اعلى (اسم الله) - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

Mohammadi در ‏۱۸ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۰۹:۲۷

2026-04-18T09:27:16Z

Mohammadi در ‏۲۱ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۷:۱۹

2026-02-21T17:19:10Z

Zamani: افزودن الگوی قرآن

2025-03-20T11:23:49Z

افزودن الگوی قرآن

مهدی موسوی در ‏۲۵ دسامبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۶:۵۵

2023-12-25T06:55:19Z

Aghajani در ‏۳ فوریهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۱۲:۱۱

2020-02-03T12:11:19Z

Aghajani در ‏۳ فوریهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۱۱:۲۱

2020-02-03T11:21:31Z

Goodosuser: صفحه جدید

2015-01-17T00:46:15Z

صفحه جدید

صفحهٔ تازه

'''اعلى''' توصيف شده و آن را دليل بر امكان اعاده انسان‌ها گرفته است، زيرا كسى كه بر چنين [[آفرينش]] تواناست، بر اعاده [[انسان]] نيز توانا خواهد بود.

سرانجام بايد دانست اعلى مأخوذ از «علوّ» به معنى رفعت و بلندى است، [[ابن فارس]] مى گويد: «علو» يك معنى بيش ندارد و آن دليل بر ارتفاع و بلندى است، طبعاً مقصود از اعلى آن گاه كه به عنوان صفت ذكر مى شود، بلندى از نظر رتبه و درجه وجود است، زيرا مفروض اين است كه او مبدأ آفرينش و محيط بر آن مى باشد، قهراً وجود بى حدّ او بالاتر و برتر از وجود محدود خواهد بود; از اين جهت صاحب اين اسم بايد از هر اسمى كه لايق مقام او نيست، تنزيه شود چنان كه فرمود:(سَبِّحِ اسْمَ رَبِّكَ الأَعْلى) يعنى چون ذات او اعلى است، طبعاً بايد اسم او نيز از هر نقصى [[تنزيه]] شود.

و به ديگر سخن: چون وجود او اعلى است، بايد اسم و صفت او نيز با او هماهنگ باشد، زيرا اسم از واقعيتى در مسمى حكايت مى كند و موجود اعلى نمى تواند اسمى داشته باشد كه با كمال او هماهنگ نباشد. از اين جهت، هر صفت كمالى كه در جهان تصور مى شود مانند [[حيات]]، قدرت، [[علم]]، [[ملک]] و [[جود]] و [[كرم]] خدا سهم برتر و بالاتر را دارد و ديگران سهم كمتر و غير برتر.

صدوق(1) در تفسير اعلى دو احتمال داده است، يكى اين كه به معنى قاهر باشد، و مى گويد شاهد آن آيه زير است:

(...لا تَخَفْ إِنَّكَ أَنْتَ الأَعلى). ([[سوره طه]]/68)

«اى [[موسى]] مترس تو [[قاهر]] و غالبى».

احتمال ديگر اين كه مقصود متعالى بودن خدا از داشتن شبيه و نظير

== اعلی در قرآن ==

لفظ '''اعلى''' در [[قرآن]] نه بار و در دو مورد به عنوان صفت خدا وارد شده است، چنان كه مى فرمايد:

(سَبِّحِ اسْمَ رَبِّكَ الأَعْلى). ([[سوره اعلى]]/1)

«نام خدايت را كه برتر است، [[تنزيه]] كن».

و نيز مى فرمايد:

(وَ ما لأَحَد عِنْدَهُ مِنْ نِعْمَة تُجْزى* إِلاّ ابْتِغاءَ وَجْهِ رَبِّهِ الأَعْلى).([[سوره ليل]]/19ـ20)

«و در نزد پرهيزگارى كه [[زكات]] مال خويش را مى دهد، كسى نعمتى ندارد كه پاداش داده شود(و زكات را در مقابل آن بپردازد) او زكات را به خاطر خشنودى [[پروردگار]] والاى خويش مى پردازد و به زودى راضى مى شود».

و در برخى از آيات به عنوان صفت مثل وارد شده است، چنان كه مى فرمايد:

(لِلَّذِينَ لا يُؤْمِنُونَ بِالآخِرَةِ مَثَلُ السَّوءِ وَ للّهِ المَثَلُ الأَعْلى وَهُوَ الْعَزِيزُ الحَكيم). ([[سوره نحل]]/60)

«براى كسانى كه به روز [[رستاخيز]] ايمان نمى آورند صفات بد (كه به اختيار كسب كرده اند) مى باشد، ولى براى خدا صفات برتر است و او عزيز و حكيم است».(1)

در اين آيه [[خلقت]] [[آسمان]] و [[زمين]] كه بيانگر [[صفات كمال]] است، مَثَل
1 . مثل در اين [[آيه]] و امثال آن به معناى توصيف و بيان چگونگى موجودات است و اگر به مثل، مثل مى گويند چون بيانگر حال موردى است كه بر آن تطبيق مى شود، ولذا آن جا كه [[مشركان]] پيامبر را مسحور خواندند وگفتند: (إِنْ تَتَّبِعُونَ إِلاّ رَجلاً مَسحوراً) ([[سوره فرقان]]/8) خدا توصيف آنها را با لفظ ضرب المثل مى خواند و مى فرمايد: (أُنظُرْ كَيْفَ ضَربُوا لَكَ الأَمْثال) بنگر چگونه تو را توصيف مى كنند، بنابراين ضرب المثل در اين آيه غير از ضرب المثل در محاورات ماست.<ref> [http://shia.ir/fa/persian/book?bookID=167&page=6 کتاب منشور جاوید-صفحه۱۳۶و۱۳۷ از پایگاه اطلاع رسانی آیت الله سبحانی] </ref>

== منابع ==
<references/>

{{اسماء الله}}

[[رده:اسماء و صفات الهی]]
[[رده:واژگان قرآنی]]

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
-لفظ «'''أعلى»''' در [[قرآن|قرآن کریم]] نُه بار به کار رفته و در دو مورد به عنوان صفت [[الله|خداوند]] وارد شده است، چنانکه مى فرماید: {{متن قرآن|«سَبِّحِ اسْمَ رَبِّكَ الْأَعْلَى»}}<ref>[[آیه 1 سوره اعلی|سوره اعلی، آیه ۱.]]</ref>؛ نام خدایت را که برتر است، تنزیه کن».
+لفظ «'''أعلى»''' در [[قرآن|قرآن کریم]] نُه بار به کار رفته و در دو مورد به عنوان صفت [[الله|خداوند]] وارد شده است، چنانکه مى فرماید: {{متن قرآن|«سَبِّحِ اسْمَ رَبِّكَ الْأَعْلَى»}}<ref name=":۰">[[آیه 1 سوره اعلی|سوره اعلی، آیه ۱.]]</ref>؛ نام خدایت را که برتر است، تنزیه کن».
-و نیز مى فرماید:«{{متن قرآن|{{آیه|92|19}} 💠 <ref>[[آیه 19 سوره لیل|سوره لیل، آیه ۱۹.]]</ref> {{آیه|92|20}}<ref>[[آیه 20 سوره لیل|همان، آیه ۲۰.]]</ref>}}؛ و (در نزد پرهیزگارى که [[زکات]] مال خویش را مى دهد)، کسى نعمتى ندارد که پاداش داده شود (و زکات را در مقابل آن بپردازد) او زکات را به خاطر خشنودى پروردگار والاى خویش مى پردازد و به زودى راضى مى شود».
+و نیز مى فرماید:«{{متن قرآن|{{آیه|92|19}} 💠<ref>[[آیه 19 سوره لیل|سوره لیل، آیه ۱۹.]]</ref> {{آیه|92|20}}<ref>[[آیه 20 سوره لیل|همان، آیه ۲۰.]]</ref>}}؛ و (در نزد پرهیزگارى که [[زکات]] مال خویش را مى دهد)، کسى نعمتى ندارد که پاداش داده شود (و زکات را در مقابل آن بپردازد) او زکات را به خاطر خشنودى پروردگار والاى خویش مى پردازد و به زودى راضى مى شود».
-و در برخى از آیات به عنوان صفت «مَثَل» وارد شده است، چنان که مى فرماید: «{{متن قرآن|لِلَّذِينَ لَا يُؤْمِنُونَ بِالْآخِرَةِ مَثَلُ السَّوْءِ ۖ وَلِلَّهِ الْمَثَلُ الْأَعْلَىٰ ۚ وَهُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ}}<ref>[[آیه 60 سوره نحل|سوره نحل، آیه ۶۰.]]</ref>؛ براى کسانى که به روز رستاخیز ایمان نمى آورند صفات بد (که به اختیار کسب کرده اند) مى باشد، ولى براى خدا صفات برتر است و او عزیز و حکیم است». مثل در این آیه و امثال آن به معناى توصیف و بیان چگونگى موجودات است و اگر به مثل، مثل مى گویند چون بیانگر حال موردى است که بر آن تطبیق مى شود، ولذا آن جا که مشرکان پیامبر را مسحور خواندند و گفتند: {{متن قرآن|«... إِنْ تَتَّبِعُونَ إِلَّا رَجُلًا مَسْحُورًا»}}<ref>[[آیه 8 سوره فرقان|سوره فرقان، آیه ۸.]]</ref>. خدا توصیف آنها را با لفظ ضرب المثل مى خواند و مى فرماید: «{{متن قرآن|انْظُرْ كَيْفَ ضَرَبُوا لَكَ الْأَمْثَالَ ...}}<ref>[[آیه 48 سوره اسراء|سوره اسراء، آیه ۴۸.]]</ref>؛ بنگر چگونه تو را توصیف مى کنند...». بنابراین ضرب المثل در این آیه غیر از ضرب المثل در محاورات ماست.
+و در برخى از آیات به عنوان صفت «مَثَل» وارد شده است، چنان که مى فرماید: «{{متن قرآن|لِلَّذِينَ لَا يُؤْمِنُونَ بِالْآخِرَةِ مَثَلُ السَّوْءِ ۖ وَلِلَّهِ الْمَثَلُ الْأَعْلَىٰ ۚ وَهُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ}}<ref>[[آیه 60 سوره نحل|سوره نحل، آیه ۶۰.]]</ref>؛ براى کسانى که به روز رستاخیز ایمان نمى آورند صفات بد (که به اختیار کسب کرده اند) مى باشد، ولى براى خدا صفات برتر است و او عزیز و حکیم است». مثل در این آیه و امثال آن به معناى توصیف و بیان چگونگى موجودات است و اگر به مثل، مثل مى گویند چون بیانگر حال موردى است که بر آن تطبیق مى شود، ولذا آن جا که مشرکان پیامبر را مسحور خواندند و گفتند: {{متن قرآن|«... إِنْ تَتَّبِعُونَ إِلَّا رَجُلًا مَسْحُورًا»}}<ref>[[آیه 8 سوره فرقان|سوره فرقان، آیه ۸.]]</ref>. خدا توصیف آنها را با لفظ ضرب المثل مى خواند و مى فرماید: «{{متن قرآن|انْظُرْ كَيْفَ ضَرَبُوا لَكَ الْأَمْثَالَ ...}}<ref>[[آیه 48 سوره اسراء|سوره اسراء، آیه ۴۸.]]</ref>؛ بنگر چگونه تو را توصیف مى کنند ...». بنابراین ضرب المثل در این آیه غیر از ضرب المثل در محاورات ماست.
 در این [[آیه]]، خلقت آسمان و زمین که بیانگر صفات کمال است، مَثَل اعلى توصیف شده و آن را دلیل بر امکان اعاده انسان‌ها گرفته است، زیرا کسى که بر چنین آفرینش تواناست، بر اعاده [[انسان]] نیز توانا خواهد بود.
-باید دانست اعلى مأخوذ از «علوّ» به معنى رفعت و بلندى است؛ [[ابن فارس]] مى گوید: «علو» یک معنى بیش ندارد و آن دلیل بر ارتفاع و بلندى است. طبعاً مقصود از اعلى آن گاه که به عنوان صفت ذکر مى شود، بلندى از نظر رتبه و درجه وجود است، زیرا مفروض این است که او مبدأ آفرینش و محیط بر آن مى باشد، قهراً وجود بى حدّ او بالاتر و برتر از وجود محدود خواهد بود; از این جهت صاحب این اسم باید از هر اسمى که لایق مقام او نیست، تنزیه شود چنان که فرمود: {{متن قرآن|«سَبِّحِ اسْمَ رَبِّكَ الْأَعْلَى»}}<ref>[[آیه 1 سوره اعلی|سوره اعلی، آیه ۱.]]</ref>؛ نام خدایت را که برتر است، تنزیه کن». یعنى چون ذات او اعلى است، طبعاً باید اسم او نیز از هر نقصى تنزیه شود.
+باید دانست اعلى مأخوذ از «علوّ» به معنى رفعت و بلندى است؛ [[ابن فارس]] مى گوید: «علو» یک معنى بیش ندارد و آن دلیل بر ارتفاع و بلندى است. طبعاً مقصود از اعلى آن گاه که به عنوان صفت ذکر مى شود، بلندى از نظر رتبه و درجه وجود است، زیرا مفروض این است که او مبدأ آفرینش و محیط بر آن مى باشد، قهراً وجود بى حدّ او بالاتر و برتر از وجود محدود خواهد بود; از این جهت صاحب این اسم باید از هر اسمى که لایق مقام او نیست، تنزیه شود چنان که فرمود: «{{متن قرآن|سَبِّحِ اسْمَ رَبِّكَ الْأَعْلَى}}<ref name=":۰" />؛ نام خدایت را که برتر است، تنزیه کن». یعنى چون ذات او اعلى است، طبعاً باید اسم او نیز از هر نقصى تنزیه شود.
 و به دیگر سخن: چون وجود او اعلى است، باید اسم و صفت او نیز با او هماهنگ باشد، زیرا اسم از واقعیتى در مسمّى حکایت مى کند و موجود اعلى نمى تواند اسمى داشته باشد که با کمال او هماهنگ نباشد. از این جهت، هر صفت کمالى که در جهان تصور مى شود مانند حیات، قدرت، علم، ملک و جود و کرم، خدا سهم برتر و بالاتر را دارد و دیگران سهم کمتر و غیر برتر.
-[[شیخ صدوق]] در تفسیر اعلى دو احتمال داده است، یکى این که به معنى قاهر باشد، و مى گوید شاهد آن آیه زیر است: «{{متن قرآن|... لَا تَخَفْ إِنَّكَ أَنْتَ الْأَعْلَىٰ}}<ref>[[آیه 68 سوره طه|سوره طه، آیه ۶۸.]]</ref>؛ اى [[موسى]] مترس تو قاهر و غالبى». احتمال دیگر این که مقصود متعالى بودن خدا از داشتن شبیه و نظیر است، چنانکه مى فرماید: {{متن قرآن|«... وَتَعَالَىٰ عَمَّا يُشْرِكُونَ»}}<ref>[[آیه 18 سوره یونس|سوره یونس،آیه ۱۸.]]</ref> .<ref>شیخ صدوق، التوحید، ص۱۹۸.</ref>
+[[شیخ صدوق]] در تفسیر اعلى دو احتمال داده است، یکى این که به معنى قاهر باشد، و مى گوید شاهد آن آیه زیر است: «{{متن قرآن|... لَا تَخَفْ إِنَّكَ أَنْتَ الْأَعْلَىٰ}}<ref>[[آیه 68 سوره طه|سوره طه، آیه ۶۸.]]</ref>؛ اى [[موسى]] مترس تو قاهر و غالبى». احتمال دیگر این که مقصود متعالى بودن خدا از داشتن شبیه و نظیر است، چنانکه مى فرماید: {{متن قرآن|«... وَتَعَالَىٰ عَمَّا يُشْرِكُونَ»}}<ref>[[آیه 18 سوره یونس|سوره یونس، آیه ۱۸.]]</ref> .<ref>شیخ صدوق، التوحید، ص۱۹۸.</ref>
 ظاهر این است که اعلى به معنى برتر از همه جهات است و یک چنین علوّ و برترى دو معنى مزبور را به دنبال دارد، هم قاهریت و هم تنزیه از مثل و مانند.

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
-لفظ «'''أعلى»''' در [[قرآن|قرآن کریم]] نُه بار به کار رفته و در دو مورد به عنوان صفت [[الله|خداوند]] وارد شده است، چنانکه مى فرماید: {{متن قرآن|«سَبِّحِ اسْمَ رَبِّک الْأَعْلَى»}} ([[سوره اعلى]]/۱)؛ «نام خدایت را که برتر است، تنزیه کن».
+لفظ «'''أعلى»''' در [[قرآن|قرآن کریم]] نُه بار به کار رفته و در دو مورد به عنوان صفت [[الله|خداوند]] وارد شده است، چنانکه مى فرماید: {{متن قرآن|«سَبِّحِ اسْمَ رَبِّكَ الْأَعْلَى»}}<ref>[[آیه 1 سوره اعلی|سوره اعلی، آیه ۱.]]</ref>؛ نام خدایت را که برتر است، تنزیه کن».
-و نیز مى فرماید: {{متن قرآن|«وَمَا لِأَحَدٍ عِنْدَهُ مِنْ نِعْمَةٍ تُجْزَىٰ * إِلَّا ابْتِغَاءَ وَجْهِ رَبِّهِ الْأَعْلَىٰ»}} ([[سوره لیل]]/۱۹ـ۲۰)؛ «و (در نزد پرهیزگارى که [[زکات]] مال خویش را مى دهد)، کسى نعمتى ندارد که پاداش داده شود (و زکات را در مقابل آن بپردازد) او زکات را به خاطر خشنودى پروردگار والاى خویش مى پردازد و به زودى راضى مى شود».
+و نیز مى فرماید:«{{متن قرآن|{{آیه|92|19}} 💠 <ref>[[آیه 19 سوره لیل|سوره لیل، آیه ۱۹.]]</ref> {{آیه|92|20}}<ref>[[آیه 20 سوره لیل|همان، آیه ۲۰.]]</ref>}}؛ و (در نزد پرهیزگارى که [[زکات]] مال خویش را مى دهد)، کسى نعمتى ندارد که پاداش داده شود (و زکات را در مقابل آن بپردازد) او زکات را به خاطر خشنودى پروردگار والاى خویش مى پردازد و به زودى راضى مى شود».
-و در برخى از آیات به عنوان صفت «مَثَل» وارد شده است، چنان که مى فرماید: {{متن قرآن|«لِلَّذِینَ لَا یؤْمِنُونَ بِالْآخِرَةِ مَثَلُ السَّوْءِ وَلِلَّهِ الْمَثَلُ الْأَعْلَىٰ وَهُوَ الْعَزِیزُ الْحَکیمُ»}} ([[سوره نحل]]/۶۰)؛ «براى کسانى که به روز رستاخیز ایمان نمى آورند صفات بد (که به اختیار کسب کرده اند) مى باشد، ولى براى خدا صفات برتر است و او عزیز و حکیم است».<ref>مثل در این آیه و امثال آن به معناى توصیف و بیان چگونگى موجودات است و اگر به مثل، مثل مى گویند چون بیانگر حال موردى است که بر آن تطبیق مى شود، ولذا آن جا که مشرکان پیامبر را مسحور خواندند و گفتند: {{متن قرآن|«إِنْ تَتَّبِعُونَ إِلَّا رَجُلًا مَسْحُورًا»}} ([[سوره فرقان]]/۸) خدا توصیف آنها را با لفظ ضرب المثل مى خواند و مى فرماید: {{متن قرآن|«انْظُرْ کیفَ ضَرَبُوا لَک الْأَمْثَالَ»}} بنگر چگونه تو را توصیف مى کنند، بنابراین ضرب المثل در این آیه غیر از ضرب المثل در محاورات ماست.</ref>
+و در برخى از آیات به عنوان صفت «مَثَل» وارد شده است، چنان که مى فرماید: «{{متن قرآن|لِلَّذِينَ لَا يُؤْمِنُونَ بِالْآخِرَةِ مَثَلُ السَّوْءِ ۖ وَلِلَّهِ الْمَثَلُ الْأَعْلَىٰ ۚ وَهُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ}}<ref>[[آیه 60 سوره نحل|سوره نحل، آیه ۶۰.]]</ref>؛ براى کسانى که به روز رستاخیز ایمان نمى آورند صفات بد (که به اختیار کسب کرده اند) مى باشد، ولى براى خدا صفات برتر است و او عزیز و حکیم است». مثل در این آیه و امثال آن به معناى توصیف و بیان چگونگى موجودات است و اگر به مثل، مثل مى گویند چون بیانگر حال موردى است که بر آن تطبیق مى شود، ولذا آن جا که مشرکان پیامبر را مسحور خواندند و گفتند: {{متن قرآن|«... إِنْ تَتَّبِعُونَ إِلَّا رَجُلًا مَسْحُورًا»}}<ref>[[آیه 8 سوره فرقان|سوره فرقان، آیه ۸.]]</ref>. خدا توصیف آنها را با لفظ ضرب المثل مى خواند و مى فرماید: «{{متن قرآن|انْظُرْ كَيْفَ ضَرَبُوا لَكَ الْأَمْثَالَ ...}}<ref>[[آیه 48 سوره اسراء|سوره اسراء، آیه ۴۸.]]</ref>؛ بنگر چگونه تو را توصیف مى کنند...». بنابراین ضرب المثل در این آیه غیر از ضرب المثل در محاورات ماست.
 در این [[آیه]]، خلقت آسمان و زمین که بیانگر صفات کمال است، مَثَل اعلى توصیف شده و آن را دلیل بر امکان اعاده انسان‌ها گرفته است، زیرا کسى که بر چنین آفرینش تواناست، بر اعاده [[انسان]] نیز توانا خواهد بود.
-باید دانست اعلى مأخوذ از «علوّ» به معنى رفعت و بلندى است؛ [[ابن فارس]] مى گوید: «علو» یک معنى بیش ندارد و آن دلیل بر ارتفاع و بلندى است. طبعاً مقصود از اعلى آن گاه که به عنوان صفت ذکر مى شود، بلندى از نظر رتبه و درجه وجود است، زیرا مفروض این است که او مبدأ آفرینش و محیط بر آن مى باشد، قهراً وجود بى حدّ او بالاتر و برتر از وجود محدود خواهد بود; از این جهت صاحب این اسم باید از هر اسمى که لایق مقام او نیست، تنزیه شود چنان که فرمود: {{متن قرآن|«سَبِّحِ اسْمَ رَبِّک الْأَعْلَى»}} ([[سوره اعلى]]/۱)؛ یعنى چون ذات او اعلى است، طبعاً باید اسم او نیز از هر نقصى تنزیه شود.
+باید دانست اعلى مأخوذ از «علوّ» به معنى رفعت و بلندى است؛ [[ابن فارس]] مى گوید: «علو» یک معنى بیش ندارد و آن دلیل بر ارتفاع و بلندى است. طبعاً مقصود از اعلى آن گاه که به عنوان صفت ذکر مى شود، بلندى از نظر رتبه و درجه وجود است، زیرا مفروض این است که او مبدأ آفرینش و محیط بر آن مى باشد، قهراً وجود بى حدّ او بالاتر و برتر از وجود محدود خواهد بود; از این جهت صاحب این اسم باید از هر اسمى که لایق مقام او نیست، تنزیه شود چنان که فرمود: {{متن قرآن|«سَبِّحِ اسْمَ رَبِّكَ الْأَعْلَى»}}<ref>[[آیه 1 سوره اعلی|سوره اعلی، آیه ۱.]]</ref>؛ نام خدایت را که برتر است، تنزیه کن». یعنى چون ذات او اعلى است، طبعاً باید اسم او نیز از هر نقصى تنزیه شود.
 و به دیگر سخن: چون وجود او اعلى است، باید اسم و صفت او نیز با او هماهنگ باشد، زیرا اسم از واقعیتى در مسمّى حکایت مى کند و موجود اعلى نمى تواند اسمى داشته باشد که با کمال او هماهنگ نباشد. از این جهت، هر صفت کمالى که در جهان تصور مى شود مانند حیات، قدرت، علم، ملک و جود و کرم، خدا سهم برتر و بالاتر را دارد و دیگران سهم کمتر و غیر برتر.
-[[شیخ صدوق]] در تفسیر اعلى دو احتمال داده است، یکى این که به معنى قاهر باشد، و مى گوید شاهد آن آیه زیر است: {{متن قرآن|«...لَا تَخَفْ إِنَّک أَنْتَ الْأَعْلَىٰ»}} ([[سوره طه]]/۶۸)؛ «اى [[موسى]] مترس تو قاهر و غالبى». احتمال دیگر این که مقصود متعالى بودن خدا از داشتن شبیه و نظیر است، چنانکه مى فرماید: {{متن قرآن|«...وَ تَعالى عَمّا یشْرِکونَ»}} ([[سوره یونس|سوره یونس]]/۱۸).<ref>شیخ صدوق، التوحید، ص۱۹۸.</ref>
+[[شیخ صدوق]] در تفسیر اعلى دو احتمال داده است، یکى این که به معنى قاهر باشد، و مى گوید شاهد آن آیه زیر است: «{{متن قرآن|... لَا تَخَفْ إِنَّكَ أَنْتَ الْأَعْلَىٰ}}<ref>[[آیه 68 سوره طه|سوره طه، آیه ۶۸.]]</ref>؛ اى [[موسى]] مترس تو قاهر و غالبى». احتمال دیگر این که مقصود متعالى بودن خدا از داشتن شبیه و نظیر است، چنانکه مى فرماید: {{متن قرآن|«... وَتَعَالَىٰ عَمَّا يُشْرِكُونَ»}}<ref>[[آیه 18 سوره یونس|سوره یونس،آیه ۱۸.]]</ref> .<ref>شیخ صدوق، التوحید، ص۱۹۸.</ref>
 ظاهر این است که اعلى به معنى برتر از همه جهات است و یک چنین علوّ و برترى دو معنى مزبور را به دنبال دارد، هم قاهریت و هم تنزیه از مثل و مانند.

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
-'''اعلى''' توصيف شده و آن را دليل بر امكان اعاده انسان‌ها گرفته است، زيرا كسى كه بر چنين [[آفرينش]] تواناست، بر اعاده [[انسان]] نيز توانا خواهد بود.
+لفظ «'''أعلى»''' در [[قرآن|قرآن کریم]] نُه بار به کار رفته و در دو مورد به عنوان صفت [[الله|خداوند]] وارد شده است، چنانکه مى فرماید: {{متن قرآن|«سَبِّحِ اسْمَ رَبِّک الْأَعْلَى»}} ([[سوره اعلى]]/۱)؛ «نام خدایت را که برتر است، تنزیه کن».
-سرانجام بايد دانست اعلى مأخوذ از «علوّ» به معنى رفعت و بلندى است، [[ابن فارس]] مى گويد: «علو» يك معنى بيش ندارد و آن دليل بر ارتفاع و بلندى است، طبعاً مقصود از اعلى آن گاه كه به عنوان صفت ذكر مى شود، بلندى از نظر رتبه و درجه وجود است، زيرا مفروض اين است كه او مبدأ آفرينش و محيط بر آن مى باشد، قهراً وجود بى حدّ او بالاتر و برتر از وجود محدود خواهد بود; از اين جهت صاحب اين اسم بايد از هر اسمى كه لايق مقام او نيست، تنزيه شود چنان كه فرمود:{{متن قرآن|«سَبِّحِ اسْمَ رَبِّكَ الْأَعْلَى»}} يعنى چون ذات او اعلى است، طبعاً بايد اسم او نيز از هر نقصى [[تنزيه]] شود.
+و نیز مى فرماید: {{متن قرآن|«وَمَا لِأَحَدٍ عِنْدَهُ مِنْ نِعْمَةٍ تُجْزَىٰ * إِلَّا ابْتِغَاءَ وَجْهِ رَبِّهِ الْأَعْلَىٰ»}} ([[سوره لیل]]/۱۹ـ۲۰)؛ «و (در نزد پرهیزگارى که [[زکات]] مال خویش را مى دهد)، کسى نعمتى ندارد که پاداش داده شود (و زکات را در مقابل آن بپردازد) او زکات را به خاطر خشنودى پروردگار والاى خویش مى پردازد و به زودى راضى مى شود».
-و به ديگر سخن: چون وجود او اعلى است، بايد اسم و صفت او نيز با او هماهنگ باشد، زيرا اسم از واقعيتى در مسمى حكايت مى كند و موجود اعلى نمى تواند اسمى داشته باشد كه با كمال او هماهنگ نباشد. از اين جهت، هر صفت كمالى كه در جهان تصور مى شود مانند [[حيات]]، قدرت، [[علم]]، [[ملک]] و [[جود]] و [[كرم]] خدا سهم برتر و بالاتر را دارد و ديگران سهم كمتر و غير برتر.
+و در برخى از آیات به عنوان صفت «مَثَل» وارد شده است، چنان که مى فرماید: {{متن قرآن|«لِلَّذِینَ لَا یؤْمِنُونَ بِالْآخِرَةِ مَثَلُ السَّوْءِ وَلِلَّهِ الْمَثَلُ الْأَعْلَىٰ وَهُوَ الْعَزِیزُ الْحَکیمُ»}} ([[سوره نحل]]/۶۰)؛ «براى کسانى که به روز رستاخیز ایمان نمى آورند صفات بد (که به اختیار کسب کرده اند) مى باشد، ولى براى خدا صفات برتر است و او عزیز و حکیم است».<ref>مثل در این آیه و امثال آن به معناى توصیف و بیان چگونگى موجودات است و اگر به مثل، مثل مى گویند چون بیانگر حال موردى است که بر آن تطبیق مى شود، ولذا آن جا که مشرکان پیامبر را مسحور خواندند و گفتند: {{متن قرآن|«إِنْ تَتَّبِعُونَ إِلَّا رَجُلًا مَسْحُورًا»}} ([[سوره فرقان]]/۸) خدا توصیف آنها را با لفظ ضرب المثل مى خواند و مى فرماید: {{متن قرآن|«انْظُرْ کیفَ ضَرَبُوا لَک الْأَمْثَالَ»}} بنگر چگونه تو را توصیف مى کنند، بنابراین ضرب المثل در این آیه غیر از ضرب المثل در محاورات ماست.</ref>
-صدوق(1) در تفسير اعلى دو احتمال داده است، يكى اين كه به معنى قاهر باشد، و مى گويد شاهد آن آيه زير است:
+در این [[آیه]]، خلقت آسمان و زمین که بیانگر صفات کمال است، مَثَل اعلى توصیف شده و آن را دلیل بر امکان اعاده انسان‌ها گرفته است، زیرا کسى که بر چنین آفرینش تواناست، بر اعاده [[انسان]] نیز توانا خواهد بود.
-{{متن قرآن|«...لَا تَخَفْ إِنَّكَ أَنْتَ الْأَعْلَىٰ»}}. ([[سوره طه]]/68)
+باید دانست اعلى مأخوذ از «علوّ» به معنى رفعت و بلندى است؛ [[ابن فارس]] مى گوید: «علو» یک معنى بیش ندارد و آن دلیل بر ارتفاع و بلندى است. طبعاً مقصود از اعلى آن گاه که به عنوان صفت ذکر مى شود، بلندى از نظر رتبه و درجه وجود است، زیرا مفروض این است که او مبدأ آفرینش و محیط بر آن مى باشد، قهراً وجود بى حدّ او بالاتر و برتر از وجود محدود خواهد بود; از این جهت صاحب این اسم باید از هر اسمى که لایق مقام او نیست، تنزیه شود چنان که فرمود: {{متن قرآن|«سَبِّحِ اسْمَ رَبِّک الْأَعْلَى»}} ([[سوره اعلى]]/۱)؛ یعنى چون ذات او اعلى است، طبعاً باید اسم او نیز از هر نقصى تنزیه شود.
-«اى [[موسى]] مترس تو [[قاهر]] و غالبى».
+و به دیگر سخن: چون وجود او اعلى است، باید اسم و صفت او نیز با او هماهنگ باشد، زیرا اسم از واقعیتى در مسمّى حکایت مى کند و موجود اعلى نمى تواند اسمى داشته باشد که با کمال او هماهنگ نباشد. از این جهت، هر صفت کمالى که در جهان تصور مى شود مانند حیات، قدرت، علم، ملک و جود و کرم، خدا سهم برتر و بالاتر را دارد و دیگران سهم کمتر و غیر برتر.
-احتمال ديگر اين كه مقصود متعالى بودن خدا از داشتن شبيه و نظير
+[[شیخ صدوق]] در تفسیر اعلى دو احتمال داده است، یکى این که به معنى قاهر باشد، و مى گوید شاهد آن آیه زیر است: {{متن قرآن|«...لَا تَخَفْ إِنَّک أَنْتَ الْأَعْلَىٰ»}} ([[سوره طه]]/۶۸)؛ «اى [[موسى]] مترس تو قاهر و غالبى». احتمال دیگر این که مقصود متعالى بودن خدا از داشتن شبیه و نظیر است، چنانکه مى فرماید: {{متن قرآن|«...وَ تَعالى عَمّا یشْرِکونَ»}} ([[سوره یونس|سوره یونس]]/۱۸).<ref>شیخ صدوق، التوحید، ص۱۹۸.</ref>
 {{اسماء الله}}
 [[رده:اسماء و صفات الهی]]
 [[رده:واژگان قرآنی]]

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
 '''اعلى''' توصيف شده و آن را دليل بر امكان اعاده انسان‌ها گرفته است، زيرا كسى كه بر چنين [[آفرينش]] تواناست، بر اعاده [[انسان]] نيز توانا خواهد بود.
-سرانجام بايد دانست اعلى مأخوذ از «علوّ» به معنى رفعت و بلندى است، [[ابن فارس]] مى گويد: «علو» يك معنى بيش ندارد و آن دليل بر ارتفاع و بلندى است، طبعاً مقصود از اعلى آن گاه كه به عنوان صفت ذكر مى شود، بلندى از نظر رتبه و درجه وجود است، زيرا مفروض اين است كه او مبدأ آفرينش و محيط بر آن مى باشد، قهراً وجود بى حدّ او بالاتر و برتر از وجود محدود خواهد بود; از اين جهت صاحب اين اسم بايد از هر اسمى كه لايق مقام او نيست، تنزيه شود چنان كه فرمود:{{متن قرآن|«سَبِّحِ اسْمَ رَبِّكَ الأَعْلى»}} يعنى چون ذات او اعلى است، طبعاً بايد اسم او نيز از هر نقصى [[تنزيه]] شود.
+سرانجام بايد دانست اعلى مأخوذ از «علوّ» به معنى رفعت و بلندى است، [[ابن فارس]] مى گويد: «علو» يك معنى بيش ندارد و آن دليل بر ارتفاع و بلندى است، طبعاً مقصود از اعلى آن گاه كه به عنوان صفت ذكر مى شود، بلندى از نظر رتبه و درجه وجود است، زيرا مفروض اين است كه او مبدأ آفرينش و محيط بر آن مى باشد، قهراً وجود بى حدّ او بالاتر و برتر از وجود محدود خواهد بود; از اين جهت صاحب اين اسم بايد از هر اسمى كه لايق مقام او نيست، تنزيه شود چنان كه فرمود:{{متن قرآن|«سَبِّحِ اسْمَ رَبِّكَ الْأَعْلَى»}} يعنى چون ذات او اعلى است، طبعاً بايد اسم او نيز از هر نقصى [[تنزيه]] شود.
 و به ديگر سخن: چون وجود او اعلى است، بايد اسم و صفت او نيز با او هماهنگ باشد، زيرا اسم از واقعيتى در مسمى حكايت مى كند و موجود اعلى نمى تواند اسمى داشته باشد كه با كمال او هماهنگ نباشد. از اين جهت، هر صفت كمالى كه در جهان تصور مى شود مانند [[حيات]]، قدرت، [[علم]]، [[ملک]] و [[جود]] و [[كرم]] خدا سهم برتر و بالاتر را دارد و ديگران سهم كمتر و غير برتر.
@@ سطر ۷: / سطر ۷: @@
 صدوق(1) در تفسير اعلى دو احتمال داده است، يكى اين كه به معنى قاهر باشد، و مى گويد شاهد آن آيه زير است:
-{{متن قرآن|«...لا تَخَفْ إِنَّكَ أَنْتَ الأَعلى»}}. ([[سوره طه]]/68)
+{{متن قرآن|«...لَا تَخَفْ إِنَّكَ أَنْتَ الْأَعْلَىٰ»}}. ([[سوره طه]]/68)
 «اى [[موسى]] مترس تو [[قاهر]] و غالبى».
@@ سطر ۱۷: / سطر ۱۷: @@
 لفظ '''اعلى''' در [[قرآن]] نه بار و در دو مورد به عنوان صفت خدا وارد شده است، چنان كه مى فرمايد:
-{{متن قرآن|«سَبِّحِ اسْمَ رَبِّكَ الأَعْلى»}}. ([[سوره اعلى]]/1)
+{{متن قرآن|«سَبِّحِ اسْمَ رَبِّكَ الْأَعْلَى»}}. ([[سوره اعلى]]/1)
 «نام خدايت را كه برتر است، [[تنزيه]] كن».
@@ سطر ۲۳: / سطر ۲۳: @@
 و نيز مى فرمايد:
-{{متن قرآن|«وَ ما لأَحَد عِنْدَهُ مِنْ نِعْمَة تُجْزى* إِلاّ ابْتِغاءَ وَجْهِ رَبِّهِ الأَعْلى»}}.([[سوره ليل]]/19ـ20)
+{{متن قرآن|«وَمَا لِأَحَدٍ عِنْدَهُ مِنْ نِعْمَةٍ تُجْزَىٰ* إِلَّا ابْتِغَاءَ وَجْهِ رَبِّهِ الْأَعْلَىٰ»}}.([[سوره ليل]]/19ـ20)
 «و در نزد پرهيزگارى كه [[زكات]] مال خويش را مى دهد، كسى نعمتى ندارد كه پاداش داده شود(و زكات را در مقابل آن بپردازد) او زكات را به خاطر خشنودى [[پروردگار]] والاى خويش مى پردازد و به زودى راضى مى شود».
@@ سطر ۲۹: / سطر ۲۹: @@
 و در برخى از آيات به عنوان صفت مثل وارد شده است، چنان كه مى فرمايد:
-{{متن قرآن|«لِلَّذِينَ لا يُؤْمِنُونَ بِالآخِرَةِ مَثَلُ السَّوءِ وَ للّهِ المَثَلُ الأَعْلى وَهُوَ الْعَزِيزُ الحَكيم»}}. ([[سوره نحل]]/60)
+{{متن قرآن|«لِلَّذِينَ لَا يُؤْمِنُونَ بِالْآخِرَةِ مَثَلُ السَّوْءِ وَلِلَّهِ الْمَثَلُ الْأَعْلَىٰ وَهُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ»}}. ([[سوره نحل]]/60)
 «براى كسانى كه به روز [[رستاخيز]] ايمان نمى آورند صفات بد (كه به اختيار كسب كرده اند) مى باشد، ولى براى خدا صفات برتر است و او عزيز و حكيم است».(1)
 در اين آيه [[خلقت]] [[آسمان]] و [[زمين]] كه بيانگر [[صفات كمال]] است، مَثَل
-. مثل در اين [[آيه]] و امثال آن به معناى توصيف و بيان چگونگى موجودات است و اگر به مثل، مثل مى گويند چون بيانگر حال موردى است كه بر آن تطبيق مى شود، ولذا آن جا كه [[مشركان]] پيامبر را مسحور خواندند وگفتند: {{متن قرآن|«إِنْ تَتَّبِعُونَ إِلاّ رَجلاً مَسحوراً»}} ([[سوره فرقان]]/8) خدا توصيف آنها را با لفظ ضرب المثل مى خواند و مى فرمايد: {{متن قرآن|«أُنظُرْ كَيْفَ ضَربُوا لَكَ الأَمْثال»}} بنگر چگونه تو را توصيف مى كنند، بنابراين ضرب المثل در اين آيه غير از ضرب المثل در محاورات ماست.<ref> [http://shia.ir/fa/persian/book?bookID=167&page=6 کتاب منشور جاوید-صفحه۱۳۶و۱۳۷ از پایگاه اطلاع رسانی آیت الله سبحانی] </ref>
+. مثل در اين [[آيه]] و امثال آن به معناى توصيف و بيان چگونگى موجودات است و اگر به مثل، مثل مى گويند چون بيانگر حال موردى است كه بر آن تطبيق مى شود، ولذا آن جا كه [[مشركان]] پيامبر را مسحور خواندند وگفتند: {{متن قرآن|«إِنْ تَتَّبِعُونَ إِلَّا رَجُلًا مَسْحُورًا»}} ([[سوره فرقان]]/8) خدا توصيف آنها را با لفظ ضرب المثل مى خواند و مى فرمايد: {{متن قرآن|«انْظُرْ كَيْفَ ضَرَبُوا لَكَ الْأَمْثَالَ»}} بنگر چگونه تو را توصيف مى كنند، بنابراين ضرب المثل در اين آيه غير از ضرب المثل در محاورات ماست.<ref> [http://shia.ir/fa/persian/book?bookID=167&page=6 کتاب منشور جاوید-صفحه۱۳۶و۱۳۷ از پایگاه اطلاع رسانی آیت الله سبحانی] </ref>