اصحاب مدین - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

Mohammadi در ‏۳ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۹:۱۶

2025-12-03T19:16:33Z

Mohammadi در ‏۳ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۹:۱۴

2025-12-03T19:14:10Z

Mohammadi: /* فرجام اصحاب مدین */

2025-12-03T18:40:52Z

‏فرجام اصحاب مدین

Mohammadi در ‏۳ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۴۹

2025-12-03T17:49:35Z

Mohammadi در ‏۲ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۸:۲۶

2025-12-02T18:26:44Z

Mohammadi در ‏۲ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۶:۵۵

2025-12-02T16:55:29Z

Mohammadi در ‏۱ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۶:۴۴

2025-12-01T16:44:32Z

Mohammadi در ‏۱ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۵:۵۹

2025-12-01T15:59:55Z

Zamani: افزودن الگوی قرآن

2025-06-12T06:55:05Z

افزودن الگوی قرآن

مهدی موسوی در ‏۱ دسامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۲:۴۳

2023-12-01T12:43:21Z

نمایش تغییرات

@@ سطر ۹۰: / سطر ۹۰: @@
 بیم و امید از ویژگی‌هاى روانى انسان است که همواره زمینه و بستر لازم براى تهدید و تطمیع افراد را فراهم مى‌سازد. بکارگیرى دو راهکار اساسى و دیرین [[انذار]] و تبشیر از سوى همه انبیا در دعوت به توحید بر همین اساس قابل تحلیل است که در شیوه‌هاى تبلیغى شعیب علیه‌السلام نیز به چشم مى‌خورد؛ وى گاهى قوم خود را از [[عذاب]] فراگیر روز [[قیامت]] به عنوان پیامد [[بت پرستی|بت‌پرستى]] و کم‌فروشى آنان در [[آخرت]] مى‌ترساند: {{متن قرآن|« ... وَإِنِّي أَخَافُ عَلَيْكُمْ عَذَابَ يَوْمٍ مُحِيطٍ»}}<ref name=":2" />؛ و گاه فرجام شوم فاسدان در اقوام پیشین را به آنان گوشزد مى‌کرد: {{متن قرآن|«... وَانْظُرُوا كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الْمُفْسِدِينَ»}}<ref name=":3" /> و سرانجام هنگامى که با اصرار کافران بر بت‌پرستى، کم‌فروشى و تکذیب خود رو‌برو شد و از [[ایمان]] ‌آوردن آنان ناامید گردید، آن‌ها را به عذاب الهى تهدید کرد: {{متن قرآن|«{{آیه|11|93}}»}}<ref name=":7">[[آیه 93 سوره هود|سوره هود، آیه ۹۳.]]</ref>.
-همچنین شعیب علیه‌السلام در ترغیب قوم به پرهیز از بت‌پرستى، کم‌فروشى و فسادانگیزى، از پیامدهاى نیک آن به شرط مؤمن بودن آنان خبر ‌مى‌داد: {{متن قرآن|«{{آیه|7|85}}»}}<ref name=":۰" />. از این که خیر بودن امور یاد شده در ‌گرو ایمان آن‌ها خوانده شده و همچنین از تعبیر {{متن قرآن|«بَقِيَّتُ اللَّهِ خَيْرٌ لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ ...»}}<ref>[[آیه 86 سوره هود|سوره هود، آیه ۸۶.]]</ref>، مى‌توان بدست آورد که بیش از هر چیز، مراد، پاداش آخرتى موارد یاد شده است چنان که آن حضرت در پى مخالفت از سوى قوم (سوره هود/۱۱،۸۹) ضمن فراخواندن آن‌ها به طلب آمرزش گناهان و بازگشت به سوى خدا و با هدف ایجاد امید به پذیرش [[توبه]] از رحمت و مهربانى خداوند به بندگانش خبر مى‌داد: {{متن قرآن|«{{آیه|11|90}}»}}<ref>[[آیه 90 سوره هود|سوره هود، آیه ۹۰.]]</ref>.
+همچنین شعیب علیه‌السلام در ترغیب قوم به پرهیز از بت‌پرستى، کم‌فروشى و فسادانگیزى، از پیامدهاى نیک آن به شرط مؤمن بودن آنان خبر ‌مى‌داد: {{متن قرآن|«{{آیه|7|85}}»}}<ref name=":۰" />. از این که خیر بودن امور یاد شده در ‌گرو ایمان آن‌ها خوانده شده و همچنین از تعبیر {{متن قرآن|«بَقِيَّتُ اللَّهِ خَيْرٌ لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ ...»}}<ref>[[آیه 86 سوره هود|همان، آیه ۸۶.]]</ref>، مى‌توان بدست آورد که بیش از هر چیز، مراد، پاداش آخرتى موارد یاد شده است چنان که آن حضرت در پى مخالفت از سوى قوم (سوره هود/۱۱،۸۹) ضمن فراخواندن آن‌ها به طلب آمرزش گناهان و بازگشت به سوى خدا و با هدف ایجاد امید به پذیرش [[توبه]] از رحمت و مهربانى خداوند به بندگانش خبر مى‌داد: {{متن قرآن|«{{آیه|11|90}}»}}<ref>[[آیه 90 سوره هود|همان، آیه ۹۰.]]</ref>.
 '''ب. برخورد اصحاب مدین با حضرت شعیب'''

@@ سطر ۴۲: / سطر ۴۲: @@
 اما در [[سوره حج]]، هدف، دلدارى دادن به پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله است و این که نه ‌تنها مشرکان [[قریش]] بلکه بسیارى از اقوام پیشین از جمله اصحاب مدین نیز به تکذیب پیامبر خویش پرداختند: {{متن قرآن|«{{آیه|22|42}} 💠<ref>[[آیه 42 سوره حج|سوره حج، آیه ۴۲.]]</ref> {{آیه|22|43}} 💠<ref>[[آیه 43 سوره حج|همان، آیه ۴۳.]]</ref> {{آیه|22|44}}<ref>[[آیه 44 سوره حج|همان، آیه ۴۴.]]</ref>»}}.
-در آیه ۹۵ [[سوره هود]] و در پى گزارش از تکذیب حضرت شعیب علیه‌السلام و عذاب کافران، مدین و کافران آن مورد نفرین قرار ‌گرفته‌اند: {{متن قرآن|«{{آیه|11|95}}»}}<ref>[[آیه 95 سوره هود|سوره هود، آیه ۹۵.]]</ref>. در این آیه که پس از گزارش انحرافات مردم مدین، دعوت شعیب علیه‌السلام و بدفرجامى آنان در پى‌تکذیب آن حضرت آمده است. (سوره هود، ۸۷‌ـ‌۹۴) خداوند نه در مقام گزارش بلکه بر آن است که نگاه خود را درباره اصحاب مدین ابراز کند زیرا [[لعن]] و نفرین بر آنان نشان منفور و مبغوض بودنشان نزد خداوند است.
+در آیه ۹۵ [[سوره هود]] و در پى گزارش از تکذیب حضرت شعیب علیه‌السلام و عذاب کافران، مدین و کافران آن مورد نفرین قرار ‌گرفته‌اند: {{متن قرآن|«{{آیه|11|95}}»}}<ref name=":9">[[آیه 95 سوره هود|سوره هود، آیه ۹۵.]]</ref>. در این آیه که پس از گزارش انحرافات مردم مدین، دعوت شعیب علیه‌السلام و بدفرجامى آنان در پى‌تکذیب آن حضرت آمده است. (سوره هود، ۸۷‌ـ‌۹۴) خداوند نه در مقام گزارش بلکه بر آن است که نگاه خود را درباره اصحاب مدین ابراز کند زیرا [[لعن]] و نفرین بر آنان نشان منفور و مبغوض بودنشان نزد خداوند است.
 حرکت [[حضرت موسى]] علیه‌السلام به سوى مدین هنگام فرار از [[مصر]]، رسیدن وى بر سر چاه آن و دیدن چوپان‌ها و [[دختران حضرت شعیب|دختران ‌شعیب]] علیه‌السلام در [[سوره قصص]]/۲۸، ۲۲‌ـ‌۲۳ بازگو شده است. در این آیات نگاه مستقلى به مدین نشده بلکه در گزارش بخشى از حوادث زندگى موسى علیه‌السلام پیش از بعثت، یادى از آن به میان آمده است؛ شهرى که دست تقدیر الهى موسى علیه‌السلام را به سوى آن رهنمون شد تا به سبب شرایط متفاوت آن با مصر در آنجا مأوا گزیند و براى رسالتى که در پیش رو داشت آماده گردد: {{متن قرآن|«{{آیه|28|21}} 💠<ref>[[آیه 21 سوره قصص|سوره قصص، آیه ۲۱‌.]]</ref> {{آیه|28|22}} 💠<ref>[[آیه 22 سوره قصص|همان، آیه ۲۲.]]</ref> {{آیه|28|23}}<ref>[[آیه 23 سوره قصص|همان، آیه ۲۳.]]</ref>»}} افزون بر این در دو مورد دیگر عنوان اهل مدین آمده است. ([[سوره طه]]/۲۰،۴۰؛ سوره قصص/۲۸،۴۵)
@@ سطر ۱۲۵: / سطر ۱۲۵: @@
 کافران افزون بر نابودى به وسیله عذاب الهى، به پیامدهاى بد دیگر تکذیب نیز دچار شدند. در آیه ۹۲ سوره اعراف/۷ از خسران و زیانکار شدن آنان ‌خبر مى‌دهد: {{متن قرآن|«... الَّذِينَ كَذَّبُوا شُعَيْبًا كَانُوا هُمُ الْخَاسِرِينَ»}}<ref>[[آیه 92 سوره اعراف|سوره اعراف، آیه ۹۲.]]</ref>.
-آنان که پیروى از شعیب علیه‌السلام را زمینه خسران مؤمنان مى‌خواندند، خود با نابودى و از دست دادن همه سرمایه‌هاى مادى و معنوى، مصداق {{متن قرآن|«خَسِرَ الدُّنْیا وَالْآخِرَةَ»}} ([[سوره حج]]/۲۲، ۱۱) شدند.<ref> همان، ج‌ ۸، ص‌ ۱۹۲.</ref>
+آنان که پیروى از شعیب علیه‌السلام را زمینه خسران مؤمنان مى‌خواندند، خود با نابودى و از دست دادن همه سرمایه‌هاى مادى و معنوى، مصداق {{متن قرآن|«... خَسِرَ الدُّنْيَا وَالْآخِرَةَ ...»}}<ref>[[آیه 11 سوره حج|سوره حج، آیه ۱۱.]]</ref> شدند.<ref> همان، ج‌ ۸، ص‌ ۱۹۲.</ref>
-حبط و نابودى اعمال در دنیا و آخرت ([[سوره توبه]]/۹،۶۹‌ـ‌۷۰) و نفرین الهى بر آنان، از دیگر پیامدهاى سوء تکذیب شعیب علیه‌السلام بود: {{متن قرآن|«أَلاَ بُعْدًا لِّمَدْینَ کمَا بَعِدَتْ ثَمُودُ»}}. ([[سوره هود]]/۱۱، ۹۵)
+حبط و نابودى اعمال در دنیا و آخرت ([[سوره توبه]]/۹،۶۹‌ـ‌۷۰) و نفرین الهى بر آنان، از دیگر پیامدهاى سوء تکذیب شعیب علیه‌السلام بود: {{متن قرآن|«{{آیه|11|95}}»}}<ref name=":9" />.
 ==پانویس==

@@ سطر ۱۱۹: / سطر ۱۱۹: @@
 هنگامى که [[حضرت شعیب علیه السلام|حضرت شعیب]] علیه‌السلام با اصرار کافران بر باورها و ارزش‌هاى شرک‌آلود و کفرآمیز و همچنین تکذیب و تهدید به اخراج از شهر رو‌برو شد و از [[ایمان]] آوردن آن‌ها ناامید گردید، آنان را نفرین کرد:<ref> جامع البیان، مج‌ ۶، ج ‌۹، ص‌ ۴‌ـ‌۵؛ کشف الاسرار، ج‌ ۳، ص‌ ۶۷۹؛ المیزان، ج ‌۸، ص‌ ۱۹۲.</ref> {{متن قرآن|«... رَبَّنَا افْتَحْ بَيْنَنَا وَبَيْنَ قَوْمِنَا بِالْحَقِّ وَأَنْتَ خَيْرُ الْفَاتِحِينَ»}}<ref>[[آیه 89 سوره اعراف|سوره اعراف، آیه ۸۹.]]</ref> و چون از سوى کافران به سنگسارشدن تهدید شد به آن‌ها وعده [[عذاب]] داد: {{متن قرآن|«{{آیه|11|93}}»}}<ref name=":7" />.
-سرانجام عذاب الهى فرا رسید و شعیب علیه‌السلام و مؤمنان نجات یافتند و کافران نابود شدند: {{متن قرآن|«{{آیه|11|94}}»}}name=":8">[[آیه 94 سوره هود|سوره هود، آیه ۹۴.]]</ref>.
+سرانجام عذاب الهى فرا رسید و شعیب علیه‌السلام و مؤمنان نجات یافتند و کافران نابود شدند: {{متن قرآن|«{{آیه|11|94}}»}}<ref name=":8">[[آیه 94 سوره هود|سوره هود، آیه ۹۴.]]</ref>.
 در آیات ۷۸ [[سوره اعراف]]/۷ و ۳۷ [[سوره عنکبوت]]/۲۹ گفته شده که نابودى اصحاب مدین به وسیله عذاب زلزله بود که آنان را در خانه‌هایشان به ‌صورت اجساد بى‌جانى که به رو بر زمین افتاده بودند، درآورد: {{متن قرآن|«فَأَخَذَتْهُمُ الرَّجْفَةُ فَأَصْبَحُوا فِي دَارِهِمْ جَاثِمِينَ»}}<ref>[[آیه 78 سوره اعراف|سوره اعراف، آیه ۷۸.]]</ref>؛ ولى در آیه ۹۴ سوره هود/۱۱ از نابودى آنان بر اثر صیحه آسمانى یاد شده است: {{متن قرآن|«{{آیه|11|94}}»}}<ref name=":8" />. بنابراین مى‌توان گفت که آنان به وسیله هر دو از بین رفته‌اند.<ref> المیزان، ج‌ ۱۶، ص‌ ۱۲۶.</ref>
@@ سطر ۱۲۸: / سطر ۱۲۸: @@
 حبط و نابودى اعمال در دنیا و آخرت ([[سوره توبه]]/۹،۶۹‌ـ‌۷۰) و نفرین الهى بر آنان، از دیگر پیامدهاى سوء تکذیب شعیب علیه‌السلام بود: {{متن قرآن|«أَلاَ بُعْدًا لِّمَدْینَ کمَا بَعِدَتْ ثَمُودُ»}}. ([[سوره هود]]/۱۱، ۹۵)
 ==پانویس==
 <references />

@@ سطر ۸۸: / سطر ۸۸: @@
 '''''۴. انذار و تبشیر:'''''
-بیم و امید از ویژگی‌هاى روانى انسان است که همواره زمینه و بستر لازم براى تهدید و تطمیع افراد را فراهم مى‌سازد. بکارگیرى دو راهکار اساسى و دیرین [[انذار]] و تبشیر از سوى همه انبیا در دعوت به توحید بر همین اساس قابل تحلیل است که در شیوه‌هاى تبلیغى شعیب علیه‌السلام نیز به چشم مى‌خورد؛ وى گاهى قوم خود را از [[عذاب]] فراگیر روز [[قیامت]] به عنوان پیامد [[بت پرستی|بت‌پرستى]] و کم‌فروشى آنان در [[آخرت]] مى‌ترساند: {{متن قرآن|« ... وَإِنِّي أَخَافُ عَلَيْكُمْ عَذَابَ يَوْمٍ مُحِيطٍ»}}<ref name=":2" />؛ و گاه فرجام شوم فاسدان در اقوام پیشین را به آنان گوشزد مى‌کرد: {{متن قرآن|«... وَانْظُرُوا كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الْمُفْسِدِينَ»}}<ref name=":3" /> و سرانجام هنگامى که با اصرار کافران بر بت‌پرستى، کم‌فروشى و تکذیب خود رو‌برو شد و از [[ایمان]] ‌آوردن آنان ناامید گردید، آن‌ها را به عذاب الهى تهدید کرد: {{متن قرآن|«{{آیه|11|93}}»}}<ref>[[آیه 93 سوره هود|سوره هود، آیه ۹۳.]]</ref>.
+بیم و امید از ویژگی‌هاى روانى انسان است که همواره زمینه و بستر لازم براى تهدید و تطمیع افراد را فراهم مى‌سازد. بکارگیرى دو راهکار اساسى و دیرین [[انذار]] و تبشیر از سوى همه انبیا در دعوت به توحید بر همین اساس قابل تحلیل است که در شیوه‌هاى تبلیغى شعیب علیه‌السلام نیز به چشم مى‌خورد؛ وى گاهى قوم خود را از [[عذاب]] فراگیر روز [[قیامت]] به عنوان پیامد [[بت پرستی|بت‌پرستى]] و کم‌فروشى آنان در [[آخرت]] مى‌ترساند: {{متن قرآن|« ... وَإِنِّي أَخَافُ عَلَيْكُمْ عَذَابَ يَوْمٍ مُحِيطٍ»}}<ref name=":2" />؛ و گاه فرجام شوم فاسدان در اقوام پیشین را به آنان گوشزد مى‌کرد: {{متن قرآن|«... وَانْظُرُوا كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الْمُفْسِدِينَ»}}<ref name=":3" /> و سرانجام هنگامى که با اصرار کافران بر بت‌پرستى، کم‌فروشى و تکذیب خود رو‌برو شد و از [[ایمان]] ‌آوردن آنان ناامید گردید، آن‌ها را به عذاب الهى تهدید کرد: {{متن قرآن|«{{آیه|11|93}}»}}<ref name=":7">[[آیه 93 سوره هود|سوره هود، آیه ۹۳.]]</ref>.
 همچنین شعیب علیه‌السلام در ترغیب قوم به پرهیز از بت‌پرستى، کم‌فروشى و فسادانگیزى، از پیامدهاى نیک آن به شرط مؤمن بودن آنان خبر ‌مى‌داد: {{متن قرآن|«{{آیه|7|85}}»}}<ref name=":۰" />. از این که خیر بودن امور یاد شده در ‌گرو ایمان آن‌ها خوانده شده و همچنین از تعبیر {{متن قرآن|«بَقِيَّتُ اللَّهِ خَيْرٌ لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ ...»}}<ref>[[آیه 86 سوره هود|سوره هود، آیه ۸۶.]]</ref>، مى‌توان بدست آورد که بیش از هر چیز، مراد، پاداش آخرتى موارد یاد شده است چنان که آن حضرت در پى مخالفت از سوى قوم (سوره هود/۱۱،۸۹) ضمن فراخواندن آن‌ها به طلب آمرزش گناهان و بازگشت به سوى خدا و با هدف ایجاد امید به پذیرش [[توبه]] از رحمت و مهربانى خداوند به بندگانش خبر مى‌داد: {{متن قرآن|«{{آیه|11|90}}»}}<ref>[[آیه 90 سوره هود|سوره هود، آیه ۹۰.]]</ref>.
@@ سطر ۱۰۶: / سطر ۱۰۶: @@
 '''''۲. نامفهوم خواندن آموزه‌هاى وحى:'''''
-کافران که خود را از پاسخ به سخنان روشن و منطقى حضرت شعیب علیه‌السلام در واکنش به گفتار تمسخرآمیز آنان ناتوان مى‌یافتند، گفته‌هاى وى را نامفهوم خواندند و وى را فاقد قدرت و موقعیت برترى مى‌دانستند که به سبب آن به سخنان وى بها داده و براى درک آن تلاش کنند:<ref> المیزان، ج‌ ۱۰، ص‌ ۳۷۴.</ref> {{متن قرآن|«{{آیه|11|91}}»}}<ref>[[آیه 91 سوره هود|سوره هود، آیه ۹۱.]]</ref> نامفهوم خواندن سخنان وى کنایه از بى‌فایده و بیهوده بودن آن است.<ref> المیزان، ج‌ ۱۰، ص‌ ۳۷۴.</ref>
+کافران که خود را از پاسخ به سخنان روشن و منطقى حضرت شعیب علیه‌السلام در واکنش به گفتار تمسخرآمیز آنان ناتوان مى‌یافتند، گفته‌هاى وى را نامفهوم خواندند و وى را فاقد قدرت و موقعیت برترى مى‌دانستند که به سبب آن به سخنان وى بها داده و براى درک آن تلاش کنند:<ref> المیزان، ج‌ ۱۰، ص‌ ۳۷۴.</ref> {{متن قرآن|«{{آیه|11|91}}»}}<ref name=":6">[[آیه 91 سوره هود|سوره هود، آیه ۹۱.]]</ref> نامفهوم خواندن سخنان وى کنایه از بى‌فایده و بیهوده بودن آن است.<ref> المیزان، ج‌ ۱۰، ص‌ ۳۷۴.</ref>
 '''''۳. تهدید و تحقیر:'''''
-شعیب علیه‌السلام و پیروانش براى دست کشیدن از آیین توحیدى، با انواع فشارهاى اجتماعى و روانى از جمله اشکال گوناگونى از تهدید نیز رو‌برو بودند. کافران هنگامى که با پاسخ منطقى شعیب به ادعاى نامفهوم بودن گفته‌هاى او نیز مواجه شدند وى را به سنگسار شدن که از بدترین و فجیع‌ترین انواع مجازات است تهدید کردند: {{متن قرآن|«وَلَوْلاَ رَهْطُک لَرَجَمْنَاک وَمَا أَنتَ عَلَینَا بِعَزِیزٍ»}}. (سوره هود/۱۱، ۹۱) گویند: شعیب علیه‌السلام از جایگاه و احترام ویژه و والایى در میان قبیله خود برخوردار بود و کافران که براى قبیله وى حرمت قائل بودند، مى‌گفتند: سنگسار‌کردن و کشتن تو براى ما دشوار نیست زیرا نزد ما عزت و احترامى ندارى و ما فقط به ‌سبب رعایت احترام قبیله‌ات چنین کارى را انجام‌نمى‌دهیم. این نیز به نوعى توهین و تحقیر آن ‌حضرت به ‌شمار مى‌رفت.<ref> مجمع البیان، ج‌ ۵، ص‌ ۲۸۸؛ المیزان، ج‌ ۱۰، ص‌ ۳۷۵‌ـ‌۳۷۶.</ref>
+شعیب علیه‌السلام و پیروانش براى دست کشیدن از آیین توحیدى، با انواع فشارهاى اجتماعى و روانى از جمله اشکال گوناگونى از تهدید نیز رو‌برو بودند. کافران هنگامى که با پاسخ منطقى شعیب به ادعاى نامفهوم بودن گفته‌هاى او نیز مواجه شدند وى را به سنگسار شدن که از بدترین و فجیع‌ترین انواع مجازات است تهدید کردند: {{متن قرآن|«{{آیه|11|91}}»}}<ref name=":6" />؛ گویند: شعیب علیه‌السلام از جایگاه و احترام ویژه و والایى در میان قبیله خود برخوردار بود و کافران که براى قبیله وى حرمت قائل بودند، مى‌گفتند: سنگسار‌کردن و کشتن تو براى ما دشوار نیست زیرا نزد ما عزت و احترامى ندارى و ما فقط به ‌سبب رعایت احترام قبیله‌ات چنین کارى را انجام‌نمى‌دهیم. این نیز به نوعى توهین و تحقیر آن ‌حضرت به ‌شمار مى‌رفت.<ref> مجمع البیان، ج‌ ۵، ص‌ ۲۸۸؛ المیزان، ج‌ ۱۰، ص‌ ۳۷۵‌ـ‌۳۷۶.</ref>
-هنگامى که شعیب علیه‌السلام و پیروانش بر آیین توحیدى خویش پافشارى کردند، اشراف و سران کافر قوم که از امتیازات و موقعیت فرادست اجتماعى برخوردار بودند، دچار خودبرتربینى شده و گردن نهادن به سیادت و رهبرى دیگرى و نیز دست ‌برداشتن از آیین نیاکان را برنمى‌تافتند، از این‌رو آنان را به تبعید و بیرون راندن از خانه و کاشانه تهدید کردند: {{متن قرآن|«قَالَ الْمَلأُ الَّذِینَ اسْتَکبَرُواْ مِن قَوْمِهِ لَنُخْرِجَنَّک یا شُعَیبُ وَالَّذِینَ آمَنُواْ مَعَک مِن قَرْیتِنَا أَوْ لَتَعُودُنَّ فِی مِلَّتِنَا»}}. (سوره اعراف/۷، ۸۸)
+هنگامى که شعیب علیه‌السلام و پیروانش بر آیین توحیدى خویش پافشارى کردند، اشراف و سران کافر قوم که از امتیازات و موقعیت فرادست اجتماعى برخوردار بودند، دچار خودبرتربینى شده و گردن نهادن به سیادت و رهبرى دیگرى و نیز دست ‌برداشتن از آیین نیاکان را برنمى‌تافتند، از این‌رو آنان را به تبعید و بیرون راندن از خانه و کاشانه تهدید کردند: {{متن قرآن|«{{آیه|7|88}}»}}<ref>[[آیه 88 سوره اعراف|سوره اعراف، آیه ۸۸.]]</ref>.
-چنان که بیشتر مفسران نامدار نخستین<ref> ر.ک: جامع‌البیان، مج‌ ۶، ص‌ ۹، ص ۳۳؛ مجمع‌البیان، ج ۳ـ۴، ص ۶۶۹؛ تفسیر قرطبى، ج ۷ـ‌۸، ص ۱۵۹.</ref> و متأخر<ref> المیزان، ج‌ ۸، ص‌ ۱۸۸.</ref> نیز برداشت کرده‌اند، ظاهر برخى آیات نشان مى‌دهد که کافران راه را بر مؤمنان گرفته و آنان را که به دیدار شعیب علیه‌السلام رفته یا اعمال دینى انجام مى‌دادند، به قتل تهدید ‌مى‌کردند تا شاید بتوانند از گرایش بیشتر افراد به وى و گسترش دعوتش جلوگیرى کنند: {{متن قرآن|«وَلاَ تَقْعُدُواْ بِکلِّ صِرَاطٍ تُوعِدُونَ وَتَصُدُّونَ عَن سَبِیلِ اللّهِ مَنْ آمَنَ بِهِ»}} (سوره اعراف/۷، ۸۶)؛ همچنین آنان با دروغگو خواندن شعیب علیه‌السلام و گمراه نامیدن<ref> همان؛ مجمع‌البیان، ج‌ ۴، ص‌ ۶۸۹‌.</ref> آیین وى تلاش مى‌کردند که در آن القاى شبهه و تردید افکنى کنند: «وتَبغونَها عِوَجـًا» (سوره اعراف/۷، ۸۶). ترساندن مؤمنان از پیامد [[ایمان]] به شعیب علیه‌السلام و دست برداشتن از آیین نیاکان و مایه ‌خسران خواندن آن نیز مى‌تواند از این قبیل باشد:<ref> المیزان، ج‌ ۸، ص‌ ۱۹۲.</ref> {{متن قرآن|«وَقَالَ الْمَلأُ الَّذِینَ کفَرُواْ مِن قَوْمِهِ لَئِنِ اتَّبَعْتُمْ شُعَیباً إِنَّکمْ إِذاً لَّخَاسِرُونَ»}} (سوره اعراف/۷، ۹۰).
+چنان که بیشتر مفسران نامدار نخستین<ref> ر.ک: جامع‌البیان، مج‌ ۶، ص‌ ۹، ص ۳۳؛ مجمع‌البیان، ج ۳ـ۴، ص ۶۶۹؛ تفسیر قرطبى، ج ۷ـ‌۸، ص ۱۵۹.</ref> و متأخر<ref> المیزان، ج‌ ۸، ص‌ ۱۸۸.</ref> نیز برداشت کرده‌اند، ظاهر برخى آیات نشان مى‌دهد که کافران راه را بر مؤمنان گرفته و آنان را که به دیدار شعیب علیه‌السلام رفته یا اعمال دینى انجام مى‌دادند، به قتل تهدید ‌مى‌کردند تا شاید بتوانند از گرایش بیشتر افراد به وى و گسترش دعوتش جلوگیرى کنند: {{متن قرآن|«وَلَا تَقْعُدُوا بِكُلِّ صِرَاطٍ تُوعِدُونَ وَتَصُدُّونَ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ مَنْ آمَنَ بِهِ ...»}}<ref name=":3" />؛ همچنین آنان با دروغگو خواندن شعیب علیه‌السلام و گمراه نامیدن<ref> همان؛ مجمع‌البیان، ج‌ ۴، ص‌ ۶۸۹‌.</ref> آیین وى تلاش مى‌کردند که در آن القاى شبهه و تردید افکنى کنند: «... وَتَبْغُونَهَا عِوَجًا ...»<ref name=":3" />. ترساندن مؤمنان از پیامد [[ایمان]] به شعیب علیه‌السلام و دست برداشتن از آیین نیاکان و مایه ‌خسران خواندن آن نیز مى‌تواند از این قبیل باشد:<ref> المیزان، ج‌ ۸، ص‌ ۱۹۲.</ref> {{متن قرآن|«وَقَالَ الْمَلَأُ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ قَوْمِهِ لَئِنِ اتَّبَعْتُمْ شُعَيْبًا إِنَّكُمْ إِذًا لَخَاسِرُونَ»}}<ref>[[آیه 90 سوره اعراف|سوره اعراف، آیه ۹۰.]]</ref>.
 == فرجام اصحاب مدین ==
-هنگامى که [[حضرت شعیب علیه السلام|حضرت شعیب]] علیه‌السلام با اصرار کافران بر باورها و ارزش‌هاى شرک‌آلود و کفرآمیز و همچنین تکذیب و تهدید به اخراج از شهر رو‌برو شد و از [[ایمان]] آوردن آن‌ها ناامید گردید، آنان را نفرین کرد:<ref> جامع البیان، مج‌ ۶، ج ‌۹، ص‌ ۴‌ـ‌۵؛ کشف الاسرار، ج‌ ۳، ص‌ ۶۷۹؛ المیزان، ج ‌۸، ص‌ ۱۹۲.</ref> {{متن قرآن|«رَبَّنَا افْتَحْ بَینَنَا وَبَینَ قَوْمِنَا بِالْحَقِّ وَأَنتَ خَیرُ الْفَاتِحِینَ»}} (سوره اعراف/۷، ۸۹ و نیز سوره اعراف/۷، ۸۷) و چون از سوى کافران به سنگسارشدن تهدید شد به آن‌ها وعده [[عذاب]] داد: {{متن قرآن|«وَیا قَوْمِ اعْمَلُواْ عَلَى مَکانَتِکمْ إِنِّی عَامِلٌ سَوْفَ تَعْلَمُونَ مَن یأْتِیهِ عَذَابٌ یخْزِیهِ وَمَنْ هُوَ کاذِبٌ وَارْتَقِبُواْ إِنِّی مَعَکمْ رَقِیبٌ»}}. ([[سوره هود]]/۱۱، ۹۳)
+هنگامى که [[حضرت شعیب علیه السلام|حضرت شعیب]] علیه‌السلام با اصرار کافران بر باورها و ارزش‌هاى شرک‌آلود و کفرآمیز و همچنین تکذیب و تهدید به اخراج از شهر رو‌برو شد و از [[ایمان]] آوردن آن‌ها ناامید گردید، آنان را نفرین کرد:<ref> جامع البیان، مج‌ ۶، ج ‌۹، ص‌ ۴‌ـ‌۵؛ کشف الاسرار، ج‌ ۳، ص‌ ۶۷۹؛ المیزان، ج ‌۸، ص‌ ۱۹۲.</ref> {{متن قرآن|«... رَبَّنَا افْتَحْ بَيْنَنَا وَبَيْنَ قَوْمِنَا بِالْحَقِّ وَأَنْتَ خَيْرُ الْفَاتِحِينَ»}}<ref>[[آیه 89 سوره اعراف|سوره اعراف، آیه ۸۹.]]</ref> و چون از سوى کافران به سنگسارشدن تهدید شد به آن‌ها وعده [[عذاب]] داد: {{متن قرآن|«{{آیه|11|93}}»}}<ref name=":7" />.
-سرانجام عذاب الهى فرا رسید و شعیب علیه‌السلام و مؤمنان نجات یافتند و کافران نابود شدند: {{متن قرآن|«وَلَمَّا جَاء أَمْرُنَا نَجَّینَا شُعَیبًا وَالَّذِینَ آمَنُواْ مَعَهُ بِرَحْمَةٍ مَّنَّا...»}}(سوره هود/۱۱، ۹۴).
+سرانجام عذاب الهى فرا رسید و شعیب علیه‌السلام و مؤمنان نجات یافتند و کافران نابود شدند: {{متن قرآن|«{{آیه|11|94}}»}}name=":8">[[آیه 94 سوره هود|سوره هود، آیه ۹۴.]]</ref>.
-در آیات ۹۱ [[سوره اعراف]]/۷ و ۳۷ [[سوره عنکبوت]]/۲۹ گفته شده که نابودى اصحاب مدین به وسیله عذاب زلزله بود که آنان را در خانه‌هایشان به ‌صورت اجساد بى‌جانى که به رو بر زمین افتاده بودند، درآورد: {{متن قرآن|«فَأَخَذَتْهُمُ الرَّجْفَةُ فَأَصْبَحُواْ فِی دَارِهِمْ جَاثِمِینَ»}}؛ ولى در آیه ۹۴ سوره هود/۱۱ از نابودى آنان بر اثر صیحه آسمانى یاد شده است: {{متن قرآن|«وَأَخَذَتِ الَّذِینَ ظَلَمُواْ الصَّیحَةُ فَأَصْبَحُواْ فِی دِیارِهِمْ جَاثِمِینَ»}}. بنابراین مى‌توان گفت که آنان به وسیله هر دو از بین رفته‌اند.<ref> المیزان، ج‌ ۱۶، ص‌ ۱۲۶.</ref>
+در آیات ۷۸ [[سوره اعراف]]/۷ و ۳۷ [[سوره عنکبوت]]/۲۹ گفته شده که نابودى اصحاب مدین به وسیله عذاب زلزله بود که آنان را در خانه‌هایشان به ‌صورت اجساد بى‌جانى که به رو بر زمین افتاده بودند، درآورد: {{متن قرآن|«فَأَخَذَتْهُمُ الرَّجْفَةُ فَأَصْبَحُوا فِي دَارِهِمْ جَاثِمِينَ»}}<ref>[[آیه 78 سوره اعراف|سوره اعراف، آیه ۷۸.]]</ref>؛ ولى در آیه ۹۴ سوره هود/۱۱ از نابودى آنان بر اثر صیحه آسمانى یاد شده است: {{متن قرآن|«{{آیه|11|94}}»}}<ref name=":8" />. بنابراین مى‌توان گفت که آنان به وسیله هر دو از بین رفته‌اند.<ref> المیزان، ج‌ ۱۶، ص‌ ۱۲۶.</ref>
-کافران افزون بر نابودى به وسیله عذاب الهى، به پیامدهاى بد دیگر تکذیب نیز دچار شدند. در آیه ۹۲ سوره اعراف/۷ از خسران و زیانکار شدن آنان ‌خبر مى‌دهد: {{متن قرآن|«الَّذِینَ کذَّبُواْ شُعَیبًا کانُواْ هُمُ الْخَاسِرِینَ»}}.
+کافران افزون بر نابودى به وسیله عذاب الهى، به پیامدهاى بد دیگر تکذیب نیز دچار شدند. در آیه ۹۲ سوره اعراف/۷ از خسران و زیانکار شدن آنان ‌خبر مى‌دهد: {{متن قرآن|«... الَّذِينَ كَذَّبُوا شُعَيْبًا كَانُوا هُمُ الْخَاسِرِينَ»}}<ref>[[آیه 92 سوره اعراف|سوره اعراف، آیه ۹۲.]]</ref>.
 آنان که پیروى از شعیب علیه‌السلام را زمینه خسران مؤمنان مى‌خواندند، خود با نابودى و از دست دادن همه سرمایه‌هاى مادى و معنوى، مصداق {{متن قرآن|«خَسِرَ الدُّنْیا وَالْآخِرَةَ»}} ([[سوره حج]]/۲۲، ۱۱) شدند.<ref> همان، ج‌ ۸، ص‌ ۱۹۲.</ref>

@@ سطر ۵۱: / سطر ۵۱: @@
 ==انحرافات اصحاب مدین==
-مردم مدین هم در حوزه باورها و عقاید و هم در ارتباط با ارزش‌هاى عبادى و اجتماعى دچار انحراف بوده‌اند. دعوت آنان از سوى [[حضرت شعیب]] علیه‌السلام به پرستش [[الله|اللّه]] و نفى خدایان دیگر، حکایت از [[شرک]] و [[بت پرستی|بت‌پرستى]] آنان دارد: {{متن قرآن|«... اعْبُدُوا اللَّهَ مَا لَكُمْ مِنْ إِلَٰهٍ غَيْرُهُ ...»}}<ref name=":۰" />؛ [[سوره هود]]/۱۱، ۸۴، ۹۲؛ [[سوره عنکبوت]]/۲۹، ۳۶). ظاهر برخى [[آیه|آیات]] نشان مى‌دهد که شرک و بت پرستى، پیشینه نسبتاً دیرینه‌اى در میان آنان داشته و به یکى از مؤلفه‌هاى اصلى فرهنگ آن‌ها تبدیل شده بوده است: {{متن قرآن|«{{آیه|11|87}}»}}<ref>[[آیه 87 سوره هود|سوره هود، آیه ۸۷.]]</ref>.
+مردم مدین هم در حوزه باورها و عقاید و هم در ارتباط با ارزش‌هاى عبادى و اجتماعى دچار انحراف بوده‌اند. دعوت آنان از سوى [[حضرت شعیب]] علیه‌السلام به پرستش [[الله|اللّه]] و نفى خدایان دیگر، حکایت از [[شرک]] و [[بت پرستی|بت‌پرستى]] آنان دارد: {{متن قرآن|«... اعْبُدُوا اللَّهَ مَا لَكُمْ مِنْ إِلَٰهٍ غَيْرُهُ ...»}}<ref name=":۰" />؛ [[سوره هود]]/۱۱، ۸۴، ۹۲؛ [[سوره عنکبوت]]/۲۹، ۳۶). ظاهر برخى [[آیه|آیات]] نشان مى‌دهد که شرک و بت پرستى، پیشینه نسبتاً دیرینه‌اى در میان آنان داشته و به یکى از مؤلفه‌هاى اصلى فرهنگ آن‌ها تبدیل شده بوده است: {{متن قرآن|«{{آیه|11|87}}»}}<ref name=":5">[[آیه 87 سوره هود|سوره هود، آیه ۸۷.]]</ref>.
 بر اساس پاره‌اى گزارش‌ها، آنان درختى را پرستش مى‌کرده‌اند؛<ref> البدایة والنهایه، ج‌ ۱، ص‌ ۱۷۲.</ref> همچنین از ظاهر آیات برمى‌آید که آنان اعتقاد به [[معاد]] نیز نداشته‌اند:<ref> المیزان، ج‌ ۱۶، ص‌ ۱۲۷.</ref> {{متن قرآن|«{{آیه|29|36}}»}}<ref>[[آیه 36 سوره عنکبوت|سوره عنکبوت، آیه ۳۶.]]</ref>. [[قرآن]] از ناهنجاری‌هاى اجتماعى، به ویژه در حوزه روابط اقتصادى، کم‌فروشى و فسادانگیزى آنان گزارش کرده است: {{متن قرآن|«{{آیه|7|85}}»}}<ref name=":۰" />؛ گزارش از کم‌فروشى و فسادانگیزى قوم شعیب به صورتى برجسته، نشان از شیوع گسترده آن در میان آنان دارد.<ref> التفسیر الکبیر، ج‌ ۱۴، ص‌ ۱۷۳؛ المیزان، ج‌ ۱۰، ص‌ ۳۶۱‌ـ‌۳۶۲.</ref>
@@ سطر ۹۰: / سطر ۹۰: @@
 بیم و امید از ویژگی‌هاى روانى انسان است که همواره زمینه و بستر لازم براى تهدید و تطمیع افراد را فراهم مى‌سازد. بکارگیرى دو راهکار اساسى و دیرین [[انذار]] و تبشیر از سوى همه انبیا در دعوت به توحید بر همین اساس قابل تحلیل است که در شیوه‌هاى تبلیغى شعیب علیه‌السلام نیز به چشم مى‌خورد؛ وى گاهى قوم خود را از [[عذاب]] فراگیر روز [[قیامت]] به عنوان پیامد [[بت پرستی|بت‌پرستى]] و کم‌فروشى آنان در [[آخرت]] مى‌ترساند: {{متن قرآن|« ... وَإِنِّي أَخَافُ عَلَيْكُمْ عَذَابَ يَوْمٍ مُحِيطٍ»}}<ref name=":2" />؛ و گاه فرجام شوم فاسدان در اقوام پیشین را به آنان گوشزد مى‌کرد: {{متن قرآن|«... وَانْظُرُوا كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الْمُفْسِدِينَ»}}<ref name=":3" /> و سرانجام هنگامى که با اصرار کافران بر بت‌پرستى، کم‌فروشى و تکذیب خود رو‌برو شد و از [[ایمان]] ‌آوردن آنان ناامید گردید، آن‌ها را به عذاب الهى تهدید کرد: {{متن قرآن|«{{آیه|11|93}}»}}<ref>[[آیه 93 سوره هود|سوره هود، آیه ۹۳.]]</ref>.
-همچنین شعیب علیه‌السلام در ترغیب قوم به پرهیز از بت‌پرستى، کم‌فروشى و فسادانگیزى، از پیامدهاى نیک آن به شرط مؤمن بودن آنان خبر ‌مى‌داد: {{متن قرآن|«یا قَوْمِ اعْبُدُواْ اللّهَ مَا لَکم مِّنْ إِلَـهٍ غَیرُهُ... ذَلِکمْ خَیرٌ لَّکمْ إِن کنتُم مُّؤْمِنِینَ»}}. ([[سوره اعراف]]/۷، ۸۵) از این که خیر بودن امور یاد شده در ‌گرو ایمان آن‌ها خوانده شده و همچنین از تعبیر {{متن قرآن|«بَقِیةُ اللّهِ خَیرٌ لَّکمْ إِن کنتُم مُّؤْمِنِینَ»}} (سوره هود/۱۱، ۸۶)، مى‌توان بدست آورد که بیش از هر چیز، مراد، پاداش آخرتى موارد یاد شده است چنان که آن حضرت در پى مخالفت از سوى قوم (سوره هود/۱۱،۸۹) ضمن فراخواندن آن‌ها به طلب آمرزش گناهان و بازگشت به سوى خدا و با هدف ایجاد امید به پذیرش [[توبه]] از رحمت و مهربانى خداوند به بندگانش خبر مى‌داد: {{متن قرآن|«وَاسْتَغْفِرُواْ رَبَّکمْ ثُمَّ تُوبُواْ إِلَیهِ إِنَّ رَبِّی رَحِیمٌ وَدُودٌ»}}. (سوره هود/۱۱، ۹۰)
+همچنین شعیب علیه‌السلام در ترغیب قوم به پرهیز از بت‌پرستى، کم‌فروشى و فسادانگیزى، از پیامدهاى نیک آن به شرط مؤمن بودن آنان خبر ‌مى‌داد: {{متن قرآن|«{{آیه|7|85}}»}}<ref name=":۰" />. از این که خیر بودن امور یاد شده در ‌گرو ایمان آن‌ها خوانده شده و همچنین از تعبیر {{متن قرآن|«بَقِيَّتُ اللَّهِ خَيْرٌ لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ ...»}}<ref>[[آیه 86 سوره هود|سوره هود، آیه ۸۶.]]</ref>، مى‌توان بدست آورد که بیش از هر چیز، مراد، پاداش آخرتى موارد یاد شده است چنان که آن حضرت در پى مخالفت از سوى قوم (سوره هود/۱۱،۸۹) ضمن فراخواندن آن‌ها به طلب آمرزش گناهان و بازگشت به سوى خدا و با هدف ایجاد امید به پذیرش [[توبه]] از رحمت و مهربانى خداوند به بندگانش خبر مى‌داد: {{متن قرآن|«{{آیه|11|90}}»}}<ref>[[آیه 90 سوره هود|سوره هود، آیه ۹۰.]]</ref>.
 '''ب. برخورد اصحاب مدین با حضرت شعیب'''
-با آغاز و استمرار دعوت [[حضرت شعیب]] علیه‌السلام گروهى از مردم به وى گرویده و جامعه مدین به دو ‌دسته تقسیم شد: {{متن قرآن|«وَإِن کانَ طَآئِفَةٌ مِّنکمْ آمَنُواْ بِالَّذِی أُرْسِلْتُ بِهِ وَطَآئِفَةٌ لَّمْ یؤْمِنُواْ...»}} (سوره اعراف/۷، ۸۷؛ سوره هود/۱۱، ۹۴). کافران با اتخاذ راهبرد تکذیب، ([[سوره عنکبوت]]/۲۹، ۳۷) اغلب از شیوه‌ها و راهکارهاى روانى براى عملیاتى کردن آن در برخورد با شعیب علیه‌السلام و مؤمنان بهره مى‌گرفتند. راهکارهاى یاد شده که از آن‌ها مى‌توان بدست آورد که کافران در اکثریت و مؤمنان در اقلیت<ref> المیزان، ج‌ ۱۰، ص‌ ۳۶۱.</ref> بوده‌اند عبارت است از:
+با آغاز و استمرار دعوت [[حضرت شعیب]] علیه‌السلام گروهى از مردم به وى گرویده و جامعه مدین به دو ‌دسته تقسیم شد: {{متن قرآن|«وَإِنْ كَانَ طَائِفَةٌ مِنْكُمْ آمَنُوا بِالَّذِي أُرْسِلْتُ بِهِ وَطَائِفَةٌ لَمْ يُؤْمِنُوا ...»}}<ref>[[آیه 87 سوره اعراف|سوره اعراف، آیه ۸۷.]]</ref>. کافران با اتخاذ راهبرد تکذیب، ([[سوره عنکبوت]]/۲۹، ۳۷) اغلب از شیوه‌ها و راهکارهاى روانى براى عملیاتى کردن آن در برخورد با شعیب علیه‌السلام و مؤمنان بهره مى‌گرفتند. راهکارهاى یاد شده که از آن‌ها مى‌توان بدست آورد که کافران در اکثریت و مؤمنان در اقلیت<ref> المیزان، ج‌ ۱۰، ص‌ ۳۶۱.</ref> بوده‌اند عبارت است از:
 '''''۱. استهزا و تمسخر:'''''
@@ سطر ۱۰۰: / سطر ۱۰۰: @@
 به [[استهزاء|سخره]] گرفتن [[پیامبران]] و باورها و ارزش‌هاى الهى، راهکارى است که بنا به تصریح [[قرآن]] در تقابل با همه انبیاء بکار رفته است؛ خداوند در [[سوره توبه]]/۹، ۶۴‌ـ‌۶۵ تمسخر [[پیامبر اسلام]] صلی الله علیه و آله از سوى منافقان را گزارش کرده و در آیات ۶۹‌ـ‌۷۰ همین سوره، برخورد یاد شده را همانند برخورد اقوام پیشین از جمله اصحاب مدین با پیامبران الهى معرفى مى‌کند.
-مقایسه آیات نامبرده نشان مى‌دهد که شعیب علیه‌السلام نیز از سوى کافران مورد استهزا قرار گرفته است؛ همچنین مفسران، آیه ۸۷ [[سوره هود]]/۱۱ را بیان کننده استهزاى شعیب علیه‌السلام دانسته‌اند: {{متن قرآن|«قَالُواْ یا شُعَیبُ أَصَلاَتُک تَأْمُرُک أَن نَّتْرُک مَا یعْبُدُ آبَاؤُنَا أَوْ أَن نَّفْعَلَ فِی أَمْوَالِنَا مَا نَشَاء إِنَّک لَأَنتَ الْحَلِیمُ الرَّشِیدُ»}}.
+مقایسه آیات نامبرده نشان مى‌دهد که شعیب علیه‌السلام نیز از سوى کافران مورد استهزا قرار گرفته است؛ همچنین مفسران، آیه ۸۷ [[سوره هود]]/۱۱ را بیان کننده استهزاى شعیب علیه‌السلام دانسته‌اند: {{متن قرآن|«{{آیه|11|87}}»}}<ref name=":5" />.
 بیشتر مفسران بر این باورند که شعیب علیه‌السلام بسیار [[نماز]] مى‌گزارد و کافران آن را به سخره گرفته، در قالب استفهام انکارى مى‌گفتند: آیا نمازت به تو فرمان مى‌دهد که ما خداى نیاکان خویش را وانهاده، از تصرف دلخواه در اموالمان خوددارى کنیم؟! چنین سخن سفیهانه از انسان حلیم و رشیدى چون تو دور است.<ref> جامع‌البیان، مج ۷، ج ۱۲، ص ۱۳۳ـ۱۳۵؛ مجمع‌البیان، ج‌ ۵، ص‌ ۲۸۶؛ تفسیر بیضاوى، ج‌ ۲، ص‌ ۲۷۹.</ref>
@@ سطر ۱۰۶: / سطر ۱۰۶: @@
 '''''۲. نامفهوم خواندن آموزه‌هاى وحى:'''''
-کافران که خود را از پاسخ به سخنان روشن و منطقى حضرت شعیب علیه‌السلام در واکنش به گفتار تمسخرآمیز آنان ناتوان مى‌یافتند، گفته‌هاى وى را نامفهوم خواندند و وى را فاقد قدرت و موقعیت برترى مى‌دانستند که به سبب آن به سخنان وى بها داده و براى درک آن تلاش کنند:<ref> المیزان، ج‌ ۱۰، ص‌ ۳۷۴.</ref> {{متن قرآن|«قَالُواْ یا شُعَیبُ مَا نَفْقَهُ کثِیرًا مِّمَّا تَقُولُ وَإِنَّا لَنَرَاک فِینَا ضَعِیفًا»}}.([[سوره هود]]/۱۱، ۹۱) نامفهوم خواندن سخنان وى کنایه از بى‌فایده و بیهوده بودن آن است.<ref> المیزان، ج‌ ۱۰، ص‌ ۳۷۴.</ref>
+کافران که خود را از پاسخ به سخنان روشن و منطقى حضرت شعیب علیه‌السلام در واکنش به گفتار تمسخرآمیز آنان ناتوان مى‌یافتند، گفته‌هاى وى را نامفهوم خواندند و وى را فاقد قدرت و موقعیت برترى مى‌دانستند که به سبب آن به سخنان وى بها داده و براى درک آن تلاش کنند:<ref> المیزان، ج‌ ۱۰، ص‌ ۳۷۴.</ref> {{متن قرآن|«{{آیه|11|91}}»}}<ref>[[آیه 91 سوره هود|سوره هود، آیه ۹۱.]]</ref> نامفهوم خواندن سخنان وى کنایه از بى‌فایده و بیهوده بودن آن است.<ref> المیزان، ج‌ ۱۰، ص‌ ۳۷۴.</ref>
 '''''۳. تهدید و تحقیر:'''''

@@ سطر ۶۱: / سطر ۶۱: @@
 دیدگاه دوم با استناد به ذکر افساد در زمین در مقابل آیاتى که قبل و بعد از آن آمده است (سوره اعراف/۷، ۸۵‌ـ‌۸۶) معناى آن را اخص و مراد از آن را مفاسد و ناهنجاری‌هایى چون راهزنى، غارت اموال، هتک حرمت زنان و کشتن انسان‌ها مى‌داند که امنیت اجتماعى را در حوزه‌هاى گوناگون مالى، جانى و حیثیتى به خطر مى‌اندازد.<ref> المیزان، ج‌ ۸، ص‌ ۱۸۷؛ ج‌ ۱۰، ص‌ ۳۶۳.</ref>
-البته [[علامه طباطبایی]] در تفسیر آیات مشابه احتمال مى‌دهد که {{متن قرآن|«... وَلَا تَعۡثَوۡاْ فِي ٱلۡأَرۡضِ مُفۡسِدِينَ»}} (سوره هود/۱۱، ۸۵) عطف تفسیرى و نهى تأکیدى براى دو جمله پیش از خود باشد. وى در توضیح این که چگونه کم‌فروشى مى‌تواند فسادانگیز باشد به نقش محورى تعامل اجتماعى به ویژه در حوزه روابط اقتصادى و داد و ستد کالاهاى مورد نیاز جامعه به عنوان یکى از ارکان حیات اجتماعى تأکید کرده و گسترش کم‌فروشى، فریبکارى و خیانت در معامله را سبب سلب اعتماد عمومى و پیدایش اختلال و تباهى در روند زندگى سالم جامعه مى‌داند.<ref> همان، ج‌ ۱۰، ص‌ ۳۶۳‌ـ‌۳۶۴.</ref>
+البته [[علامه طباطبایی]] در تفسیر آیات مشابه احتمال مى‌دهد که {{متن قرآن|«{{آیه|11|85}}»}}<ref name=":1">[[آیه 85 سوره هود|سوره هود، آیه ۸۵.]]</ref> عطف تفسیرى و نهى تأکیدى براى دو جمله پیش از خود باشد. وى در توضیح این که چگونه کم‌فروشى مى‌تواند فسادانگیز باشد به نقش محورى تعامل اجتماعى به ویژه در حوزه روابط اقتصادى و داد و ستد کالاهاى مورد نیاز جامعه به عنوان یکى از ارکان حیات اجتماعى تأکید کرده و گسترش کم‌فروشى، فریبکارى و خیانت در معامله را سبب سلب اعتماد عمومى و پیدایش اختلال و تباهى در روند زندگى سالم جامعه مى‌داند.<ref> همان، ج‌ ۱۰، ص‌ ۳۶۳‌ـ‌۳۶۴.</ref>
 بر اساس روایتى منسوب به [[امام سجاد]] علیه‌السلام، [[حضرت شعیب]] علیه‌السلام نخستین کسى است که پیمانه و ترازو را اختراع کرد و مردم مدین، ابتدا در سنجش اجناس با آن دو اندازه را رعایت مى‌کردند؛ اما پس از مدتى و به تدریج به کم‌کردن پیمانه و وزن پرداختند.<ref> قصص الانبیاء، ص‌ ۱۴۵.</ref> از این ‌روایت مى‌توان برداشت کرد که فسادانگیزى مردم مدین پس از اصلاح زمین به احتمال همان کم‌فروشى بوده است.
@@ سطر ۷۴: / سطر ۷۴: @@
 '''''۱. ‌نشان دادن معجزه:'''''
-[[قرآن]] همانند بسیارى دیگر از انبیا نامى از [[معجزه]] برای شعیب نبی نبرده است؛ اما چنان که مفسران نیز گفته‌اند، «بینه» در آیه {{متن قرآن|«قَدْ جَاءتْکم بَینَةٌ مِّن رَّبِّکمْ»}} (سوره اعراف/۷، ۸۵؛ سوره هود/۱۱، ۸۸) اشاره به معجزه آن حضرت دارد که وى به عنوان گواه صدق [[رسالت]] خویش و در همان آغاز دعوت بر آن تأکید مى‌ورزید.<ref> جامع البیان، مج‌ ۵، ج‌ ۸، ص‌ ۳۰۸؛ کشف الاسرار، ج‌ ۳، ص‌ ۶۷۵؛ مجمع البیان، ج‌ ۴، ص‌ ۶۸۸.</ref> در برخى منابع از مواردى چند به عنوان معجزه شعیب علیه‌السلام یاد شده است.<ref> الکشاف، ج‌ ۲، ص‌ ۱۲۷؛ التفسیر الکبیر، ج‌ ۱۴، ص‌ ۱۷۳؛ تفسیر بیضاوى، ج‌ ۲، ص‌ ۹۴‌ـ‌۹۵.</ref>
+[[قرآن]] همانند بسیارى دیگر از انبیا نامى از [[معجزه]] برای شعیب نبی نبرده است؛ اما چنان که مفسران نیز گفته‌اند، «بینه» در آیه {{متن قرآن|«{{آیه|11|88}}»}}<ref>[[آیه 88 سوره هود|سوره هود، آیه ۸۸.]]</ref> اشاره به معجزه آن حضرت دارد که وى به عنوان گواه صدق [[رسالت]] خویش و در همان آغاز دعوت بر آن تأکید مى‌ورزید.<ref> جامع البیان، مج‌ ۵، ج‌ ۸، ص‌ ۳۰۸؛ کشف الاسرار، ج‌ ۳، ص‌ ۶۷۵؛ مجمع البیان، ج‌ ۴، ص‌ ۶۸۸.</ref> در برخى منابع از مواردى چند به عنوان معجزه شعیب علیه‌السلام یاد شده است.<ref> الکشاف، ج‌ ۲، ص‌ ۱۲۷؛ التفسیر الکبیر، ج‌ ۱۴، ص‌ ۱۷۳؛ تفسیر بیضاوى، ج‌ ۲، ص‌ ۹۴‌ـ‌۹۵.</ref>
 '''''۲. روشنگرى:'''''
-حضرت شعیب علیه‌السلام پس از [[امر به معروف و نهى از منکر]]، رعایت آن را از سوى مردم به خیر و صلاح خود آنان مى‌دانست، از جمله به دنبال فراخوان قوم خویش به پرستش الله، رعایت اندازه در پیمانه و ترازو، پرهیز از هر گونه کم فروشى و فسادانگیزى را خیر و صلاح آنان مى‌خواند: {{متن قرآن|«ذَلِکمْ خَیرٌ لَّکمْ إِن کنتُم مُّؤْمِنِینَ»}}. ([[سوره اعراف]]/۷، ۸۵) زیرا هنگامى که کم فروشى، فریبکارى و غشّ در معامله گسترش یافته و امنیت عمومى جامعه در حوزه‌هاى مختلف از بین برود، زیان آن متوجه همه افراد حتى خودِ کم‌فروشان، فریبکاران و مختل‌کنندگان امنیت اجتماعى نیز مى‌شود.<ref> المیزان، ج‌ ۸، ص‌ ۱۸۷.</ref> همچنین در جاى دیگر پس از امر به رعایت اندازه در سنجش با پیمانه و ترازو و نهى از کم کردن اموال مردم، سود عادلانه و مشروع را بهتر و نیکوتر از ثروت حاصل از کم‌فروشى مى‌خواند:<ref> جامع البیان، مج‌ ۷، ج‌ ۱۲، ص‌ ۱۳۲‌ـ‌۱۳۳؛ مجمع‌البیان، ج‌ ۵، ص‌ ۲۸۶؛ تفسیر بیضاوى، ج‌ ۲، ص‌ ۲۷۸.</ref> {{متن قرآن|«وَیا قَوْمِ أَوْفُواْ الْمِکیالَ وَالْمِیزَانَ بِالْقِسْطِ وَلاَ تَبْخَسُواْ النَّاسَ أَشْیاءهُمْ...»}} (سوره هود/۱۱، ۸۵‌).
+حضرت شعیب علیه‌السلام پس از [[امر به معروف و نهى از منکر]]، رعایت آن را از سوى مردم به خیر و صلاح خود آنان مى‌دانست، از جمله به دنبال فراخوان قوم خویش به پرستش الله، رعایت اندازه در پیمانه و ترازو، پرهیز از هر گونه کم فروشى و فسادانگیزى را خیر و صلاح آنان مى‌خواند: {{متن قرآن|«{{آیه|7|85}}»}}<ref name=":۰" />؛ زیرا هنگامى که کم فروشى، فریبکارى و غشّ در معامله گسترش یافته و امنیت عمومى جامعه در حوزه‌هاى مختلف از بین برود، زیان آن متوجه همه افراد حتى خودِ کم‌فروشان، فریبکاران و مختل‌کنندگان امنیت اجتماعى نیز مى‌شود.<ref> المیزان، ج‌ ۸، ص‌ ۱۸۷.</ref> همچنین در جاى دیگر پس از امر به رعایت اندازه در سنجش با پیمانه و ترازو و نهى از کم کردن اموال مردم، سود عادلانه و مشروع را بهتر و نیکوتر از ثروت حاصل از کم‌فروشى مى‌خواند:<ref> جامع البیان، مج‌ ۷، ج‌ ۱۲، ص‌ ۱۳۲‌ـ‌۱۳۳؛ مجمع‌البیان، ج‌ ۵، ص‌ ۲۸۶؛ تفسیر بیضاوى، ج‌ ۲، ص‌ ۲۷۸.</ref> {{متن قرآن|«{{آیه|11|85}}»}}<ref name=":1" />.
 '''''۳. تذکر به نعمتها:'''''
-نیکى کردن و نعمت دادن با تأثیر عاطفى که در پى دارد، دل انسان را به فرد نیکوکار و مُنعم نرم و مهربان کرده و حس سپاسگزارى در برابر او را که ریشه در سرشت آدمیان دارد، برمى‌انگیزد. از این ‌رو شعیب علیه‌السلام در دعوت قوم خود به سوى [[توحید]]، نعمت‌هاى الهى ارزانى شده بر آنان را یادآورى مى‌کرد: {{متن قرآن|«وَاذْکرُواْ إِذْ کنتُمْ قَلِیلاً فَکثَّرَکمْ»}}. (سوره اعراف/۷، ۸۶)
+نیکى کردن و نعمت دادن با تأثیر عاطفى که در پى دارد، دل انسان را به فرد نیکوکار و مُنعم نرم و مهربان کرده و حس سپاسگزارى در برابر او را که ریشه در سرشت آدمیان دارد، برمى‌انگیزد. از این ‌رو شعیب علیه‌السلام در دعوت قوم خود به سوى [[توحید]]، نعمت‌هاى الهى ارزانى شده بر آنان را یادآورى مى‌کرد: {{متن قرآن|«... وَاذْكُرُوا إِذْ كُنْتُمْ قَلِيلًا فَكَثَّرَكُمْ ...»}}<ref name=":3">[[آیه 86 سوره اعراف|سوره اعراف، آیه ۸۶.]]</ref>.
-بیشتر -چنان که از ظاهر آیه نیز برمى‌آید-، آن را به افزایش جمعیت پس از کم‌شمار بودن، [[تفسیر]] کرده‌اند.<ref> جامع‌البیان، مج ‌۵، ج‌ ۸، ص‌ ۳۱۱؛ مجمع‌البیان، ج‌ ۳‌ـ‌۴، ص‌ ۶۸۹؛ الکشاف، ج‌ ۲، ص‌ ۱۲۸.</ref> برخى نیز گفته‌اند: این آیه به [[ازدواج]] مدین ‌بن ‌ابراهیم علیه‌السلام با دختر [[حضرت لوط]] و برکتى که خداوند به نسل آنان داد اشاره دارد.<ref> مجمع البیان، ج‌ ۴، ص‌ ۶۸۹.</ref> به ثروت پس از فقر و قدرت پس از ضعف نیز تفسیر شده است.<ref> الکشاف، ج ۲، ص ۱۲۸؛ مجمع‌البیان، ج ۴، ص ۶۸۹.</ref> همچنین در [[سوره هود]]/۱۱، ۸۴ و در پى نهى از کم‌فروشى به نعمت‌هایى چون حاصلخیزى سرزمین، ارزانى، ثروت و [[رزق|روزى]] فراوان اشاره مى‌کند و یادآور مى‌شود که با وجود چنین شرایط مساعدى، دیگر نیازى به کم فروشى و انباشت ثروت از راه نامشروع نیست:<ref> جامع‌البیان، مج‌ ۷، ج‌ ۱۲، ص‌ ۱۳۰؛ مجمع‌البیان، ج‌ ۵، ص‌ ۲۸۵؛ المیزان، ج‌ ۱۰، ص‌ ۱۶۱.</ref> {{متن قرآن|«وَلاَ تَنقُصُواْ الْمِکیالَ وَالْمِیزَانَ إِنِّی أَرَاکم بِخَیرٍ»}}. تفسیر خیر به ارزانى و حاصلخیزى در برخى [[احادیث]] نیز آمده ‌است.<ref> تفسیر عیاشى، ج‌ ۲، ص‌ ۱۵۹.</ref>
+بیشتر -چنان که از ظاهر آیه نیز برمى‌آید-، آن را به افزایش جمعیت پس از کم‌شمار بودن، [[تفسیر]] کرده‌اند.<ref> جامع‌البیان، مج ‌۵، ج‌ ۸، ص‌ ۳۱۱؛ مجمع‌البیان، ج‌ ۳‌ـ‌۴، ص‌ ۶۸۹؛ الکشاف، ج‌ ۲، ص‌ ۱۲۸.</ref> برخى نیز گفته‌اند: این آیه به [[ازدواج]] مدین ‌بن ‌ابراهیم علیه‌السلام با دختر [[حضرت لوط]] و برکتى که خداوند به نسل آنان داد اشاره دارد.<ref> مجمع البیان، ج‌ ۴، ص‌ ۶۸۹.</ref> به ثروت پس از فقر و قدرت پس از ضعف نیز تفسیر شده است.<ref> الکشاف، ج ۲، ص ۱۲۸؛ مجمع‌البیان، ج ۴، ص ۶۸۹.</ref> همچنین در [[سوره هود]]/۱۱، ۸۴ و در پى نهى از کم‌فروشى به نعمت‌هایى چون حاصلخیزى سرزمین، ارزانى، ثروت و [[رزق|روزى]] فراوان اشاره مى‌کند و یادآور مى‌شود که با وجود چنین شرایط مساعدى، دیگر نیازى به کم فروشى و انباشت ثروت از راه نامشروع نیست:<ref> جامع‌البیان، مج‌ ۷، ج‌ ۱۲، ص‌ ۱۳۰؛ مجمع‌البیان، ج‌ ۵، ص‌ ۲۸۵؛ المیزان، ج‌ ۱۰، ص‌ ۱۶۱.</ref> {{متن قرآن|«... وَلَا تَنْقُصُوا الْمِكْيَالَ وَالْمِيزَانَ ۚ إِنِّي أَرَاكُمْ بِخَيْرٍ ...»}}<ref name=":2">[[آیه 84 سوره هود|سوره هود، آیه ۸۴ .]]</ref>، تفسیر خیر به ارزانى و حاصلخیزى در برخى [[احادیث]] نیز آمده ‌است.<ref> تفسیر عیاشى، ج‌ ۲، ص‌ ۱۵۹.</ref>
 '''''۴. انذار و تبشیر:'''''
-بیم و امید از ویژگی‌هاى روانى انسان است که همواره زمینه و بستر لازم براى تهدید و تطمیع افراد را فراهم مى‌سازد. بکارگیرى دو راهکار اساسى و دیرین [[انذار]] و تبشیر از سوى همه انبیا در دعوت به توحید بر همین اساس قابل تحلیل است که در شیوه‌هاى تبلیغى شعیب علیه‌السلام نیز به چشم مى‌خورد؛ وى گاهى قوم خود را از [[عذاب]] فراگیر روز [[قیامت]] به عنوان پیامد [[بت پرستی|بت‌پرستى]] و کم‌فروشى آنان در [[آخرت]] مى‌ترساند: {{متن قرآن|« وَإِنِّی أَخَافُ عَلَیکمْ عَذَابَ یوْمٍ مُّحِیطٍ»}} ([[سوره هود]]/۱۱، ۸۴)؛ و گاه فرجام شوم فاسدان در اقوام پیشین را به آنان گوشزد مى‌کرد: {{متن قرآن|«وَانظُرُواْ کیفَ کانَ عَاقِبَةُ الْمُفْسِدِینَ»}} ([[سوره اعراف]]/۷، ۸۶ و نیز [[سوره هود]]/۱۱، ۸۹) و سرانجام هنگامى که با اصرار کافران بر بت‌پرستى، کم‌فروشى و تکذیب خود رو‌برو شد و از [[ایمان]] ‌آوردن آنان ناامید گردید، آن‌ها را به عذاب الهى تهدید کرد: {{متن قرآن|«وَیا قَوْمِ اعْمَلُواْ عَلَى مَکانَتِکمْ إِنِّی عَامِلٌ سَوْفَ تَعْلَمُونَ مَن یأْتِیهِ عَذَابٌ یخْزِیهِ وَمَنْ هُوَ کاذِبٌ وَارْتَقِبُواْ إِنِّی مَعَکمْ رَقِیبٌ»}}. ([[سوره هود]]/۱۱، ۹۳؛ [[سوره اعراف]]/۷، ۸۷)
+بیم و امید از ویژگی‌هاى روانى انسان است که همواره زمینه و بستر لازم براى تهدید و تطمیع افراد را فراهم مى‌سازد. بکارگیرى دو راهکار اساسى و دیرین [[انذار]] و تبشیر از سوى همه انبیا در دعوت به توحید بر همین اساس قابل تحلیل است که در شیوه‌هاى تبلیغى شعیب علیه‌السلام نیز به چشم مى‌خورد؛ وى گاهى قوم خود را از [[عذاب]] فراگیر روز [[قیامت]] به عنوان پیامد [[بت پرستی|بت‌پرستى]] و کم‌فروشى آنان در [[آخرت]] مى‌ترساند: {{متن قرآن|« ... وَإِنِّي أَخَافُ عَلَيْكُمْ عَذَابَ يَوْمٍ مُحِيطٍ»}}<ref name=":2" />؛ و گاه فرجام شوم فاسدان در اقوام پیشین را به آنان گوشزد مى‌کرد: {{متن قرآن|«... وَانْظُرُوا كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الْمُفْسِدِينَ»}}<ref name=":3" /> و سرانجام هنگامى که با اصرار کافران بر بت‌پرستى، کم‌فروشى و تکذیب خود رو‌برو شد و از [[ایمان]] ‌آوردن آنان ناامید گردید، آن‌ها را به عذاب الهى تهدید کرد: {{متن قرآن|«{{آیه|11|93}}»}}<ref>[[آیه 93 سوره هود|سوره هود، آیه ۹۳.]]</ref>.
 همچنین شعیب علیه‌السلام در ترغیب قوم به پرهیز از بت‌پرستى، کم‌فروشى و فسادانگیزى، از پیامدهاى نیک آن به شرط مؤمن بودن آنان خبر ‌مى‌داد: {{متن قرآن|«یا قَوْمِ اعْبُدُواْ اللّهَ مَا لَکم مِّنْ إِلَـهٍ غَیرُهُ... ذَلِکمْ خَیرٌ لَّکمْ إِن کنتُم مُّؤْمِنِینَ»}}. ([[سوره اعراف]]/۷، ۸۵) از این که خیر بودن امور یاد شده در ‌گرو ایمان آن‌ها خوانده شده و همچنین از تعبیر {{متن قرآن|«بَقِیةُ اللّهِ خَیرٌ لَّکمْ إِن کنتُم مُّؤْمِنِینَ»}} (سوره هود/۱۱، ۸۶)، مى‌توان بدست آورد که بیش از هر چیز، مراد، پاداش آخرتى موارد یاد شده است چنان که آن حضرت در پى مخالفت از سوى قوم (سوره هود/۱۱،۸۹) ضمن فراخواندن آن‌ها به طلب آمرزش گناهان و بازگشت به سوى خدا و با هدف ایجاد امید به پذیرش [[توبه]] از رحمت و مهربانى خداوند به بندگانش خبر مى‌داد: {{متن قرآن|«وَاسْتَغْفِرُواْ رَبَّکمْ ثُمَّ تُوبُواْ إِلَیهِ إِنَّ رَبِّی رَحِیمٌ وَدُودٌ»}}. (سوره هود/۱۱، ۹۰)

@@ سطر ۲۱: / سطر ۲۱: @@
 از گزارش‌هاى مربوط به کم‌فروشى و بکارگیرى پیمانه و ترازو ([[سوره اعراف]]/۷،۸۵؛ [[سوره هود]]/۱۱،۸۵)، سیراب کردن گوسفندان ([[سوره قصص]]/۲۸، ۲۳‌ـ‌۲۴) و قرارداد کارى حضرت موسى و حضرت شعیب علیهماالسلام (سوره قصص /۲۸، ۲۷‌ـ‌۲۸) که بنابر ظاهر برخى آیات ([[سوره طه]]/۲۰، ۱۸) و نیز گزارش عهد عتیق<ref>کتاب مقدس، خروج‌ ۲: ۱۶‌ـ‌۲۰.</ref> براى چوپانى گوسفندان شعیب علیه‌السلام بوده است، برمى‌آید که قوم شعیب علیه‌السلام مردمى تجارت پیشه، کشاورز و دامدار بوده‌اند؛ همچنین مى‌توان نتیجه گرفت که آنان داراى منطقه‌اى حاصلخیز، سرسبز و پرآب و علف و برخوردار از فرآورده‌هاى فراوان کشاورزى و نیز تجارت پررونقى بوده‌اند، چنان که برخى آیات از قدرت، ثروت و جمعیت فراوان آنان حکایت مى‌کند. ([[سوره توبه]]/۹، ۶۹-۷۰؛ [[سوره هود]]/۱۱،۸۴) از ظاهر این آیات و مجموع گزارش‌هاى عهد عتیق و<ref>همان، پیدایش ۳۷: ۲۸؛ اعداد ۲۵: ۱۶‌ـ‌۱۸.</ref> برخى منابع تاریخى<ref>تاریخ ابن ‌خلدون، ج‌ ۲، ص‌ ۴۳، ۸۲.</ref> برمى‌آید که قوم مدین یکى از قبایل بزرگ عرب در [[شام]] با پیشینه دیرین تاریخى بوده است.<ref>البدایة والنهایه، ج‌ ۱، ص‌ ۲۱۳.</ref>
-زیستن این قوم در دوره تاریخى پس از [[حضرت ابراهیم]] علیه‌السلام و پیش از بعثت [[حضرت موسى]] علیه‌السلام نشان مى‌دهد که مردمان مدین در آغاز بر آیین ابراهیم علیه‌السلام بوده و در گذر ایام به [[کفر]] و [[شرک]] گراییده‌اند. آیه {{متن قرآن|«وَلاَ تُفْسِدُواْ فِی الأَرْضِ بَعْدَ إِصْلاَحِهَا»}} ([[سوره اعراف]]/۷، ۸۵)، مى‌تواند مؤیدى بر این ادعا باشد. بنابراین، مى‌توان گفت: شعیب علیه‌السلام که [[شریعت]] مستقلى نداشته، قوم خود را به آیین ابراهیم علیه‌السلام مى‌خوانده است.
+زیستن این قوم در دوره تاریخى پس از [[حضرت ابراهیم]] علیه‌السلام و پیش از بعثت [[حضرت موسى]] علیه‌السلام نشان مى‌دهد که مردمان مدین در آغاز بر آیین ابراهیم علیه‌السلام بوده و در گذر ایام به [[کفر]] و [[شرک]] گراییده‌اند. آیه {{متن قرآن|«{{آیه|7|85}}»}}<ref name=":۰">[[آیه 85 سوره اعراف|سوره اعراف، آیه ۸۵.]]</ref>، مى‌تواند مؤیدى بر این ادعا باشد. بنابراین، مى‌توان گفت: شعیب علیه‌السلام که [[شریعت]] مستقلى نداشته، قوم خود را به آیین ابراهیم علیه‌السلام مى‌خوانده است.
 تاریخ مدین و ساکنان آن را در دوران حیات شعیب علیه‌السلام مى‌توان به دو دوره تقسیم کرد:
@@ سطر ۳۴: / سطر ۳۴: @@
 در این که «[[اصحاب ایکه|اصحاب ایکه]]» و «اهل مدین» در [[قرآن]] دو‌نام براى یک قوم است یا آن که دو قوم بودند که [[حضرت شعیب]] علیه‌السلام پیامبر هر دو بوده، میان مفسران اختلاف است.
 ==اصحاب مدین در قرآن==
-واژه مَدْین ۱۰ بار در [[قرآن]] آمده است؛ اما هیچیک از [[آیه|آیات]] به امورى چون چگونگى پیدایش، موقعیت تاریخى و جغرافیایى و نیز تاریخ و هویت قومى و نژادى ساکنان آن در دوره‌هاى مختلف تاریخى نپرداخته است. گزارش قرآن درباره شهر یاد شده و مردم آن که گاه در نگاهى سطحى تکرار به نظر مى‌رسد، کاملا گزینشى، فرا قومى، غیرتاریخى و بر اساس سبک خاصِ خود قرآن در امتداد اهداف [[توحید|توحیدى]] است؛ در سه مورد به عنوان شهرى که [[حضرت شعیب]] علیه‌السلام به سوى مردم آن مبعوث گردید یاد شده است: {{متن قرآن|«وَإِلَى مَدْینَ أَخَاهُمْ شُعَیبًا»}}.
+واژه مَدْین ۱۰ بار در [[قرآن]] آمده است؛ اما هیچیک از [[آیه|آیات]] به امورى چون چگونگى پیدایش، موقعیت تاریخى و جغرافیایى و نیز تاریخ و هویت قومى و نژادى ساکنان آن در دوره‌هاى مختلف تاریخى نپرداخته است. گزارش قرآن درباره شهر یاد شده و مردم آن که گاه در نگاهى سطحى تکرار به نظر مى‌رسد، کاملا گزینشى، فرا قومى، غیرتاریخى و بر اساس سبک خاصِ خود قرآن در امتداد اهداف [[توحید|توحیدى]] است؛ در سه مورد به عنوان شهرى که [[حضرت شعیب]] علیه‌السلام به سوى مردم آن مبعوث گردید یاد شده است: {{متن قرآن|«وَ إِلَى مَدْيَنَ أَخَاهُمْ شُعَيْباً ...»}}<ref name=":۰" />.
 در این سه مورد و آیات پس از آن ([[سوره اعراف]]/۷، ۸۵‌ـ‌۹۳؛ [[سوره هود]]/۱۱، ۸۴‌ـ‌۹۵؛ [[سوره عنکبوت]]/۲۹، ۳۶‌ـ‌۳۷) اصل داستان اصحاب مدین و حضرت شعیب به ‌طور مبسوط، روایت و باورها و ارزش‌هاى انحرافى آنان، محورها و شیوه‌هاى تبلیغى شعیب علیه‌السلام، چگونگى برخورد مردم با وى و فرجام هر یک از دو گروه مؤمن و کافر گزارش شده و هدف عمده در این موارد، [[انذار]] کافران، تبشیر، تذکار و تعلیم مؤمنان است.<ref> المیزان، ج‌۸، ص‌۶؛ ج‌۱۰، ص‌۱۳۵.</ref>
@@ سطر ۴۰: / سطر ۴۰: @@
 در [[سوره توبه]] و [[سوره حج]] نیز با ترکیب «اصحاب مدین» از کافران آن شهر و نابودى آنان با [[عذاب]] الهى در پى تکذیب [[حضرت شعیب]] علیه‌السلام یاد شده است. البته هدف از یاد کردن آنان در هر یک از دو آیه، متفاوت از دیگرى است؛ در سوره توبه با هدف [[انذار]] و بازدارندگى منافقان از مخالفت و آزار و اذیت [[پیامبر اسلام]] صلی الله علیه و آله، یاد شده‌اند؛ قومى که به رغم برترى آن‌ها نسبت به منافقان در ثروت و قدرت به سبب تکذیب پیامبر خویش نابود شدند. (نک: [[سوره توبه]]/ ۹،۴۲‌ـ‌۷۰)
-اما در [[سوره حج]]، هدف، دلدارى دادن به پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله است و این که نه ‌تنها مشرکان [[قریش]] بلکه بسیارى از اقوام پیشین از جمله اصحاب مدین نیز به تکذیب پیامبر خویش پرداختند: {{متن قرآن|«وَإِن یکذِّبُوک فَقَدْ کَذَّبَتْ قَبْلَهُمْ قَوْمُ نُوحٍ وَعَادٌ وَثَمُودُ * وَقَوْمُ إِبْرَاهِیمَ وَقَوْمُ لُوطٍ * وَأَصْحَابُ مَدْینَ وَکُذِّبَ مُوسَى...»}}.([[سوره حج]]/۲۲، ۴۲‌ـ‌۴۴)
+اما در [[سوره حج]]، هدف، دلدارى دادن به پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله است و این که نه ‌تنها مشرکان [[قریش]] بلکه بسیارى از اقوام پیشین از جمله اصحاب مدین نیز به تکذیب پیامبر خویش پرداختند: {{متن قرآن|«{{آیه|22|42}} 💠<ref>[[آیه 42 سوره حج|سوره حج، آیه ۴۲.]]</ref> {{آیه|22|43}} 💠<ref>[[آیه 43 سوره حج|همان، آیه ۴۳.]]</ref> {{آیه|22|44}}<ref>[[آیه 44 سوره حج|همان، آیه ۴۴.]]</ref>»}}.
-در آیه ۹۵ [[سوره هود]]/۱۱ و در پى گزارش از تکذیب حضرت شعیب علیه‌السلام و عذاب کافران، مدین و کافران آن مورد نفرین قرار ‌گرفته‌اند: {{متن قرآن|« أَلاَ بُعْدًا لِّمَدْینَ کمَا بَعِدَتْ ثَمُودُ»}}. در این آیه که پس از گزارش انحرافات مردم مدین، دعوت شعیب علیه‌السلام و بدفرجامى آنان در پى‌تکذیب آن حضرت آمده است. (سوره هود/۱۱، ۸۷‌ـ‌۹۴) خداوند نه در مقام گزارش بلکه بر آن است که نگاه خود را درباره اصحاب مدین ابراز کند زیرا [[لعن]] و نفرین بر آنان نشان منفور و مبغوض بودنشان نزد خداوند است.
+در آیه ۹۵ [[سوره هود]] و در پى گزارش از تکذیب حضرت شعیب علیه‌السلام و عذاب کافران، مدین و کافران آن مورد نفرین قرار ‌گرفته‌اند: {{متن قرآن|«{{آیه|11|95}}»}}<ref>[[آیه 95 سوره هود|سوره هود، آیه ۹۵.]]</ref>. در این آیه که پس از گزارش انحرافات مردم مدین، دعوت شعیب علیه‌السلام و بدفرجامى آنان در پى‌تکذیب آن حضرت آمده است. (سوره هود، ۸۷‌ـ‌۹۴) خداوند نه در مقام گزارش بلکه بر آن است که نگاه خود را درباره اصحاب مدین ابراز کند زیرا [[لعن]] و نفرین بر آنان نشان منفور و مبغوض بودنشان نزد خداوند است.
-حرکت [[حضرت موسى]] علیه‌السلام به سوى مدین هنگام فرار از [[مصر]]، رسیدن وى بر سر چاه آن و دیدن چوپان‌ها و [[دختران حضرت شعیب|دختران ‌شعیب]] علیه‌السلام در [[سوره قصص]]/۲۸، ۲۲‌ـ‌۲۳ بازگو شده است. در این آیات نگاه مستقلى به مدین نشده بلکه در گزارش بخشى از حوادث زندگى موسى علیه‌السلام پیش از بعثت، یادى از آن به میان آمده است؛ شهرى که دست تقدیر الهى موسى علیه‌السلام را به سوى آن رهنمون شد تا به سبب شرایط متفاوت آن با مصر در آنجا مأوا گزیند و براى رسالتى که در پیش رو داشت آماده گردد: {{متن قرآن|«فَخَرَجَ مِنْهَا خَائِفًا یتَرَقَّبُ قَالَ رَبِّ نَجِّنِی مِنَ الْقَوْمِ الظَّالِمِینَ * وَلَمَّا تَوَجَّهَ تِلْقَاء مَدْینَ قَالَ عَسَى رَبِّی أَن یهْدِینِی سَوَاء السَّبِیلِ * وَلَمَّا وَرَدَ مَاء مَدْینَ وَجَدَ عَلَیهِ أُمَّةً مِّنَ النَّاسِ یسْقُونَ...»}}.([[سوره قصص]]/۲۸، ۲۱‌ـ‌۲۳) افزون بر این در دو مورد دیگر عنوان اهل مدین آمده است. ([[سوره طه]]/۲۰،۴۰؛ سوره قصص/۲۸،۴۵)
+حرکت [[حضرت موسى]] علیه‌السلام به سوى مدین هنگام فرار از [[مصر]]، رسیدن وى بر سر چاه آن و دیدن چوپان‌ها و [[دختران حضرت شعیب|دختران ‌شعیب]] علیه‌السلام در [[سوره قصص]]/۲۸، ۲۲‌ـ‌۲۳ بازگو شده است. در این آیات نگاه مستقلى به مدین نشده بلکه در گزارش بخشى از حوادث زندگى موسى علیه‌السلام پیش از بعثت، یادى از آن به میان آمده است؛ شهرى که دست تقدیر الهى موسى علیه‌السلام را به سوى آن رهنمون شد تا به سبب شرایط متفاوت آن با مصر در آنجا مأوا گزیند و براى رسالتى که در پیش رو داشت آماده گردد: {{متن قرآن|«{{آیه|28|21}} 💠<ref>[[آیه 21 سوره قصص|سوره قصص، آیه ۲۱‌.]]</ref> {{آیه|28|22}} 💠<ref>[[آیه 22 سوره قصص|همان، آیه ۲۲.]]</ref> {{آیه|28|23}}<ref>[[آیه 23 سوره قصص|همان، آیه ۲۳.]]</ref>»}} افزون بر این در دو مورد دیگر عنوان اهل مدین آمده است. ([[سوره طه]]/۲۰،۴۰؛ سوره قصص/۲۸،۴۵)
-در آیه نخست سکونت چندین ساله [[حضرت موسى]] علیه‌السلام در میان مردم مدین از نعمت‌ها و امدادهاى الهى شمرده شده که پیش از بعثت و براى نجات وى از اندوه و خطر کشته شدن، شامل حال وى گردید: {{متن قرآن|«وَقَتَلْتَ نَفْسًا فَنَجَّینَاک مِنَ الْغَمِّ وَفَتَنَّاک فُتُونًا فَلَبِثْتَ سِنِینَ فِی أَهْلِ مَدْینَ ثُمَّ جِئْتَ عَلَى قَدَرٍ یا مُوسَى»}} (سوره طه/۲۰، ۴۰) در این آیه هدف یادآورى امدادهاى گذشته الهى است تا به موسى که پس از بعثت و مأموریت براى فراخوان [[فرعون]] به [[توحید]]، دچار هراس و دلنگرانى شده بود، (نک: سوره طه/۲۰، ۲۴‌ـ‌۴۰، ۴۳‌ـ‌۴۶) قوت قلب و آرامش بخشد.
+در آیه نخست سکونت چندین ساله [[حضرت موسى]] علیه‌السلام در میان مردم مدین از نعمت‌ها و امدادهاى الهى شمرده شده که پیش از بعثت و براى نجات وى از اندوه و خطر کشته شدن، شامل حال وى گردید: {{متن قرآن|«{{آیه|20|40}}»}}<ref>[[آیه 40 سوره طه|سوره طاها، آیه ۴۰.]]</ref>؛ در این آیه هدف یادآورى امدادهاى گذشته الهى است تا به موسى که پس از بعثت و مأموریت براى فراخوان [[فرعون]] به [[توحید]]، دچار هراس و دلنگرانى شده بود، (نک: سوره طه/۲۰، ۲۴‌ـ‌۴۰، ۴۳‌ـ‌۴۶) قوت قلب و آرامش بخشد.
-در آیه دوم آگاهى پیامبر صلی الله علیه و آله از اخبار اقوام و انبیاى پیشین، رحمت خدا خوانده شده که براى انذار قوم در اختیار وى قرار داده شده است وگرنه پیامبر در میان آنان از جمله اهل مدین نبود تا از وضع آن‌ها آگاه گردد: {{متن قرآن|«وَمَا کنتَ ثَاوِیا فِی أَهْلِ مَدْینَ تَتْلُو عَلَیهِمْ آیاتِنَا وَلَکنَّا کنَّا مُرْسِلِینَ * وَمَا کنتَ بِجَانِبِ الطُّورِ... وَلَکن رَّحْمَةً مِّن رَّبِّک لِتُنذِرَ قَوْمًا...»}} (سوره قصص/۲۸، ۴۵‌ـ‌۴۶).
+در آیه دوم آگاهى پیامبر صلی الله علیه و آله از اخبار اقوام و انبیاى پیشین، رحمت خدا خوانده شده که براى انذار قوم در اختیار وى قرار داده شده است وگرنه پیامبر در میان آنان از جمله اهل مدین نبود تا از وضع آن‌ها آگاه گردد: {{متن قرآن|«{{آیه|28|45}} 💠<ref>[[آیه 45 سوره قصص|سوره قصص، آیه ۴۵‌.]]</ref> {{آیه|28|46}}<ref>[[آیه 46 سوره قصص|همان، آیه ۴۶.]]</ref>»}}.
 ==انحرافات اصحاب مدین==

@@ سطر ۱۴۵: / سطر ۱۴۵: @@
 |رده= دارد
 }}
 [[رده: واژگان قرآنی]]
 [[رده: قصه‌های قرآنی]]
 [[رده: مقاله های مهم]]