اضطراب - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

مهدی موسوی در ‏۱۲ دسامبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۳:۵۵

2023-12-12T03:55:56Z

نمایش تغییرات

Aghajani در ‏۹ مارس ۲۰۲۰، ساعت ۱۱:۱۳

2020-03-09T11:13:40Z

Aghajani در ‏۹ مارس ۲۰۲۰، ساعت ۱۱:۱۳

2020-03-09T11:13:10Z

سید مهدی خدایی: 6پروژه: رتبه بندی، اولویت بندی ، سنجش کیفی

2019-09-24T10:41:54Z

6پروژه: رتبه بندی، اولویت بندی ، سنجش کیفی

مهدی موسوی: ویرایش

2019-05-12T12:08:25Z

ویرایش

نمایش تغییرات

Zamani در ‏۲۶ دسامبر ۲۰۱۸، ساعت ۰۴:۵۹

2018-12-26T04:59:48Z

سید مهدی خدایی در ‏۲۳ ژانویهٔ ۲۰۱۶، ساعت ۱۱:۵۵

2016-01-23T11:55:14Z

سید مهدی خدایی در ‏۲۳ ژانویهٔ ۲۰۱۶، ساعت ۱۱:۵۵

2016-01-23T11:55:00Z

مرضیه الله وکیل جزی در ‏۱۸ نوامبر ۲۰۱۲، ساعت ۱۱:۰۲

2012-11-18T11:02:33Z

نمایش تغییرات

بهرامی: صفحه‌ای جدید حاوی '{{الگو:منبع الکترونیکی معتبر|ماخذ=پایگاه}} {{نیازمند ویرایش فنی}} toc اضطراب در ...' ایجاد کرد

2012-11-17T06:13:59Z

صفحه‌ای جدید حاوی '{{الگو:منبع الکترونیکی معتبر|ماخذ=پایگاه}} {{نیازمند ویرایش فنی}} __toc__ اضطراب در ...' ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{الگو:منبع الکترونیکی معتبر|ماخذ=پایگاه}}

{{نیازمند ویرایش فنی}}

__toc__

اضطراب در لغت به معنای زیاد این طرف و آن طرف در زمین راه رفتن است و از "الضّرب فی الأرض" گرفته شده است<ref> راغب اصفهانی، حسین؛ المفردات فی غریب القرآن (مفردات الفاظ القرآن)، دمشق- بیروت، دار القلم- الدار الشامیة، 1412ق، چاپ اول، ‌ص506.</ref>‌ که در حقیقت نشان از عدم ثبات و آرامش است<ref> طریحى، فخرالدین؛ مجمع البحرین‌، تهران، مرتضوى، 1375 ش، چاپ سوم‌، ج‌2،ص107.</ref> و در مقابل آن كلمهی "سكینة" و "اطمینان" قرار دارد. این دو كلمه در مورد سكون و آرامش قلب استعمال مى‌شود و معنایش قرار گرفتن دل و نداشتن اضطراب باطنى در تصمیم و اراده است.<ref> طباطبایی، محمد حسین؛ المیزان، ترجمه سید محمدباقر موسوی همدانی، قم، دفتر انتشارات اسلامى جامعه‌ى مدرسین حوزه علمیه قم‌، 1374 ش‌، چاپ پنجم‌، ج‌2، ص 438 و فراهيدى، خليل؛ كتاب العين، قم، انتشارات هجرت،1410 ق، چ دوم، ج7، ص442.</ref> در اصطلاح روانشناسی اضطراب عبارت است از حالتی نامطبوع همراه با انتظاری نامطمئن از بروز حادثهای زیانآور.<ref> ر.ک: گلهدار، نسرین و ساکی، ماندانا؛ اسلام و بهداشت روان (مجموعه مقالات)، قم، نشر معارف، 1382ش، ج1، ص113.</ref>

== اضطراب بهنجار و نابهنجار ==

اضطراب در برخی مواقع، سازندگی و خلّاقیت را در فرد ایجاد می‌کند، امکان تجسّم موقعیت‌ها و سلطه بر آن‌ها را فراهم می‌آورد و یا آن‌که وی را برمی‌انگیزد تا به طور جدّی با مسؤولیت مهمی مانند آماده شدن برای یک امتحان یا پذیرفتن یک وظیفهی اجتماعی مواجه شود.
اما اگر اضطراب از این حد فراتر رود و از حالت سازندگی خارج شده، جنبه مزمن و مداوم پیدا کند، نه تنها نمی‌توان این صورت را پاسخی سازش یافته دانست، بلکه باید آن را به منزله منبع شکست، سازش نایافتگی و استیصال گسترده‌ای تلقّی کرد که فرد را از بخش عمده‌ای از امکاناتش محروم می‌کند، آزادی و انعطاف او کاهش می‌یابد و طیف گسترده اختلال‌های اضطرابی را به وجود می‌آورد. از این رو ضروری است که علائم، عوامل و راهکارهای درمان اضطراب نابهنجار شناخته شود.

== علائم و نشانههای اضطراب ==

وجود مجموعهای از علائم بدنی، فکری و احساسی نشانه وجود اضطراب است:
علائم بدنی: تپش قلب، تنگینفس، از دست دادن اشتها، تهوع، بیخوابی، تکرار ادرار، چهره برافروخته، تعرق، اختلال گفتار و بیقراری. <ref> ر.ک: دادستان، پریرخ؛ روانشناسی مرضی تحولی از کودکی تا بزرگسالی، تهران، انتشارات سمت، 1378، چاپ سوم، ص 67</ref>
علائم فکری-احساسی: سردرگمی، عصبی بودن، بیطاقتی، حواسپرتی، نگرانی، وحشتزدگی، افسردگی، دلواپسی، کمرویی، گوشبهزنگی و حالت ترسناک یا هیجانزده به خود گرفتن. <ref> ر.ک: خیر، محمد و استوار، صغری؛ ارتباط میان اضطراب اجتماعی و سوگیریهای شناختی در نوجوانان، مجله مشاور مدرسه، 1387، دورهی چهارم، شمارهی اول، ص55</ref>

== زمینه و عوامل ==

عواملی که سبب ایجاد حالت اضطراب در شخص میشوند را به طور کلی میتوان به دو گروه تقسیم نمود:

گروه اول، آن دسته عواملی هستند که با اثرگذاری بر ساختمان بدن و جسم موجب اضطراب میشوند؛ که به طور مثال میتوان از برخی بیماریها و ضعفهای جسمی همچون بیماریهای قلبی و عصبی و تنفسی نام برد.

گروه دوم، آن دسته عواملی هستند که از روان و افکار شخص مضطرب نشأت گرفته و موجب بروز مشکل میگردند.

این گونه افکار و حالات روحی عبارتند از:

1. شکستههایی که در گذشته فرد با آنها روبرو شده است.

2. گناهان گذشته.

3. انجام ندادن بسیاری از وظایفی که بردوشش بوده و به عنوان زیربنای اعمال آیندهاش محسوب میشدهاند.

4. بر وفق مراد نبودن امور.

5. توقع بیش از حدّ انسان از خود.

6. توجه به انتظارات بیش از حدّ دیگران نسبت به خود.

7. توقع نابجای فرد از دیگران.
و ....

== روشهای درمان اضطراب ==

پزشکان و روانپزشکان راههای گوناگونی را برای درمان این بیماری به بیماران پیشنهاد میکنند که از جملهی این روشها میتوان به دارو درمانی، روان درمانی و رفتار درمانی و تلفیقی از روشهای مختلفِ روان درمانی و دارودرمانی و یا دارونمایی و... اشاره نمود./ <ref> احدی، حسن و دلاور، علی و ابوالقاسمی، شهنام و آزاد، حسین؛ مقایسهی اثربخشی چهار روش رفتاری – درمانی، تلفیقی و دارونما در درمان اختلال اضطراب تعمیم یافته، مجله دانش و پژوهش در روانشناسی، شمارهی 19و20، 1383</ref>

مشکلاتی روانی ناشی از بیمارهای جسمی، مربوط به حوزهی پزشکی میشود و آنچه که مدّ نظر حوزهی اخلاق است، شیوههای درمان اضطراب ناشی از عوامل روحی و روانی است. روش عالمان اخلاق در درمان اضطراب برگرفته از آیات و روایات، و در جهت پرورش بُعد روحی و معنوی افراد است. در این روش دیگر نیازی به درمانهای داروئی نخواهد بود. اما راهکارهایی که دین اسلام ارائه میکند، چیست:

1- مشورت با دیگران

همواره ترس از نتیجهی بسیاری از کارها که انسان آگاهی کامل به تمام جوانب آن ندارد، موجب دلهره و اضطراب در برخورد با آن کار و عمل میشود. در این گونه موارد مشورت کردن با اهل فنّ، بسیاری از موانع را برای انسان آشکار نموده و روشهای آسان دست یابی به آن را مینمایاند.
خداوند متعال نظرخواهی از دیگران را، ویژگی مومنان برشمرده<ref> شوری،38.</ref> و به پیامبر خویش نیز سفارش به مشورت با دیگران نموده است.<ref> آل عمران،159.</ref>

2- راز و نیاز با خدا

یکی از شیوههای درمان اضطراب دعا کردن است. هنگامی که شخصی دعا میکند، خویشتن را به قوهی محرکهی پایان ناپذیری که آفرینش و تمامی کائنات در تحت اختیار اوست، متصل میکند. ایجاد ارتباط با چنین موجودی آرامش وصف ناپذیری به انسان میدهد.

از سوی دیگر یادآوری مشکلات و بازگونمودن آنها در هنگام دعا نه تنها در حالات عاطفی مؤثر بوده؛ بلکه در کیفیات بدنی نیز تأثیر داشته و سبب بهبودی میشود. احساس اینکه انسان میتواند با نیایش، خواست ها، کاستیها و نا آرامیهای خویش را به درگاه معبودی که قادر متعال است اظهار کند، سبب آرامش میگردد.<ref> ر.ک: اسلام و بهداشت روان (مجموعه مقالات)، واعظی، سید احمد؛ بررسی رابطه دعا و اضطراب در گروهی از دانش آموزان مدارس تهران، قم، نشر معارف، 1382ش، ج1، ص162.</ref>

«نيايش در همين حال كه آرامش را پديد آورده است، در فعاليتهاى مغزى انسان يك نوع شكفتگى و انبساط باطنى و گاهى روح قهرمانى و دلاورى را تحريك مى‌كند. نيايش خصایص خويش را با علامات بسيار مشخص و منحصر به فرد نشان مى‌دهد؛ صفاى نگاه، متانت رفتار، انبساط و شادى درونى، چهره پر از يقين، استعداد هدايت، و نيز استقبال از حوادث. اينهاست كه از وجود يك گنجينهی پنهان در عمق روح ما حكايت مى‌كند و تحت اين قدرت حتى مردم عقب مانده و كم استعداد نيز مى‌توانند نيروى عقلى و اخلاقى خويش را بهتر به كار بندند و از آن بيشتر بهره گيرند.»<ref> کارل، الکسیس؛ نیایش، به نقل از: مكارم شيرازى، ناصر؛ تهران، تفسير نمونه، ناشر دار الكتب الإسلاميه، 1374 ش، چ اول، ج1، ص640-641.</ref>

3- ایمان به خدا

ترس از چیزهای واهی و نامعلوم جزو دستآویزهای شیطان برای ناامید کردن انسانها از زندگی هدفدار در این دنیاست.<ref> آل عمران،175.</ref> در تعالیم اسلامی بهترین روش برای درمان اضطراب "ایمان به خدا" معرفی گشته است. به تعبیر قرآن انسان آرامش واقعى را كه دیگر هرگونه اضطراب و تزلزل از او گرفته شود، تنها وقتى پیدا مى‌كند كه به ذكر اللَّه -یاد خدا- برسد. یاد خدا از روى ایمان و معرفت كامل است كه آرامش كامل به انسان مى‌دهد.<ref> ر.ک: مطهری، مرتضی؛ مجموعهی آثار، تهران، انتشارات صدرا، ج4، ص558</ref> با مراجعه به آیات و روایات، چگونگی تأثیر ایمان بر آرامش روانی انسان، به شیوههای گوناگون بیان شده است. انسان برای رسیدن به آرامش و رها ساختن خویش از دست عوامل اضطراب، تکیهگاهی لازم دارد که جاویدان و فناناپذیر، عالم و دانا، قادر و توانا باشد و یک چنین تکیهگاهی تنها در سایهی ایمان به خدا فراهم میگردد.
«قلبی که در آن نور توحید و معرفت کمال مطلق تابیده باشد، دارای طمأنینه و ثبات و تأنی و قرار است. دلی که نورانی به معرفت حق –جلّ و اعلی- شده باشد، مجاری امور را به قدرت او میداند و خود و جدّیت و حرکت و سکون خود و همهی موجودات را از او میداند و زمام امر موجودات را به دست خود آنها نمیداند. چنین قلبی اضطراب و شتابزدگی و بیقراری ندارد. و بهعکس، دلی که از معرفت محتجب و در حجابهای خود بینی و شهوات و لذات حیوانی اندر است، از فوت لذّات حیوانی خوفناک است. چنین شخصی طمأنینه قلب را از دست داده و در کارها با عجله و شتابزدگی اقدام میکند.»<ref> امام خمینی، روح الله؛ شرح حدیث جنود عقل و جهل، تهران، موسسه تنظیم و نشر آثار امام ره، چ اول، 1377، ص362-363.</ref>

«(آرى،) آنها كه ايمان آوردند، و ايمان خود را با شرك و ستم نيالودند، ايمنى تنها از آن آنهاست و آنها هدايت‌يافتگانند!»<ref> انعام،82.</ref>

در مقابلِ انسانهایی که از گذشته تاریک خود نگرانند، انسانی که خدای خویش را شناخته و به او ایمان دارد، اعتقادش این است که خداوند ستارالعیوب است؛ زشتیهای او را میپوشاند و زیباییها را آشکار میکند<ref> صدوق، محمد؛ التوحید، قم، انتشارات جامعه مدرسین، 1398ق، چ اول، ص222. «ای آنکه زیباییها را آشکار مینمایی و زشتیها را میپوشانی»</ref>و فرصت جبران به او را خواهد داد. امیرمومنان علی(ع) میفرماید: «گناهى كه پس از آن مهلت دو ركعت نمازگزاردن داشته باشم مرا اندوهگين نمى‌دارد»<ref> سید رضی، محمد؛ نهج البلاغه، قم، انتشارات هجرت، چ اول، 1414ق، ص528، حکمت299.</ref>

4- عمل به وظیفه نه نتیجه

طبق معارف اسلامی، در صورتی که انسان به واسطه قدرت نداشتن یا تقدیر الهی در کاری موفق نشد، می‌گوید من به وظیفه خود عمل نمودم، پیروزی و شکست و عزّت و ذلّت، همه دست خداست. درست است که انسان در مقابل اعمالش مسئول است و بر اساس عملکردش مجازات می‌شود و به اندازه سعی و کوشش خود بهره می‌گیرد و آنچه بکارد می‌درود، ولی مسئولیّت او به اندازهی توان عملی و قدرت اوست، پس انسان مأمور به وظیفه است، نه نتیجه. مطابق این دیدگاه و با تقویت آن در درون، اکثر فشارهای روانی و اضطرابها کاهش می‌یابد.<ref> . سلطانی رنانی، مهدی؛ راههای مبارزه با فشارهای روانی از منظر قرآن، مجله مشکاة، 1383ش، ش83، صص 38-39.</ref>

5- آینده روشن پرهیزکاران

بسیاری از انسانها به دلیل ترس از آینده، احتمال از بین رفتن داشتهها و نعمتها و به وجود آمدن گرفتاریها، مضطرب و نگرانند؛ ولی ایمان به خداوند قادر متعال خدایی که همواره کفالت بندگان خویش را برعهده دارد، میتواند این گونه نگرانیها را از میان ببرد و به انسان آرامش دهد.<ref> گروه تخصصی تفسیر قرآن، تفسیر همراه با تلاوت نور، تهران، اتشارات ستاد عالی کانونهای فرهنگی و هنری مساجد، 1388، چ اول، ج اول، ص594-595.</ref> خداوند متعال در کتاب آسمانی قرآن بارها و بارها این وعده را به کسانی که به خداوند ایمان آورده و کارهای نیک انجام میدهند داده است که، آنها دچار هیچگونه ترس و اندوهی نخواهند شد/ .<ref> بقره،38و62و112و 277و مائده،59 و انعام،48 و....</ref> و آینده از آن پرهیزکاران است.<ref> اعراف،128 و هود،49 و طه،132 و قصص،83.</ref>

6- شناخت مرگ

گروهی از انسانها نیز به دلیل ترس و وحشت از مرگ نگران و مضطربند؛ ولی آنکه ایمان به خدا دارد، مرگ را ملاقات با خدا میداند و چون معتقد است «در حالى كه آخرت بهتر و پایدارتر است!»<ref> اعلی،17</ref> راهش را بسیار روشن و آیندهاش را بهتر از گذشته میداند. توجّه به این مقوله انسان را هر چه بهتر و بیشتر به لازمهی جهان‌بینی الهی آگاه و آشنا می‌نماید و آن عبارت از هدفدار بودن جهان آفرینش است که با حکمت الهی نیز سازگاری اصیل دارد؛ یعنی «ما آسمانها و زمین و آنچه را که میان آنهاست به بازیچه نیافریدیم»<ref> . آل عمران ، 191؛ انعام ، 73؛ انبیاء ، 16 و 17.</ref>. پس هر موجودی بر اساس برنامه‌ای سنجیده و حسابشده به این جهان گام می‌نهد و خود را به سوی هدف حکیمانه‌ای که رسیدن به لقاءاللّه‌ و سفر به سرای ابدی یا جنّت رضوان الهی است، رهنمون می‌شود.

== پانویس ==

<references/>

== منابع ==
[http://www.pajoohe.com/fa/index.php?Page=definition&UID=40634#_ftnref19 اضطراب، محمد سودی، سایت پژوهشکده باقر العلوم(ع) ( بخش فرهنگ علوم انسانی و اسلامی)]، تاریخ بازیابی : 27 آبان 1391.
[[رده:اخلاق فردی]]
[[رده:صفات ناپسند]]

@@ سطر ۸۴: / سطر ۸۴: @@
 ==منبع==
- محمد سودی، اضطراب، [http://www.pajoohe.ir  دانشنامه پژوهه]، تاریخ بازیابی: 27 آبان 1391.
+محمد سودی، اضطراب، [http://www.pajoohe.ir  دانشنامه پژوهه]، تاریخ بازیابی: 27 آبان 1391.
 {{سنجش کیفی
 |سنجش=شده

@@ سطر ۸۴: / سطر ۸۴: @@
 ==منبع==
-[http://www.pajoohe.com/fa/index.php?Page=definition&UID=40634#_ftnref19 اضطراب، محمد سودی، سایت پژوهشکده باقرالعلوم علیه السلام (بخش فرهنگ علوم انسانی و اسلامی)]، تاریخ بازیابی: 27 آبان 1391.
+ محمد سودی، اضطراب، [http://www.pajoohe.ir  دانشنامه پژوهه]، تاریخ بازیابی: 27 آبان 1391.
 {{سنجش کیفی
 |سنجش=شده

@@ سطر ۸۵: / سطر ۸۵: @@
 ==منبع==
 [http://www.pajoohe.com/fa/index.php?Page=definition&UID=40634#_ftnref19 اضطراب، محمد سودی، سایت پژوهشکده باقرالعلوم علیه السلام (بخش فرهنگ علوم انسانی و اسلامی)]، تاریخ بازیابی: 27 آبان 1391.
 [[رده:اخلاق فردی]]
 [[رده:صفات ناپسند]]

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۶ دسامبر ۲۰۱۸، ساعت ۰۴:۵۹
سطر ۱:		سطر ۱:
	{{خوب}}		{{خوب}}
		+	{{و}}
	{{الگو:منبع الکترونیکی معتبر\|ماخذ=پایگاه}}		{{الگو:منبع الکترونیکی معتبر\|ماخذ=پایگاه}}

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۳ ژانویهٔ ۲۰۱۶، ساعت ۱۱:۵۵
سطر ۱:		سطر ۱:
−	{خوب}}	+	{{خوب}}
	{{الگو:منبع الکترونیکی معتبر\|ماخذ=پایگاه}}		{{الگو:منبع الکترونیکی معتبر\|ماخذ=پایگاه}}

اضطراب - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

مهدی موسوی در ‏۱۲ دسامبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۳:۵۵

Aghajani در ‏۹ مارس ۲۰۲۰، ساعت ۱۱:۱۳

Aghajani در ‏۹ مارس ۲۰۲۰، ساعت ۱۱:۱۳

سید مهدی خدایی: 6پروژه: رتبه بندی، اولویت بندی ، سنجش کیفی

مهدی موسوی: ویرایش

Zamani در ‏۲۶ دسامبر ۲۰۱۸، ساعت ۰۴:۵۹

سید مهدی خدایی در ‏۲۳ ژانویهٔ ۲۰۱۶، ساعت ۱۱:۵۵

سید مهدی خدایی در ‏۲۳ ژانویهٔ ۲۰۱۶، ساعت ۱۱:۵۵

مرضیه الله وکیل جزی در ‏۱۸ نوامبر ۲۰۱۲، ساعت ۱۱:۰۲

بهرامی: صفحه‌ای جدید حاوی '{{الگو:منبع الکترونیکی معتبر|ماخذ=پایگاه}} {{نیازمند ویرایش فنی}} __toc__ اضطراب در ...' ایجاد کرد

بهرامی: صفحه‌ای جدید حاوی '{{الگو:منبع الکترونیکی معتبر|ماخذ=پایگاه}} {{نیازمند ویرایش فنی}} toc اضطراب در ...' ایجاد کرد