسي شيعه است. (کاظم موسوي بجنوردي: دايره المعارف بزرگ اسلامي، ج 1، تهران، مرکز دايره المعارف بزرگ اسلامي، چاپ دوم، 1374 ش، ص 455)&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt; &lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;−&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt; &lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;−&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;==  معرفی اجمالی مولف ==&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt; &lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;−&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;آقا بزرگ در سه راه دانگي نزديک پامنار تهران درخانة­ يکي از روحانيان به دنيا آمد. پدر و مادرش براي احياي نام جد بزرگ پدري او، حاجي محسن تهراني، وي را &amp;quot;محسن&amp;quot; ناميدند. اما هميشه او را &amp;quot;آقا بزرگ&amp;quot; خطاب مي­کردند. زيرا طبق عادت قديمي تهراني‌ها کودکي که به نام جدش ناميده شود، &amp;quot; آقا بزرگ&amp;quot; يا &amp;quot;خانم بزرگ&amp;quot; خوانده مي­شود. (علينقي منزوي: «الذريعه و آقا بزرگ تهراني»، آينده، سال ششم، شماره‌هاي 3و4 (خرداد و تير)، تهران، 1359 ش، ص 247).&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt; &lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;−&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;شيخ آقا بزرگ در ده سالگي لباس روحاني پوشيد و در 1315 ق. با برادرش به نجف اشرف رفت و نزد استادان آن سرزمين علم آموخت و تا پايان عمر در خاک عراق ماند. ازجمله استادان او مي‌توان آخوند خراساني، سيد کاظم يزدي و ميرزا محمد تقي شيرازي را نام برد. آقا بزرگ در سال 1329 ق. به سامرا رفت و ضمن کسب علم برای نگارش الذريعه به انزوا گراييد و مدت بيست‌وچهار سال به تحقيق و نگارش مشغول شد. علامه آقا بزرگ تهراني سرانجام پس از عمري  تحقيق و تلاشهاي بي وقفه و مخلصانه و انجام خدمات بسيار مهم و کم نظير علمي و فرهنگي در روز جمعه 13 ذي الحجه 1389ق/20 فوريه 1970 م در 97 سالگي در نجف اشرف چشم از جهان فروبست و در آرامگاهي که زير کتابخانة موقوفه­ اش براي خود ساخته بود، به خاک سپرده شد. ( فرهنگ بزرگ اسلام و ايران، ص 570 ؛ زندگينامة رجال و مشاهير ايران، ج2، صص 303-306).&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt; &lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;−&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt; &lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;−&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;== نامگذاری کتاب ==&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt; &lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;−&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;اثر معروف او 25 جلد و شامل معرفي کتابهای علماي شيعه در طول چهارده قرن تاريخ اسلام است. شيخ آقا بزرگ تهراني دربارة کتابش مي­گويد پس از اتمام ترتيب اجزاي کتاب، آن را به سيد حسن صدر (المتوفي 1354 ق) نشان دادم و او ضمن تقدير و تحسين اثر نام &amp;quot;الذريعه الي معرفه مصنفات الشيعه را برآن نهاد. ( زندگي و آثار شيخ آقا بزرگ تهراني، ص 98، به نقل از الذريعه، ج1، ص4).&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt; &lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;−&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt; &lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;−&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;شيخ ميرزا محمد تهراني عسگري(1281-1371ق) نيز آن را &amp;quot;کشف الحجاب عن تصانيف الاصحاب&amp;quot; ناميده است. استاد در اين باره مي­گويد: من اين نام  را از حسن تصادف به حساب جمل با تاريخ آغاز نگارش کتاب يکسان يافتم و اين نام، نام تاريخي كتاب شد. ( همان، صص 98-99).&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt; &lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;−&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt; &lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;−&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt; &lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;−&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;== معرفی کتاب الذريعه الي تصانيف الشيعه ==&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt; &lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;−&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;بزرگ‌ترين، جامع‌ترين و مشهورترين اثر کتاب‌شناسي بين شيعيان در قرن چهاردهم هجري به اهتمام شيخ محمد محسن آقا بزرگ تهراني با عنوان «الذريعه الي تصانيف الشيعه» در بيست‌وپنج جلد به صورت الفبايي عنوان تدوين شد؛ هرچند قرار بوده که آثار اهل تشيع فهرست شود، ليکن تصور آقا بزرگ تهراني از شعيه به شيعه‌زادگان تسري يافته و بخشي از آثار آنان را نيز فهرست كرده است.&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt; &lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;−&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt; &lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;−&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;شيخ آقا بزرگ چونان سياحي تشنة علم ضمن جستجو در تذکره ­ها، شرح حالها و آثار مکتوب متنوع، و کتاب‌خانه­ هاي بسياري از سرزمينهای عرب و فارس و فهرست افاضل حدود هفتاد هزار عنوان را از کتب خطي و چاپي بيان مي­ کند. کتاب از خطا و نقصان خالي نيست؛ اما ازجمله مکتوباتي است که با عشق به قلم آمده و پس از آغاز کار مولف آن در سال 1290 ه.ش نخستين جلد آن در سال 1355ه.ش چاپ شد. ( مرجع شناسي اسلامي؛ صص133-1370) &lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt; &lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;−&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt; &lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;−&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;== منابع کتاب ==&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt; &lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;−&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;استاد در تاليف کتاب از فهرستهايي که در آن زمان از کتابهاي شيعه در دسترس داشت، استفاده نموده که برخي از آن­ها عبارتند از:&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt; &lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;−&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt; &lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;−&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;1. فهرست ابو جعفر طوسي (د:460ق)&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt; &lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;−&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt; &lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;−&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;2. فهرست ابو العباس نجاشي (د:450ق)&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt; &lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;−&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt; &lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;−&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;3. فهرست العلماء، اثر ابن شهر آشوب مازندراني سروي (د:588ق)&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt; &lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;−&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt; &lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;−&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;5. اُمل الاَمل، اثر شيخ حرعالمي (د:1104ق)&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt; &lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;−&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt; &lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;−&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;6- خاتمه المستدرک، اثر شيخ ميرزا حسين نوري (د:1320 ق)&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt; &lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;−&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt; &lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;−&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;== منابع ==&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt; &lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;−&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;*[http://www.elib.hbi.ir/persian/ISLAMIC-CULTURE&amp;amp;CIVILIZATION/200-LECTURE/010.htm  زندگی نامه دانشمندان ایران و اسلام&lt;/del&gt;] &lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;بازیابی:3مهرماه 1392&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt; &lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;−&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt; &lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;−&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;رده ها:علمای قرن چهاردهم&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt; &lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>عربصالحی</name></author>
		
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%A7%D9%84%D8%B0%D9%91%D8%B1%D9%8A%D8%B9%D8%A9_%D8%A5%D9%84%D9%89_%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D9%86%D9%8A%D9%81_%D8%A7%D9%84%D8%B4%D9%91%D9%8A%D8%B9%D8%A9&amp;diff=31316&amp;oldid=prev</id>
		<title>عربصالحی: صفحه‌ای جدید حاوی ''''الذريعه الي تصانيف الشيعه'''    کتاب &quot;الذريعه الي تصانيف الشيعه&quot;، اثر ارزشمند مح...' ایجاد کرد</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%A7%D9%84%D8%B0%D9%91%D8%B1%D9%8A%D8%B9%D8%A9_%D8%A5%D9%84%D9%89_%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D9%86%D9%8A%D9%81_%D8%A7%D9%84%D8%B4%D9%91%D9%8A%D8%B9%D8%A9&amp;diff=31316&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2013-09-25T12:45:16Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;صفحه‌ای جدید حاوی &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;الذريعه الي تصانيف الشيعه&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;    کتاب &amp;quot;الذريعه الي تصانيف الشيعه&amp;quot;، اثر ارزشمند مح...&amp;#039; ایجاد کرد&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;صفحهٔ تازه&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;'''الذريعه الي تصانيف الشيعه'''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
کتاب &amp;quot;الذريعه الي تصانيف الشيعه&amp;quot;، اثر ارزشمند محمد محسن بن علي بن محمد رضا بن محسن بن علي اکبر معروف به شيخ آقا بزرگ تهراني ( 11 ربيع الاول 1293-13 ذي الحجه 1389 ق/7 آوريل 1876-20 فوريه 1970 م) است که به زبان عربي نگاشته شده و بزرگ‌ترين دايره المعارف کتابشناسي شيعه است. (کاظم موسوي بجنوردي: دايره المعارف بزرگ اسلامي، ج 1، تهران، مرکز دايره المعارف بزرگ اسلامي، چاپ دوم، 1374 ش، ص 455)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==  معرفی اجمالی مولف ==&lt;br /&gt;
آقا بزرگ در سه راه دانگي نزديک پامنار تهران درخانة­ يکي از روحانيان به دنيا آمد. پدر و مادرش براي احياي نام جد بزرگ پدري او، حاجي محسن تهراني، وي را &amp;quot;محسن&amp;quot; ناميدند. اما هميشه او را &amp;quot;آقا بزرگ&amp;quot; خطاب مي­کردند. زيرا طبق عادت قديمي تهراني‌ها کودکي که به نام جدش ناميده شود، &amp;quot; آقا بزرگ&amp;quot; يا &amp;quot;خانم بزرگ&amp;quot; خوانده مي­شود. (علينقي منزوي: «الذريعه و آقا بزرگ تهراني»، آينده، سال ششم، شماره‌هاي 3و4 (خرداد و تير)، تهران، 1359 ش، ص 247).&lt;br /&gt;
شيخ آقا بزرگ در ده سالگي لباس روحاني پوشيد و در 1315 ق. با برادرش به نجف اشرف رفت و نزد استادان آن سرزمين علم آموخت و تا پايان عمر در خاک عراق ماند. ازجمله استادان او مي‌توان آخوند خراساني، سيد کاظم يزدي و ميرزا محمد تقي شيرازي را نام برد. آقا بزرگ در سال 1329 ق. به سامرا رفت و ضمن کسب علم برای نگارش الذريعه به انزوا گراييد و مدت بيست‌وچهار سال به تحقيق و نگارش مشغول شد. علامه آقا بزرگ تهراني سرانجام پس از عمري  تحقيق و تلاشهاي بي وقفه و مخلصانه و انجام خدمات بسيار مهم و کم نظير علمي و فرهنگي در روز جمعه 13 ذي الحجه 1389ق/20 فوريه 1970 م در 97 سالگي در نجف اشرف چشم از جهان فروبست و در آرامگاهي که زير کتابخانة موقوفه­ اش براي خود ساخته بود، به خاک سپرده شد. ( فرهنگ بزرگ اسلام و ايران، ص 570 ؛ زندگينامة رجال و مشاهير ايران، ج2، صص 303-306).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== نامگذاری کتاب ==&lt;br /&gt;
اثر معروف او 25 جلد و شامل معرفي کتابهای علماي شيعه در طول چهارده قرن تاريخ اسلام است. شيخ آقا بزرگ تهراني دربارة کتابش مي­گويد پس از اتمام ترتيب اجزاي کتاب، آن را به سيد حسن صدر (المتوفي 1354 ق) نشان دادم و او ضمن تقدير و تحسين اثر نام &amp;quot;الذريعه الي معرفه مصنفات الشيعه را برآن نهاد. ( زندگي و آثار شيخ آقا بزرگ تهراني، ص 98، به نقل از الذريعه، ج1، ص4).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
شيخ ميرزا محمد تهراني عسگري(1281-1371ق) نيز آن را &amp;quot;کشف الحجاب عن تصانيف الاصحاب&amp;quot; ناميده است. استاد در اين باره مي­گويد: من اين نام  را از حسن تصادف به حساب جمل با تاريخ آغاز نگارش کتاب يکسان يافتم و اين نام، نام تاريخي كتاب شد. ( همان، صص 98-99).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== معرفی کتاب الذريعه الي تصانيف الشيعه ==&lt;br /&gt;
بزرگ‌ترين، جامع‌ترين و مشهورترين اثر کتاب‌شناسي بين شيعيان در قرن چهاردهم هجري به اهتمام شيخ محمد محسن آقا بزرگ تهراني با عنوان «الذريعه الي تصانيف الشيعه» در بيست‌وپنج جلد به صورت الفبايي عنوان تدوين شد؛ هرچند قرار بوده که آثار اهل تشيع فهرست شود، ليکن تصور آقا بزرگ تهراني از شعيه به شيعه‌زادگان تسري يافته و بخشي از آثار آنان را نيز فهرست كرده است.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
شيخ آقا بزرگ چونان سياحي تشنة علم ضمن جستجو در تذکره ­ها، شرح حالها و آثار مکتوب متنوع، و کتاب‌خانه­ هاي بسياري از سرزمينهای عرب و فارس و فهرست افاضل حدود هفتاد هزار عنوان را از کتب خطي و چاپي بيان مي­ کند. کتاب از خطا و نقصان خالي نيست؛ اما ازجمله مکتوباتي است که با عشق به قلم آمده و پس از آغاز کار مولف آن در سال 1290 ه.ش نخستين جلد آن در سال 1355ه.ش چاپ شد. ( مرجع شناسي اسلامي؛ صص133-1370) &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== منابع کتاب ==&lt;br /&gt;
استاد در تاليف کتاب از فهرستهايي که در آن زمان از کتابهاي شيعه در دسترس داشت، استفاده نموده که برخي از آن­ها عبارتند از:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
1. فهرست ابو جعفر طوسي (د:460ق)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
2. فهرست ابو العباس نجاشي (د:450ق)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
3. فهرست العلماء، اثر ابن شهر آشوب مازندراني سروي (د:588ق)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
5. اُمل الاَمل، اثر شيخ حرعالمي (د:1104ق)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
6- خاتمه المستدرک، اثر شيخ ميرزا حسين نوري (د:1320 ق)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== منابع ==&lt;br /&gt;
*[http://www.elib.hbi.ir/persian/ISLAMIC-CULTURE&amp;amp;CIVILIZATION/200-LECTURE/010.htm  زندگی نامه دانشمندان ایران و اسلام] بازیابی:3مهرماه 1392&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
رده ها:علمای قرن چهاردهم&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>عربصالحی</name></author>
		
	</entry>
</feed>