اسماعیلیه - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

Zamani در ‏۱۴ اوت ۲۰۲۴، ساعت ۱۲:۲۱

2024-08-14T12:21:56Z

Zamani: /* عقاید اسماعیلیه */

2024-08-14T11:56:00Z

‏عقاید اسماعیلیه

Zamani در ‏۱۴ اوت ۲۰۲۴، ساعت ۱۱:۱۸

2024-08-14T11:18:27Z

مهدی موسوی در ‏۲۳ نوامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۶:۰۵

2023-11-23T16:05:39Z

نمایش تغییرات

مهدی موسوی در ‏۲۳ نوامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۲:۳۷

2023-11-23T12:37:13Z

مهدی موسوی در ‏۲۳ نوامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۱:۳۱

2023-11-23T11:31:19Z

Zamani در ‏۱ ژوئن ۲۰۲۰، ساعت ۰۹:۴۰

2020-06-01T09:40:39Z

Zamani در ‏۱ ژوئن ۲۰۲۰، ساعت ۰۹:۳۸

2020-06-01T09:38:15Z

Zamani در ‏۱ ژوئن ۲۰۲۰، ساعت ۰۹:۰۹

2020-06-01T09:09:20Z

Zamani در ‏۱ ژوئن ۲۰۲۰، ساعت ۰۹:۰۸

2020-06-01T09:08:34Z

@@ سطر ۲۷: / سطر ۲۷: @@
 '''معاد:'''
-اسماعیلیه [[معاد]] را روحانی دانسته و جسمانی بودن آن را بی معنا می دانند. در نگاه آنان [[روح]] همواره زنده و فناناپذیر است. دلایل اسماعیلیه برای روحانی بودن معاد چنین است: ۱- اگر جسمانی باشد، باید احکام تکوینی مانند: بیماری و [[مرگ]] و... در آن جهان نیز وجود داشته باشد. ۲- در [[معاد جسمانی|معاد جسمانى]]، بدن ها پوسیده و تبدیل به بدن هاى جدید می شود و این بدن جدید باید [[عذاب]] بچشد، در حالی که  بدن جدید گناهى نکرده است. ۳- با وجود آن که عذاب دورنى سهمگین تر از عذاب بیرونى است، چه نیازى به ایجاد یک بدن جدید است. ۴- خداوند فرمود: شهدا نزد وى روزى مى خورند در حالی که بدن هایشان پوسیده است.<ref>اسماعیلیه چه ادله ای را برای معاد روحانی ارائه می کنند؟، </ref>
+اسماعیلیه [[معاد]] را روحانی دانسته و جسمانی بودن آن را بی معنا می دانند. در نگاه آنان [[روح]] همواره زنده و فناناپذیر است. دلایل اسماعیلیه برای روحانی بودن معاد چنین است:
 '''امامت:'''
@@ سطر ۳۳: / سطر ۳۸: @@
 اسماعیلیه [[امامت]] را تا [[امام صادق]](ع) قبول دارند و پس از او به امامت فرزندش اسماعیل معتقدند و استمرار آن را در فرزندان او مى دانند.
-اسماعیلیه با استناد به روایتی که [[بداء]] را درباره اسماعیل پسر امام صادق(ع) اثبات می کند، قائلند این بداء، درباره امامت اسماعیل است و امام(ع) ابتدا اسماعیل را به عنوان امام معرفی کرد و چون اسماعیل از دنیا رفت، بداء حاصل شد و پسرش محمد امام شد. اما «شیعه [[امامیه]]»، بداء در امر امامت را قبول ندارد. علاوه بر این، چنین روایت مبهم و ضعیف السندی نمی تواند در مقابل [[احادیث]] زیادی که بر امامت [[امام موسی کاظم علیه السلام|امام کاظم]](ع) دلالت دارد، ایستادگی کند.
+امام از نظر اسماعیلیه دارای جایگاه بالاتری نسبت به پیامبر است؛ زیرا رسول آورندۀ ظاهر و امام آورندۀ باطن اشیاست. آنها - مانند غلات - ائمه را در عالم خلق و امر شریک خداوند می‌‌دانند. همچنین از نظر آنها امام از سوی خدا و از طریق نص، انتخاب می‌‌شود. امامت از نظر اسماعیلیه انواعی دارد که عبارت‌اند از:
+# '''امام مقیم:''' کسی که مربی ناطق بعدی است، مانند ابوطالب که امام مقیم امام دوره ششم، یعنی پیامبر اسلام است؛
-اسماعیلیان معتقدند که برادر بزرگتر باید به عنوان [[امام]] معرفی شود و امام صادق(ع) نیز به امامت اسماعیل نصّ زده است. اما در بسیارى از کتاب هاى اسماعیلیه، مطلبی درباره این نصّ نیامده است. [[شیخ مفید]] مى گوید: در صورتی صحیح است برادر بزرگتر امام باشد که بعد از پدر باقى باشد. [[شیخ طوسی]] نیز می گوید: خبر نقل شده که «بدا لله فى اسماعیل»، یعنى بدا مِن الله. زیرا مردم خیال مى کردند که اسماعیل امام بعد از امام صادق(ع) است ولى وقتى از دنیا رفت، فهمیدند که اشتباه تصور مى کردند.
+# '''امام اساس:''' جانشین هر پیامبر اولوالعزم، امام اساس عنوان می‌‌گیرد، مانند حضرت علی (ع) نسبت به پیامبر؛
+# '''امام متم:''' هفتمین امام در هر دوره که از تمام کمالات شش امام قبلی برخوردار است؛
-اسماعیلیه با تاثیرپذیرى از [[غلات|غُلات]]، [[ائمه اطهار|ائمه]] را در امر خلق و [[رزق]] عالَم، شریک [[خداوند]] قرار داده و مى توان آن ها را از مفوّضه دانست. در نگاه اسماعیلیان، امام مرکز آسمان ها و قطب زمین است. برپایى نظام هستى به وجود امام و بقاى عالم به بقاء اوست. همه اسباب و امکانات زمینى و آسمانى در اختیار و خدمت امام است و او صاحب اختیار انسان ها، [[ملائکه]] و دیگر موجودات است.  بنابراین در نگاه اسماعیلیه امام همه کاره عالم است و خداوند به او اذن داده که در تمام امور صاحب اذن باشد.
+# '''امام مستقر:''' امام حامل نور که امامت در فرزندان او ادامه می‌‌یابد؛
 ==پانویس==
@@ سطر ۴۹: / سطر ۵۵: @@
 *دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، مدخل "اسماعیلیه"، از فرهاد دفتری، ج ۸.
 *[https://makarem.ir/maaref/fa/category/articles/27805/%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D9%82%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D8%B3%D9%85%D8%A7%D8%B9%D9%8A%D9%84%D9%8A%D9%87 "اعتقادات اسماعيليه"، آیین رحمت، دفتر آیت‌الله مکارم شیرازی].
 *[[فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم‌السلام (کتاب)|فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم‌السلام]]، ج ‌۱، ص ۴۸۸.
-*شیعه در اسلام، علامه طباطبایی، انتشارات واریان، زمستان 1380 ش
+*شیعه در اسلام، علامه طباطبایی، انتشارات واریان، زمستان 1380 ش.
 [[رده:فرقه های انحرافی در اسلام]]
 [[رده:انشعابات شیعه]]
 [[رده:تاریخ تشیع]]

@@ سطر ۲۳: / سطر ۲۳: @@
 '''خداشناسی:'''
-در [[جهان بینی|جهان بینى]] اسماعیلیان، [[خداوند]] متعال برتر از هستى است و قابل شناخت نیست. در دیدگاه آنان لازمه وحدانیت، تنزیه مطلق الهى، نفى مضاعف است. یعنى خداوند نه به وجود توصیف مى شود نه به لاوجود یا عدم. او نه حىّ، نه لاحىّ، نه عالم است نه لاعالم، نه موصوف است نه لاموصوف. خدا بالاتر از آن است که به چیزى توصیف شود. او بالاتر از اسم و رسم و صفت است. حتى لفظ الله بر خدا جایز نیست. [[توحید]] به این است که الوهیت را از ما سواى او سلب کنیم و تنزیه او به این است که اسماء و صفات را از او دور کنیم؛ ولى به ناچار با الفاظى از او یاد مى کنیم.
+در [[جهان بینی|جهان بینى]] اسماعیلیان، [[خداوند]] قابل شناخت نیست و بالاتر از آن است که به چیزى توصیف شود. او بالاتر از اسم و رسم توصیف است. حتى لفظ الله بر خدا جایز نیست و به ناچار با الفاظى از او یاد مى کنیم. <ref>فرهنگ اصطلاحات علم کلام، مسلم محمدی، ص42 و 43</ref>
 '''معاد:'''
-اسماعیلیه [[معاد]] را روحانی دانسته و جسمانی بودن آن را بی معنا می دانند. در نگاه آنان [[روح]] همواره زنده و فناناپذیر است. دلایل اسماعیلیه برای روحانی بودن معاد چنین است: ۱- اگر جسمانی باشد، باید احکام تکوینی مانند: بیماری و [[مرگ]] و... در آن جهان نیز وجود داشته باشد. ۲- در [[معاد جسمانی|معاد جسمانى]]، بدن ها پوسیده و تبدیل به بدن هاى جدید می شود و این بدن جدید باید [[عذاب]] بچشد، در حالی که  بدن جدید گناهى نکرده است. ۳- با وجود آن که عذاب دورنى سهمگین تر از عذاب بیرونى است، چه نیازى به ایجاد یک بدن جدید است. ۴- خداوند فرمود: شهدا نزد وى روزى مى خورند در حالی که بدن هایشان پوسیده است. بنابراین معاد جسمانى امکان ندارد.
+اسماعیلیه [[معاد]] را روحانی دانسته و جسمانی بودن آن را بی معنا می دانند. در نگاه آنان [[روح]] همواره زنده و فناناپذیر است. دلایل اسماعیلیه برای روحانی بودن معاد چنین است: ۱- اگر جسمانی باشد، باید احکام تکوینی مانند: بیماری و [[مرگ]] و... در آن جهان نیز وجود داشته باشد. ۲- در [[معاد جسمانی|معاد جسمانى]]، بدن ها پوسیده و تبدیل به بدن هاى جدید می شود و این بدن جدید باید [[عذاب]] بچشد، در حالی که  بدن جدید گناهى نکرده است. ۳- با وجود آن که عذاب دورنى سهمگین تر از عذاب بیرونى است، چه نیازى به ایجاد یک بدن جدید است. ۴- خداوند فرمود: شهدا نزد وى روزى مى خورند در حالی که بدن هایشان پوسیده است.<ref>اسماعیلیه چه ادله ای را برای معاد روحانی ارائه می کنند؟، </ref>
 '''امامت:'''
@@ سطر ۳۸: / سطر ۳۸: @@
 اسماعیلیه با تاثیرپذیرى از [[غلات|غُلات]]، [[ائمه اطهار|ائمه]] را در امر خلق و [[رزق]] عالَم، شریک [[خداوند]] قرار داده و مى توان آن ها را از مفوّضه دانست. در نگاه اسماعیلیان، امام مرکز آسمان ها و قطب زمین است. برپایى نظام هستى به وجود امام و بقاى عالم به بقاء اوست. همه اسباب و امکانات زمینى و آسمانى در اختیار و خدمت امام است و او صاحب اختیار انسان ها، [[ملائکه]] و دیگر موجودات است.  بنابراین در نگاه اسماعیلیه امام همه کاره عالم است و خداوند به او اذن داده که در تمام امور صاحب اذن باشد.
 ==پانویس==
 <references />

@@ سطر ۳: / سطر ۳: @@
 اسماعیل بزرگترین فرزند [[امام صادق]] علیه السلام است. تاریخ‌ تولد اسماعیل‌ دقیقا مشخص نیست‌؛ اما برخی با توجه به اینکه گفته شده اختلاف سنی [[امام موسی کاظم علیه السلام|امام کاظم]] علیه السلام و اسماعیل حدود ۲۵ سال بوده، - و ولادت امام کاظم را سال ۱۲۸ق گفته اند - حدس زده اند که تولد او در ابتدای سده دوم قمری بوده است.<ref>دائرة المعارف بزرگ اسلامی، مدخل اسماعیل بن جعفر از مسعود حبیبی مظاهری</ref> و مادر اسماعیل، فاطمه‌، دختر حسین بن علی بن حسین (ع) بود.<ref> مفید، الارشاد، ۱۴۱۳ق، ج۲، ص۲۰۹.</ref>
-مطابق با آنچه در منابع آمده، امام صادق علیه السلام به اسماعیل بسیار علاقه داشت و به او احترام می گذاشت،<ref>مفید، الارشاد، ص۲۸۴-۲۸۵</ref> گرچه از بعضى برخی روایات که درباره وى آمده ذمّ استفاده وى می شود، ولى علماى [[شیعه|شیعه]] او را بزرگ شمرده اند و [[شیخ طوسى]] او را جزء رجال امام صادق و اصحاب وى شمرده است و با توجه به علاقه اى که امام صادق علیه السلام به او داشته، او مردى جلیل القدر بوده است. اما از امام صادق علیه السلام درباره‌ی [[امامت]] او سئوال شد و حضرت نفى کرد.<ref>رجال شیخ، ۱۴۶، معجم رجال الحدیث، ج۳، ص۱۲۴-۱۲۶</ref>
+مطابق با آنچه در منابع آمده، امام صادق علیه السلام به اسماعیل بسیار علاقه داشت و به او احترام می گذاشت،<ref>مفید، الارشاد، ص۲۸۴-۲۸۵</ref> گرچه از بعضى برخی روایات که درباره وى آمده ذمّ استفاده می شود، ولى علماى [[شیعه|شیعه]] او را بزرگ شمرده اند و [[شیخ طوسى]] او را جزء رجال امام صادق و اصحاب وى شمرده است و با توجه به علاقه اى که امام صادق علیه السلام به او داشته، او مردى جلیل القدر بوده است. اما از امام صادق علیه السلام درباره‌ی [[امامت]] او سئوال شد و حضرت نفى کرد.<ref>رجال شیخ، ۱۴۶، معجم رجال الحدیث، ج۳، ص۱۲۴-۱۲۶</ref>
 گرچه بنابر اعتقاد گروهی از اسماعیلیه، وفات اسماعیل پس از وفات امام صادق علیه السلام بوده است، اما به نظر بیشتر منابع، [[مرگ]] او در زمان حیات پدر بوده است.<ref>دائرة المعارف بزرگ اسلامی، مدخل اسماعیل بن جعفر از مسعود حبیبی مظاهری</ref>
@@ سطر ۱۹: / سطر ۱۹: @@
 ==عقاید اسماعیلیه==
 '''خداشناسی:'''
@@ سطر ۳۹: / سطر ۴۱: @@
 <references />
 ==منابع==
-*[[فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم‌السلام (کتاب)|فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم‌السلام]]، ج ‌۱، ص ۴۸۸.
 *دائرةالمعارف تشیع، مدخل "فرق شیعه" از على رفیعى.
 *دانشنامه فرق اسلامی، مدخل "اسماعیلیه".
 *دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، مدخل "اسماعیلیه"، از فرهاد دفتری، ج ۸.
 *[https://makarem.ir/maaref/fa/category/articles/27805/%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D9%82%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D8%B3%D9%85%D8%A7%D8%B9%D9%8A%D9%84%D9%8A%D9%87 "اعتقادات اسماعيليه"، آیین رحمت، دفتر آیت‌الله مکارم شیرازی].
 [[رده:فرقه های انحرافی در اسلام]]
 [[رده:انشعابات شیعه]]
 [[رده:تاریخ تشیع]]

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
-'''«اسماعیلیه»'''، به فرقه‌ای از [[شیعه]] گفته می‌شود که به [[امامت]] «اسماعیل» فرزند [[امام صادق]] علیه السلام و فرزندش محمد بن اسماعیل اعتقاد دارند.
+'''«اسماعیلیه»'''، به فرقه‌ای از [[شیعه]] گفته می‌شود که معتقدند مقام [[امامت]]  پس از [[امام صادق]] (علیه‌السلام) به فرزند بزرگش «اسماعیل» منتقل شده است، در حالی که به اعتقاد [[امامیه]]، اسماعیل در زمان حیات امام صادق از دنیا رفت و امامت به [[امام کاظم]] (علیه‌السلام) منتهی شد.
 ==اسماعیل و محمد بن اسماعیل==
-اسماعیل بزرگترین فرزند [[امام صادق]] علیه السلام است. تاریخ‌ تولد اسماعیل‌ دقیقا مشخص نیست‌؛ اما برخی با توجه به اینکه گفته شده اختلاف سنی [[امام موسی کاظم علیه السلام|امام کاظم]] علیه السلام و اسماعیل حدود ۲۵ سال بوده، - و ولادت امام کاظم را سال ۱۲۸ق گفته اند - حدس زده اند که تولد او در ابتدای سده دوم قمری بوده است.<ref>دائرة المعارف بزرگ اسلامی، مدخل اسماعیل بن جعفر از مسعود حبیبی مظاهری</ref>
+اسماعیل بزرگترین فرزند [[امام صادق]] علیه السلام است. تاریخ‌ تولد اسماعیل‌ دقیقا مشخص نیست‌؛ اما برخی با توجه به اینکه گفته شده اختلاف سنی [[امام موسی کاظم علیه السلام|امام کاظم]] علیه السلام و اسماعیل حدود ۲۵ سال بوده، - و ولادت امام کاظم را سال ۱۲۸ق گفته اند - حدس زده اند که تولد او در ابتدای سده دوم قمری بوده است.<ref>دائرة المعارف بزرگ اسلامی، مدخل اسماعیل بن جعفر از مسعود حبیبی مظاهری</ref> و مادر اسماعیل، فاطمه‌، دختر حسین بن علی بن حسین (ع) بود.<ref> مفید، الارشاد، ۱۴۱۳ق، ج۲، ص۲۰۹.</ref>
 مطابق با آنچه در منابع آمده، امام صادق علیه السلام به اسماعیل بسیار علاقه داشت و به او احترام می گذاشت،<ref>مفید، الارشاد، ص۲۸۴-۲۸۵</ref> گرچه از بعضى برخی روایات که درباره وى آمده ذمّ استفاده وى می شود، ولى علماى [[شیعه|شیعه]] او را بزرگ شمرده اند و [[شیخ طوسى]] او را جزء رجال امام صادق و اصحاب وى شمرده است و با توجه به علاقه اى که امام صادق علیه السلام به او داشته، او مردى جلیل القدر بوده است. اما از امام صادق علیه السلام درباره‌ی [[امامت]] او سئوال شد و حضرت نفى کرد.<ref>رجال شیخ، ۱۴۶، معجم رجال الحدیث، ج۳، ص۱۲۴-۱۲۶</ref>
@@ سطر ۱۱: / سطر ۹: @@
 درباره محمد بن اسماعیل، هفتمین امام اسماعیلیه، نیز اطلاعات چندانی در دست نیست. محمد فرزند ارشد اسماعیل بوده که بنا بر روایات، هنگام فوت پدر 26 سال داشته است و تولد او به احتمال قوی باید در حدود سال 120ق. واقع شده باشد. وی اندکی پس از 148ق. که اکثر [[امامیه]]، [[امام موسی کاظم علیه السلام|حضرت موسی کاظم]] (ع) را به [[امامت]] شناختند، از محل سکنای خانوادگی خود [[مدینه]] به [[عراق]] مهاجرت کرد و زندگی پنهانی خود را آغاز نمود و به همین سبب به «مکتوم» اشتهار یافت. این مهاجرت، مبدأ «دوره ستر» در تاریخ اسماعیلیان نخستین است که تا هنگام تأسیس خلافت [[فاطمیان]] و ظهور امام اسماعیلی به طول انجامیده است. <ref>دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ج 8، مدخل اسماعیلیه از فرهاد دفتری.</ref>
-==پیدایش اسماعیلیه==
+==عقاید اسماعیلیه==
-پس از [[شهادت امام صادق علیه السلام|شهادت امام صادق]] علیه السلام، عده اى اسماعیل را [[امام]] پس از امام صادق علیه السلام دانسته و گفتند پس از او امامى نیست. برخى هم گفتند اسماعیل هنگام [[مرگ]]، پسرش محمد را به عنوان امام معرفى کرده است و یا اینکه امام صادق علیه السلام محمد سبط خود را به عنوان امام معرفى کرده است، از این رو، این گروه ها به نام [[اسماعیلیه|اسماعیلیه]] معروف شدند.
+اسماعیلیه امامت را تا امام صادق(ع) قبول دارند و پس از او به امامت فرزندش اسماعیل معتقدند و استمرار آن را در فرزندان او مى دانند.
 ==تقسیمات اسماعیلیه==
 اسماعیلیه خود مشتمل بر چند فرقه اند:
-الف) کسانی که می گویند پس از امام صادق (علیه السلام)، امامت متعلق به اسماعیل است و او زنده بوده و مهدی و قائمِ منتظَر است. این فرقه را اسماعیلیه خالص می نامند.<ref> الفرق بین الفرق، عبدالقاهر بغدادی، ص81.</ref>
+الف) کسانی که می گویند پس از امام صادق (علیه السلام)، [[امامت]] متعلق به اسماعیل است و او زنده بوده و مهدی و قائمِ منتظَر است. این فرقه را اسماعیلیه خالص می نامند.<ref> الفرق بین الفرق، عبدالقاهر بغدادی، ص81.</ref>
-ج) اسماعیلیان [[مصر]]، که ابتدا دعوت سرّی داشتند و به ادامه سلسله امامت در پسران محمد بن اسماعیل قائل بودند. بعدها دعوت آن ها توسط ابوعبدالله الحسین المشرقی نضج گرفته و بالاخره از ایشان، عبیدالله المهدی به خلافت می رسد. و به این ترتیب این گروه بر مصر غلبه یافته و رقیب سرسخت خلفای [[حکومت بنی عباس|عباسی]] می شوند. این فرقه تا دوران خلافت المستنصر بالله فاطمی دچار دودستگی نشد؛ لکن پس از وی، دو فرقه بزرگ از این گروه زاده می شود: نخست مستعلیه که فعلاً بهره نامیده می شوند و دیگری نزاریه که اکنون آقاخانیه، نامیده می شوند.
+ب) کسانی که می گویند اسماعیل در زمان حیات امام صادق (علیه السلام) دارای مقام امامت بوده است، و پس از آن که وفات یافت، امامت به پسرش محمد بن اسماعیل رسید. این فرقه در ابتدا به نام مبارکیه خوانده می شدند؛ سپس فرقه خطّابیه در این فرقه داخل شده و عقاید حلول و تناسخ را در عقاید این فرقه داخل نمودند. در حدود سال 274 قمری جمعی که پیشوای ایشان حمدان قرمط بوده است، در حدود [[کوفه]]، خود را به این فرقه منسوب داشته و به دعوت پرداخته و در بیشتر ممالک اسلامی نیز طرفدارانی یافته اند. عمده انقلاب آن ها در سواد کوفه، [[بصره]]، [[بحرین]] و [[شام]] بوده است. این فرقه که «[[قرامطه]]» نامیده می شوند، قتل و فساد عجیبی برپا کرده و عقاید عجیبی داشته اند.<ref> تاریخ الرسل و الملوک، ابن جریر طبری، ج9، ص22 / التنبیه و الاشراف، علی بن حسین مسعودی، ص322</ref>
-از اسماعیلیان مصر، فرقه هایی نیز مـانند آمریه، [[حاکمیه]] و [[درزیه]] منحرف گردیده اند. <ref>دانشنامه فرق اسلامی، مدخل اسماعیلیه</ref>
+ج) اسماعیلیان [[مصر]]، که ابتدا دعوت سرّی داشتند و به ادامه سلسله امامت در پسران محمد بن اسماعیل قائل بودند. بعدها دعوت آن ها توسط ابوعبدالله الحسین المشرقی نضج گرفته و بالاخره از ایشان، عبیدالله المهدی به خلافت می رسد. و به این ترتیب این گروه بر مصر غلبه یافته و رقیب سرسخت خلفای [[حکومت بنی عباس|عباسی]] می شوند. این فرقه تا دوران خلافت المستنصر بالله فاطمی دچار دودستگی نشد؛ لکن پس از وی، دو فرقه بزرگ از این گروه زاده می شود: نخست مستعلیه که فعلاً بهره نامیده می شوند و دیگری نزاریه که اکنون آقاخانیه، نامیده می شوند. از اسماعیلیان مصر، فرقه هایی نیز مانند آمریه، [[حاکمیه]] و [[درزیه]] منحرف گردیده اند.<ref>دانشنامه فرق اسلامی، مدخل اسماعیلیه</ref>
 ==پانویس==
@@ سطر ۳۶: / سطر ۴۷: @@
 *دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، مدخل "اسماعیل بن جعفر"، از مسعود حبیبی مظاهری.
 *دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، مدخل "اسماعیلیه"، از فرهاد دفتری، ج 8.
 [[رده:انشعابات شیعه]]

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
-اسماعیلیه، به فرقه‌هایی از شیعه گفته می شود که به امامت اسماعیل فرزند [[امام صادق]] علیه السلام و فرزندش محمد بن اسماعیل اعتقاد دارند.
+'''«اسماعیلیه»'''، به فرقه‌ای از [[شیعه]] گفته می‌شود که به [[امامت]] «اسماعیل» فرزند [[امام صادق]] علیه السلام و فرزندش محمد بن اسماعیل اعتقاد دارند.
 ==اسماعیل و محمد بن اسماعیل==
-اسماعیل بزرگترین فرزند [[امام صادق]] علیه السلام است. تاریخ‌ تولد اسماعیل‌ دقیقا مشخص نیست‌؛ اما برخی با توجه به اینکه گفته شده اختلاف سنی [[امام کاظم علیه السلام]] و اسماعیل حدود ۲۵ سال بوده حدس زده اند که تولد او در ابتدای سده دوم قمری بوده است.<ref>دائرة المعارف بزرگ اسلامی، مدخل اسماعیل بن جعفر از مسعود حبیبی مظاهری</ref> ولادت امام کاظم علیه السلام را سال [[سال ۱۲۸ هجری قمری|۱۲۸ق]] یا [[سال ۱۲۹ هجری قمری|۱۲۹ق]] گفته اند.
+اسماعیل بزرگترین فرزند [[امام صادق]] علیه السلام است. تاریخ‌ تولد اسماعیل‌ دقیقا مشخص نیست‌؛ اما برخی با توجه به اینکه گفته شده اختلاف سنی [[امام موسی کاظم علیه السلام|امام کاظم]] علیه السلام و اسماعیل حدود ۲۵ سال بوده، - و ولادت امام کاظم را سال ۱۲۸ق گفته اند - حدس زده اند که تولد او در ابتدای سده دوم قمری بوده است.<ref>دائرة المعارف بزرگ اسلامی، مدخل اسماعیل بن جعفر از مسعود حبیبی مظاهری</ref>
-مادرش اسماعیل فاطمه‌، دختر حسین بن علی بن حسین (ع)، بود.<ref> مفید، الارشاد، ۱۴۱۳ق، ج۲، ص۲۰۹.</ref>
+مادر اسماعیل، فاطمه‌، دختر حسین بن علی بن حسین (ع)، بود.<ref> مفید، الارشاد، ۱۴۱۳ق، ج۲، ص۲۰۹.</ref>
-مطابق با آنچه در برخی منابع آمده امام صادق علیه السلام به اسماعیل بسیار علاقه داشت و به او احترام می گذاشت<ref>مفید، الارشاد، ص۲۸۴-۲۸۵</ref> گرچه از بعضى روایات که درباره وى آمده استفاده ذم وى می شود ولى علماى [[شیعه|شیعه]] او را بزرگ شمرده اند و [[شیخ طوسى]] او را جزء رجال امام صادق و اصحاب وى شمرده است و با توجه به علاقه اى که امام صادق علیه السلام به او داشته او مردى جلیل القدر بوده است و از امام صادق علیه السلام در باره‌ی امامت او سئوال شد و حضرت نفى کرد.<ref>رجال شیخ، ۱۴۶، معجم رجال الحدیث، ج۳، ص۱۲۴-۱۲۶</ref>
+مطابق با آنچه در منابع آمده، امام صادق علیه السلام به اسماعیل بسیار علاقه داشت و به او احترام می گذاشت،<ref>مفید، الارشاد، ص۲۸۴-۲۸۵</ref> گرچه از بعضى برخی روایات که درباره وى آمده ذمّ استفاده وى می شود، ولى علماى [[شیعه|شیعه]] او را بزرگ شمرده اند و [[شیخ طوسى]] او را جزء رجال امام صادق و اصحاب وى شمرده است و با توجه به علاقه اى که امام صادق علیه السلام به او داشته، او مردى جلیل القدر بوده است. اما از امام صادق علیه السلام درباره‌ی [[امامت]] او سئوال شد و حضرت نفى کرد.<ref>رجال شیخ، ۱۴۶، معجم رجال الحدیث، ج۳، ص۱۲۴-۱۲۶</ref>
-گرچه بنابر اعتقاد گروهی از اسماعیلیه وفات اسماعیل پس از وفات امام صادق علیه السلام بوده است، اما به نظر بیشتر منابع مرگ او در زمان حیات پدر بوده است.<ref>دائرة المعارف بزرگ اسلامی، مدخل اسماعیل بن جعفر از مسعود حبیبی مظاهری</ref>
+گرچه بنابر اعتقاد گروهی از اسماعیلیه، وفات اسماعیل پس از وفات امام صادق علیه السلام بوده است، اما به نظر بیشتر منابع، [[مرگ]] او در زمان حیات پدر بوده است.<ref>دائرة المعارف بزرگ اسلامی، مدخل اسماعیل بن جعفر از مسعود حبیبی مظاهری</ref>
-درباره محمد بن اسماعیل، هفتمین امام اسماعیلیه، نیز اطلاعات چندانی در دست نیست. محمد فرزند ارشد اسماعیل بوده که بنا بر روایات، هنگام فوت پدر 26 سال داشته است و تولد او به احتمال قوی باید در حدود سال 120ق/738م واقع شده باشد. وی اندکی پس از 148ق/765م که اکثر شیعیان امامی حضرت موسی کاظم (ع) را به امامت شناختند، از محل سکنای خانوادگی خود مدینه به عراق مهاجرت کرد و زندگی پنهانی خود را آغاز نمود و به همین سبب به «مکتوم» اشتهار یافت. این مهاجرت مبدأ «دوره ستر» در تاریخ اسماعیلیان نخستین است که تا هنگام تأسیس خلافت فاطمیان و ظهور امام اسماعیلی به طول انجامیده است. <ref>دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ج 8، مدخل اسماعیلیه از فرهاد دفتری.</ref>
+درباره محمد بن اسماعیل، هفتمین امام اسماعیلیه، نیز اطلاعات چندانی در دست نیست. محمد فرزند ارشد اسماعیل بوده که بنا بر روایات، هنگام فوت پدر 26 سال داشته است و تولد او به احتمال قوی باید در حدود سال 120ق. واقع شده باشد. وی اندکی پس از 148ق. که اکثر [[امامیه]]، [[امام موسی کاظم علیه السلام|حضرت موسی کاظم]] (ع) را به [[امامت]] شناختند، از محل سکنای خانوادگی خود [[مدینه]] به [[عراق]] مهاجرت کرد و زندگی پنهانی خود را آغاز نمود و به همین سبب به «مکتوم» اشتهار یافت. این مهاجرت، مبدأ «دوره ستر» در تاریخ اسماعیلیان نخستین است که تا هنگام تأسیس خلافت [[فاطمیان]] و ظهور امام اسماعیلی به طول انجامیده است. <ref>دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ج 8، مدخل اسماعیلیه از فرهاد دفتری.</ref>
 ==پیدایش اسماعیلیه==
-پس از رحلت امام صادق علیه السلام عده اى اسماعیل را امام پس از امام صادق علیه السلام دانسته و گفتند پس از او امامى نیست، و برخى هم گفتند اسماعیل هنگام مرگ، پسرش محمد را به عنوان امام معرفى کرده است و یا اینکه امام صادق علیه السلام محمد سبط خود را به عنوان امام معرفى کرده است و این گروه ها به نام [[اسماعیلیه|اسماعیلیه]] معروف شدند.
+پس از [[شهادت امام صادق علیه السلام|شهادت امام صادق]] علیه السلام، عده اى اسماعیل را [[امام]] پس از امام صادق علیه السلام دانسته و گفتند پس از او امامى نیست. برخى هم گفتند اسماعیل هنگام [[مرگ]]، پسرش محمد را به عنوان امام معرفى کرده است و یا اینکه امام صادق علیه السلام محمد سبط خود را به عنوان امام معرفى کرده است، از این رو، این گروه ها به نام [[اسماعیلیه|اسماعیلیه]] معروف شدند.
 ==تقسیمات اسماعیلیه==
@@ سطر ۱۸: / سطر ۱۸: @@
 اسماعیلیه خود مشتمل بر چند فرقه اند:
-الف) کسانی که می گویند پس از امام صادق (علیه السلام)، امامت متعلق به اسماعیل است و او زنده بوده و مهدی و قائمِ منتظَر است. این فرقه را اسماعیلیه خالص می نامند. <ref> [[الفرق بین الفرق]]، [[عبدالقاهر بغدادی]]، ص81</ref>
+الف) کسانی که می گویند پس از امام صادق (علیه السلام)، امامت متعلق به اسماعیل است و او زنده بوده و مهدی و قائمِ منتظَر است. این فرقه را اسماعیلیه خالص می نامند.<ref> الفرق بین الفرق، عبدالقاهر بغدادی، ص81.</ref>
-ب) کسانی که می گویند اسماعیل در زمان حیات امام صادق (علیه السلام) دارای مقام امامت بوده است، و پس از آن که وفات یافت، امامت به پسرش محمد بن اسماعیل رسید. این فرقه در ابتدا به نام مبارکیه خوانده می شدند؛ سپس فرقه خطّابیه در این فرقه داخل شده و عقاید حلول و تناسخ را در عقاید این فرقه داخل نمودند. در حدود سال 274 هجری قمری جمعی که پیشوای ایشان حمدان قرمط بوده است، در حدود کوفه، خود را به این فرقه منسوب داشته و به دعوت پرداخته و در بیشتر ممالک اسلامی نیز طرفدارانی یافته اند. عمده انقلاب آن ها در [[سواد کوفه]]، [[بصره]]، [[بحرین]] و [[شام]] بوده است. ایشان قتل و فساد عجیبـی برپا کرده و عقاید عجیبـی داشته اند. این فرقه «[[قرامطه]]» نامیده می شوند. <ref> [[تاریخ الرسل و الملوک]]، [[ابن جریر طبری]]، ج9، ص22 / [[التنبیه و الاشراف]]، [[علی بن حسین مسعودی]]، ص322</ref>
+ب) کسانی که می گویند اسماعیل در زمان حیات امام صادق (علیه السلام) دارای مقام امامت بوده است، و پس از آن که وفات یافت، امامت به پسرش محمد بن اسماعیل رسید. این فرقه در ابتدا به نام مبارکیه خوانده می شدند؛ سپس فرقه خطّابیه در این فرقه داخل شده و عقاید حلول و تناسخ را در عقاید این فرقه داخل نمودند. در حدود سال 274 قمری جمعی که پیشوای ایشان حمدان قرمط بوده است، در حدود [[کوفه]]، خود را به این فرقه منسوب داشته و به دعوت پرداخته و در بیشتر ممالک اسلامی نیز طرفدارانی یافته اند. عمده انقلاب آن ها در سواد کوفه، [[بصره]]، [[بحرین]] و [[شام]] بوده است. ایشان قتل و فساد عجیبـی برپا کرده و عقاید عجیبـی داشته اند. این فرقه «[[قرامطه]]» نامیده می شوند. <ref> تاریخ الرسل و الملوک، ابن جریر طبری، ج9، ص22 / التنبیه و الاشراف، علی بن حسین مسعودی، ص322</ref>
-ج) اسماعیلیان مصر که ابتدا دعوت سرّی داشتند و به ادامه سلسله امامت در پسران محمد بن اسماعیل قائل بودند. بعدها دعوت آن ها توسط [[ابوعبدالله الحسین المشرقی]] نضج گرفته و بالاخره از ایشان، عبیدالله المهدی به خلافت می رسد. و به این ترتیب این گروه بر مصر غلبه یافته و رقیب سرسخت خلفای عباسی می شوند. این فرقه تا دوران خلافت المستنصر بالله فاطمی دچار دودستگی نشد؛ لکن پس از وی، دو فرقه بزرگ از این گروه زاده می شود: نخست مستعلیه که فعلاً بهره نامیده می شوند و دیگری [[نزاریه]] که اکنون آقاخانیه، نامیده می شوند.
+ج) اسماعیلیان [[مصر]]، که ابتدا دعوت سرّی داشتند و به ادامه سلسله امامت در پسران محمد بن اسماعیل قائل بودند. بعدها دعوت آن ها توسط ابوعبدالله الحسین المشرقی نضج گرفته و بالاخره از ایشان، عبیدالله المهدی به خلافت می رسد. و به این ترتیب این گروه بر مصر غلبه یافته و رقیب سرسخت خلفای [[حکومت بنی عباس|عباسی]] می شوند. این فرقه تا دوران خلافت المستنصر بالله فاطمی دچار دودستگی نشد؛ لکن پس از وی، دو فرقه بزرگ از این گروه زاده می شود: نخست مستعلیه که فعلاً بهره نامیده می شوند و دیگری نزاریه که اکنون آقاخانیه، نامیده می شوند.
-از اسماعیلیان مصر فرقـه هایی نیـز مـانند آمریه، [[حاکمیه]] و [[درزیه]] منحـرف گردیده اند. <ref>دانشنامه فرق اسلامی، مدخل اسماعیلیه</ref>
+از اسماعیلیان مصر، فرقه هایی نیز مـانند آمریه، [[حاکمیه]] و [[درزیه]] منحرف گردیده اند. <ref>دانشنامه فرق اسلامی، مدخل اسماعیلیه</ref>
 ==پانویس==
-<references/>
+<references />
 ==منابع==
-* فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم‌السلام، جمعى از پژوهشگران زیر نظر سید محمود هاشمى شاهرودى، جلد ‌1، ص 488.
-*دائرة المعارف تشیع، مدخل "فرق شیعه" از على رفیعى.
+*[[فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم‌السلام (کتاب)|فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم‌السلام]]، ج ‌1، ص 488.
-*دانشنامه فرق اسلامی، مدخل اسماعیلیه
+*دائرةالمعارف تشیع، مدخل "فرق شیعه" از على رفیعى.
-*دائرة المعارف بزرگ اسلامی، مدخل اسماعیل بن جعفر از مسعود حبیبی مظاهری
+*دانشنامه فرق اسلامی، مدخل "اسماعیلیه".
-*دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ج 8، مدخل اسماعیلیه از فرهاد دفتری.
+*دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، مدخل "اسماعیل بن جعفر"، از مسعود حبیبی مظاهری.
 [[رده:انشعابات شیعه]]

@@ سطر ۲۰: / سطر ۲۰: @@
 الف) کسانی که می گویند پس از امام صادق (علیه السلام)، امامت متعلق به اسماعیل است و او زنده بوده و مهدی و قائمِ منتظَر است. این فرقه را [[اسماعیلیه خالص]] می نامند. <ref> [[الفرق بین الفرق]]، [[عبدالقاهر بغدادی]]، ص81</ref>
-ب) کسانی که می گویند اسماعیل در زمان حیات امام صادق (علیه السلام) دارای مقام امامت بوده است، و پس از آن که وفات یافت، امامت به پسرش محمد بن اسماعیل رسید. این فرقه در ابتدا به نام مبارکیه خوانده می شدند؛ سپس فرقه خطّابیه در این فرقه داخل شده و عقاید حلول و تناسخ را در عقاید این فرقه داخل نمودند. در حدود سال 274 هجری قمری جمعی که پیشوای ایشان حمدان قرمط بوده است، در حدود کوفه، خود را به این فرقه منسوب داشته و به دعوت پرداخته و در بیشتر ممالک اسلامی نیز طرفدارانی یافته اند. عمده انقلاب آن ها در [[سواد کوفه]]، بصره، بحرین و شام بوده است. ایشان قتل و فساد عجیبـی برپا کرده و عقاید عجیبـی داشته اند. این فرقه « قرامطه » نامیده می شوند. <ref> [[تاریخ الرسل و الملوک]]، [[ابن جریر طبری]]، ج9، ص22 / [[التنبیه و الاشراف]]، [[علی بن حسین مسعودی]]، ص322</ref>
+ب) کسانی که می گویند اسماعیل در زمان حیات امام صادق (علیه السلام) دارای مقام امامت بوده است، و پس از آن که وفات یافت، امامت به پسرش محمد بن اسماعیل رسید. این فرقه در ابتدا به نام مبارکیه خوانده می شدند؛ سپس فرقه خطّابیه در این فرقه داخل شده و عقاید حلول و تناسخ را در عقاید این فرقه داخل نمودند. در حدود سال 274 هجری قمری جمعی که پیشوای ایشان حمدان قرمط بوده است، در حدود کوفه، خود را به این فرقه منسوب داشته و به دعوت پرداخته و در بیشتر ممالک اسلامی نیز طرفدارانی یافته اند. عمده انقلاب آن ها در [[سواد کوفه]]، [[بصره]]، [[بحرین]] و [[شام]] بوده است. ایشان قتل و فساد عجیبـی برپا کرده و عقاید عجیبـی داشته اند. این فرقه «قرامطه» نامیده می شوند. <ref> [[تاریخ الرسل و الملوک]]، [[ابن جریر طبری]]، ج9، ص22 / [[التنبیه و الاشراف]]، [[علی بن حسین مسعودی]]، ص322</ref>
-ج) اسماعیلیان مصر که ابتدا دعوت سرّی داشتند و به ادامه سلسله امامت در پسران محمد بن اسماعیل قائل بودند. بعد ها دعوت آن ها توسط [[ابوعبدالله الحسین المشرقی]] نضج گرفته و بالاخره از ایشان،عبیدالله المهدی به خلافت می رسد. و به این ترتیب این گروه بر مصر غلبه یافته و رقیب سرسخت خلفای عباسی می شوند. این فرقه تا دوران خلافت المستنصر بالله فاطمی دچار دودستگی نشد؛ لکن پس از وی، دو فرقه بزرگ از این گروه زاده می شود: نخست مستعلیه که فعلاً بهره نامیده می شوند (رک: [[مستعلویه]] ) و دیگری نزاریه که با نام های [[فدائیان]]، [[حشاشین]]، [[صباحیه (اسماعیلیه نزاریه)|صباحیه]]، [[ملاحده (اسماعیلیه)|ملاحده]] و [[تعلیمیه]] نیز خوانده شده اند. (رک: [[نزاریه]] ) نزاریه اکنون آقاخانیه، نامیده می شوند.
+ج) اسماعیلیان مصر که ابتدا دعوت سرّی داشتند و به ادامه سلسله امامت در پسران محمد بن اسماعیل قائل بودند. بعدها دعوت آن ها توسط [[ابوعبدالله الحسین المشرقی]] نضج گرفته و بالاخره از ایشان، عبیدالله المهدی به خلافت می رسد. و به این ترتیب این گروه بر مصر غلبه یافته و رقیب سرسخت خلفای عباسی می شوند. این فرقه تا دوران خلافت المستنصر بالله فاطمی دچار دودستگی نشد؛ لکن پس از وی، دو فرقه بزرگ از این گروه زاده می شود: نخست مستعلیه که فعلاً بهره نامیده می شوند و دیگری [[نزاریه]] که اکنون آقاخانیه، نامیده می شوند.
 از اسماعیلیان مصر فرقـه هایی نیـز مـانند آمریه، [[حاکمیه]] و [[درزیه]] منحـرف گردیده اند.