اصحاب یمین - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

Mohammadi: /* سرنوشت اصحاب یمین */

2025-12-14T06:04:05Z

‏سرنوشت اصحاب یمین

Mohammadi: /* سرنوشت اصحاب یمین */

2025-12-14T06:03:04Z

‏سرنوشت اصحاب یمین

Mohammadi: /* سرنوشت اصحاب یمین */

2025-12-14T06:01:48Z

‏سرنوشت اصحاب یمین

Mohammadi: /* اصحاب یمین در قرآن */

2025-12-14T04:52:45Z

‏اصحاب یمین در قرآن

Mohammadi در ‏۱۴ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۴:۵۱

2025-12-14T04:51:08Z

Mohammadi: /* اصحاب یمین در قرآن */

2025-12-14T04:49:32Z

‏اصحاب یمین در قرآن

Mohammadi: /* اصحاب یمین در قرآن */

2025-12-14T04:48:41Z

‏اصحاب یمین در قرآن

Mohammadi در ‏۱۴ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۴:۴۷

2025-12-14T04:47:50Z

Mohammadi در ‏۱۴ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۴:۴۶

2025-12-14T04:46:27Z

Mohammadi در ‏۱۴ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۴:۴۴

2025-12-14T04:44:37Z

@@ سطر ۷۵: / سطر ۷۵: @@
 در روایتى از پیامبر اکرم صلى الله علیه و آله پرسیده شد: چه کارى انجام دهیم تا مانند اصحاب یمین حساب آسان روزیمان شود؟ فرمود: بخشش به کسى که محرومتان ساخته و ایجاد ارتباط با کسى که رشته ارتباط خود را با شما قطع کرده و گذشت از کسى که در حق شما ستم کرده است.<ref> مجمع‌البیان، ج‌ ۱۰، ص‌ ۶۹۹.</ref>
-این نحوه حسابرسى به اصحاب یمین اختصاص دارد و دیگران در گرو کردار خویش‌اند: {{متن قرآن|«{{آیه|74|38}} 💠<ref name=":4" /> {{آیه|74|39}}<ref name=":5" />»}}؛ [[امام باقر]] علیه‌السلام فرمود: کسانى که در گرو عمل خود نیستند، پیروان ما هستند<ref> بحارالانوار، ج‌ ۷، ص‌ ۱۹۲.</ref> و پیامبر اکرم صلى الله علیه و آله فرمودند: اصحاب یمینى که در گرو اعمال خویش نیستند، فرزندان مؤمنان‌اند زیرا خداوند بر پدرانشان منت گذاشته از آن‌ها چشم‌پوشى مى‌کند: {{متن قرآن|«{{آیه|52|21}}»}}<ref>[[آیه 21 سوره طور|سوره طور، آیه ۲۱.]]</ref><ref> همان، ج‌ ۲۴، ص‌ ۳۲۶.</ref>
+این نحوه حسابرسى به اصحاب یمین اختصاص دارد و دیگران در گرو کردار خویش‌اند: {{متن قرآن|«{{آیه|74|38}} 💠<ref name=":4" /> {{آیه|74|39}}<ref name=":5" />»}}؛ [[امام باقر]] علیه‌السلام فرمود: کسانى که در گرو عمل خود نیستند، پیروان ما هستند<ref> بحارالانوار، ج‌ ۷، ص‌ ۱۹۲.</ref> و پیامبر اکرم صلى الله علیه و آله فرمودند: اصحاب یمینى که در گرو اعمال خویش نیستند، فرزندان مؤمنان‌اند زیرا خداوند بر پدرانشان منت گذاشته از آن‌ها چشم‌پوشى مى‌کند: {{متن قرآن|«{{آیه|52|21}}»}}<ref>[[آیه 21 سوره طور|سوره طور، آیه ۲۱.]]</ref><ref> بحارالانوار، ج‌ ۲۴، ص‌ ۳۲۶.</ref>
 در [[سوره حاقه]] حال فردى از اصحاب یمین چنین بیان شده است که پس از حسابرسى آسان از خوشحالى فریاد برمى‌آورد: اى اهل محشر! نامه عمل مرا بخوانید. من در دنیا یقین داشتم که روزى براى حسابرسى خواهم آمد، بدین جهت کارهاى ناروا نکردم و اکنون ببینید که جز ‌خوبى در نامه عملم نیست:<ref>مجمع‌البیان، ج‌ ۱۰، ص‌ ۶۹۹.</ref> {{متن قرآن|«{{آیه|69|19}} 💠<ref>[[آیه 19 سوره حاقه|سوره حاقه، آیه ۱۹.]]</ref> {{آیه|69|20}}<ref>[[آیه 20 سوره حاقه|همان، آیه ۲۰.]]</ref>»}}؛ چون او مى‌داند که جز خوبى در نامه عملش نیست از این که کسى به آن بنگرد ناراحت نمى‌شود.<ref> مجمع‌البیان، ج‌ ۱۰، ص‌ ۵۲۰.</ref> البته خداى متعالى فرموده است که چنین گروهى زیانکار نخواهند بود زیرا در آیات‌۱‌ـ‌۳ [[سوره عصر]]/۱۰۳ فرمود: همه انسان‌ها در زیان‌اند، جز مؤمنان صالحى که یکدیگر را به حق و پایدارى سفارش کنند و در [[سوره بلد]] فرمود: مؤمنان صالحى که یکدیگر را به پایدارى و رحمت سفارش مى‌کنند، اصحاب یمین‌اند: {{متن قرآن|«{{آیه|90|17}} 💠<ref name=":۰" /> {{آیه|90|18}}<ref name=":1" />»}}.

@@ سطر ۷۷: / سطر ۷۷: @@
 این نحوه حسابرسى به اصحاب یمین اختصاص دارد و دیگران در گرو کردار خویش‌اند: {{متن قرآن|«{{آیه|74|38}} 💠<ref name=":4" /> {{آیه|74|39}}<ref name=":5" />»}}؛ [[امام باقر]] علیه‌السلام فرمود: کسانى که در گرو عمل خود نیستند، پیروان ما هستند<ref> بحارالانوار، ج‌ ۷، ص‌ ۱۹۲.</ref> و پیامبر اکرم صلى الله علیه و آله فرمودند: اصحاب یمینى که در گرو اعمال خویش نیستند، فرزندان مؤمنان‌اند زیرا خداوند بر پدرانشان منت گذاشته از آن‌ها چشم‌پوشى مى‌کند: {{متن قرآن|«{{آیه|52|21}}»}}<ref>[[آیه 21 سوره طور|سوره طور، آیه ۲۱.]]</ref><ref> همان، ج‌ ۲۴، ص‌ ۳۲۶.</ref>
-در [[سوره حاقه]] حال فردى از اصحاب یمین چنین بیان شده است که پس از حسابرسى آسان از خوشحالى فریاد برمى‌آورد: اى اهل محشر! نامه عمل مرا بخوانید. من در دنیا یقین داشتم که روزى براى حسابرسى خواهم آمد، بدین جهت کارهاى ناروا نکردم و اکنون ببینید که جز ‌خوبى در نامه عملم نیست:<ref> مجمع‌البیان، ج‌ ۱۰، ص‌ ۶۹۹.</ref> {{متن قرآن|«{{آیه|69|19}} 💠<ref>[[آیه 19 سوره حاقه|سوره حاقه، آیه ۱۹.]]</ref> {{آیه|69|20}}<ref>[[آیه 20 سوره حاقه|همان، آیه ۲۰.]]</ref>»}}؛ چون او مى‌داند که جز خوبى در نامه عملش نیست از این که کسى به آن بنگرد ناراحت نمى‌شود.<ref> همان، ص‌ ۵۲۰.</ref> البته خداى متعالى فرموده است که چنین گروهى زیانکار نخواهند بود زیرا در آیات‌۱‌ـ‌۳ [[سوره عصر]]/۱۰۳ فرمود: همه انسان‌ها در زیان‌اند، جز مؤمنان صالحى که یکدیگر را به حق و پایدارى سفارش کنند و در [[سوره بلد]] فرمود: مؤمنان صالحى که یکدیگر را به پایدارى و رحمت سفارش مى‌کنند، اصحاب یمین‌اند: {{متن قرآن|«{{آیه|90|17}} 💠<ref name=":۰" /> {{آیه|90|18}}<ref name=":1" />»}}.
+در [[سوره حاقه]] حال فردى از اصحاب یمین چنین بیان شده است که پس از حسابرسى آسان از خوشحالى فریاد برمى‌آورد: اى اهل محشر! نامه عمل مرا بخوانید. من در دنیا یقین داشتم که روزى براى حسابرسى خواهم آمد، بدین جهت کارهاى ناروا نکردم و اکنون ببینید که جز ‌خوبى در نامه عملم نیست:<ref>مجمع‌البیان، ج‌ ۱۰، ص‌ ۶۹۹.</ref> {{متن قرآن|«{{آیه|69|19}} 💠<ref>[[آیه 19 سوره حاقه|سوره حاقه، آیه ۱۹.]]</ref> {{آیه|69|20}}<ref>[[آیه 20 سوره حاقه|همان، آیه ۲۰.]]</ref>»}}؛ چون او مى‌داند که جز خوبى در نامه عملش نیست از این که کسى به آن بنگرد ناراحت نمى‌شود.<ref> مجمع‌البیان، ج‌ ۱۰، ص‌ ۵۲۰.</ref> البته خداى متعالى فرموده است که چنین گروهى زیانکار نخواهند بود زیرا در آیات‌۱‌ـ‌۳ [[سوره عصر]]/۱۰۳ فرمود: همه انسان‌ها در زیان‌اند، جز مؤمنان صالحى که یکدیگر را به حق و پایدارى سفارش کنند و در [[سوره بلد]] فرمود: مؤمنان صالحى که یکدیگر را به پایدارى و رحمت سفارش مى‌کنند، اصحاب یمین‌اند: {{متن قرآن|«{{آیه|90|17}} 💠<ref name=":۰" /> {{آیه|90|18}}<ref name=":1" />»}}.
 '''''۳. برخوردارى اصحاب یمین از نعمت‌هاى بهشتى:'''''

@@ سطر ۹۳: / سطر ۹۳: @@
 د. از آب و آبشارهایى برخوردارند که شب و روز در مسیر خود جارى است و بخار و مِه از آن برنمى‌خیزد و براى استفاده‌اش هیچ رنجى را متحمل نمى‌شوند:<ref> مجمع‌البیان، ج‌ ۹، ص‌ ۳۳۰.</ref> {{متن قرآن|«{{آیه|56|31}}»}}<ref>[[آیه 31 سوره واقعه|سوره واقعه، آیه ۳۱.]]</ref>.
-هـ‌. از میوه‌هاى گوناگون و فراوانى برخوردارند:<ref> مجمع البیان، ج‌ ۹، ص‌ ۳۳۰.</ref> {{متن قرآن|«{{آیه|56|32}}»}}<ref>[[آیه 32 سوره واقعه|سوره واقعه، آیه ۳۲.]]</ref>، که مانند میوه‌هاى دنیا فصلى نیست و براى مصرف، نیازى به پرداخت وجه یا رخصت ‌طلبى ندارند: {{متن قرآن|«{{آیه|56|33}}»}}<ref>[[آیه 33 سوره واقعه|سوره واقعه، آیه ۳۳.]]</ref>؛ برخى اتصاف فاکهه به «کثِیرَة» را از این جهت دانسته‌اند که بهشتِ اصحاب یمین، داراى صورت و مقدار است؛ ولى چون عالم مقربان، عالم وحدت و جمعیت است، فاکهه ایشان به ‌جاى وصف به کثرت وابسته به خواست آنان معرفى شده است:<ref> تفسیر صدرالمتالهین، ج‌ ۷، ص‌ ۵۰.</ref> {{متن قرآن|«{{آیه|56|20}}»}}<ref>[[آیه 20 سوره واقعه|سوره واقعه، آیه ۲۰.]]</ref>.
+هـ‌. از میوه‌هاى گوناگون و فراوانى برخوردارند:<ref> مجمع البیان، ج‌ ۹، ص‌ ۳۳۰.</ref> {{متن قرآن|«{{آیه|56|32}}»}}<ref>[[آیه 32 سوره واقعه|سوره واقعه، آیه ۳۲.]]</ref>، که مانند میوه‌هاى دنیا فصلى نیست و براى مصرف، نیازى به پرداخت وجه یا رخصت ‌طلبى ندارند: {{متن قرآن|«{{آیه|56|33}}»}}<ref>[[آیه 33 سوره واقعه|همان، آیه ۳۳.]]</ref>؛ برخى اتصاف فاکهه به «کثِیرَة» را از این جهت دانسته‌اند که بهشتِ اصحاب یمین، داراى صورت و مقدار است؛ ولى چون عالم مقربان، عالم وحدت و جمعیت است، فاکهه ایشان به ‌جاى وصف به کثرت وابسته به خواست آنان معرفى شده است:<ref> تفسیر صدرالمتالهین، ج‌ ۷، ص‌ ۵۰.</ref> {{متن قرآن|«{{آیه|56|20}}»}}<ref>[[آیه 20 سوره واقعه|سوره واقعه، آیه ۲۰.]]</ref>.
 و. داراى زنانى سرو قامت در نهایت کمال معنوى و جمال ظاهرى‌اند:<ref> مجمع‌البیان، ج‌ ۹، ص‌ ۳۳۰.</ref> {{متن قرآن|«{{آیه|56|34}}»}}<ref>[[آیه 34 سوره واقعه|سوره واقعه، آیه ۳۴.]]</ref>، زنان بهشتى هرگز دچار پیرى نشده و زیبایى خود را از دست ندهند:<ref> المیزان، ج‌ ۱۹، ص‌ ۱۲۴.</ref> {{متن قرآن|«{{آیه|56|35}}»}}<ref name=":10">[[آیه 35 سوره واقعه|سوره واقعه، آیه ۳۵.]]</ref>، و همواره باکره‌اند: {{متن قرآن|«{{آیه|56|36}}»}}<ref>[[آیه 36 سوره واقعه|سوره واقعه، آیه ۳۶.]]</ref>؛ این زنان، عاشق همسران خویش‌اند و همه سعى و تلاش خود را در رسیدگى به همسر و انس با وى صرف مى‌کنند و همسال مردان خود هستند:<ref> مجمع‌البیان، ج‌ ۹، ص‌ ۳۳۱.</ref> {{متن قرآن|«{{آیه|56|37}}»}}<ref>[[آیه 37 سوره واقعه|سوره واقعه، آیه ۳۷.]]</ref>؛ برخى {{متن قرآن|«{{آیه|56|35}}»}}<ref name=":10" /> را به معناى ایجاد بدون ماده و ولادت دانسته‌اند زیرا همه امور آخرت بدون ماده و استعداد و حرکت‌، انشا مى‌شوند.<ref> تفسیر صدرالمتالهین، ج‌ ۷، ص‌ ۵۴.</ref>

@@ سطر ۱۰: / سطر ۱۰: @@
 اصحاب یمین و میمنه در اصطلاح قرآنى به کسانى گفته مى‌شود که در دنیا با [[ایمان]] و [[عمل صالح|عمل ‌صالح]] زندگى کرده‌اند و روز [[قیامت]] نامه عملشان را با دست راست دریافت مى‌دارند: {{متن قرآن|«{{آیه|90|17}} 💠<ref name=":۰">[[آیه 17 سوره بلد|سوره بلد، آیه ۱۷.]]</ref> {{آیه|90|18}}<ref name=":1">[[آیه 18 سوره بلد|همان، آیه ۱۸.]]</ref>»}}؛ {{متن قرآن|«فَأَمَّا مَنْ أُوتِيَ كِتَابَهُ بِيَمِينِهِ»}} <ref name=":3">[[آیه 7 سوره انشقاق|سوره انشقاق، آیه ۷]]</ref>.
-قرآن، اصحاب یمین را یکى از سه گروه انسان‌ها در قیامت ([[سابقون]]، اصحاب یمین و [[اصحاب شمال]]) معرفى کرده است: {{متن قرآن|«{{آیه|56|7}} 💠<ref>[[آیه 7 سوره واقعه|سوره واقعه، آیه ۷.]]</ref> {{آیه|56|8}} 💠<ref>[[آیه 8 سوره واقعه|سوره واقعه، آیه ۸‌.]]</ref> {{آیه|56|9}} 💠<ref>[[آیه 9 سوره واقعه|همان، آیه ۹.]]</ref> {{آیه|56|10}}<ref>[[آیه 10 سوره واقعه|همان، آیه ۱۰.]]</ref>»}}؛ و در موارد دیگر، اصحاب یمین را در مقابل اصحاب شمال و اصحاب میمنه را در برابر اصحاب مشئمه قرار داده است ([[سوره بلد]]/۹۰، ۱۸‌ـ‌۱۹؛ [[سوره واقعه]]/۵۶، ۷‌ـ‌۹، ۲۷، ۴۱).
+قرآن، اصحاب یمین را یکى از سه گروه انسان‌ها در قیامت ([[سابقون]]، اصحاب یمین و [[اصحاب شمال]]) معرفى کرده است: {{متن قرآن|«{{آیه|56|7}} 💠<ref>[[آیه 7 سوره واقعه|سوره واقعه، آیه ۷.]]</ref> {{آیه|56|8}} 💠<ref>[[آیه 8 سوره واقعه|همان، آیه ۸‌.]]</ref> {{آیه|56|9}} 💠<ref>[[آیه 9 سوره واقعه|همان، آیه ۹.]]</ref> {{آیه|56|10}}<ref>[[آیه 10 سوره واقعه|همان، آیه ۱۰.]]</ref>»}}؛ و در موارد دیگر، اصحاب یمین را در مقابل اصحاب شمال و اصحاب میمنه را در برابر اصحاب مشئمه قرار داده است ([[سوره بلد]]/۹۰، ۱۸‌ـ‌۱۹؛ [[سوره واقعه]]/۵۶، ۷‌ـ‌۹، ۲۷، ۴۱).
 ==وجه نامگذارى اصحاب یمین==

@@ سطر ۸۳: / سطر ۸۳: @@
 پس از آن که اصحاب یمین با سربلندى و خوشحالى حسابرسى شدند، راهى جایگاه ابدى مى‌شوند تا از نعمت‌هاى الهى بهره‌مند گردند. در آیات ۲۱‌ـ‌۲۴ [[سوره حاقه]]/۶۹ کلیاتى از بهره‌مندى آنان بیان شده است، به این صورت که زندگى آن‌ها در کمال خرسندى و رضایت، در بهشتى است که ارزش و جایگاهى عالى دارد و میوه‌هاى درختانش در دسترس است، به ‌طورى که حتى در حال استراحت هم مى‌توان از آن تناول کرد. در آنجا به آنان خطاب مى‌شود: بخورید و بیاشامید و به ‌طور کامل بهره ببرید. گوارایتان باد میوه‌هایى‌ که ‌سراسر نفع و بدون زواید است. این پذیرایى پاداش کردار نیک شماست که در دنیا بدان همت گماشته بودید:<ref> مجمع‌البیان، ج‌ ۱۰، ص‌ ۵۲۰‌ـ‌۵۲۱.</ref> {{متن قرآن|«{{آیه|69|21}} 💠<ref>[[آیه 21 سوره حاقه|سوره حاقه، آیه ۲۱‌.]]</ref> {{آیه|69|22}} 💠<ref>[[آیه 22 سوره حاقه|همان، آیه ۲۲.]]</ref> {{آیه|69|23}} 💠<ref>[[آیه 23 سوره حاقه|همان، آیه ۲۳.]]</ref> {{آیه|69|24}}<ref>[[آیه 24 سوره حاقه|همان، آیه ۲۴.]]</ref>»}}.
-در [[سوره واقعه]] ابتدا اصحاب یمین با بهترین بیان وصف شده‌اند: {{متن قرآن|«{{آیه|56|8}}»}}<ref>[[آیه 27 سوره واقعه|سوره واقعه، آیه ۲۷.]]</ref> و {{متن قرآن|«{{آیه|56|27}}»}}<ref>[[آیه 27 سوره واقعه|همان، آیه ۲۷.]]</ref>. این دو تعبیر، بهترین وصفى است که از آنان شده است زیرا این گونه تعابیر در مواردى بکار مى‌رود که اوصاف کسى در بیان نگنجد؛<ref> التفسیر الکبیر، ج‌ ۱۰، ص‌ ۳۸۸.</ref> نیز در مقام بزرگداشت امر آنان و به شگفت آوردن شنونده از حال ایشان است.<ref> المیزان، ج‌ ۱۹، ص‌ ۱۲۳.</ref> سپس در ادامه همین آیات نعمت‌هاى بهشتى که اصحاب یمین از آن برخوردارند به تفصیل ذکر شده است:
+در [[سوره واقعه]] ابتدا اصحاب یمین با بهترین بیان وصف شده‌اند: {{متن قرآن|«{{آیه|56|8}}»}}<ref>[[آیه 8 سوره واقعه|سوره واقعه، آیه ۸‌.]]</ref> و {{متن قرآن|«{{آیه|56|27}}»}}<ref>[[آیه 27 سوره واقعه|همان، آیه ۲۷.]]</ref>. این دو تعبیر، بهترین وصفى است که از آنان شده است زیرا این گونه تعابیر در مواردى بکار مى‌رود که اوصاف کسى در بیان نگنجد؛<ref> التفسیر الکبیر، ج‌ ۱۰، ص‌ ۳۸۸.</ref> نیز در مقام بزرگداشت امر آنان و به شگفت آوردن شنونده از حال ایشان است.<ref> المیزان، ج‌ ۱۹، ص‌ ۱۲۳.</ref> سپس در ادامه همین آیات نعمت‌هاى بهشتى که اصحاب یمین از آن برخوردارند به تفصیل ذکر شده است:
 الف. در سایه درختان سدرى هستند که خار ندارد یا خار آن‌ها کنده شده یا از فراوانى میوه، خارى بر آن‌ها نمودار نیست:<ref> مجمع‌البیان، ج ۹، ص ۳۲۹؛ المیزان، ج ۱۹، ص ۱۲۳.</ref> {{متن قرآن|«{{آیه|56|28}}»}}<ref>[[آیه 28 سوره واقعه|سوره واقعه، آیه ۲۸.]]</ref> برخى این احتمال را بعید ندانسته‌اند که مقصود از سدر، «[[سدرة المنتهى|سدرة‌المنتهى]]» باشد.<ref> تفسیر صدرالمتالهین، ج‌ ۷، ص‌ ۴۷.</ref>