استقامت - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

Mohammadi: /* آثار استقامت */

2025-05-15T18:07:51Z

‏آثار استقامت

Mohammadi: /* آثار استقامت */

2025-05-15T18:05:30Z

‏آثار استقامت

Mohammadi: /* آثار استقامت */

2025-05-15T15:55:28Z

‏آثار استقامت

Mohammadi: /* موارد استقامت */

2025-05-15T15:47:47Z

‏موارد استقامت

Mohammadi: /* موارد استقامت */

2025-05-15T15:08:05Z

‏موارد استقامت

Mohammadi: /* معنای استقامت */

2025-05-15T14:37:33Z

‏معنای استقامت

Mohammadi: /* معنای استقامت */

2025-05-15T14:36:28Z

‏معنای استقامت

Zamani: افزودن الگوی قرآن

2025-03-18T12:41:30Z

افزودن الگوی قرآن

مهدی موسوی در ‏۴ نوامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۳:۴۳

2023-11-04T13:43:52Z

نمایش تغییرات

مهدی موسوی در ‏۴ نوامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۱:۳۲

2023-11-04T11:32:46Z

نمایش تغییرات

@@ سطر ۴۱: / سطر ۴۱: @@
 در [[قرآن]] آثارى چند براى استقامت بازگو شده که بخشى از آن، پاداش اهل استقامت در [[دنیا]] و پاره‌اى دیگر پاداش استقامت در [[آخرت]] است؛ اما ویژگى بهره‌مندى از [[ولایت|ولایت]] الهی، در دنیا و آخرت شامل بندگان با استقامت مى‌گردد: {{متن قرآن|«الَّذینَ قالوا رَبُّنَا اللّهُ ثُمَّ استَقـموا تَتَنَزَّلُ عَلَیهِمُ المَلـئِکةُ... نَحنُ اَولِیاؤُکم فِى الحَیوةِ الدُّنیا وفِى الأخِرَةِ»}} ([[سوره فصلت]]/۴۱،۳۰‌ـ‌۳۱). اهل استقامت، از رهگذر بهره‌اى که از ولایت الهى و نزول فرشتگان بشارت دهنده دارند، از ترس و اندوه آزادند: {{متن قرآن|«إِنَّ الَّذِينَ قَالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقَامُوا فَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ»}}<ref>سوره احقاف، آیه ۱۳.</ref>.
-اهل استقامت در دنیا از برکات خداوند بهره‌مند مى‌شوند: {{متن قرآن|«وَأَنْ لَوِ اسْتَقَامُوا عَلَى الطَّرِيقَةِ لَأَسْقَيْنَاهُمْ مَاءً غَدَقًا»}}<ref>سوره جن، آیه ۱۶.</ref>؛ عبارت «ماءً غَدَقاً» در این آیه که به آب فراوان<ref> مجمع البیان، ج‌۱۰، ص‌۵۵۹؛ المیزان، ج‌۲۰، ص‌۴۶.</ref> معنا شده کنایه از وسعت و فراوانى روزى است.<ref> تفسیر ماوردى، ج‌۶، ص‌۱۱۶؛ الدرالمنثور، ج‌۸، ص‌۳۰۵؛ المیزان، ج‌۲۰، ص‌۴۶.</ref> مشابه این تعبیر کنایى درباره [[اهل کتاب]] نیز آمده است<ref> مجمع البیان، ج‌۱۰، ص‌۵۵۹.</ref>: {{متن قرآن|«ولَو اَنَّهُم اَقاموا التَّورةَ والاِنجیلَ و ما اُنزِلَ اِلَیهِم مِن رَبِّهِم لاََکلوا مِن فَوقِهِم و مِن تَحتِ اَرجُلِهِم»}}<ref>[[آیه 66 سوره مائده|سوره مائده، آیه ۶۶.]]</ref>؛ برخى نیز «ماءً‌ غَدَقا» را به هدایت<ref> تفسیر ماوردى، ج‌۶، ص‌۱۱۷.</ref> و علم کثیر<ref> بحارالانوار، ج‌۲۴، ص‌۲۹.</ref> [[تفسیر]] کرده‌اند.
+اهل استقامت در دنیا از برکات خداوند بهره‌مند مى‌شوند: {{متن قرآن|«وَأَنْ لَوِ اسْتَقَامُوا عَلَى الطَّرِيقَةِ لَأَسْقَيْنَاهُمْ مَاءً غَدَقًا»}}<ref>سوره جن، آیه ۱۶.</ref>؛ عبارت «ماءً غَدَقاً» در این آیه که به آب فراوان<ref> مجمع البیان، ج‌۱۰، ص‌۵۵۹؛ المیزان، ج‌۲۰، ص‌۴۶.</ref> معنا شده کنایه از وسعت و فراوانى روزى است.<ref> تفسیر ماوردى، ج‌۶، ص‌۱۱۶؛ الدرالمنثور، ج‌۸، ص‌۳۰۵؛ المیزان، ج‌۲۰، ص‌۴۶.</ref> مشابه این تعبیر کنایى درباره [[اهل کتاب]] نیز آمده است<ref> مجمع البیان، ج‌۱۰، ص‌۵۵۹.</ref>: {{متن قرآن|«وَلَوْ أَنَّهُمْ أَقَامُوا التَّوْرَاةَ وَالْإِنْجِيلَ وَمَا أُنْزِلَ إِلَيْهِمْ مِنْ رَبِّهِمْ لَأَكَلُوا مِنْ فَوْقِهِمْ وَمِنْ تَحْتِ أَرْجُلِهِمْ ...»}}<ref>[[آیه 66 سوره مائده|سوره مائده، آیه ۶۶.]]</ref>؛ برخى نیز «ماءً‌ غَدَقا» را به هدایت<ref> تفسیر ماوردى، ج‌۶، ص‌۱۱۷.</ref> و علم کثیر<ref> بحارالانوار، ج‌۲۴، ص‌۲۹.</ref> [[تفسیر]] کرده‌اند.
 در [[آخرت]] هم زندگى جاودانه در [[بهشت]] موعودى که همه چیز در آن فراهم است، فرجام نیکوى بندگانى است که بر ربوبیت خداوند استقامت مى ورزند<ref> المیزان، ج‌۱۸، ص‌۱۹۶.</ref>: {{متن قرآن|«... وَأَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ<ref>سوره فصلت، آیه ۳۰.</ref>... وَلَكُمْ فِيهَا مَا تَشْتَهِي أَنْفُسُكُمْ وَلَكُمْ فِيهَا مَا تَدَّعُونَ<ref>[[آیه 31 سوره فصلت|همان، آیه ۳۱.]]</ref>»}}؛ {{متن قرآن|«أُولَٰئِكَ أَصْحَابُ الْجَنَّةِ ...»}}<ref>[[آیه 14 سوره احقاف|سوره احقاف، آیه ۱۴.]]</ref>.

@@ سطر ۴۱: / سطر ۴۱: @@
 در [[قرآن]] آثارى چند براى استقامت بازگو شده که بخشى از آن، پاداش اهل استقامت در [[دنیا]] و پاره‌اى دیگر پاداش استقامت در [[آخرت]] است؛ اما ویژگى بهره‌مندى از [[ولایت|ولایت]] الهی، در دنیا و آخرت شامل بندگان با استقامت مى‌گردد: {{متن قرآن|«الَّذینَ قالوا رَبُّنَا اللّهُ ثُمَّ استَقـموا تَتَنَزَّلُ عَلَیهِمُ المَلـئِکةُ... نَحنُ اَولِیاؤُکم فِى الحَیوةِ الدُّنیا وفِى الأخِرَةِ»}} ([[سوره فصلت]]/۴۱،۳۰‌ـ‌۳۱). اهل استقامت، از رهگذر بهره‌اى که از ولایت الهى و نزول فرشتگان بشارت دهنده دارند، از ترس و اندوه آزادند: {{متن قرآن|«إِنَّ الَّذِينَ قَالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقَامُوا فَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ»}}<ref>سوره احقاف، آیه ۱۳.</ref>.
-اهل استقامت در دنیا از برکات خداوند بهره‌مند مى‌شوند: {{متن قرآن|«وَأَنْ لَوِ اسْتَقَامُوا عَلَى الطَّرِيقَةِ لَأَسْقَيْنَاهُمْ مَاءً غَدَقًا»}}<ref>سوره جن، آیه ۱۶.</ref>؛ عبارت «ماءً غَدَقاً» در این آیه که به آب فراوان<ref> مجمع البیان، ج‌۱۰، ص‌۵۵۹؛ المیزان، ج‌۲۰، ص‌۴۶.</ref> معنا شده کنایه از وسعت و فراوانى روزى است.<ref> تفسیر ماوردى، ج‌۶، ص‌۱۱۶؛ الدرالمنثور، ج‌۸، ص‌۳۰۵؛ المیزان، ج‌۲۰، ص‌۴۶.</ref> مشابه این تعبیر کنایى درباره [[اهل کتاب]] نیز آمده است<ref> مجمع البیان، ج‌۱۰، ص‌۵۵۹.</ref>: {{متن قرآن|«ولَو اَنَّهُم اَقاموا التَّورةَ والاِنجیلَ و ما اُنزِلَ اِلَیهِم مِن رَبِّهِم لاََکلوا مِن فَوقِهِم و مِن تَحتِ اَرجُلِهِم»}}<ref>[[آیه 16 سوره جن|سوره جن، آیه ۱۶.]]</ref>؛ ([[سوره مائده]]/۵،۶۶) برخى نیز «ماءً‌ غَدَقا» را به هدایت<ref> تفسیر ماوردى، ج‌۶، ص‌۱۱۷.</ref> و علم کثیر<ref> بحارالانوار، ج‌۲۴، ص‌۲۹.</ref> [[تفسیر]] کرده‌اند.
+اهل استقامت در دنیا از برکات خداوند بهره‌مند مى‌شوند: {{متن قرآن|«وَأَنْ لَوِ اسْتَقَامُوا عَلَى الطَّرِيقَةِ لَأَسْقَيْنَاهُمْ مَاءً غَدَقًا»}}<ref>سوره جن، آیه ۱۶.</ref>؛ عبارت «ماءً غَدَقاً» در این آیه که به آب فراوان<ref> مجمع البیان، ج‌۱۰، ص‌۵۵۹؛ المیزان، ج‌۲۰، ص‌۴۶.</ref> معنا شده کنایه از وسعت و فراوانى روزى است.<ref> تفسیر ماوردى، ج‌۶، ص‌۱۱۶؛ الدرالمنثور، ج‌۸، ص‌۳۰۵؛ المیزان، ج‌۲۰، ص‌۴۶.</ref> مشابه این تعبیر کنایى درباره [[اهل کتاب]] نیز آمده است<ref> مجمع البیان، ج‌۱۰، ص‌۵۵۹.</ref>: {{متن قرآن|«ولَو اَنَّهُم اَقاموا التَّورةَ والاِنجیلَ و ما اُنزِلَ اِلَیهِم مِن رَبِّهِم لاََکلوا مِن فَوقِهِم و مِن تَحتِ اَرجُلِهِم»}}<ref>[[آیه 66 سوره مائده|سوره مائده، آیه ۶۶.]]</ref>؛ برخى نیز «ماءً‌ غَدَقا» را به هدایت<ref> تفسیر ماوردى، ج‌۶، ص‌۱۱۷.</ref> و علم کثیر<ref> بحارالانوار، ج‌۲۴، ص‌۲۹.</ref> [[تفسیر]] کرده‌اند.
-در [[آخرت]] هم زندگى جاودانه در [[بهشت]] موعودى که همه چیز در آن فراهم است، فرجام نیکوى بندگانى است که بر ربوبیت خداوند استقامت مى ورزند<ref> المیزان، ج‌۱۸، ص‌۱۹۶.</ref>: {{متن قرآن|«واَبشِروا بِالجَنَّةِ الَّتى کنتُم توعَدون... لَکم فیها ما تَشتَهى اَنفُسُکم ولَکم فیها ما تَدَّعون»}} ([[سوره فصلت]]/۴۱،۳۰ ـ۳۱)، {{متن قرآن|«اُولـئِک اَصحـبُ الجَنَّةِ»}} ([[سوره احقاف]]/۴۶،۱۴).
+در [[آخرت]] هم زندگى جاودانه در [[بهشت]] موعودى که همه چیز در آن فراهم است، فرجام نیکوى بندگانى است که بر ربوبیت خداوند استقامت مى ورزند<ref> المیزان، ج‌۱۸، ص‌۱۹۶.</ref>: {{متن قرآن|«... وَأَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ<ref>سوره فصلت، آیه ۳۰.</ref>... وَلَكُمْ فِيهَا مَا تَشْتَهِي أَنْفُسُكُمْ وَلَكُمْ فِيهَا مَا تَدَّعُونَ<ref>[[آیه 31 سوره فصلت|همان، آیه ۳۱.]]</ref>»}}؛ {{متن قرآن|«أُولَٰئِكَ أَصْحَابُ الْجَنَّةِ ...»}}<ref>[[آیه 14 سوره احقاف|سوره احقاف، آیه ۱۴.]]</ref>.
 ===موانع استقامت===

@@ سطر ۳۹: / سطر ۳۹: @@
 ===آثار استقامت===
-در [[قرآن]] آثارى چند براى استقامت بازگو شده که بخشى از آن، پاداش اهل استقامت در [[دنیا]] و پاره‌اى دیگر پاداش استقامت در [[آخرت]] است؛ اما ویژگى بهره‌مندى از [[ولایت|ولایت]] الهی، در دنیا و آخرت شامل بندگان با استقامت مى‌گردد: {{متن قرآن|«الَّذینَ قالوا رَبُّنَا اللّهُ ثُمَّ استَقـموا تَتَنَزَّلُ عَلَیهِمُ المَلـئِکةُ... نَحنُ اَولِیاؤُکم فِى الحَیوةِ الدُّنیا وفِى الأخِرَةِ»}} ([[سوره فصلت]]/۴۱،۳۰‌ـ‌۳۱). اهل استقامت، از رهگذر بهره‌اى که از ولایت الهى و نزول فرشتگان بشارت دهنده دارند، از ترس و اندوه آزادند: {{متن قرآن|«الَّذینَ قالوا رَبُّنَا اللّهُ ثُمَّ استَقموا تَتَنَزَّلُ عَلَیهِمُ المَلئِکةُ اَلاّ تَخافوا‌و لاتَحزَنوا... نَحنُ اَولِیاؤُکم فِى‌الحَیوةِ الدُّنیا و فِى الأخِرَةِ»}}. ([[سوره فصلت]]/۴۱،۳۰‌ـ‌۳۱؛ [[سوره احقاف]]/۴۶،۱۳)
+در [[قرآن]] آثارى چند براى استقامت بازگو شده که بخشى از آن، پاداش اهل استقامت در [[دنیا]] و پاره‌اى دیگر پاداش استقامت در [[آخرت]] است؛ اما ویژگى بهره‌مندى از [[ولایت|ولایت]] الهی، در دنیا و آخرت شامل بندگان با استقامت مى‌گردد: {{متن قرآن|«الَّذینَ قالوا رَبُّنَا اللّهُ ثُمَّ استَقـموا تَتَنَزَّلُ عَلَیهِمُ المَلـئِکةُ... نَحنُ اَولِیاؤُکم فِى الحَیوةِ الدُّنیا وفِى الأخِرَةِ»}} ([[سوره فصلت]]/۴۱،۳۰‌ـ‌۳۱). اهل استقامت، از رهگذر بهره‌اى که از ولایت الهى و نزول فرشتگان بشارت دهنده دارند، از ترس و اندوه آزادند: {{متن قرآن|«إِنَّ الَّذِينَ قَالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقَامُوا فَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ»}}<ref>سوره احقاف، آیه ۱۳.</ref>.
-اهل استقامت در دنیا از برکات خداوند بهره‌مند مى‌شوند: {{متن قرآن|«واَلَّوِ استَقـموا عَلَى الطَّریقَةِ لاََسقَینـهُم ماءً غَدَقـا»}} ([[سوره جن|سوره جنّ]]/۷۲،۱۶) عبارت «ماءً غَدَقاً» در این آیه که به آب فراوان<ref> مجمع البیان، ج‌۱۰، ص‌۵۵۹؛ المیزان، ج‌۲۰، ص‌۴۶.</ref> معنا شده کنایه از وسعت و فراوانى روزى است.<ref> تفسیر ماوردى، ج‌۶، ص‌۱۱۶؛ الدرالمنثور، ج‌۸، ص‌۳۰۵؛ المیزان، ج‌۲۰، ص‌۴۶.</ref> مشابه این تعبیر کنایى درباره [[اهل کتاب]] نیز آمده است<ref> مجمع البیان، ج‌۱۰، ص‌۵۵۹.</ref>: {{متن قرآن|«ولَو اَنَّهُم اَقاموا التَّورةَ والاِنجیلَ و ما اُنزِلَ اِلَیهِم مِن رَبِّهِم لاََکلوا مِن فَوقِهِم و مِن تَحتِ اَرجُلِهِم»}}. ([[سوره مائده]]/۵،۶۶) برخى نیز «ماءً‌ غَدَقا» را به هدایت<ref> تفسیر ماوردى، ج‌۶، ص‌۱۱۷.</ref> و علم کثیر<ref> بحارالانوار، ج‌۲۴، ص‌۲۹.</ref> [[تفسیر]] کرده‌اند.
+اهل استقامت در دنیا از برکات خداوند بهره‌مند مى‌شوند: {{متن قرآن|«وَأَنْ لَوِ اسْتَقَامُوا عَلَى الطَّرِيقَةِ لَأَسْقَيْنَاهُمْ مَاءً غَدَقًا»}}<ref>سوره جن، آیه ۱۶.</ref>؛ عبارت «ماءً غَدَقاً» در این آیه که به آب فراوان<ref> مجمع البیان، ج‌۱۰، ص‌۵۵۹؛ المیزان، ج‌۲۰، ص‌۴۶.</ref> معنا شده کنایه از وسعت و فراوانى روزى است.<ref> تفسیر ماوردى، ج‌۶، ص‌۱۱۶؛ الدرالمنثور، ج‌۸، ص‌۳۰۵؛ المیزان، ج‌۲۰، ص‌۴۶.</ref> مشابه این تعبیر کنایى درباره [[اهل کتاب]] نیز آمده است<ref> مجمع البیان، ج‌۱۰، ص‌۵۵۹.</ref>: {{متن قرآن|«ولَو اَنَّهُم اَقاموا التَّورةَ والاِنجیلَ و ما اُنزِلَ اِلَیهِم مِن رَبِّهِم لاََکلوا مِن فَوقِهِم و مِن تَحتِ اَرجُلِهِم»}}<ref>[[آیه 16 سوره جن|سوره جن، آیه ۱۶.]]</ref>؛ ([[سوره مائده]]/۵،۶۶) برخى نیز «ماءً‌ غَدَقا» را به هدایت<ref> تفسیر ماوردى، ج‌۶، ص‌۱۱۷.</ref> و علم کثیر<ref> بحارالانوار، ج‌۲۴، ص‌۲۹.</ref> [[تفسیر]] کرده‌اند.
 در [[آخرت]] هم زندگى جاودانه در [[بهشت]] موعودى که همه چیز در آن فراهم است، فرجام نیکوى بندگانى است که بر ربوبیت خداوند استقامت مى ورزند<ref> المیزان، ج‌۱۸، ص‌۱۹۶.</ref>: {{متن قرآن|«واَبشِروا بِالجَنَّةِ الَّتى کنتُم توعَدون... لَکم فیها ما تَشتَهى اَنفُسُکم ولَکم فیها ما تَدَّعون»}} ([[سوره فصلت]]/۴۱،۳۰ ـ۳۱)، {{متن قرآن|«اُولـئِک اَصحـبُ الجَنَّةِ»}} ([[سوره احقاف]]/۴۶،۱۴).
 ===موانع استقامت===

@@ سطر ۳۳: / سطر ۳۳: @@
 [[حضرت موسی علیه السلام|حضرت موسى]] و [[حضرت هارون علیه السلام|هارون]] علیهماالسلام از دیگر پیامبران الهى‌اند که در قرآن مأمور به استقامت شده‌اند:{{متن قرآن|«قَالَ قَدْ أُجِيبَتْ دَعْوَتُكُمَا فَاسْتَقِيمَا وَلَا تَتَّبِعَانِّ سَبِيلَ الَّذِينَ لَا يَعْلَمُونَ»}}<ref>[[آیه 89 سوره یونس|سوره یونس، آیه ۸۹.]]</ref>؛ با توجه به عبارت «لاتَتَّبِعانِّ» که در ادامه آیه، موسى و هارون را از پیروى راه نادانان بر حذر مى‌دارد، مى‌توان گفت که مراد، استقامت بر پیروى از راه خداست. برخى مقصود از آن را استقامت در دعا دانسته‌اند.<ref> تفسیر قرطبى، مج‌۴، ج‌۸، ص‌۲۴۰.</ref> بعضى از مفسران با توجه به این که مخاطب سه آیه‌ اخیر پیامبران الهى هستند و یکى از مهم‌ترین دستورهاى خداوند براى آنان به انجام رساندن رسالت و ابلاغ پیام خداست، استقامت را استقامت در تبلیغ دین و پیامبرى هم مى‌دانند.<ref> کشف‌الاسرار، ج‌۴، ص‌۲۰۹، ۴۵۲؛ مجمع‌البیان، ج‌۵، ص‌۳۰۴؛ تفسیر قرطبى، مج‌۴، ج‌۸، ص‌۲۴۰.</ref>
-در میان دسته‌اى دیگر از آیات که استقامت را در اندیشه و حرکت توحیدى بیان مى‌کند، دو آیه‌اى که استقامت در اعتقاد به ربوبیت الهى را مطرح مى‌کند از شهرت بیشترى برخوردار است: {{متن قرآن|«إِنَّ الَّذِينَ قَالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقَامُوا ...»}}<ref>سوره فصلت، آیه ۳۰.]]</ref>؛ [[سوره احقاف]]/۴۶،۱۳) برخى، از کلمه «ثمّ» که براى تراخى است استفاده کرده‌اند که باید در حال و آینده استقامت داشت و با استقامت از دنیا رفت.<ref>لطائف الاشارات، ج‌۲، ص‌۳۲۷.</ref>
+در میان دسته‌اى دیگر از آیات که استقامت را در اندیشه و حرکت توحیدى بیان مى‌کند، دو آیه‌اى که استقامت در اعتقاد به ربوبیت الهى را مطرح مى‌کند از شهرت بیشترى برخوردار است: {{متن قرآن|«إِنَّ الَّذِينَ قَالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقَامُوا ...»}}<ref>سوره فصلت، آیه ۳۰.</ref>؛ برخى، از کلمه «ثمّ» که براى تراخى است استفاده کرده‌اند که باید در حال و آینده استقامت داشت و با استقامت از دنیا رفت.<ref>لطائف الاشارات، ج‌۲، ص‌۳۲۷.</ref>
 آیه دیگر نیز استقامت در راه [[حق]]<ref> جامع البیان، مج‌۱۴، ج‌۲۹، ص‌۱۴۱؛ روض الجنان، ج‌۱۹، ص‌۴۵۰.</ref> [[ایمان]]<ref> مجمع البیان، ج‌۱۰، ص‌۵۵۹.</ref> و [[اسلام]]<ref> روح المعانى، مج‌۱۶، ج‌۲۹، ص‌۱۵۵؛ فتح القدیر، ج‌۵، ص‌۳۰۸؛ المیزان، ج‌۲۰، ص‌۴۶.</ref>را مطرح کرده است: {{متن قرآن|«وَأَنْ لَوِ اسْتَقَامُوا عَلَى الطَّرِيقَةِ ...»}}<ref>[[آیه 16 سوره جن|سوره جن، آیه ۱۶.]]</ref>؛ در روایاتى مقصود از آیات فوق، استقامت بر ولایت‌ [[اهل بیت]] (علیهم السلام) دانسته شده<ref> بحارالانوار، ج‌۶، ص‌۱۴۸؛ ج‌۲۴، ص‌۲۴‌ـ‌۲۹.</ref>، چنان‌که صراط مستقیم نیز اهل بیت علیهم السلام هستند.<ref> نورالثقلین، ج‌۱، ص‌۲۰‌ـ‌۲۱.</ref> آیات دیگرى نیز به‌صورت غیر مستقیم به استقامت در امورى مانند [[جهاد]] پرداخته است ([[سوره انفال]]/۸‌،۴۵).

@@ سطر ۲۷: / سطر ۲۷: @@
 ===موارد استقامت===
-یک [[آیه|آیه]] از ۹ آیه‌اى که مشخصاً به موضوع استقامت پرداخته، استقامت را در زمینه عهد و پیمان مطرح کرده است: {{متن قرآن|«فَمَا‌ استَقاـموا لَکم فَاستَقیموا لَهُم»}} ([[سوره توبه]]/۹،۷) و سایر آیات مربوط به استقامت در زمینه [[توحید]] و ایمان به ربوبیت و الوهیت خدا و سیر به سوى او (استقامت در دین) است. در یک آیه از این آیات ذکر بودن [[قرآن]] براى کسانى مفید دانسته شده که مى‌خواهند اهل‌ استقامت در حق باشند:<ref>المیزان، ج‌۲۰، ص‌۲۲۰.</ref> {{متن قرآن|«اِن هُوَ اِلاّ ذِکرٌ لِلعالَمین * لِمَن‌ شاءَ مِنکم اَن‌ یستَقیم»}} ([[سوره تکویر]]/۸۱‌،۲۷‌ـ‌۲۸). سایر آیات در یک تقسیم کلى یا فرمان استقامت داده ([[سوره یونس]]/۱۰،۸۹؛ [[سوره هود]]/۱۱،۱۱۲؛ [[سوره شورى]]/۴۲،۱۵) یا از آثار استقامت سخن گفته است. ([[سوره احقاف]]/۴۶،۱۳؛ [[سوره جن]]/۷۲،۱۶)
+یک [[آیه|آیه]] از ۹ آیه‌اى که مشخصاً به موضوع استقامت پرداخته، استقامت را در زمینه عهد و پیمان مطرح کرده است: {{متن قرآن|«... فَمَا اسْتَقَامُوا لَكُمْ فَاسْتَقِيمُوا لَهُمْ ...»}}<ref>[[آیه 7 سوره توبه|سوره توبه، آیه ۷.]]</ref>؛ و سایر آیات مربوط به استقامت در زمینه [[توحید]] و ایمان به ربوبیت و الوهیت خدا و سیر به سوى او (استقامت در دین) است. در یک آیه از این آیات ذکر بودن [[قرآن]] براى کسانى مفید دانسته شده که مى‌خواهند اهل‌ استقامت در حق باشند:<ref>المیزان، ج‌۲۰، ص‌۲۲۰.</ref> {{متن قرآن|«{{آیه|81|27}} 💠<ref>[[آیه 27 سوره تکویر|سوره تکویر، آیه ۲۷‌.]]</ref> {{آیه|81|28}}<ref>[[آیه 28 سوره تکویر|همان، آیه ۲۸.]]</ref>»}}؛ سایر آیات در یک تقسیم کلى یا فرمان استقامت داده ([[سوره یونس]]/۱۰،۸۹؛ [[سوره هود]]/۱۱،۱۱۲؛ [[سوره شورى]]/۴۲،۱۵) یا از آثار استقامت سخن گفته است. ([[سوره احقاف]]/۴۶،۱۳؛ [[سوره جن]]/۷۲،۱۶)
-مخاطب یک آیه از ۴ آیه‌اى که فرمان استقامت داده همه انسانها هستند. این آیه با بیان وحدانیت خداى سبحان خواهان استقامت بندگان در مسیر حرکت به سوى خداست: {{متن قرآن|«اَنَّما اِلهُکم اِلهٌ واحِدٌ فَاستَقیموا‌ اِلَیهِ»}} ([[سوره فصلت]]/۴۱،۶)؛ اما سه آیه دیگر مشخصاً بعضى از پیامبران را مخاطب قرار داده است. در دو آیه از [[پیامبر اسلام]] صلی الله علیه و آله خواسته شده است همان‌گونه که به او فرمان داده شده، استقامت ورزد ([[سوره هود]]/۱۱، ۱۱۲؛ [[سوره شورى]]/۴۲،۱۵). ظاهر این آیات به روشنى خواهان استقامت بر مدار فرمانهاى خداوند است؛ اما مفسران مراد از فرمانها را در این آیات متفاوت بیان کرده‌اند؛ بعضى این فرمانها را چیزى غیر از قرآن مى‌دانند که در این آیات خداوند پیامبر را مأمور اجراى آن کرده‌ است<ref> روح المعانى، مج‌۷، ج‌۱۲، ص‌۲۲۷.</ref>؛ اما مفسرانى دیگر استقامت را ناظر به دستورهاى قرآن مى‌دانند که پیش از نزول این آیات بر پیامبر فرود آمده است.<ref> المیزان، ج‌۱۱، ص‌۴۸.</ref>
+مخاطب یک آیه از ۴ آیه‌اى که فرمان استقامت داده همه انسانها هستند. این آیه با بیان وحدانیت خداى سبحان خواهان استقامت بندگان در مسیر حرکت به سوى خداست: {{متن قرآن|«... أَنَّمَا إِلَٰهُكُمْ إِلَٰهٌ وَاحِدٌ فَاسْتَقِيمُوا إِلَيْهِ ...»}}<ref>سوره فصلت، آیه ۶.</ref>؛ اما سه آیه دیگر مشخصاً بعضى از پیامبران را مخاطب قرار داده است. در دو آیه از [[پیامبر اسلام]] صلی الله علیه و آله خواسته شده است همان‌گونه که به او فرمان داده شده، استقامت ورزد ([[سوره هود]]/۱۱، ۱۱۲؛ [[سوره شورى]]/۴۲،۱۵). ظاهر این آیات به روشنى خواهان استقامت بر مدار فرمانهاى خداوند است؛ اما مفسران مراد از فرمانها را در این آیات متفاوت بیان کرده‌اند؛ بعضى این فرمانها را چیزى غیر از قرآن مى‌دانند که در این آیات خداوند پیامبر را مأمور اجراى آن کرده‌ است<ref> روح المعانى، مج‌۷، ج‌۱۲، ص‌۲۲۷.</ref>؛ اما مفسرانى دیگر استقامت را ناظر به دستورهاى قرآن مى‌دانند که پیش از نزول این آیات بر پیامبر فرود آمده است.<ref> المیزان، ج‌۱۱، ص‌۴۸.</ref>
-[[حضرت موسی علیه السلام|حضرت موسى]] و [[حضرت هارون علیه السلام|هارون]] علیهماالسلام از دیگر پیامبران الهى‌اند که در قرآن مأمور به استقامت شده‌اند:{{متن قرآن|«قَالَ قَدْ أُجِیبَت دَّعْوَتُکمَا فَاسْتَقِیمَا وَلاَ تَتَّبِعَآنِّ سَبِیلَ الَّذِینَ لاَ یعْلَمُونَ»}}. ([[سوره یونس]]/۱۰،۸۹) با توجه به عبارت «لاتَتَّبِعانِّ» که در ادامه آیه، موسى و هارون را از پیروى راه نادانان بر حذر مى‌دارد، مى‌توان گفت که مراد، استقامت بر پیروى از راه خداست. برخى مقصود از آن را استقامت در دعا دانسته‌اند.<ref> تفسیر قرطبى، مج‌۴، ج‌۸، ص‌۲۴۰.</ref> بعضى از مفسران با توجه به این که مخاطب سه آیه‌ اخیر پیامبران الهى هستند و یکى از مهم‌ترین دستورهاى خداوند براى آنان به انجام رساندن رسالت و ابلاغ پیام خداست، استقامت را استقامت در تبلیغ دین و پیامبرى هم مى‌دانند.<ref> کشف‌الاسرار، ج‌۴، ص‌۲۰۹، ۴۵۲؛ مجمع‌البیان، ج‌۵، ص‌۳۰۴؛ تفسیر قرطبى، مج‌۴، ج‌۸، ص‌۲۴۰.</ref>
+[[حضرت موسی علیه السلام|حضرت موسى]] و [[حضرت هارون علیه السلام|هارون]] علیهماالسلام از دیگر پیامبران الهى‌اند که در قرآن مأمور به استقامت شده‌اند:{{متن قرآن|«قَالَ قَدْ أُجِيبَتْ دَعْوَتُكُمَا فَاسْتَقِيمَا وَلَا تَتَّبِعَانِّ سَبِيلَ الَّذِينَ لَا يَعْلَمُونَ»}}<ref>[[آیه 89 سوره یونس|سوره یونس، آیه ۸۹.]]</ref>؛ با توجه به عبارت «لاتَتَّبِعانِّ» که در ادامه آیه، موسى و هارون را از پیروى راه نادانان بر حذر مى‌دارد، مى‌توان گفت که مراد، استقامت بر پیروى از راه خداست. برخى مقصود از آن را استقامت در دعا دانسته‌اند.<ref> تفسیر قرطبى، مج‌۴، ج‌۸، ص‌۲۴۰.</ref> بعضى از مفسران با توجه به این که مخاطب سه آیه‌ اخیر پیامبران الهى هستند و یکى از مهم‌ترین دستورهاى خداوند براى آنان به انجام رساندن رسالت و ابلاغ پیام خداست، استقامت را استقامت در تبلیغ دین و پیامبرى هم مى‌دانند.<ref> کشف‌الاسرار، ج‌۴، ص‌۲۰۹، ۴۵۲؛ مجمع‌البیان، ج‌۵، ص‌۳۰۴؛ تفسیر قرطبى، مج‌۴، ج‌۸، ص‌۲۴۰.</ref>
-در میان دسته‌اى دیگر از آیات که استقامت را در اندیشه و حرکت توحیدى بیان مى‌کند، دو آیه‌اى که استقامت در اعتقاد به ربوبیت الهى را مطرح مى‌کند از شهرت بیشترى برخوردار است: {{متن قرآن|«الَّذینَ قالوا رَبُّنَا اللّهُ ثُمَّ استَقاموا»}} ([[سوره فصلت]]/۴۱،۳۰؛‌ [[سوره احقاف]]/۴۶،۱۳) برخى، از کلمه «ثمّ» که براى تراخى است استفاده کرده‌اند که باید در حال و آینده استقامت داشت و با استقامت از دنیا رفت.<ref>لطائف الاشارات، ج‌۲، ص‌۳۲۷.</ref>
+در میان دسته‌اى دیگر از آیات که استقامت را در اندیشه و حرکت توحیدى بیان مى‌کند، دو آیه‌اى که استقامت در اعتقاد به ربوبیت الهى را مطرح مى‌کند از شهرت بیشترى برخوردار است: {{متن قرآن|«إِنَّ الَّذِينَ قَالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقَامُوا ...»}}<ref>سوره فصلت، آیه ۳۰.]]</ref>؛ [[سوره احقاف]]/۴۶،۱۳) برخى، از کلمه «ثمّ» که براى تراخى است استفاده کرده‌اند که باید در حال و آینده استقامت داشت و با استقامت از دنیا رفت.<ref>لطائف الاشارات، ج‌۲، ص‌۳۲۷.</ref>
-آیه دیگر نیز استقامت در راه [[حق]]<ref> جامع البیان، مج‌۱۴، ج‌۲۹، ص‌۱۴۱؛ روض الجنان، ج‌۱۹، ص‌۴۵۰.</ref> [[ایمان]]<ref> مجمع البیان، ج‌۱۰، ص‌۵۵۹.</ref> و [[اسلام]]<ref> روح المعانى، مج‌۱۶، ج‌۲۹، ص‌۱۵۵؛ فتح القدیر، ج‌۵، ص‌۳۰۸؛ المیزان، ج‌۲۰، ص‌۴۶.</ref>را مطرح کرده است: {{متن قرآن|«و‌اَن لَّوِ استَقاموا عَلَى الطَّریقَةِ»}} ([[سوره جن|سوره جنّ]]/۷۲،۱۶) در روایاتى مقصود از آیات فوق، استقامت بر ولایت‌ [[اهل بیت]] (علیهم السلام) دانسته شده<ref> بحارالانوار، ج‌۶، ص‌۱۴۸؛ ج‌۲۴، ص‌۲۴‌ـ‌۲۹.</ref>، چنان‌که صراط مستقیم نیز اهل بیت علیهم السلام هستند.<ref> نورالثقلین، ج‌۱، ص‌۲۰‌ـ‌۲۱.</ref> آیات دیگرى نیز به‌صورت غیر مستقیم به استقامت در امورى مانند [[جهاد]] پرداخته است ([[سوره انفال]]/۸‌،۴۵).
+آیه دیگر نیز استقامت در راه [[حق]]<ref> جامع البیان، مج‌۱۴، ج‌۲۹، ص‌۱۴۱؛ روض الجنان، ج‌۱۹، ص‌۴۵۰.</ref> [[ایمان]]<ref> مجمع البیان، ج‌۱۰، ص‌۵۵۹.</ref> و [[اسلام]]<ref> روح المعانى، مج‌۱۶، ج‌۲۹، ص‌۱۵۵؛ فتح القدیر، ج‌۵، ص‌۳۰۸؛ المیزان، ج‌۲۰، ص‌۴۶.</ref>را مطرح کرده است: {{متن قرآن|«وَأَنْ لَوِ اسْتَقَامُوا عَلَى الطَّرِيقَةِ ...»}}<ref>[[آیه 16 سوره جن|سوره جن، آیه ۱۶.]]</ref>؛ در روایاتى مقصود از آیات فوق، استقامت بر ولایت‌ [[اهل بیت]] (علیهم السلام) دانسته شده<ref> بحارالانوار، ج‌۶، ص‌۱۴۸؛ ج‌۲۴، ص‌۲۴‌ـ‌۲۹.</ref>، چنان‌که صراط مستقیم نیز اهل بیت علیهم السلام هستند.<ref> نورالثقلین، ج‌۱، ص‌۲۰‌ـ‌۲۱.</ref> آیات دیگرى نیز به‌صورت غیر مستقیم به استقامت در امورى مانند [[جهاد]] پرداخته است ([[سوره انفال]]/۸‌،۴۵).
 ===آثار استقامت===

@@ سطر ۲۳: / سطر ۲۳: @@
 ویژگی هاى معنایى واژه استقامت به همراه مفهوم قرآنى آن‌ که از زمینه طرح استقامت در آیات شکل مى‌گیرد، پیوستگى این مفهوم را با مجموعه‌اى گسترده از آیات و مفاهیم قرآن نشان مى‌دهد، زیرا تحقق استقامت در هر زمینه‌اى، افزون بر همراهى با اعتدال و [[صبر]] و ثبات، پرهیز از هر گونه زیغ، ضلل، عِوَج، الحاد، [[فسق]] و [[فساد]] را مى‌طلبد، از این‌رو مفسران، «عدل» ([[سوره مائده]]/۵،۱۰۶) و «حنف» ([[سوره انعام]]/۶،۷۹) را به استقامت معنا کرده‌اند<ref> المیزان، ج۶، ص۱۹۶؛ ج۷، ص۱۹۱؛ غریب‌القرآن، ص‌۳۸۸.</ref> و برخى، صبر و ثبات را در آیات، مرادف استقامت دانسته‌اند<ref> نمونه، ج۳، ص۱۲۲؛ ج‌۴، ص‌۲۳۴؛ راهنما، ج‌۶، ص‌۱۹۲، ۱۹۶.</ref> و زیغ<ref> المیزان، ج‌۳، ص‌۲۳.</ref>، فساد<ref> مفردات، ص‌۶۳۶، «فسد».</ref>، فسق<ref> تاج العروس، ج‌۱۳، ص‌۴۰۱‌ـ‌۴۰۲، «فسق».</ref>، عوج‌ و الحاد<ref> مجمع البیان، ج‌۶، ص‌۶۹۳.</ref> را به خروج از استقامت تعریف کرده‌اند.
-مفهوم قرآنى استقامت نیز بدان سبب که همه آیات (جز یک آیه) در یک نگاه کلى استقامت را در زمینه «[[توحید]] و باور به ربوبیت خداوند و سیر به سوى او بر اساس این باور»، مطرح کرده و مى‌توان از آن به «استقامت در دین» تعبیر کرد، با مفاهیمى چون [[صراط مستقیم]]، هدایت، عبودیت، [[ایمان]]، [[عمل صالح]]، [[تقوا]] و هرآنچه لازمه دیندارى است، پیوند دارد، زیرا استقامت در این مفهوم پس از پذیرش [[دین]] مطرح مى‌شود: {{متن قرآن|«إِنَّ الَّذِينَ قَالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقَامُوا ...»}}<ref>[[آیه 13 سوره احقاف|سوره احقاف، آیه ۱۳.]]</ref>؛ {{متن قرآن|«فَاسْتَقِمْ كَمَا أُمِرْتَ ...»}}<ref name=":۰">[[آیه 112 سوره هود|سوره هود، آیه ۱۱۲.]]</ref>؛ و استقامت به کمال رساندن مؤلفه‌هاى لازم دیندارى چون هدایت، ایمان، عبودیت، تقوا و عمل صالح است. این ویژگیهاى مفهومى و گستردگى ارتباط با مفاهیمى بنیادین چون هدایت و عبودیت، استقامت را در تعالیم قرآن و روایات دینى در جایگاه ویژه‌اى نشانده است، چنان‌که در قرآن دو‌بار به [[پیامبر اسلام]] فرمان به استقامت داده شده‌ است: {{متن قرآن|«... وَاسْتَقِمْ كَمَا أُمِرْتَ ۖ وَلَا تَتَّبِعْ أَهْوَاءَهُمْ ...»}}<ref>[[آیه 15 سوره شورى|سوره شورى، آیه ۱۵.]]</ref>، و در ادامه یکى از این دو خطاب، پیروان پیامبر نیز به استقامت مکلف شده‌اند: {{متن قرآن|«فَاسْتَقِمْ كَمَا أُمِرْتَ وَمَنْ تَابَ مَعَكَ ...»}}<ref name=":۰" />.
+مفهوم قرآنى استقامت نیز بدان سبب که همه آیات (جز یک آیه) در یک نگاه کلى استقامت را در زمینه «[[توحید]] و باور به ربوبیت خداوند و سیر به سوى او بر اساس این باور»، مطرح کرده و مى‌توان از آن به «استقامت در دین» تعبیر کرد، با مفاهیمى چون [[صراط مستقیم]]، هدایت، عبودیت، [[ایمان]]، [[عمل صالح]]، [[تقوا]] و هرآنچه لازمه دیندارى است، پیوند دارد، زیرا استقامت در این مفهوم پس از پذیرش [[دین]] مطرح مى‌شود: {{متن قرآن|«إِنَّ الَّذِينَ قَالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقَامُوا ...»}}<ref>[[آیه 13 سوره احقاف|سوره احقاف، آیه ۱۳.]]</ref>؛ {{متن قرآن|«فَاسْتَقِمْ كَمَا أُمِرْتَ ...»}}<ref name=":۰">[[آیه 112 سوره هود|سوره هود، آیه ۱۱۲.]]</ref>؛ و استقامت به کمال رساندن مؤلفه‌هاى لازم دیندارى چون هدایت، ایمان، عبودیت، تقوا و عمل صالح است. این ویژگیهاى مفهومى و گستردگى ارتباط با مفاهیمى بنیادین چون هدایت و عبودیت، استقامت را در تعالیم قرآن و روایات دینى در جایگاه ویژه‌اى نشانده است، چنان‌که در قرآن دو‌بار به [[پیامبر اسلام]] فرمان به استقامت داده شده‌ است: {{متن قرآن|«... وَاسْتَقِمْ كَمَا أُمِرْتَ ۖ وَلَا تَتَّبِعْ أَهْوَاءَهُمْ ...»}}<ref>[[آیه 15 سوره شوری|سوره شوری، آیه ۱۵.]]</ref>، و در ادامه یکى از این دو خطاب، پیروان پیامبر نیز به استقامت مکلف شده‌اند: {{متن قرآن|«فَاسْتَقِمْ كَمَا أُمِرْتَ وَمَنْ تَابَ مَعَكَ ...»}}<ref name=":۰" />.
 ===موارد استقامت===

@@ سطر ۱۷: / سطر ۱۷: @@
 همان‌ گونه که واژه‌پژوهان براى «استقامت» چندین معنا برشمرده‌اند، مفسران نیز در معنا و [[تفسیر قرآن|تفسیر]] آن معانى [[اعتدال]] و دورى از افراط و تفریط<ref>روح‌المعانى، مج‌۷، ج‌۱۲، ص۲۲۷؛ التحریروالتنویر، ج‌۶، ص‌۲۳۷.</ref>، ثبات و دوام<ref>جامع البیان، مج‌۷، ج‌۱۱، ص‌۲۰۹؛ مجمع البیان، ج‌۹، ص‌۳۸؛ المیزان، ج‌۱۰، ص‌۱۱۶.</ref> و طلب قیام<ref> المیزان، ج‌۱۱، ص‌۴۷.</ref> را بازگو کرده‌اند.
-تفسیر «استقامت به طلب قیام» به این صورت است که انسان در حال قیام و ایستادن در متعادل‌ترین حالت و مسلط بر تواناییها و کارهاى خود است و این تسلط انسان را به شخصیت و شأن انسانى خود مى‌رساند تا بتواند کارهاى مناسب با استعداد انسانى خود را انجام دهد. به این جهت، از متعادل‌ترین حالت هر چیز به‌گونه‌اى که امکان نمایان شدن همه آثار و تواناییهاى آن وجود داشته باشد، به‌صورت استعاره با واژه «قیام» یاد مى‌شود. استقامت نیز چون مصدر باب استفعال است و معناى طلب دارد به معناى طلب قیام و استدعاى ظهور همه آثار و منافع است. معناى استقامت در هر آیه‌اى با توجه به زمینه‌اى که استقامت در آن مطرح شده، متفاوت است؛ مانند قیام به حق توحید در عبودیت: {{متن قرآن|«قُل اِنَّما اَنا بَشَرٌ مِثلُکم یوحى اِلَىَّ اَنَّما اِلهُکم اِلهٌ واحِدٌ فَاستَقیموا اِلَیهِ»}} ([[سوره فصلت]]/۴۱،۶) و ثبات بر ربوبیت حق در همه شئون زندگى و محافظت بر توحید در همه امور باطنى و ظاهرى: {{متن قرآن|«اِنَّ الَّذینَ قالوا رَبُّنَا اللّهُ ثُمَّ استَقاموا»}} ([[سوره فصلت]]/۴۱،۳۰).<ref> همان، ص‌۴۷‌ـ‌۴۸.</ref>
+تفسیر «استقامت به طلب قیام» به این صورت است که انسان در حال قیام و ایستادن در متعادل‌ترین حالت و مسلط بر تواناییها و کارهاى خود است و این تسلط انسان را به شخصیت و شأن انسانى خود مى‌رساند تا بتواند کارهاى مناسب با استعداد انسانى خود را انجام دهد. به این جهت، از متعادل‌ترین حالت هر چیز به‌گونه‌اى که امکان نمایان شدن همه آثار و تواناییهاى آن وجود داشته باشد، به‌صورت استعاره با واژه «قیام» یاد مى‌شود. استقامت نیز چون مصدر باب استفعال است و معناى طلب دارد به معناى طلب قیام و استدعاى ظهور همه آثار و منافع است. معناى استقامت در هر آیه‌اى با توجه به زمینه‌اى که استقامت در آن مطرح شده، متفاوت است؛ مانند قیام به حق توحید در عبودیت: {{متن قرآن|«قُلْ إِنَّمَا أَنَا بَشَرٌ مِثْلُكُمْ يُوحَىٰ إِلَيَّ أَنَّمَا إِلَٰهُكُمْ إِلَٰهٌ وَاحِدٌ فَاسْتَقِيمُوا إِلَيْهِ ...»}}<ref>[[آیه 6 سوره فصلت|سوره فصلت، آیه ۶.]]</ref>؛ و ثبات بر ربوبیت حق در همه شئون زندگى و محافظت بر توحید در همه امور باطنى و ظاهرى: {{متن قرآن|«إِنَّ الَّذِينَ قَالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقَامُوا ...»}}<ref>[[آیه 30 سوره فصلت|همان، آیه ۳۰.]]</ref>.
 بر اساس این تفسیر، استقامت مفهومى جامع‌تر از آنچه دیگر مفسران در معناى آن گفته‌اند دارد، زیرا چیزى را برپا داشتن به‌گونه‌اى که همه آثار آن ظاهر گردد، مستلزم اعتدال، صبر و ثبات در آن است، از این‌ رو هر یک از این تعریف ها را مى‌توان تعریف به لازم استقامت و آنها را به لحاظ مفهومى، مستقل از استقامت دانست زیرا صبر در لغت به معناى بردبارى در ناملایمات است و جنبه سلبى در آن لحاظ شده است، برخلاف استقامت که ویژگى اثباتى و ایجابى دارد و همچنین الزاماً در ناملایمات بکار گرفته نمى‌شود.
@@ سطر ۲۳: / سطر ۲۳: @@
 ویژگی هاى معنایى واژه استقامت به همراه مفهوم قرآنى آن‌ که از زمینه طرح استقامت در آیات شکل مى‌گیرد، پیوستگى این مفهوم را با مجموعه‌اى گسترده از آیات و مفاهیم قرآن نشان مى‌دهد، زیرا تحقق استقامت در هر زمینه‌اى، افزون بر همراهى با اعتدال و [[صبر]] و ثبات، پرهیز از هر گونه زیغ، ضلل، عِوَج، الحاد، [[فسق]] و [[فساد]] را مى‌طلبد، از این‌رو مفسران، «عدل» ([[سوره مائده]]/۵،۱۰۶) و «حنف» ([[سوره انعام]]/۶،۷۹) را به استقامت معنا کرده‌اند<ref> المیزان، ج۶، ص۱۹۶؛ ج۷، ص۱۹۱؛ غریب‌القرآن، ص‌۳۸۸.</ref> و برخى، صبر و ثبات را در آیات، مرادف استقامت دانسته‌اند<ref> نمونه، ج۳، ص۱۲۲؛ ج‌۴، ص‌۲۳۴؛ راهنما، ج‌۶، ص‌۱۹۲، ۱۹۶.</ref> و زیغ<ref> المیزان، ج‌۳، ص‌۲۳.</ref>، فساد<ref> مفردات، ص‌۶۳۶، «فسد».</ref>، فسق<ref> تاج العروس، ج‌۱۳، ص‌۴۰۱‌ـ‌۴۰۲، «فسق».</ref>، عوج‌ و الحاد<ref> مجمع البیان، ج‌۶، ص‌۶۹۳.</ref> را به خروج از استقامت تعریف کرده‌اند.
-مفهوم قرآنى استقامت نیز بدان سبب که همه آیات (جز یک آیه) در یک نگاه کلى استقامت را در زمینه «[[توحید]] و باور به ربوبیت خداوند و سیر به سوى او بر اساس این باور»، مطرح کرده و مى‌توان از آن به «استقامت در دین» تعبیر کرد، با مفاهیمى چون [[صراط مستقیم]]، هدایت، عبودیت، [[ایمان]]، [[عمل صالح]]، [[تقوا]] و هرآنچه لازمه دیندارى است، پیوند دارد، زیرا استقامت در این مفهوم پس از پذیرش [[دین]] مطرح مى‌شود: {{متن قرآن|«اِنَّ الَّذینَ قالوا رَبُّنَا اللّهُ ثُمَّ استَقاموا»}} ([[سوره فصلت]]/۴۱،۳۰؛ [[سوره احقاف]]/۴۶،۱۳)، {{متن قرآن|«فاستَقِم کما اُمِرتَ»}} ([[سوره هود]]/۱۱،۱۱۲) و استقامت به کمال رساندن مؤلفه‌هاى لازم دیندارى چون هدایت، ایمان، عبودیت، تقوا و عمل صالح است. این ویژگیهاى مفهومى و گستردگى ارتباط با مفاهیمى بنیادین چون هدایت و عبودیت، استقامت را در تعالیم قرآن و روایات دینى در جایگاه ویژه‌اى نشانده است، چنان‌که در قرآن دو‌بار به [[پیامبر اسلام]] فرمان به استقامت داده شده‌ است: {{متن قرآن|«فاستَقِم کما اُمِرت وَلَا تَتَّبِعْ أَهْوَاءَهُمْ»}} ([[سوره شورى]]/۴۲،۱۵) و در ادامه یکى از این دو خطاب، پیروان پیامبر نیز به استقامت مکلف شده‌اند: {{متن قرآن|«فاستَقِم کما اُمِرتَ ومَن تابَ مَعَک»}} ([[سوره هود]]/۱۱،۱۱۲).
+مفهوم قرآنى استقامت نیز بدان سبب که همه آیات (جز یک آیه) در یک نگاه کلى استقامت را در زمینه «[[توحید]] و باور به ربوبیت خداوند و سیر به سوى او بر اساس این باور»، مطرح کرده و مى‌توان از آن به «استقامت در دین» تعبیر کرد، با مفاهیمى چون [[صراط مستقیم]]، هدایت، عبودیت، [[ایمان]]، [[عمل صالح]]، [[تقوا]] و هرآنچه لازمه دیندارى است، پیوند دارد، زیرا استقامت در این مفهوم پس از پذیرش [[دین]] مطرح مى‌شود: {{متن قرآن|«إِنَّ الَّذِينَ قَالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقَامُوا ...»}}<ref>[[آیه 13 سوره احقاف|سوره احقاف، آیه ۱۳.]]</ref>؛ {{متن قرآن|«فَاسْتَقِمْ كَمَا أُمِرْتَ ...»}}<ref name=":۰">[[آیه 112 سوره هود|سوره هود، آیه ۱۱۲.]]</ref>؛ و استقامت به کمال رساندن مؤلفه‌هاى لازم دیندارى چون هدایت، ایمان، عبودیت، تقوا و عمل صالح است. این ویژگیهاى مفهومى و گستردگى ارتباط با مفاهیمى بنیادین چون هدایت و عبودیت، استقامت را در تعالیم قرآن و روایات دینى در جایگاه ویژه‌اى نشانده است، چنان‌که در قرآن دو‌بار به [[پیامبر اسلام]] فرمان به استقامت داده شده‌ است: {{متن قرآن|«... وَاسْتَقِمْ كَمَا أُمِرْتَ ۖ وَلَا تَتَّبِعْ أَهْوَاءَهُمْ ...»}}<ref>[[آیه 15 سوره شورى|سوره شورى، آیه ۱۵.]]</ref>، و در ادامه یکى از این دو خطاب، پیروان پیامبر نیز به استقامت مکلف شده‌اند: {{متن قرآن|«فَاسْتَقِمْ كَمَا أُمِرْتَ وَمَنْ تَابَ مَعَكَ ...»}}<ref name=":۰" />.
 ===موارد استقامت===

@@ سطر ۵۱: / سطر ۵۱: @@
 ==منابع==
 *[http://www.maarefquran.com/Files/viewdmaarefBooks.php?bookId=3 "استقامت"، دائرةالمعارف قرآن کریم، جلد ۳.]
 [[رده:واژگان قرآنی]]
 [[رده:صفات پسندیده]]
 [[رده:اخلاق فردی]]