افق اعلی - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

Mohammadi در ‏۱۸ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۰۹:۱۹

2026-04-18T09:19:01Z

Mohammadi در ‏۲۱ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۷:۵۳

2026-02-21T17:53:24Z

Zamani: افزودن الگوی قرآن

2025-03-21T11:46:39Z

افزودن الگوی قرآن

مهدی موسوی در ‏۴ ژانویهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۲:۳۳

2024-01-04T12:33:40Z

Aghajani در ‏۳ فوریهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۱۲:۱۶

2020-02-03T12:16:30Z

Zamani در ‏۵ مارس ۲۰۱۷، ساعت ۱۰:۱۱

2017-03-05T10:11:05Z

Heidariyan47 در ‏۱۱ ژوئن ۲۰۱۵، ساعت ۰۷:۳۶

2015-06-11T07:36:21Z

Heidariyan47 در ‏۱۱ ژوئن ۲۰۱۵، ساعت ۰۷:۳۰

2015-06-11T07:30:39Z

Heidariyan47 در ‏۱۱ ژوئن ۲۰۱۵، ساعت ۰۷:۲۵

2015-06-11T07:25:39Z

Heidariyan47 در ‏۱۱ ژوئن ۲۰۱۵، ساعت ۰۷:۲۴

2015-06-11T07:24:26Z

@@ سطر ۶: / سطر ۶: @@
 «[[افق]]» به معنای کرانه، ناحیه و نهایت آنچه از اطراف چیزی پیدا باشد و «أعلی» به معنای برتر و «مبین» به معنای روشن و آشکار آمده است، بنابراین افق اعلی به معنای ناحیه برتر و افق مبین به معنای ناحیه آشکار است.<ref>مفردات، ص۷۹، مقاییس اللغه؛ ج۱، ص۱۱۴؛ لغت‌نامه، ج۲، ص۲۶۴۵، «افق»؛ ج۱۲، ص۱۷۷۶۲، «مبین».</ref>
-تعبیر قرآنی «افق أعلی» یک بار در آیه ۷ [[سوره نجم]] و «افق مُبین» نیز - که در نظر بسیاری از مفسران تعبیر دیگری از افق اعلی است -،<ref>مجمع‌البیان، ج۱۰، ص۶۷۷-۶۷۸؛ التفسیرالکبیر، ج۲۸، ص۲۸۵؛ المیزان، ج۲۰، ص۲۱۹.</ref> یک بار در آیه ۲۳ [[سوره تکویر]] بکار رفته است. [[قرآن کریم]] به دریافت [[وحی]] الهی به وسیله [[رسول خدا]] صلی الله علیه وآله در حالی که او -یا [[جبرئیل]] علیه السلام- در افق اعلی قرار داشت، اشاره می‌کند:{{متن قرآن|«عَلَّمَهُ شَدِيدُ الْقُوَىٰ»}} 💠 <ref>[[آیه 5 سوره نجم|سوره نجم، آیه ۵.]]</ref> {{متن قرآن|«وَهُوَ بِالْأُفُقِ الْأَعْلَىٰ»}}<ref>[[آیه 7 سوره نجم|همان، آیه ۷.]]</ref>.
+تعبیر قرآنی «افق أعلی» یک بار در آیه ۷ [[سوره نجم]] و «افق مُبین» نیز - که در نظر بسیاری از مفسران تعبیر دیگری از افق اعلی است -،<ref>مجمع‌البیان، ج۱۰، ص۶۷۷-۶۷۸؛ التفسیرالکبیر، ج۲۸، ص۲۸۵؛ المیزان، ج۲۰، ص۲۱۹.</ref> یک بار در آیه ۲۳ [[سوره تکویر]] بکار رفته است. [[قرآن کریم]] به دریافت [[وحی]] الهی به وسیله [[رسول خدا]] صلی الله علیه وآله در حالی که او -یا [[جبرئیل]] علیه السلام- در افق اعلی قرار داشت، اشاره می‌کند:{{متن قرآن|«عَلَّمَهُ شَدِيدُ الْقُوَىٰ»}} 💠<ref name=":۰">[[آیه 5 سوره نجم|سوره نجم، آیه ۵.]]</ref> {{متن قرآن|«وَهُوَ بِالْأُفُقِ الْأَعْلَىٰ»}}<ref>[[آیه 7 سوره نجم|همان، آیه ۷.]]</ref>.
 در جای دیگر، با تأکید بیان می‌دارد که رسول خدا صلی الله علیه وآله جبرئیل را در افق مبین دید: {{متن قرآن|«وَلَقَدْ رَآهُ بِالْأُفُقِ الْمُبِينِ»}}<ref>[[آیه 23 سوره تکویر|سوره تکویر، آیه ۲۳.]]</ref>.
@@ سطر ۱۴: / سطر ۱۴: @@
 بررسی مجموعه آیات قبل و بعد دو [[آیه]] یاد شده و همچنین آیات هم محتوای اینها در [[قرآن کریم]] (آنجا که با اثبات حقانیت [[وحی]] و [[رسالت]] و [[عصمت]] رسول گرامی، اتهامات وارده از سوی کافران از قبیل سحر، کهانت، شعر و فراگیری قرآن از انسان دیگر... رد می‌شود) بیان کننده این است که مراد از افق اعلی و افق مبین، مرتبه و مقام یا نشئه‌ای ماورای ماده است.
-زیرا در [[سوره نجم]] خداوند سبحان پس از سوگند بر نفی گمراهی و خودمحوری [[پیامبر اسلام|رسول خاتم]] صلی الله علیه و آله، می‌فرماید: آنچه او آورده چیزی جز وحی که از معلم خود آموخته، نیست:{{متن قرآن|«إِنْ هُوَ إِلَّا وَحْيٌ يُوحَىٰ»}}<ref>[[آیه 4 سوره نجم|سوره نجم، آیه ۴.]]</ref>. {{متن قرآن|«عَلَّمَهُ شَدِيدُ الْقُوَىٰ»}} 💠 <ref>[[آیه 5 سوره نجم|همان، آیه ۵.]]</ref>. آنگاه در آیات ۱۰ و ۱۱ می‌فرماید: «{{متن قرآن|فَأَوْحَىٰ إِلَىٰ عَبْدِهِ مَا أَوْحَىٰ}}<ref>[[آیه 10 سوره نجم|همان، آیه ۱۰.]]</ref>. {{متن قرآن|مَا كَذَبَ الْفُؤَادُ مَا رَأَىٰ}} 💠 <ref>[[آیه 11 سوره نجم|همان، آیه ۱۱.]]</ref>؛ پس به بنده‌اش آنچه را باید [[وحی]] کند، وحی فرمود. دل [پیامبر] آنچه را دید [[دروغ]] نگفت». و در آیات ۱۳ و ۱۴ می‌فرماید: و قطعاً بار دیگری هم او را دیده است، نزدیک [[سدرة المنتهى|سدرة‌المنتهی]]. همچنین در [[سوره تکویر]] پس از چند سوگند می‌فرماید: قرآن سخن فرشته بزرگواری است نیرومند [که] پیش خداوندِ [[عرش]] دارای منزلت است (سوره تکویر/۱۵ و ۲۰)؛ و در آیه ۲۴ همین سوره سخن از ارتباط [[رسول خدا]] صلی الله علیه وآله با عالم غیب است.
+زیرا در [[سوره نجم]] خداوند سبحان پس از سوگند بر نفی گمراهی و خودمحوری [[پیامبر اسلام|رسول خاتم]] صلی الله علیه و آله، می‌فرماید: آنچه او آورده چیزی جز وحی که از معلم خود آموخته، نیست:{{متن قرآن|«إِنْ هُوَ إِلَّا وَحْيٌ يُوحَىٰ»}}<ref>[[آیه 4 سوره نجم|سوره نجم، آیه ۴.]]</ref>. {{متن قرآن|«عَلَّمَهُ شَدِيدُ الْقُوَىٰ»}} 💠<ref name=":۰" />. آنگاه در آیات ۱۰ و ۱۱ می‌فرماید: «{{متن قرآن|فَأَوْحَىٰ إِلَىٰ عَبْدِهِ مَا أَوْحَىٰ}}<ref>[[آیه 10 سوره نجم|همان، آیه ۱۰.]]</ref>. {{متن قرآن|مَا كَذَبَ الْفُؤَادُ مَا رَأَىٰ}} 💠 <ref>[[آیه 11 سوره نجم|همان، آیه ۱۱.]]</ref>؛ پس به بنده‌اش آنچه را باید [[وحی]] کند، وحی فرمود. دل [پیامبر] آنچه را دید [[دروغ]] نگفت». و در آیات ۱۳ و ۱۴ می‌فرماید: و قطعاً بار دیگری هم او را دیده است، نزدیک [[سدرة المنتهى|سدرة‌المنتهی]]. همچنین در [[سوره تکویر]] پس از چند سوگند می‌فرماید: قرآن سخن فرشته بزرگواری است نیرومند [که] پیش خداوندِ [[عرش]] دارای منزلت است (سوره تکویر/۱۵ و ۲۰)؛ و در آیه ۲۴ همین سوره سخن از ارتباط [[رسول خدا]] صلی الله علیه وآله با عالم غیب است.
 بنابراین محتوای آیات قبل و بعدِ دو آیه مورد بحث و مسائلی همچون: وحی، معلم وحی (خداوند سبحان یا جبرئیل)، قلب رسول خدا و رؤیت قلبی او، سدرة‌المنتهی و عرش الهی، مفاهیمی است که تنها با معنویات و مجردّات مناسب بوده و از آن دیدگاه قابل بررسی است. بر این اساس افق اعلی و مبین باید طبق قاعده و همسو با [[سیاق آیات]]، دارای مفهومی همسنخ مفاهیم یاد شده باشد، چنان که [[تفسیر]] «افق مبین» از زبان [[امام صادق]] علیه السلام به «صحرایی در آستان عرش الهی»،<ref>الخصال، ص۵۸۲.</ref> مؤیّد این مطلب است.

@@ سطر ۶: / سطر ۶: @@
 «[[افق]]» به معنای کرانه، ناحیه و نهایت آنچه از اطراف چیزی پیدا باشد و «أعلی» به معنای برتر و «مبین» به معنای روشن و آشکار آمده است، بنابراین افق اعلی به معنای ناحیه برتر و افق مبین به معنای ناحیه آشکار است.<ref>مفردات، ص۷۹، مقاییس اللغه؛ ج۱، ص۱۱۴؛ لغت‌نامه، ج۲، ص۲۶۴۵، «افق»؛ ج۱۲، ص۱۷۷۶۲، «مبین».</ref>
-تعبیر قرآنی «افق أعلی» یک بار در آیه ۷ [[سوره نجم]] و «افق مُبین» نیز - که در نظر بسیاری از مفسران تعبیر دیگری از افق اعلی است -،<ref>مجمع‌البیان، ج۱۰، ص۶۷۷-۶۷۸؛ التفسیرالکبیر، ج۲۸، ص۲۸۵؛ المیزان، ج۲۰، ص۲۱۹.</ref> یک بار در آیه ۲۳ [[سوره تکویر]] بکار رفته است. [[قرآن کریم]] به دریافت [[وحی]] الهی به وسیله [[رسول خدا]] صلی الله علیه وآله در حالی که او -یا [[جبرئیل]] علیه السلام- در افق اعلی قرار داشت، اشاره می‌کند: {{متن قرآن|«عَلَّمَهُ شَدِیدُ الْقُوَىٰ * ... * وَهُوَ بِالْأُفُقِ الْأَعْلَىٰ»}} ([[سوره نجم]]/۵-۷).
+تعبیر قرآنی «افق أعلی» یک بار در آیه ۷ [[سوره نجم]] و «افق مُبین» نیز - که در نظر بسیاری از مفسران تعبیر دیگری از افق اعلی است -،<ref>مجمع‌البیان، ج۱۰، ص۶۷۷-۶۷۸؛ التفسیرالکبیر، ج۲۸، ص۲۸۵؛ المیزان، ج۲۰، ص۲۱۹.</ref> یک بار در آیه ۲۳ [[سوره تکویر]] بکار رفته است. [[قرآن کریم]] به دریافت [[وحی]] الهی به وسیله [[رسول خدا]] صلی الله علیه وآله در حالی که او -یا [[جبرئیل]] علیه السلام- در افق اعلی قرار داشت، اشاره می‌کند:{{متن قرآن|«عَلَّمَهُ شَدِيدُ الْقُوَىٰ»}} 💠 <ref>[[آیه 5 سوره نجم|سوره نجم، آیه ۵.]]</ref> {{متن قرآن|«وَهُوَ بِالْأُفُقِ الْأَعْلَىٰ»}}<ref>[[آیه 7 سوره نجم|همان، آیه ۷.]]</ref>.
-−
-در جای دیگر، با تأکید بیان می‌دارد که رسول خدا صلی الله علیه وآله جبرئیل را در افق مبین دید: {{متن قرآن|«وَلَقَدْ رَآهُ بِالْأُفُقِ الْمُبِینِ»}} ([[سوره تکویر]]/۲۳).
+در جای دیگر، با تأکید بیان می‌دارد که رسول خدا صلی الله علیه وآله جبرئیل را در افق مبین دید: {{متن قرآن|«وَلَقَدْ رَآهُ بِالْأُفُقِ الْمُبِينِ»}}<ref>[[آیه 23 سوره تکویر|سوره تکویر، آیه ۲۳.]]</ref>.
 شاید بتوان بین این دو افق چنین فرق گذاشت که افق مبین ناظر به مرتبه مثالی [[جبرئیل]] علیه السلام و افق اعلی مربوط به نشئه عقلانی وی است، چنان که عالم مثال، عالم صور و مقادیر بوده و از این‌ رو افق مبین و ناحیه آشکار است و عالم عقل عالم مجردات محضه است، از این‌ رو نسبت به عالم مثال، افق اعلی و ناحیه برتر به شمار می‌آید.
@@ سطر ۱۴: / سطر ۱۴: @@
 بررسی مجموعه آیات قبل و بعد دو [[آیه]] یاد شده و همچنین آیات هم محتوای اینها در [[قرآن کریم]] (آنجا که با اثبات حقانیت [[وحی]] و [[رسالت]] و [[عصمت]] رسول گرامی، اتهامات وارده از سوی کافران از قبیل سحر، کهانت، شعر و فراگیری قرآن از انسان دیگر... رد می‌شود) بیان کننده این است که مراد از افق اعلی و افق مبین، مرتبه و مقام یا نشئه‌ای ماورای ماده است.
-زیرا در [[سوره نجم]] خداوند سبحان پس از سوگند بر نفی گمراهی و خودمحوری [[پیامبر اسلام|رسول خاتم]] صلی الله علیه و آله، می‌فرماید: آنچه او آورده چیزی جز وحی که از معلم خود آموخته، نیست: {{متن قرآن|«إِنْ هُوَ إِلَّا وَحْی یوحَىٰ * عَلَّمَهُ شَدِیدُ الْقُوَىٰ»}} (سوره نجم/ ۴-۵). آنگاه در آیات ۱۰ و ۱۱ می‌فرماید: {{متن قرآن|«فَأَوْحَىٰ إِلَىٰ عَبْدِهِ مَا أَوْحَىٰ * مَا کذَبَ الْفُؤَادُ مَا رَأَىٰ»}}؛ پس به بنده‌اش آنچه را باید [[وحی]] کند، وحی فرمود. دل [پیامبر] آنچه را دید [[دروغ]] نگفت. و در آیات ۱۳ و ۱۴ می‌فرماید: و قطعاً بار دیگری هم او را دیده است، نزدیک [[سدرة المنتهى|سدرة‌المنتهی]]. همچنین در [[سوره تکویر]] پس از چند سوگند می‌فرماید: قرآن سخن فرشته بزرگواری است نیرومند [که] پیش خداوندِ [[عرش]] دارای منزلت است (سوره تکویر/۱۵ و ۲۰)؛ و در آیه ۲۴ همین سوره سخن از ارتباط [[رسول خدا]] صلی الله علیه وآله با عالم غیب است.
+زیرا در [[سوره نجم]] خداوند سبحان پس از سوگند بر نفی گمراهی و خودمحوری [[پیامبر اسلام|رسول خاتم]] صلی الله علیه و آله، می‌فرماید: آنچه او آورده چیزی جز وحی که از معلم خود آموخته، نیست:{{متن قرآن|«إِنْ هُوَ إِلَّا وَحْيٌ يُوحَىٰ»}}<ref>[[آیه 4 سوره نجم|سوره نجم، آیه ۴.]]</ref>. {{متن قرآن|«عَلَّمَهُ شَدِيدُ الْقُوَىٰ»}} 💠 <ref>[[آیه 5 سوره نجم|همان، آیه ۵.]]</ref>. آنگاه در آیات ۱۰ و ۱۱ می‌فرماید: «{{متن قرآن|فَأَوْحَىٰ إِلَىٰ عَبْدِهِ مَا أَوْحَىٰ}}<ref>[[آیه 10 سوره نجم|همان، آیه ۱۰.]]</ref>. {{متن قرآن|مَا كَذَبَ الْفُؤَادُ مَا رَأَىٰ}} 💠 <ref>[[آیه 11 سوره نجم|همان، آیه ۱۱.]]</ref>؛ پس به بنده‌اش آنچه را باید [[وحی]] کند، وحی فرمود. دل [پیامبر] آنچه را دید [[دروغ]] نگفت». و در آیات ۱۳ و ۱۴ می‌فرماید: و قطعاً بار دیگری هم او را دیده است، نزدیک [[سدرة المنتهى|سدرة‌المنتهی]]. همچنین در [[سوره تکویر]] پس از چند سوگند می‌فرماید: قرآن سخن فرشته بزرگواری است نیرومند [که] پیش خداوندِ [[عرش]] دارای منزلت است (سوره تکویر/۱۵ و ۲۰)؛ و در آیه ۲۴ همین سوره سخن از ارتباط [[رسول خدا]] صلی الله علیه وآله با عالم غیب است.
 بنابراین محتوای آیات قبل و بعدِ دو آیه مورد بحث و مسائلی همچون: وحی، معلم وحی (خداوند سبحان یا جبرئیل)، قلب رسول خدا و رؤیت قلبی او، سدرة‌المنتهی و عرش الهی، مفاهیمی است که تنها با معنویات و مجردّات مناسب بوده و از آن دیدگاه قابل بررسی است. بر این اساس افق اعلی و مبین باید طبق قاعده و همسو با [[سیاق آیات]]، دارای مفهومی همسنخ مفاهیم یاد شده باشد، چنان که [[تفسیر]] «افق مبین» از زبان [[امام صادق]] علیه السلام به «صحرایی در آستان عرش الهی»،<ref>الخصال، ص۵۸۲.</ref> مؤیّد این مطلب است.

@@ سطر ۲۵: / سطر ۲۵: @@
 ==منابع==
 *دایرةالمعارف قرآن کریم، محمدهادى ذبیح‌زاده، ج۴، [http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/4/12.htm#f16 مرکز فرهنگ و معارف قرآن].
+{{قرآن}}
 [[رده: واژگان قرآنی]]

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
 {{مدخل دائرة المعارف|[[دائرة المعارف قرآن کریم]]}}
-واژه ترکیبی «افق اعلی» یک بار در آیه 7 [[سوره نجم]]/53 و «افق مبین» که در نظر بسیاری از مفسران تعبیر دیگری از افق اعلی است.<ref>[[مجمع‌البیان]]، ج10، ص677-678؛ التفسیرالکبیر، ج28، ص285؛ المیزان، ج20، ص219.</ref> نیز یک بار در آیه 23 [[سوره تکویر]]/81 بکار رفته است.
+«[[افق]]» به معنای کرانه، ناحیه و نهایت آنچه از اطراف چیزی پیدا باشد و «أعلی» به معنای برتر و «مبین» به معنای روشن و آشکار آمده است، بنابراین افق اعلی به معنای ناحیه برتر و افق مبین به معنای ناحیه آشکار است.<ref>مفردات، ص۷۹، مقاییس اللغه؛ ج۱، ص۱۱۴؛ لغت‌نامه، ج۲، ص۲۶۴۵، «افق»؛ ج۱۲، ص۱۷۷۶۲، «مبین».</ref>
-==معنای افق اعلی==
+تعبیر قرآنی «افق أعلی» یک بار در آیه ۷ [[سوره نجم]] و «افق مُبین» نیز - که در نظر بسیاری از مفسران تعبیر دیگری از افق اعلی است -،<ref>مجمع‌البیان، ج۱۰، ص۶۷۷-۶۷۸؛ التفسیرالکبیر، ج۲۸، ص۲۸۵؛ المیزان، ج۲۰، ص۲۱۹.</ref> یک بار در آیه ۲۳ [[سوره تکویر]] بکار رفته است. [[قرآن کریم]] به دریافت [[وحی]] الهی به وسیله [[رسول خدا]] صلی الله علیه وآله در حالی که او -یا [[جبرئیل]] علیه السلام- در افق اعلی قرار داشت، اشاره می‌کند: {{متن قرآن|«عَلَّمَهُ شَدِیدُ الْقُوَىٰ * ... * وَهُوَ بِالْأُفُقِ الْأَعْلَىٰ»}} ([[سوره نجم]]/۵-۷).
-«افق» به معنای کرانه، ناحیه و نهایت آنچه از اطراف چیزی پیدا باشد و «أعلی» به معنای برتر و «مبین» به معنای روشن و آشکار آمده است، بنابراین افق اعلی به معنای ناحیه برتر و افق مبین به معنای ناحیه آشکار است.<ref>مفردات، ص79، مقاییس اللغه؛ ج1، ص114؛ لغت‌نامه، ج2، ص2645، «افق»؛ ج12، ص17762، «مبین».</ref>
+در جای دیگر، با تأکید بیان می‌دارد که رسول خدا صلی الله علیه وآله جبرئیل را در افق مبین دید: {{متن قرآن|«وَلَقَدْ رَآهُ بِالْأُفُقِ الْمُبِینِ»}} ([[سوره تکویر]]/۲۳).
-قرآن کریم به دریافت وحی الهی به وسیله [[رسول خدا]] صلی الله علیه و آله در حالی که او یا [[جبرئیل]] علیه السلام در افق اعلی قرار داشت، اشاره می‌کند: {{متن قرآن|«وَهُوَ بِالْأُفُقِ الْأَعْلَىٰ»}} ([[سوره نجم]]/53،7) و در جای دیگر با تأکید بیان می‌دارد که [[رسول خدا]] صلی الله علیه و آله جبرئیل را در افق مبین دید: {{متن قرآن|«وَلَقَدْ رَآهُ بِالْأُفُقِ الْمُبِينِ»}} ([[سوره تکویر]]/81،23) برتر بودن این افق نسبت به سایر آفاق، به واسطه خصوصیاتی است که با عالم ملائکه مناسب است.<ref>المیزان، ج20، ص219.</ref>
+شاید بتوان بین این دو افق چنین فرق گذاشت که افق مبین ناظر به مرتبه مثالی [[جبرئیل]] علیه السلام و افق اعلی مربوط به نشئه عقلانی وی است، چنان که عالم مثال، عالم صور و مقادیر بوده و از این‌ رو افق مبین و ناحیه آشکار است و عالم عقل عالم مجردات محضه است، از این‌ رو نسبت به عالم مثال، افق اعلی و ناحیه برتر به شمار می‌آید.
-== تفاوت افق اعلی و افق مبین==
+بررسی مجموعه آیات قبل و بعد دو [[آیه]] یاد شده و همچنین آیات هم محتوای اینها در [[قرآن کریم]] (آنجا که با اثبات حقانیت [[وحی]] و [[رسالت]] و [[عصمت]] رسول گرامی، اتهامات وارده از سوی کافران از قبیل سحر، کهانت، شعر و فراگیری قرآن از انسان دیگر... رد می‌شود) بیان کننده این است که مراد از افق اعلی و افق مبین، مرتبه و مقام یا نشئه‌ای ماورای ماده است.
-شاید بتوان بین این دو افق چنین فرق گذاشت که افق مبین ناظر به مرتبه مثالی جبرئیل علیه السلام و افق اعلی مربوط به نشئه عقلانی وی است، چنان که عالم مثال، عالم صور و مقادیر و از این‌ رو افق مبین و ناحیه آشکار و عالم عقل عالم مجردات محضه است، از این‌ رو نسبت به عالم مثال، افق اعلی و ناحیه برتر به شمار می‌آید. بررسی مجموعه آیات قبل و بعد دو آیه یاد شده و همچنین آیات هم محتوای اینها در [[قرآن کریم]] (آنجا که با اثبات حقانیت [[وحی]] و رسالت و عصمت رسول گرامی، اتهامات وارده از سوی کافران از قبیل سحر، کهانت، شعر و فراگیری قرآن از انسان دیگر... رد می‌شود) بیان کننده این است که مراد از افق اعلی و مبین مرتبه، مقام یا نشئه‌ای ماورای ماده است زیرا در سوره نجم خداوند سبحان پس از سوگند بر نفی گمراهی و خودمحوری رسول خاتم صلی الله علیه و آله می‌فرماید: آنچه او آورده چیزی جز وحی که از معلم خود آموخته، نیست. ([[سوره نجم]]/53،15)
+زیرا در [[سوره نجم]] خداوند سبحان پس از سوگند بر نفی گمراهی و خودمحوری [[پیامبر اسلام|رسول خاتم]] صلی الله علیه و آله، می‌فرماید: آنچه او آورده چیزی جز وحی که از معلم خود آموخته، نیست: {{متن قرآن|«إِنْ هُوَ إِلَّا وَحْی یوحَىٰ * عَلَّمَهُ شَدِیدُ الْقُوَىٰ»}} (سوره نجم/ ۴-۵). آنگاه در آیات ۱۰ و ۱۱ می‌فرماید: {{متن قرآن|«فَأَوْحَىٰ إِلَىٰ عَبْدِهِ مَا أَوْحَىٰ * مَا کذَبَ الْفُؤَادُ مَا رَأَىٰ»}}؛ پس به بنده‌اش آنچه را باید [[وحی]] کند، وحی فرمود. دل [پیامبر] آنچه را دید [[دروغ]] نگفت. و در آیات ۱۳ و ۱۴ می‌فرماید: و قطعاً بار دیگری هم او را دیده است، نزدیک [[سدرة المنتهى|سدرة‌المنتهی]]. همچنین در [[سوره تکویر]] پس از چند سوگند می‌فرماید: قرآن سخن فرشته بزرگواری است نیرومند [که] پیش خداوندِ [[عرش]] دارای منزلت است (سوره تکویر/۱۵ و ۲۰)؛ و در آیه ۲۴ همین سوره سخن از ارتباط [[رسول خدا]] صلی الله علیه وآله با عالم غیب است.
-آنگاه در آیات 10 و 11 می‌فرماید: پس به بنده‌اش آنچه را باید [[وحی]] کند، وحی فرمود. دل [محمّد صلی الله علیه و آله] آنچه را دید [[دروغ]] نگفت و در آیات 13 و 14 می‌فرماید: و قطعاً بار دیگری هم او را دیده است، نزدیک سدرة‌المنتهی؛ همچنین در سوره تکویر پس از چند سوگند می‌فرماید: قرآن سخن فرشته بزرگواری است نیرومند [که] پیش خداوندِ عرش دارای منزلت است ([[سوره تکویر]]/81، 15 و 20) و در آیه 24 همین سوره سخن از ارتباط [[رسول خدا]] صلی الله علیه و آله با عالم غیب است، بنابراین محتوای آیات قبل و بعدِ دو آیه مورد بحث و مسائلی همچون: وحی، معلم وحی (خداوند سبحان یا جبرئیل)، قلب رسول خدا صلی الله علیه و آله و رؤیت قلبی او، سدرة‌المنتهی، عرش الهی مفاهیمی است که تنها با معنویات و مجردّات مناسب بوده و از آن دیدگاه قابل بررسی است، بر این اساس افق اعلی و مبین باید طبق قاعده و همسو با سیاق آیات، دارای مفهومی همسنخ مفاهیم یاد شده باشد چنان که تفسیر «افق مبین» از زبان [[امام صادق]] علیه السلام به صحرایی در آستان عرش الهی،<ref>الخصال، ص582.</ref> مؤیّد این مطلب است.
+بنابراین محتوای آیات قبل و بعدِ دو آیه مورد بحث و مسائلی همچون: وحی، معلم وحی (خداوند سبحان یا جبرئیل)، قلب رسول خدا و رؤیت قلبی او، سدرة‌المنتهی و عرش الهی، مفاهیمی است که تنها با معنویات و مجردّات مناسب بوده و از آن دیدگاه قابل بررسی است. بر این اساس افق اعلی و مبین باید طبق قاعده و همسو با [[سیاق آیات]]، دارای مفهومی همسنخ مفاهیم یاد شده باشد، چنان که [[تفسیر]] «افق مبین» از زبان [[امام صادق]] علیه السلام به «صحرایی در آستان عرش الهی»،<ref>الخصال، ص۵۸۲.</ref> مؤیّد این مطلب است.
-==تفسیر ابن عباس از افق مبین==
+[[عبدالله بن عباس|ابن‌ عباس]] در نقلی افق مبین را به «[[سدرة المنتهى|سدرة‌المنتهی]]» و در نقل دیگر به «آسمان هفتم» معنا کرده است.<ref>الدرالمنثور، ج۸، ص۴۳۴.</ref> در تفسیری دیگر، افق اعلی به «نهایت مقام روح» و افق مبین به «نهایت مقام قلب» تعبیر شده است.<ref>تفسیر ابن عربی، ج۲، ص ۵۵۳، ۷۷۳.</ref> برخی نیز «افق اعلی و مبین» را به نهایت مرتبه ممکن شناخت، معنا کرده‌اند.<ref>الفرقان، ج۳۰، ص۱۷۴.</ref>
 ==پانویس==
-<references/>
+<references />
+==منابع==
-==منبع==
+*دایرةالمعارف قرآن کریم، محمدهادى ذبیح‌زاده، ج۴، [http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/4/12.htm#f16 مرکز فرهنگ و معارف قرآن].
 [[رده: واژگان قرآنی]]

@@ سطر ۸: / سطر ۸: @@
 «افق» به معنای کرانه، ناحیه و نهایت آنچه از اطراف چیزی پیدا باشد و «أعلی» به معنای برتر و «مبین» به معنای روشن و آشکار آمده است، بنابراین افق اعلی به معنای ناحیه برتر و افق مبین به معنای ناحیه آشکار است.<ref>مفردات، ص79، مقاییس اللغه؛ ج1، ص114؛ لغت‌نامه، ج2، ص2645، «افق»؛ ج12، ص17762، «مبین».</ref>
-قرآن کریم به دریافت وحی الهی به وسیله [[رسول خدا]] صلی الله علیه و آله در حالی که او یا [[جبرئیل]] علیه السلام در افق اعلی قرار داشت، اشاره می‌کند: {{متن قرآن|«و هُوَ بِالاُفُقِ الاَعلی»}} ([[سوره نجم]]/53،7) و در جای دیگر با تأکید بیان می‌دارد که [[رسول خدا]] صلی الله علیه و آله جبرئیل را در افق مبین دید: {{متن قرآن|«ولَقَد رَءاهُ بِالاُفُقِ المُبین»}} ([[سوره تکویر]]/81،23) برتر بودن این افق نسبت به سایر آفاق، به واسطه خصوصیاتی است که با عالم ملائکه مناسب است.<ref>المیزان، ج20، ص219.</ref>
+قرآن کریم به دریافت وحی الهی به وسیله [[رسول خدا]] صلی الله علیه و آله در حالی که او یا [[جبرئیل]] علیه السلام در افق اعلی قرار داشت، اشاره می‌کند: {{متن قرآن|«وَهُوَ بِالْأُفُقِ الْأَعْلَىٰ»}} ([[سوره نجم]]/53،7) و در جای دیگر با تأکید بیان می‌دارد که [[رسول خدا]] صلی الله علیه و آله جبرئیل را در افق مبین دید: {{متن قرآن|«وَلَقَدْ رَآهُ بِالْأُفُقِ الْمُبِينِ»}} ([[سوره تکویر]]/81،23) برتر بودن این افق نسبت به سایر آفاق، به واسطه خصوصیاتی است که با عالم ملائکه مناسب است.<ref>المیزان، ج20، ص219.</ref>
 == تفاوت افق اعلی و افق مبین==

@@ سطر ۱۷: / سطر ۱۷: @@
 آنگاه در آیات 10 و 11 می‌فرماید: پس به بنده‌اش آنچه را باید [[وحی]] کند، وحی فرمود. دل [محمّد صلی الله علیه و آله] آنچه را دید [[دروغ]] نگفت و در آیات 13 و 14 می‌فرماید: و قطعاً بار دیگری هم او را دیده است، نزدیک سدرة‌المنتهی؛ همچنین در سوره تکویر پس از چند سوگند می‌فرماید: قرآن سخن فرشته بزرگواری است نیرومند [که] پیش خداوندِ عرش دارای منزلت است ([[سوره تکویر]]/81، 15 و 20) و در آیه 24 همین سوره سخن از ارتباط [[رسول خدا]] صلی الله علیه و آله با عالم غیب است، بنابراین محتوای آیات قبل و بعدِ دو آیه مورد بحث و مسائلی همچون: وحی، معلم وحی (خداوند سبحان یا جبرئیل)، قلب رسول خدا صلی الله علیه و آله و رؤیت قلبی او، سدرة‌المنتهی، عرش الهی مفاهیمی است که تنها با معنویات و مجردّات مناسب بوده و از آن دیدگاه قابل بررسی است، بر این اساس افق اعلی و مبین باید طبق قاعده و همسو با سیاق آیات، دارای مفهومی همسنخ مفاهیم یاد شده باشد چنان که تفسیر «افق مبین» از زبان [[امام صادق]] علیه السلام به صحرایی در آستان عرش الهی،<ref>الخصال، ص582.</ref> مؤیّد این مطلب است.
-==تفسیر ابن عباس از سدره المنتهی==
+==تفسیر ابن عباس از افق مبین==
 ابن‌ عباس در نقلی افق مبین را به «سدرة‌المنتهی» و در نقل دیگر به «آسمان هفتم» معنا کرده است.<ref>الدرالمنثور، ج8، ص434.</ref> در تفسیری دیگر افق اعلی به «نهایت مقام روح» و افق مبین به «نهایت مقام قلب» تعبیر شده است.<ref>تفسیرابن عربی، ج2، ص 553، 773.</ref> برخی نیز «افق اعلی و مبین» را به نهایت مرتبه ممکن شناخت، معنا کرده‌اند.<ref>الفرقان، ج30، ص174.</ref>