اسطوره - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

Mohammadi در ‏۴ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۶:۵۸

2025-12-04T06:58:49Z

Mohammadi در ‏۷ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۸:۱۵

2025-11-07T18:15:22Z

مهدی موسوی در ‏۱۶ نوامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۱:۳۹

2023-11-16T11:39:58Z

نمایش تغییرات

مهدی موسوی: /* پانویس */

2023-11-15T17:54:52Z

‏پانویس

نمایش تغییرات

مهدی موسوی در ‏۱۵ نوامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۶:۲۷

2023-11-15T16:27:42Z

نمایش تغییرات

Aghajani در ‏۷ مارس ۲۰۲۰، ساعت ۰۸:۲۸

2020-03-07T08:28:11Z

مرضیه الله وکیل جزی در ‏۱۷ آوریل ۲۰۱۴، ساعت ۰۶:۵۳

2014-04-17T06:53:41Z

نمایش تغییرات

عربصالحی: /* اسطوره در لغت */

2014-02-13T06:13:44Z

‏اسطوره در لغت

Zamani در ‏۱۳ فوریهٔ ۲۰۱۴، ساعت ۰۶:۰۲

2014-02-13T06:02:47Z

Zamani در ‏۱۳ فوریهٔ ۲۰۱۴، ساعت ۰۶:۰۱

2014-02-13T06:01:02Z

@@ سطر ۸۶: / سطر ۸۶: @@
 [[یهود|یهودیت]] به جهت برخورداری از قدمت زمانی، دارای اسطوره پردازی‌های بیشتری شده است. در کتاب مقدس یهودیان به نام عهد قدیم داستان‌ها و گفتارهایی وجود دارد که می‌توان آنها را جزو اسطوره‌ها دانست. علاوه بر اینها، بزرگداشتی که یهودیان امروز بر قومیت و نژاد خود می‌گذارند و [[بنی اسرائیل]] را فرزند خداوند می‌دانند نیز از همین اسطوره‌ سازی‌ها سرچشمه گرفته است.
-در [[مسیحیت]] نیز اسطوره‌سازی به فراوانی یافت می‌شود. [[حضرت عیسی علیه السلام|حضرت عیسی]](ع) که پیامبری الهی و اسوه اخلاق بود، شأن و منزلتی ماورائی به دست آورد و مسیحیان از او اسطوره‌ای خدایی ساختند و این‌گونه قائل به [[تثلیت]] و وجود خدایگان سه‌گانه شدند.
+در [[مسیحیت]] نیز اسطوره‌سازی به فراوانی یافت می‌شود. [[حضرت عیسی علیه السلام|حضرت عیسی]]علیه السلام که پیامبری الهی و اسوه اخلاق بود، شأن و منزلتی ماورائی به دست آورد و مسیحیان از او اسطوره‌ای خدایی ساختند و این‌گونه قائل به [[تثلیت]] و وجود خدایگان سه‌گانه شدند.
 همچنین اسطوره‌سازی یا همان تبلور ذهنی اشخاص از واقعیت‌های پیرامونی را به وفور در میان مسلمانان می‌توان یافت. این نگاه چه در اشخاص و اسوه‌های دینی و چه در مسائل اعتقادی وجود داشته است. البته اسطوره دانستن موارد، به معنای تکذیب و باطل دانستن اصل این مصادیق نیست، بلکه تنها در بیان این است که برخی واقعیات خارجی که در مقام خود ارزشمند و قابل احترام هستند، از ذهن برخی راویان به گونه‌ اسطوره‌ای منتشر شده‌اند و امروزه نیز برخی خواسته و یا ناخواسته تلاش می‌کنند نگاه ماورائی را در تمام امور دینی به خصوص مواردی که حساسیت‌ها بدان بیشتر است، جاری کنند. برخی به خصوص عوام، برای بزرگ‌تر کردن این اشخاص، نقل‌ها و گفتارهایی را بیان داشته‌اند که به هیچ وجه قابل پذیرش نیست و تعبیر به [[خرافات]] در مورد آنها کاملاً به‌جا و مناسب می‌باشد. در حالی‌که نیازی به نقل و بیان به این نوع از اعتقادات نیست. منابع اصیل ما به درستی و به اندازه، آنچه باید بیان می‌شد را بیان کرده‌اند و نقل‌های خرافی و اسطوره‌ای، تنها ما را از مسیر حقیقی دور می‌کند.

@@ سطر ۹۵: / سطر ۹۵: @@
 قرآن می‌فرماید: ‌این کتاب که هیچ شک و تردیدی در آن نیست، هدایت برای متقیان است.<ref>[[سوره بقره]]، ۲.</ref> اما افرادی که از حقیقت [[تقوی]] روگردان هستند، همواره در هر عصری در مقابل واقعیّات الهی موضع گرفته و چون خود قابلیت درک حقیقت را نداشته،‌ [[تهمت]] اساطیر به آن زده‌اند. به طور قطع همین مهم سبب آن شده است که درباره علل پیدایش مذاهب نظراتی داده شود که محکوم به بطلان و فساد است، عده‌ای خواسته‌اند علت ایجاد آن را عوامل اقتصادی یا ضداستعماری یا نیازهای اخلاقی، اجتماعی و یا جعل و بی‌اطلاعی از اسرار طبیعت و... بیان نمایند.<ref>مکارم شیرازی، ناصر، انگیزه پیدایش مذاهب، مؤسسه مطبوعاتی هدف، ص۱۱ و ۱۲.</ref>
-در [[آیه 31 سوره انفال|آیه ۳۱ سوره انفال]] خبر از مشرکانی می‌دهد که نقشه ‌قتل [[حضرت محمد]] صلی الله علیه و آله را داشته‌اند و در مقابل [[تحدی در قرآن|تحدی]] قرآن ادعا نموده‌اند: چیز مهمی نیست، ما مثل آن را می‌آوریم، ولی همین که عاجز ماندند عوض [[ایمان]] به آن، تهمت اسطوره به آن چسباندند: {{متن قرآن|«وَإِذَا تُتْلَىٰ عَلَیهِمْ آیاتُنَا قَالُوا قَدْ سَمِعْنَا لَوْ نَشَاءُ لَقُلْنَا مِثْلَ هَٰذَا ۙ إِنْ هَٰذَا إِلَّا أَسَاطِیرُ الْأَوَّلِینَ»}}.
+در [[آیه 31 سوره انفال|آیه ۳۱ سوره انفال]] خبر از مشرکانی می‌دهد که نقشه ‌قتل [[حضرت محمد]] صلی الله علیه و آله را داشته‌اند و در مقابل [[تحدی در قرآن|تحدی]] قرآن ادعا نموده‌اند: چیز مهمی نیست، ما مثل آن را می‌آوریم، ولی همین که عاجز ماندند عوض [[ایمان]] به آن، تهمت اسطوره به آن چسباندند: {{متن قرآن|«وَإِذَا تُتْلَىٰ عَلَيْهِمْ آيَاتُنَا قَالُوا قَدْ سَمِعْنَا لَوْ نَشَاءُ لَقُلْنَا مِثْلَ هَٰذَا ۙ إِنْ هَٰذَا إِلَّا أَسَاطِيرُ الْأَوَّلِينَ»}}.
 در [[سوره نحل]] از اوّل سوره در مورد عظمت نعمت‌های خدا سخن می‌گوید تا آنجا که قابل شمارش نیست ولی کافران دنبال عبادت مخلوق رفته و [[قیامت]] را که حق است، انکار نموده و قرآن را اسطوره می‌پندارند<ref>[[سوره نحل]]، ۲۴.</ref> و با توجه به این که [[معاد]] و قرآن حق است، نمی‌تواند این مطلب حق اسطوره باشد ولی کافران که در گناه غلطیده‌اند حق را نادیده می‌گیرند. نظیر همین آیه، آیات ۸۳ [[سوره مومنون]] و ۶۸ [[سوره نحل]] است.<ref>مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، انتشارات دارالکتب اسلامی، چاپ هشتم، ج۱۱، ص۱۶۸.</ref>
-در آیه ۵ [[سوره فرقان]] به قرآن نسبت اسطوره داده‌اند که دست نوشت خود [[پیامبر اسلام|پیامبر]] یا املاء‌ صبح و شام دیگران به او است {{متن قرآن|«وَقَالُوا أَسَاطِیرُ الْأَوَّلِینَ اکتَتَبَهَا فَهِی تُمْلَىٰ عَلَیهِ بُکرَةً وَأَصِیلًا»}}. خداوند در پاسخ این سخن می‌فرماید: خدائی آن را نازل نمود که از حقیقت آسمان و زمین آگاه است و اوست غفور رحیم. در هر صورت این قرآن [[معجزه|اعجاز]] پیامبر است، با [[خرافات|خرافه]] و افسانه حسابش جداست.<ref>همان، ج۱۵، ص۲۱.</ref>
+در آیه ۵ [[سوره فرقان]] به قرآن نسبت اسطوره داده‌اند که دست نوشت خود [[پیامبر اسلام|پیامبر]] یا املاء‌ صبح و شام دیگران به او است {{متن قرآن|«{{آیه|25|5}}»}}<ref>[[آیه 5 سوره فرقان|سوره فرقان، آیه ۵.]]</ref>؛ خداوند در پاسخ این سخن می‌فرماید: خدائی آن را نازل نمود که از حقیقت آسمان و زمین آگاه است و اوست غفور رحیم. در هر صورت این قرآن [[معجزه|اعجاز]] پیامبر است، با [[خرافات|خرافه]] و افسانه حسابش جداست.<ref>همان، ج۱۵، ص۲۱.</ref>
 آیه ۱۷ [[سوره احقاف]] درباره کسی می باشد که عواطف انسانی خود را از دست داده، زیرا به والدین و ولی نعمت خود احترام نمی‌کند و چون مادر و پدر سوی خدا استغاثه می‌کنند و انذار به قیامت می‌کنند، او می‌گوید: قیامت از اساطیر است و سپس اصل عذاب قیامت برای آنها مسلّم می‌گیرد و آنها را به عذاب عرضه می‌کند به خاطر استفاده نامشروع از نعمت الهی و استکباری که دارند. یعنی در حقیقت همان استکباری که نسبت به والدین داشته، سبب استکبار به خدا شده است.<ref>همان، ج۲۱، ص۳۷۷.</ref>

@@ سطر ۹۱: / سطر ۹۱: @@
 ==منابع==
-* مصطفي همداني، اسطوره، [http://www.pajoohe.com/fa/index.php?Page=definition&UID=29745 پژوهشکده باقرالعلوم] بازیابی: 5 بهمن ماه 1392.
+* مصطفي همداني، اسطوره، [http://www.pajoohe.ir  دانشنامه پژوهه]، بازیابی: 5 بهمن ماه 1392.
 * اسطوره در قرآن به چه معنا است؟ [http://www.andisheqom.com/Files/faq.php?level=4&id=3703&urlId=237#_ftn1 اندیشه قم].

@@ سطر ۵: / سطر ۵: @@
 == اسطوره در لغت ==
-واژه "Myth" از ریشۀ یونانی و در معنای "گفتار" یا "داستان شاعرانه" گرفته شده است.<ref>. بیرو، آلن؛ فرهنگ علوم اجتماعی، باقر ساروخانی، تهران، کیهان، 1370، چاپ دوم، ص 235.</ref> (اساطير) جمع «اسطوره» است.
+ریشه یابی اسطوره بر دو قسم است :
 == تاریخچه انتقال اسطوره از عالم افسانه‌ها به حوزه علم ==

@@ سطر ۳: / سطر ۳: @@
 اسطوره، در اصطلاح یک پدیده اجتماعی با حالت سمبولیک<ref>. محسنی، منوچهر؛ جامعه‌شناسی عمومی، تهران، طهوری، 1380، چاپ هفدهم،‌ ص132-130.</ref> و به‌عنوان یک نظام فرهنگی است<ref>. استریناتی، دومینیک؛ مقدمه‌ای بر نظریه‌های فرهنگ عامه، ثریا پاک‌نظر، تهران، گام نو،‌ 1388، چاپ پنجم، ص130.</ref> که بیانگر یک جهان‌بینی کلی در باب جهان، منشأ آن، مقام و موضع انسان در طبیعت و همچنین نیروهای برین است. اسطوره با موجودی کامل و ذهنی ژرفا (تخیل) سروکار دارد. تأویل اسطوره، متضمن فهم فرهنگ‌ها در دوران‌های ماقبل منطق و نه غیرمنطقی است.<ref>. بیرو، آلن؛ پیشین، ص235.</ref>
-== شناخت اسطوره در لغت ==
+== اسطوره در لغت ==
-واژه "Myth" از ریشۀ یونانی و در معنای "گفتار" یا "داستان شاعرانه" گرفته شده است.<ref>. بیرو، آلن؛ فرهنگ علوم اجتماعی، باقر ساروخانی، تهران، کیهان، 1370، چاپ دوم، ص 235.</ref> همان طور كه مي دانيم (اساطير) جمع «اسطوره» است.
+واژه "Myth" از ریشۀ یونانی و در معنای "گفتار" یا "داستان شاعرانه" گرفته شده است.<ref>. بیرو، آلن؛ فرهنگ علوم اجتماعی، باقر ساروخانی، تهران، کیهان، 1370، چاپ دوم، ص 235.</ref> (اساطير) جمع «اسطوره» است.
 == تاریخچه انتقال اسطوره از عالم افسانه‌ها به حوزه علم ==

@@ سطر ۲: / سطر ۲: @@
 اسطوره، در اصطلاح یک پدیده اجتماعی با حالت سمبولیک<ref>. محسنی، منوچهر؛ جامعه‌شناسی عمومی، تهران، طهوری، 1380، چاپ هفدهم،‌ ص132-130.</ref> و به‌عنوان یک نظام فرهنگی است<ref>. استریناتی، دومینیک؛ مقدمه‌ای بر نظریه‌های فرهنگ عامه، ثریا پاک‌نظر، تهران، گام نو،‌ 1388، چاپ پنجم، ص130.</ref> که بیانگر یک جهان‌بینی کلی در باب جهان، منشأ آن، مقام و موضع انسان در طبیعت و همچنین نیروهای برین است. اسطوره با موجودی کامل و ذهنی ژرفا (تخیل) سروکار دارد. تأویل اسطوره، متضمن فهم فرهنگ‌ها در دوران‌های ماقبل منطق و نه غیرمنطقی است.<ref>. بیرو، آلن؛ پیشین، ص235.</ref>
 == شناخت اسطوره در لغت ==
 واژه "Myth" از ریشۀ یونانی و در معنای "گفتار" یا "داستان شاعرانه" گرفته شده است.<ref>. بیرو، آلن؛ فرهنگ علوم اجتماعی، باقر ساروخانی، تهران، کیهان، 1370، چاپ دوم، ص 235.</ref> همان طور كه مي دانيم (اساطير) جمع «اسطوره» است.
 == تاریخچه انتقال اسطوره از عالم افسانه‌ها به حوزه علم ==
 تاریخ‌نگاران یونانی مراقب بودند که خود را از "اسطوره‌نگاران" متمایز کنند؛ زیرا مدعی بودند که نویسندگان اساطیر، افسانه‌پردازی می‌کنند و اغلب افسانه‌هایی نامحتمل، نادرست و بیشتر (چنان‌که افلاطون می‌پنداشت) افسانه‌های غیراخلاقی را بازگو می‌نمایند. از سوی دیگر، همین تاریخ‌نگاران هرگز در راست‌بودگی برخی اسطوره‌ها، به‌ویژه داستان‌های مربوط به جنگ تروا، تردید نداشتند. در سده نوزدهم میلادی بود که پژوهندگان مدعی شدند که همه اسطوره‌ها غیرتاریخی‌اند، جنگ تروا هرگز رخ نداده و "هومر" که به زعم آنان اصلاً‌ وجود خارجی نداشت، هیچ به جز پرتوی، سرشت یک "اسطوره خورشیدی" را رقم نزده است. آن‌گاه اشلیمان، در برابر چشم پژوهندگان، عملاً‌ در شهر تروا به حفاری پرداخت و بسیاری از باستان‌شناسان ادوار متأخر تأیید کرده‌اند که بیشتر "اسطوره‌ها"ی هومر و اسطوره‌های دیگر، مانند داستان‌های کتاب مقدس درباره توفان و برج بابل اساساً راست بوده است.
@@ سطر ۲۲: / سطر ۱۶: @@
 رویکرد تازه و مثبت، به اسطوره سخت دستاوردهای دانش نوین قوم‌شناسی است.<ref>. وارنر، رکی؛ پیشین، ص16.</ref> رولان بارت (1915-1980) منتقد و نشانه‌شناس فرانسوی در کتاب اسطوره‌شناسی‌ها (1957) و کتاب نگارش درجه صفر (1953) به تحلیل اساطیر می‌پردازد.<ref>. استریناتی، دومینیک؛ پیشین، ص153.</ref>
 == عناصر مشترک اساطیر ==
 عناصر مشترک اساطیر را می‌توان به این شرح فهرست نمود:
@@ سطر ۴۸: / سطر ۴۰: @@
 علاوه‌بر این‌ها درون‌مایه‌های مشترک، هزاران اسطوره در مورد انسان‌ها، گیاهان، جانوارن و جمادات و ستارگان و... وجود دارد که هر یک حکایت و پیامی در بطن خود دارند و آن موجود، نماد آن معنی است. <ref>. همان، ص588-172.</ref>
 == تبیین اساطیری از دین ==
 جامعه‌شناسان دین، از مناسک و آیین‌های دینی که دارای اسرار باطنی هستند با نام اسطوره یاد می‌کنند،<ref>. واخ، یوآخیم؛ جامعه‌شناسی دین، جمشید آزادگان، تهران، سمت، 1380، چاپ اول، ص64.</ref> و برخی مانند ارنست کاپسرو و نیز پل تیلیش، زبان دین را کلاً‌ اسطوره‌ای می‌دانند و تمام گزاره‌های آن را نمادین می‌شمارند که سبب احضار تجارب عرفانی در شخص می‌شود.<ref>. علی‌زمانی، امیرعباس؛ زبان دین، قم، دفتر تبلیغات اسلامی، 1375، چاپ اول، ص39.</ref>
@@ سطر ۷۰: / سطر ۶۰: @@
 رابعاً، از نظر اسلام، زن و مرد هر دو می‌توانند منشا اغوا و فساد هم باشند و در روایت پیامبر اکرمصلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلّم نیز فرموده است:هر روز فرشته‌ای ندا می‌کند وای بر زنان از دست مردان و فرشته دیگر ندا می‌کند وای از دست زنان بر مردان.<ref>. حاکم نیشابوری، حافظ ابی‌عبدالله محمد بن عبدالله؛ المستدرک علی‌الصحیحین، بیروت، دارالکتاب العربی، 1429ق،‌ ج4، ص431.</ref>
 == اسطوره در قرآن ==
 قرآن می‌فرماید:<ref>. بقره/2.</ref> ‌این کتاب هیچ شک و تردیدی در آن نیست، هدایت برای متقیان است، افرادی که از حقیقت تقوی روگردان هستند همواره در هر عصری در مقابل واقعیّات الهی موضع گرفته، و چون خود قابلیّت درک حقیقت را نداشته،‌ تهمت اساطیر به آن زده‌اند. به طور قطع همین مهم سبب آن شده است که درباره علل پیدایش مذاهب نظراتی داده شود که محکوم به بطلان و فساد است، عده‌ای خواسته‌اند علّت ایجاد آن را عوامل اقتصادی یا ضد استعماری یا نیازهای اخلاقی، اجتماعی و یا جعل و بی‌اطلاعی از اسرار طبیعت و... بیان نمایند<ref>. مکارم شیرازی، ناصر، انگیزه پیدایش مذاهب، مؤسسه مطبوعاتی هدف، ص 11 و 12.</ref>.
@@ سطر ۹۰: / سطر ۷۸: @@
 در پایان اضافه می‌کنیم که پاکی درون از صفات رذیله در درک انسان از واقعیّات تأثیر مستقیم دارد، لذا قرآنی که نور است، همواره از سوی عدّه‌ای که از گناه غفلت نمی‌ورزیده‌اند مورد تهمت قرار گرفته و اسطوره نامیده شده است.
 ==پانویس ==
 <references />
 == منابع ==
@@ سطر ۱۰۱: / سطر ۸۷: @@
 * مصطفي همداني،اسطوره،[http://www.pajoohe.com/fa/index.php?Page=definition&UID=29745 پژوهشکده باقرالعلوم] بازیابی: 5 بهمن ماه 1392.
-*اسطوره در قرآن به چه معنا است؟[http://www.andisheqom.com/Files/faq.php?level=4&id=3703&urlId=237#_ftn1 اندیشه قم]
+{{قرآن}}
-{{رده:واژگان قرآنی}}
+[[رده:واژگان قرآنی]]
-{{رده:ادبیات}}
+[[رده:ادبیات]]