اسم اعظم - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

مهدی موسوی در ‏۲۴ نوامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۲:۳۶

2023-11-24T12:36:48Z

مهدی موسوی در ‏۲۱ نوامبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۸:۱۷

2023-11-21T08:17:39Z

نمایش تغییرات

مهدی موسوی در ‏۲۰ نوامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۲:۳۸

2023-11-20T12:38:28Z

نمایش تغییرات

Saeed zamani: تصحیح رده

2012-12-11T11:30:35Z

تصحیح رده

مرضیه الله وکیل جزی در ‏۴ نوامبر ۲۰۱۲، ساعت ۰۸:۰۹

2012-11-04T08:09:24Z

Saeed zamani: تعیین رده

2012-08-08T10:20:09Z

تعیین رده

مرضیه الله وکیل جزی در ‏۲۲ ژوئیهٔ ۲۰۱۲، ساعت ۰۸:۳۶

2012-07-22T08:36:49Z

نمایش تغییرات

مرضیه الله وکیل جزی: صفحه‌ای جدید حاوی 'بزرگ‌ترين اسم خداوند. اسم در لغت از ريشه «س‌ـ‌م‌ـ‌و» به معناى بلندى يا از ري...' ایجاد کرد

2012-07-21T10:52:08Z

صفحه‌ای جدید حاوی 'بزرگ‌ترين اسم خداوند. اسم در لغت از ريشه «س‌ـ‌م‌ـ‌و» به معناى بلندى يا از ري...' ایجاد کرد

نمایش تغییرات

@@ سطر ۱۰۰: / سطر ۱۰۰: @@
 <references />
 ==منابع==
 *[[دائرة المعارف قرآن کریم (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]]، احمد عابدى و بخش فلسفه و کلام، ج ۳، ص ۲۶۱-۲۷۰.
 [[رده:اسماء و صفات الهی]]

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۱ دسامبر ۲۰۱۲، ساعت ۱۱:۳۰
سطر ۱۲۷:		سطر ۱۲۷:
	احمد عابدى و بخش فلسفه و كلام، دائرة المعارف قرآن کریم، جلد 3، صفحه 261-270.		احمد عابدى و بخش فلسفه و كلام، دائرة المعارف قرآن کریم، جلد 3، صفحه 261-270.

−	[[رده:اسماء ~~وصفات~~ الهی]]	+	[[رده:اسماء و صفات الهی]]

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
-'''''بزرگ‌ترین اسم خداوند.'''''
+{{مدخل دائرة المعارف|[[دائرة المعارف قرآن کریم]]}}
 اسم در لغت از ریشه «س‌ـ‌م‌ـ‌و» به معناى بلندى یا از ریشه «و‌ـ‌س‌ـ‌م» به معناى علامت است.<ref> المصباح، ص‌ 290، «سَمـا».</ref> در اصطلاح [[عرفان]]، ذات الهى همراه با صفتى معین و به اعتبار یكى از تجلّیاتش در مقام واحدیت، اسم نامیده مى‌شود و اسم‌هاى لفظى، اسمِ اسم است.<ref> شرح فصوص الحكم، ص‌ 43‌ـ‌44.</ref> از اسماى الهى كه در مقام واحدیت ظهور مى‌یابند به «مراتب الهیه» تعبیر ‌مى‌شود زیرا میان اسما نوعى ترتب وجود ‌دارد و برخى از آن‌ها بر بعضى دیگر متفرع‌اند.<ref> رسائل توحیدى، ص‌ 46.</ref>
@@ سطر ۱۱۹: / سطر ۱۲۱: @@
 روایات فراوانى نشان مى‌دهد كه در صدر اسلام یادگیرى اسم اعظم خواسته و آرزویى بزرگ بوده كه برخى از همسران پیامبر صلى الله علیه و آله و برخى از اصحاب امامان علیهم‌السلام تقاضاى آن را داشتند؛<ref> البرهان، ج 4، ص 219؛ روح‌المعانى، مج‌ 15، ج‌ 28، ص‌ 93‌ـ‌94؛ بحارالانوار، ج‌ 90، ص‌ 223، 225، 227، 230.</ref> البته در این روایات اشاره شده است كه یادگیرى اسم اعظم قابلیت و لیاقت مى‌خواهد و اسم اعظم را به هر كسى نمى‌توان آموخت، بنابراین اسم اعظم قابل انتقال به دیگران است، گرچه برخى افراد كه تقاضاى یادگیرى آن را داشتند وقتى به جهت عدم قابلیت خود با آثار آن مواجه مى‌شدند از خواسته خود صرفنظر مى‌كردند.
-==پانویس ==
+==پانویس==
-<references />
+<references/>
 ==منابع==
+احمد عابدى و بخش فلسفه و كلام، دائرة المعارف قرآن کریم، جلد 3، صفحه 261-270.
 [[رده:اسماء وصفات الهی]]

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
-بزرگ‌ترین اسم خداوند.
+'''''بزرگ‌ترین اسم خداوند.'''''
 اسم در لغت از ریشه «س‌ـ‌م‌ـ‌و» به معناى بلندى یا از ریشه «و‌ـ‌س‌ـ‌م» به معناى علامت است.<ref> المصباح، ص‌ 290، «سَمـا».</ref> در اصطلاح [[عرفان]]، ذات الهى همراه با صفتى معین و به اعتبار یكى از تجلّیاتش در مقام واحدیت، اسم نامیده مى‌شود و اسم‌هاى لفظى، اسمِ اسم است.<ref> شرح فصوص الحكم، ص‌ 43‌ـ‌44.</ref> از اسماى الهى كه در مقام واحدیت ظهور مى‌یابند به «مراتب الهیه» تعبیر ‌مى‌شود زیرا میان اسما نوعى ترتب وجود ‌دارد و برخى از آن‌ها بر بعضى دیگر متفرع‌اند.<ref> رسائل توحیدى، ص‌ 46.</ref>
@@ سطر ۱۷: / سطر ۱۷: @@
 درباره حقیقت اسم اعظم دو نظر وجود دارد:
-# بسیارى از مفسران، آن را بر اساس ظاهر روایات، مركب از حروف و الفاظ دانسته‌اند. برخى گفته‌اند: اسم ‌اعظم، اسمى معین نیست بلكه هر اسمى را كه بنده در حال استغراق در معرفت الهى و انقطاع فكر و عقل از غیر او بر زبان آورد، همان اسم اعظم است.<ref> شرح اسماءاللّه الحسنى، ص‌ 92؛ مصباح‌الشریعه، ص‌ 133.</ref>
+بسیارى از مفسران، آن را بر اساس ظاهر روایات، مركب از حروف و الفاظ دانسته‌اند. برخى گفته‌اند: اسم ‌اعظم، اسمى معین نیست بلكه هر اسمى را كه بنده در حال استغراق در معرفت الهى و انقطاع فكر و عقل از غیر او بر زبان آورد، همان اسم اعظم است.<ref> شرح اسماءاللّه الحسنى، ص‌ 92؛ مصباح‌الشریعه، ص‌ 133.</ref>
 برخى دیگر، آن را اسمى معین دانسته‌اند كه میان آنان دو قول وجود دارد: الف. ‌اسم اعظم به هیچ وجه نزد آفریدگان معلوم نیست. ب. اسم اعظم به ‌گونه‌اى معلوم است.<ref> شرح اسماء اللّه الحسنى، ص‌ 94.</ref> صاحبان قول نخست، پنهان بودن اسم اعظم را بدان جهت دانسته‌اند كه مردم بر ذكر همه اسماى الهى مواظبت كنند به این امید كه اسم اعظم نیز بر زبانشان جارى شود.<ref> همان، ص‌ 102.</ref> شاید بتوان گفت یكى از رازهاى پنهان بودن اسم اعظم، مصون ماندن آن از دست نامحرمان و اغیار است و این خود نوعى تقدس و تنزیه اسم خداست.
@@ سطر ۳۹: / سطر ۳۹: @@
 گفته شده: «بسم اللّه الرّحمن الرّحیم» از انسان به شرط عبودیت، همانند كلمه «كن» از خداى متعالى است؛<ref> تحریر تمهید القواعد، ص‌ 152.</ref> یعنى بسم اللّه... از چنین شخصى، همانند كن ایجادى، قدرت بر انجام هر چیزى را پدید ‌مى‌آورد.
-# نظر دوم درباره حقیقت اسم اعظم، آن است كه این اسم از سنخ الفاظ و حروف نیست بلكه حقیقتى عینى و خارجى است. برخى گفته‌اند: بحث حقیقى از علت و معلول و خواص آن نظریه لفظى بودن اسم اعظم را رد مى‌كند زیرا اسم لفظى از جهت خصوص لفظش مجموعه‌اى از صداها و كیفیات عرضیه است و از جهت معناى متصورش صورتى ذهنى به شمار مى‌رود و محال است كه با صدایى یا صورتى ذهنى، بتوان در هر چیزى و به هر گونه دلخواه تصرف كرد و اگر اسماى الهى در عالم مؤثر بوده و واسطه‌هاى نزول فیض از ذات الهى هستند، الفاظ یا معانى آن‌ها چنین اثرى ندارد بلكه حقایق آن‌ها منشأ چنین آثارى است و اگر كسى درباره یكى از نیازهایش از همه اسباب، منقطع و به پروردگارش متصل شود به حقیقتِ اسمى كه با نیاز وى مناسب است متصل شده است پس حقیقت آن اسم تأثیر گذاشته و حاجت شخص برآورده مى‌شود. حال اگر كسى به حقیقت اسم اعظم متصل شود و [[دعا]] كند هر خواسته‌اى كه داشته باشد مستجاب خواهد‌ شد.<ref> المیزان، ج‌ 8، ص‌ 355‌ـ‌356.</ref>
+نظر دوم درباره حقیقت اسم اعظم، آن است كه این اسم از سنخ الفاظ و حروف نیست بلكه حقیقتى عینى و خارجى است. برخى گفته‌اند: بحث حقیقى از علت و معلول و خواص آن نظریه لفظى بودن اسم اعظم را رد مى‌كند زیرا اسم لفظى از جهت خصوص لفظش مجموعه‌اى از صداها و كیفیات عرضیه است و از جهت معناى متصورش صورتى ذهنى به شمار مى‌رود و محال است كه با صدایى یا صورتى ذهنى، بتوان در هر چیزى و به هر گونه دلخواه تصرف كرد و اگر اسماى الهى در عالم مؤثر بوده و واسطه‌هاى نزول فیض از ذات الهى هستند، الفاظ یا معانى آن‌ها چنین اثرى ندارد بلكه حقایق آن‌ها منشأ چنین آثارى است و اگر كسى درباره یكى از نیازهایش از همه اسباب، منقطع و به پروردگارش متصل شود به حقیقتِ اسمى كه با نیاز وى مناسب است متصل شده است پس حقیقت آن اسم تأثیر گذاشته و حاجت شخص برآورده مى‌شود. حال اگر كسى به حقیقت اسم اعظم متصل شود و [[دعا]] كند هر خواسته‌اى كه داشته باشد مستجاب خواهد‌ شد.<ref> المیزان، ج‌ 8، ص‌ 355‌ـ‌356.</ref>
 اسم اعظم نزد عارفان، نخستین اسمى است كه در مقام واحدیت ظهور مى‌یابد و آن جامع جمیع اسما و صفات است و اسماى دیگر به وسیله آن ظهور مى‌یابد.<ref> مصباح الهدایه، ص‌ 17؛ شرح مقدمه قیصرى، ص‌ 646.</ref> توضیح آن كه ذات مقدس حق، اعتبارات گوناگونى دارد:
@@ سطر ۷۱: / سطر ۷۱: @@
 در [[قرآن]] به برخى از كسانى كه اسم اعظم را مى‌دانستند، اشاره شده است:
-# اهل بیت پیامبر<ref> الكافى، ج‌ 1، ص‌ 230؛ بحارالانوار، ج‌ 14، ص‌ 113‌ـ‌115.</ref> علیهم‌السلام:
+*اهل بیت پیامبر<ref> الكافى، ج‌ 1، ص‌ 230؛ بحارالانوار، ج‌ 14، ص‌ 113‌ـ‌115.</ref> علیهم‌السلام:
 در آیه 43 [[سوره رعد]]/13 از كسى یاد شده كه همه علم كتاب نزد اوست: «...‌و مَن عِندَهُ عِلمُ الكِتب.» بر اساس روایات، مقصود این آیه امیرمؤمنان علیه‌السلام و پس از او بقیه اهل ‌بیت علیهم‌السلام هستند.<ref> نورالثقلین، ج‌ 2، ص‌ 521‌ـ‌524.</ref>
@@ سطر ۷۹: / سطر ۷۹: @@
 نیز در آیه 40 [[سوره نمل]]/27 آمده است كه نزد آصف ‌بن ‌برخیا علیه‌السلام بخشى از علم كتاب بود كه آن بخش در احادیثى به یك حرف از اسم اعظم تفسیر شده است.<ref> الكافى، ج‌ 1، ص‌ 230.</ref> در روایات دیگرى، علم آصف ‌بن ‌برخیا در مقایسه با علم امامان كه داراى همه علم كتاب بودند، مانند قطره‌اى در برابر دریا دانسته شده است.<ref> نورالثقلین، ج‌ 2، ص‌ 522.</ref> از مقایسه‌اى كه در این ‌گونه روایات بین علم كتاب و حرفى از اسم اعظم شده، بدست مى‌آید كه علم كتاب شامل اسم اعظم نیز ‌مى‌شود.
-# آدم علیه‌السلام:<ref> المصباح، ص‌ 312.</ref>
+* آدم علیه‌السلام:<ref> المصباح، ص‌ 312.</ref>
 خداوند همه اسماى الهى را به [[حضرت آدم]] علیه‌السلام آموخت و او مظهر اسم اعظم خدا بود:<ref> تفسیر موضوعى، ج‌ 6، ص‌ 231‌ـ‌233.</ref> «و ‌عَلَّمَ ءادَمَ الاَسماءَ كُلَّها» ([[سوره بقره]]/2،31)
-# آصف‌ بن‌ برخیا علیه‌السلام:
+* آصف‌ بن‌ برخیا علیه‌السلام:
 به وى یك حرف از اسم اعظم داده شده بود كه با آن یك حرف توانست كمتر از چشم برهم زدنى، تخت ملكه یمن را از یمن به شام نزد سلیمان علیه‌السلام آورد:<ref> الكافى، ج‌ 1، ص‌ 230؛ نورالثقلین، ج‌ 4، ص‌ 88‌ـ‌90.</ref> «قالَ الَّذى عِندَهُ عِلمٌ مِنَ الكِتـبِ اَنا ءاتیكَ بِهِ قَبلَ اَن یَرتَدَّ اِلَیكَ طَرفُكَ.» ([[سوره نمل]]/27،40) از ابن ‌عباس نقل شده كه آصف ‌بن ‌برخیا تخت بلقیس را با ذكر «یا حىّ یا قیوم» احضار كرد.<ref> مجمع البیان، ج‌ 2، ص‌ 696؛ ج‌ 7، ص‌ 349.</ref>
-# عیسى علیه‌السلام:
+* عیسى علیه‌السلام:
 او مى‌توانست مردگان را زنده كند و كورمادرزاد و شخص مبتلا به بیمارى پیسى را شفا دهد. ([[سوره آل ‌عمران]]/3،49؛ [[سوره مائده]]/5،110) بر اساس برخى روایات، عیسى علیه‌السلام به سبب برخوردارى از اسم اعظم مى‌توانست این اعمال را انجام دهد.<ref> الكافى، ج 1، ص 230؛ بحارالانوار، ج‌ 4، ص‌ 211؛ میزان الحكمه، ج‌ 2، ص‌ 1367.</ref>
-# بلعم ‌بن ‌باعورا:
+* بلعم ‌بن ‌باعورا:
 در [[قرآن]]، داستان شخصى بیان شده كه خداوند آیات خویش را به او داد؛ ولى وى خود را از آن‌ها تهى ساخت. ([[سوره اعراف]]/7،175) طبق برخى روایات این شخص، بلعم بن باعورا مردى از بنى‌اسرائیل بود كه اسم اعظم به او عطا شده بود و هرگاه با آن [[دعا]] مى‌كرد دعایش مستجاب مى‌شد؛ ولى بر اثر پیروى از فرعون و دشمنى با موسى علیه‌السلام اسم اعظم را از ‌دست داد.<ref> مجمع البیان، ج‌ 4، ص‌ 768؛ بحارالانوار، ج‌ 13، ص‌ 377.</ref>
@@ سطر ۱۲۱: / سطر ۱۲۱: @@
 ==پانویس ==
 <references />
-===منابع===
+==منابع==
 احمد عابدى و بخش فلسفه و كلام، دائرة المعارف قرآن کریم، جلد 3، صفحه 261-270