استسقاء - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

Mohammadi در ‏۷ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۰۰

2025-11-07T17:00:01Z

Zamani: افزودن الگوی قرآن

2025-06-12T06:49:32Z

افزودن الگوی قرآن

مهدی موسوی در ‏۱۵ ژوئیهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۰۸:۲۵

2024-07-15T08:25:20Z

مهدی موسوی: مهدی موسوی صفحهٔ اِستسقا را به استسقاء منتقل کرد

2024-07-14T12:27:16Z

مهدی موسوی صفحهٔ اِستسقا را به استسقاء منتقل کرد

مهدی موسوی در ‏۱۴ ژوئیهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۲:۲۱

2024-07-14T12:21:26Z

مرضیه الله وکیل جزی در ‏۱۶ فوریهٔ ۲۰۱۳، ساعت ۰۶:۵۴

2013-02-16T06:54:24Z

مرضیه الله وکیل جزی در ‏۲ ژانویهٔ ۲۰۱۳، ساعت ۱۱:۴۰

2013-01-02T11:40:02Z

مرضیه الله وکیل جزی در ‏۴ نوامبر ۲۰۱۲، ساعت ۰۹:۲۹

2012-11-04T09:29:36Z

مرضیه الله وکیل جزی در ‏۲۲ ژوئیهٔ ۲۰۱۲، ساعت ۰۸:۲۶

2012-07-22T08:26:59Z

مرضیه الله وکیل جزی: صفحه‌ای جدید حاوی 'درخواست آب از خداوند. استسقاء از ريشه «س‌ـ‌ق‌ـ‌ى» و به معناى درخواست سيراب ك...' ایجاد کرد

2012-07-21T10:48:00Z

صفحه‌ای جدید حاوی 'درخواست آب از خداوند. استسقاء از ريشه «س‌ـ‌ق‌ـ‌ى» و به معناى درخواست سيراب ك...' ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

درخواست آب از خداوند.

استسقاء از ريشه «س‌ـ‌ق‌ـ‌ى» و به معناى درخواست سيراب كردن<ref> مقاييس‌اللغه، ج 3، ص 84‌ـ‌85؛ المصباح، ص‌ 281، «سقى».</ref> يا درخواست نوشيدنى ‌است<ref> التحقيق، ج‌ 5، ص‌ 155‌ـ‌156، «سقى».</ref> و در اصطلاح فقهى و تفسيرى درخواست آب (باران) از خداوند، هنگام خشكسالى‌ است.<ref> الفقه على المذاهب الاربعه، ج‌ 1، ص‌ 358؛ كشاف اصطلاحات الفنون، ج‌ 1، ص‌ 153.</ref>

در استحباب استسقا، اختلافى بين فقيهان نيست. تنها ابوحنيفه اين استحباب را منكر شده ‌است.<ref> جواهرالكلام، ج 12، ص 127؛ المنير، ج 1، ص 171.</ref>

اين واژه فقط دو بار در [[قرآن]] آمده است: آنجا كه قرآن استسقاى [[حضرت موسى]] عليه‌السلام و شكافتن 12 چشمه را بر اثر زدن عصا به سنگ، پس از درخواست بنى‌اسرائيل، بيان مى‌كند: «و اِذِ استَسقى موسى لِقَومِهِ فَقُلنَا اضرِب بِعَصاكَ الحَجَرَ فَانفَجَرَت مِنهُ اثنَتا عَشرَةَ عَينًا». ([[سوره بقره]]/2،60)

«و اَوحَينا اِلى موسى اِذِ استَسقهُ قَومُهُ اَنِ اضرِب بِعَصاكَ الحَجَرَ فَانبَجَسَت مِنهُ اثنَتا عَشرَةَ عَينـًا» ([[سوره اعراف]]/7،160) ابومسلم گفته است: معناى استسقا طبق عادت مردم، درخواست باران است، بنابراين انفجار سنگ و جوشش معجزه‌آساى آب بدست [[حضرت موسى]] عليه‌السلام از اجابت دعاى ايشان فراتر است.<ref> التفسير الكبير، ج‌ 3، ص‌ 95.</ref>

آيه 52 [[سوره هود]]/11 بيان مى‌كند كه هود قوم خود را براى نزول باران، به استسقا فراخواند: «يقَومِ استَغفِروا رَبَّكُم ثُمَّ توبوا اِلَيهِ يُرسِلِ السَّماءَ عَلَيكُم مِدرارًا» برخى گفته‌اند: قوم هود به خشكسالى و كمبود آب گرفتار شدند و اين آيه به استسقاى ايشان اشاره دارد.<ref> مجمع‌البيان، ج‌ 5، ص‌ 258.</ref>

همين مطلب در جاى ديگر از [[حضرت نوح]] عليه‌السلام نيز نقل شده است كه از مردم خواست تا براى نزول باران رحمت نيايش كنند:<ref> همان، ج‌ 10، ص‌ 543.</ref> «فَقُلتُ استَغفِروا رَبَّكُم اِنَّهُ كانَ غَفّارا × يُرسِلِ السَّماءَ عَلَيكُم مِدرارا». ([[سوره نوح]]/71،10‌ـ‌11)

از آيات پيشين و روايات، استفاده مى‌شود كه استسقا در امت‌هاى پيشين نيز بوده است. برخى مشروعيت استسقا در اسلام را از آيه 60 [[سوره بقره]]/2 استفاده كرده‌اند.<ref> المنير، ج‌ 1، ص‌ 171.</ref>

'''آداب استسقاء'''

'''''1. خضوع و خشوع:'''''

برخى، از نكوهش خداوند در آيه «فَلَولا اِذ جاءَهُم بَأسُنا تَضَرَّعوا ولكِن قَسَت قُلوبُهُم» ([[سوره انعام]] 6/43) برداشت كرده‌اند كه هنگام برگزارى نماز استسقا، امام بايد با حال خضوع و خشوع به جايگاه [[نماز]] ‌برود.<ref> المحلى، ج‌ 3، ص‌ 309.</ref>

'''''2. استغفار و توبه:'''''

قرآن از زبان [[حضرت نوح]] و [[حضرت هود]] عليهماالسلام فرو فرستادن باران را بر استغفار، متفرع كرده است. ([[سوره نوح]]/71،10 ـ11؛ [[سوره هود]]/11،52) برخى با استفاده از اين آيات، استغفار را از آداب استسقا ‌دانسته‌اند.<ref> همان، ص‌ 310.</ref>

از سيره پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله و روايات، آداب فراوان ديگرى استفاده شده كه فقيهان به آن فتوا داده‌اند؛<ref> شرائع الاسلام، ج‌ 1، ص‌ 109.</ref> از قبيل سه روز روزه گرفتن، وارونه كردن عبا هنگام نماز به پا داشتن نماز در بيابان، به همراه بردن كهنسالان و خردسالان و جدا‌كردن اطفال از ‌مادران.

==پانویس ==
<references />
===منابع===

سيد هادى موسوى خراسانى، دائرة المعارف قرآن کریم، جلد 3، صفحه 88-90

[[رده: اصطلاحات فقهی]]

[[رده: واژگان قرآنی]]

@@ سطر ۶: / سطر ۶: @@
 در [[استحباب]] استسقاء، اختلافى بین فقیهان نیست؛ تنها [[ابوحنیفه]] این استحباب را منکر شده ‌است.<ref> جواهرالکلام، ج ۱۲، ص ۱۲۷؛ تفسیر المنیر، ج ۱، ص ۱۷۱.</ref>
 ==استسقاء در قرآن==
-واژه «استسقاء» فقط دو بار در [[قرآن مجید]] آمده است: آنجا که قرآن استسقاى [[حضرت موسى]] علیه‌السلام و شکافتن ۱۲ چشمه را بر اثر زدن عصا به سنگ، پس از درخواست بنى‌اسرائیل، بیان مى‌کند: {{متن قرآن|«وَإِذِ اسْتَسْقَى مُوسَى لِقَوْمِهِ فَقُلْنَا اضْرِب بِعَصَاک الْحَجَرَ فَانفَجَرَتْ مِنْهُ اثْنَتَا عَشْرَةَ عَیناً»}}. ([[سوره بقره]]/۲، ۶۰)
+واژه «استسقاء» فقط دو بار در [[قرآن مجید]] آمده است: آنجا که قرآن استسقاى [[حضرت موسى]] علیه‌السلام و شکافتن ۱۲ چشمه را بر اثر زدن عصا به سنگ، پس از درخواست بنى‌اسرائیل، بیان مى‌کند: {{متن قرآن|«{{آیه|2|60}}»}}<ref>[[آیه 60 سوره بقره|سوره بقره، آیه ۶۰.]]</ref>.
-و نیز می فرماید: {{متن قرآن|«وَأَوْحَینَا إِلَى مُوسَى إِذِ اسْتَسْقَاهُ قَوْمُهُ أَنِ اضْرِب بِعَصَاک الْحَجَرَ فَانبَجَسَتْ مِنْهُ اثْنَتَا عَشْرَةَ عَینًا»}} ([[سوره اعراف]]/۷، ۱۶۰) ابومسلم گفته است: معناى استسقا طبق عادت مردم، درخواست باران است، بنابراین انفجار سنگ و جوشش معجزه‌آساى آب بدست [[حضرت موسى]] علیه‌السلام از اجابت دعاى ایشان فراتر است.<ref> التفسیر الکبیر، ج‌ ۳، ص‌ ۹۵.</ref>
+و نیز می فرماید: {{متن قرآن|«{{آیه|7|160}}»}}<ref>[[آیه 160 سوره اعراف|سوره اعراف، آیه ۱۶۰.]]</ref>. ابومسلم گفته است: معناى استسقا طبق عادت مردم، درخواست باران است، بنابراین انفجار سنگ و جوشش معجزه‌آساى آب بدست [[حضرت موسى]] علیه‌السلام از اجابت دعاى ایشان فراتر است.<ref> التفسیر الکبیر، ج‌ ۳، ص‌ ۹۵.</ref>
-همچنین آیه ۵۲ [[سوره هود]] بیان مى‌کند که [[حضرت هود]] علیه‌السلام قوم خود را براى نزول باران، به استسقا فراخواند: {{متن قرآن|«وَیا قَوْمِ اسْتَغْفِرُواْ رَبَّکمْ ثُمَّ تُوبُواْ إِلَیهِ یرْسِلِ السَّمَاء عَلَیکم مِدْرَاراً»}} برخى گفته‌اند: قوم هود به خشکسالى و کمبود آب گرفتار شدند و این آیه به استسقاى ایشان اشاره دارد.<ref> مجمع‌البیان، ج‌ ۵، ص‌ ۲۵۸.</ref>
+همچنین در [[سوره هود]] بیان مى‌کند که [[حضرت هود]] علیه‌السلام قوم خود را براى نزول باران، به استسقا فراخواند: {{متن قرآن|«{{آیه|11|52}}»}}<ref>[[آیه 52 سوره هود|سوره هود، آیه ۵۲.]]</ref>. برخى گفته‌اند: قوم هود به خشکسالى و کمبود آب گرفتار شدند و این آیه به استسقاى ایشان اشاره دارد.<ref> مجمع‌البیان، ج‌ ۵، ص‌ ۲۵۸.</ref>
-همین مطلب در جاى دیگر از [[حضرت نوح]] علیه‌السلام نیز نقل شده است که از مردم خواست تا براى نزول باران رحمت نیایش کنند:<ref> همان، ج‌ ۱۰، ص‌ ۵۴۳.</ref> {{متن قرآن|«فَقُلْتُ اسْتَغْفِرُوا رَبَّکمْ إِنَّهُ کانَ غَفَّارًا * یرْسِلِ السَّمَاء عَلَیکم مِّدْرَارًا»}}. ([[سوره نوح]]/۷۱، ۱۰‌ـ‌۱۱)
+همین مطلب در جاى دیگر از [[حضرت نوح]] علیه‌السلام نیز نقل شده است که از مردم خواست تا براى نزول باران رحمت نیایش کنند:<ref> همان، ج‌ ۱۰، ص‌ ۵۴۳.</ref> {{متن قرآن|«{{آیه|71|10}} 💠<ref>[[آیه 10 سوره نوح|سوره نوح، آیه ۱۰‌.]]</ref> {{آیه|71|11}}<ref>[[آیه 11 سوره نوح|همان، آیه ۱۱.]]</ref>»}}.
 از آیات پیشین و روایات، استفاده مى‌شود که استسقاء در امت‌هاى پیشین نیز بوده است. برخى مشروعیت استسقا در [[اسلام]] را از آیه ۶۰ [[سوره بقره]] استفاده کرده‌اند.<ref> تفسیر المنیر، ج‌ ۱، ص‌ ۱۷۱.</ref>
@@ سطر ۲۰: / سطر ۲۰: @@
 '''خضوع و خشوع:'''
-برخى، از نکوهش خداوند در آیه {{متن قرآن|«فَلَوْلا إِذْ جَاءهُمْ بَأْسُنَا تَضَرَّعُواْ وَلَکن قَسَتْ قُلُوبُهُمْ»}} ([[سوره انعام]] ۶/۴۳) برداشت کرده‌اند که هنگام برگزارى نماز استسقا، امام باید با حال [[خضوع]] و [[خشوع]] به جایگاه [[نماز]] ‌برود.<ref> المحلى، ج‌ ۳، ص‌ ۳۰۹.</ref>
+برخى، از نکوهش خداوند در آیه {{متن قرآن|«{{آیه|6|43}}»}}<ref>[[آیه 43 سوره انعام|سوره انعام، آیه ۴۳.]]</ref> برداشت کرده‌اند که هنگام برگزارى نماز استسقا، امام باید با حال [[خضوع]] و [[خشوع]] به جایگاه [[نماز]] ‌برود.<ref> المحلى، ج‌ ۳، ص‌ ۳۰۹.</ref>
 '''استغفار و توبه:'''

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
 {{مدخل دائرة المعارف|[[دائرة المعارف قرآن کریم]]}}
-'''«استسقاء»''' از واژگان [[قرآن|قرآنی]] به معنای درخواست آب (باران) از [[خداوند]] هنگام خشکسالى‌ است. در روایات، برای استسقاء، آدابی از جمله رعایت [[خضوع]]، [[استغفار]] و [[توبه]] ذکر شده است.
+'''«اِستسقاء»''' از واژگان [[قرآن|قرآنی]] به معنای درخواست آب (باران) از [[خداوند]] هنگام خشکسالى‌ است. در روایات، برای استسقاء، آدابی از جمله رعایت [[خضوع]]، [[استغفار]] و [[توبه]] ذکر شده است. «[[نماز باران|نماز اِستسقاء]]» یا [[نماز]] باران، یكی از [[نمازهای مستحب|نمازهای مستحبی]] است.
 ==واژه‌شناسی==
 استسقاء از ریشه «س‌ـ‌ق‌ـ‌ى» و به معناى درخواست سیراب کردن<ref> مقاییس‌اللغه، ج ۳، ص ۸۴‌ـ‌۸۵؛ المصباح، ص‌ ۲۸۱، «سقى».</ref> یا درخواست نوشیدنى ‌است.<ref> التحقیق، ج‌ ۵، ص‌ ۱۵۵‌ـ‌۱۵۶، «سقى».</ref> و در اصطلاح فقهى و تفسیرى درخواست آب (باران) از خداوند، هنگام خشکسالى‌ است.<ref> الفقه على المذاهب الاربعه، ج‌ ۱، ص‌ ۳۵۸؛ کشاف اصطلاحات الفنون، ج‌ ۱، ص‌ ۱۵۳.</ref>
@@ سطر ۲۸: / سطر ۲۸: @@
 از سیره [[پیامبر اکرم]] صلى الله علیه وآله و روایات، آداب فراوان دیگرى استفاده شده که فقیهان به آن [[فتوا]] داده‌اند؛<ref> شرائع الاسلام، ج‌ ۱، ص‌ ۱۰۹.</ref> از قبیل سه روز [[روزه]] گرفتن، وارونه کردن عبا هنگام نماز، به پا داشتن نماز در بیابان، به همراه بردن کهنسالان و خردسالان و جدا‌کردن اطفال از ‌مادران.
 ==پانویس==
-<references/>
+<references />
 ==منابع==
 *[[دائرة المعارف قرآن کریم]]، سید هادى موسوى خراسانى، ج۳، ص۸۸-۹۰.
 [[رده: واژگان قرآنی]]
 [[رده: اصطلاحات فقهی]]

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
 {{مدخل دائرة المعارف|[[دائرة المعارف قرآن کریم]]}}
-درخواست آب از خداوند.
+در [[استحباب]] استسقاء، اختلافى بین فقیهان نیست؛ تنها [[ابوحنیفه]] این استحباب را منکر شده ‌است.<ref> جواهرالکلام، ج ۱۲، ص ۱۲۷؛ تفسیر المنیر، ج ۱، ص ۱۷۱.</ref>
-استسقاء از ریشه «س‌ـ‌ق‌ـ‌ى» و به معناى درخواست سیراب كردن<ref> مقاییس‌اللغه، ج 3، ص 84‌ـ‌85؛ المصباح، ص‌ 281، «سقى».</ref> یا درخواست نوشیدنى ‌است<ref> التحقیق، ج‌ 5، ص‌ 155‌ـ‌156، «سقى».</ref> و در اصطلاح فقهى و تفسیرى درخواست آب (باران) از خداوند، هنگام خشكسالى‌ است.<ref> الفقه على المذاهب الاربعه، ج‌ 1، ص‌ 358؛ كشاف اصطلاحات الفنون، ج‌ 1، ص‌ 153.</ref>
+و نیز می فرماید: {{متن قرآن|«وَأَوْحَینَا إِلَى مُوسَى إِذِ اسْتَسْقَاهُ قَوْمُهُ أَنِ اضْرِب بِعَصَاک الْحَجَرَ فَانبَجَسَتْ مِنْهُ اثْنَتَا عَشْرَةَ عَینًا»}} ([[سوره اعراف]]/۷، ۱۶۰) ابومسلم گفته است: معناى استسقا طبق عادت مردم، درخواست باران است، بنابراین انفجار سنگ و جوشش معجزه‌آساى آب بدست [[حضرت موسى]] علیه‌السلام از اجابت دعاى ایشان فراتر است.<ref> التفسیر الکبیر، ج‌ ۳، ص‌ ۹۵.</ref>
-در استحباب استسقا، اختلافى بین فقیهان نیست. تنها ابوحنیفه این استحباب را منكر شده ‌است.<ref> جواهرالكلام، ج 12، ص 127؛ المنیر، ج 1، ص 171.</ref>
+همچنین آیه ۵۲ [[سوره هود]] بیان مى‌کند که [[حضرت هود]] علیه‌السلام قوم خود را براى نزول باران، به استسقا فراخواند: {{متن قرآن|«وَیا قَوْمِ اسْتَغْفِرُواْ رَبَّکمْ ثُمَّ تُوبُواْ إِلَیهِ یرْسِلِ السَّمَاء عَلَیکم مِدْرَاراً»}} برخى گفته‌اند: قوم هود به خشکسالى و کمبود آب گرفتار شدند و این آیه به استسقاى ایشان اشاره دارد.<ref> مجمع‌البیان، ج‌ ۵، ص‌ ۲۵۸.</ref>
-این واژه فقط دو بار در [[قرآن]] آمده است: آنجا كه قرآن استسقاى [[حضرت موسى]] علیه‌السلام و شكافتن 12 چشمه را بر اثر زدن عصا به سنگ، پس از درخواست بنى‌اسرائیل، بیان مى‌كند: {{متن قرآن|«وَإِذِ اسْتَسْقَى مُوسَى لِقَوْمِهِ فَقُلْنَا اضْرِب بِّعَصَاكَ الْحَجَرَ فَانفَجَرَتْ مِنْهُ اثْنَتَا عَشْرَةَ عَيْناً»}}. ([[سوره بقره]]/2، 60)
+همین مطلب در جاى دیگر از [[حضرت نوح]] علیه‌السلام نیز نقل شده است که از مردم خواست تا براى نزول باران رحمت نیایش کنند:<ref> همان، ج‌ ۱۰، ص‌ ۵۴۳.</ref> {{متن قرآن|«فَقُلْتُ اسْتَغْفِرُوا رَبَّکمْ إِنَّهُ کانَ غَفَّارًا * یرْسِلِ السَّمَاء عَلَیکم مِّدْرَارًا»}}. ([[سوره نوح]]/۷۱، ۱۰‌ـ‌۱۱)
-{{متن قرآن|«وَأَوْحَيْنَا إِلَى مُوسَى إِذِ اسْتَسْقَاهُ قَوْمُهُ أَنِ اضْرِب بِّعَصَاكَ الْحَجَرَ فَانبَجَسَتْ مِنْهُ اثْنَتَا عَشْرَةَ عَيْنًا»}} ([[سوره اعراف]]/7، 160) ابومسلم گفته است: معناى استسقا طبق عادت مردم، درخواست باران است، بنابراین انفجار سنگ و جوشش معجزه‌آساى آب بدست [[حضرت موسى]] علیه‌السلام از اجابت دعاى ایشان فراتر است.<ref> التفسیر الكبیر، ج‌ 3، ص‌ 95.</ref>
+از آیات پیشین و روایات، استفاده مى‌شود که استسقاء در امت‌هاى پیشین نیز بوده است. برخى مشروعیت استسقا در [[اسلام]] را از آیه ۶۰ [[سوره بقره]] استفاده کرده‌اند.<ref> تفسیر المنیر، ج‌ ۱، ص‌ ۱۷۱.</ref>
-آیه 52 [[سوره هود]]/11 بیان مى‌كند كه هود قوم خود را براى نزول باران، به استسقا فراخواند: {{متن قرآن|«وَيَا قَوْمِ اسْتَغْفِرُواْ رَبَّكُمْ ثُمَّ تُوبُواْ إِلَيْهِ يُرْسِلِ السَّمَاء عَلَيْكُم مِّدْرَارًا»}} برخى گفته‌اند: قوم هود به خشكسالى و كمبود آب گرفتار شدند و این آیه به استسقاى ایشان اشاره دارد.<ref> مجمع‌البیان، ج‌ 5، ص‌ 258.</ref>
+==آداب استسقاء==
-همین مطلب در جاى دیگر از [[حضرت نوح]] علیه‌السلام نیز نقل شده است كه از مردم خواست تا براى نزول باران رحمت نیایش كنند:<ref> همان، ج‌ 10، ص‌ 543.</ref> {{متن قرآن|«فَقُلْتُ اسْتَغْفِرُوا رَبَّكُمْ إِنَّهُ كَانَ غَفَّارًا × يُرْسِلِ السَّمَاء عَلَيْكُم مِّدْرَارًا»}}. ([[سوره نوح]]/71، 10‌ـ‌11)
+'''خضوع و خشوع:'''
-از آیات پیشین و روایات، استفاده مى‌شود كه استسقا در امت‌هاى پیشین نیز بوده است. برخى مشروعیت استسقا در اسلام را از آیه 60 [[سوره بقره]]/2 استفاده كرده‌اند.<ref> المنیر، ج‌ 1، ص‌ 171.</ref>
+برخى، از نکوهش خداوند در آیه {{متن قرآن|«فَلَوْلا إِذْ جَاءهُمْ بَأْسُنَا تَضَرَّعُواْ وَلَکن قَسَتْ قُلُوبُهُمْ»}} ([[سوره انعام]] ۶/۴۳) برداشت کرده‌اند که هنگام برگزارى نماز استسقا، امام باید با حال [[خضوع]] و [[خشوع]] به جایگاه [[نماز]] ‌برود.<ref> المحلى، ج‌ ۳، ص‌ ۳۰۹.</ref>
-'''آداب استسقاء'''
+'''استغفار و توبه:'''
-'''''1. خضوع و خشوع:'''''
+قرآن از زبان [[حضرت نوح]] و [[حضرت هود]] علیهماالسلام، فرو فرستادن باران را بر [[استغفار]] متفرع کرده است. ([[سوره نوح]]/۷۱،۱۰ ـ۱۱؛ [[سوره هود]]/۱۱،۵۲) برخى با استفاده از این آیات، استغفار و [[توبه]] را از آداب استسقاء ‌دانسته‌اند.<ref> همان، ص‌ ۳۱۰.</ref>
 ==پانویس==
 <references/>
 ==منابع==
-سید هادى موسوى خراسانى، دائرة المعارف قرآن کریم، جلد 3، صفحه 88-90.
+*[[دائرة المعارف قرآن کریم]]، سید هادى موسوى خراسانى، ج۳، ص۸۸-۹۰.
+[[رده: واژگان قرآنی]]
 [[رده: اصطلاحات فقهی]]

@@ سطر ۷: / سطر ۷: @@
 در استحباب استسقا، اختلافى بین فقیهان نیست. تنها ابوحنیفه این استحباب را منكر شده ‌است.<ref> جواهرالكلام، ج 12، ص 127؛ المنیر، ج 1، ص 171.</ref>
-این واژه فقط دو بار در [[قرآن]] آمده است: آنجا كه قرآن استسقاى [[حضرت موسى]] علیه‌السلام و شكافتن 12 چشمه را بر اثر زدن عصا به سنگ، پس از درخواست بنى‌اسرائیل، بیان مى‌كند: {{متن قرآن|«و اِذِ استَسقى موسى لِقَومِهِ فَقُلنَا اضرِب بِعَصاكَ الحَجَرَ فَانفَجَرَت مِنهُ اثنَتا عَشرَةَ عَینًا»}}. ([[سوره بقره]]/2،60)
+این واژه فقط دو بار در [[قرآن]] آمده است: آنجا كه قرآن استسقاى [[حضرت موسى]] علیه‌السلام و شكافتن 12 چشمه را بر اثر زدن عصا به سنگ، پس از درخواست بنى‌اسرائیل، بیان مى‌كند: {{متن قرآن|«وَإِذِ اسْتَسْقَى مُوسَى لِقَوْمِهِ فَقُلْنَا اضْرِب بِّعَصَاكَ الْحَجَرَ فَانفَجَرَتْ مِنْهُ اثْنَتَا عَشْرَةَ عَيْناً»}}. ([[سوره بقره]]/2، 60)
-{{متن قرآن|«و اَوحَینا اِلى موسى اِذِ استَسقهُ قَومُهُ اَنِ اضرِب بِعَصاكَ الحَجَرَ فَانبَجَسَت مِنهُ اثنَتا عَشرَةَ عَینـًا»}} ([[سوره اعراف]]/7،160) ابومسلم گفته است: معناى استسقا طبق عادت مردم، درخواست باران است، بنابراین انفجار سنگ و جوشش معجزه‌آساى آب بدست [[حضرت موسى]] علیه‌السلام از اجابت دعاى ایشان فراتر است.<ref> التفسیر الكبیر، ج‌ 3، ص‌ 95.</ref>
+{{متن قرآن|«وَأَوْحَيْنَا إِلَى مُوسَى إِذِ اسْتَسْقَاهُ قَوْمُهُ أَنِ اضْرِب بِّعَصَاكَ الْحَجَرَ فَانبَجَسَتْ مِنْهُ اثْنَتَا عَشْرَةَ عَيْنًا»}} ([[سوره اعراف]]/7، 160) ابومسلم گفته است: معناى استسقا طبق عادت مردم، درخواست باران است، بنابراین انفجار سنگ و جوشش معجزه‌آساى آب بدست [[حضرت موسى]] علیه‌السلام از اجابت دعاى ایشان فراتر است.<ref> التفسیر الكبیر، ج‌ 3، ص‌ 95.</ref>
-آیه 52 [[سوره هود]]/11 بیان مى‌كند كه هود قوم خود را براى نزول باران، به استسقا فراخواند: {{متن قرآن|«یقَومِ استَغفِروا رَبَّكُم ثُمَّ توبوا اِلَیهِ یُرسِلِ السَّماءَ عَلَیكُم مِدرارًا»}} برخى گفته‌اند: قوم هود به خشكسالى و كمبود آب گرفتار شدند و این آیه به استسقاى ایشان اشاره دارد.<ref> مجمع‌البیان، ج‌ 5، ص‌ 258.</ref>
+آیه 52 [[سوره هود]]/11 بیان مى‌كند كه هود قوم خود را براى نزول باران، به استسقا فراخواند: {{متن قرآن|«وَيَا قَوْمِ اسْتَغْفِرُواْ رَبَّكُمْ ثُمَّ تُوبُواْ إِلَيْهِ يُرْسِلِ السَّمَاء عَلَيْكُم مِّدْرَارًا»}} برخى گفته‌اند: قوم هود به خشكسالى و كمبود آب گرفتار شدند و این آیه به استسقاى ایشان اشاره دارد.<ref> مجمع‌البیان، ج‌ 5، ص‌ 258.</ref>
-همین مطلب در جاى دیگر از [[حضرت نوح]] علیه‌السلام نیز نقل شده است كه از مردم خواست تا براى نزول باران رحمت نیایش كنند:<ref> همان، ج‌ 10، ص‌ 543.</ref> {{متن قرآن|«فَقُلتُ استَغفِروا رَبَّكُم اِنَّهُ كانَ غَفّارا × یُرسِلِ السَّماءَ عَلَیكُم مِدرارا»}}. ([[سوره نوح]]/71،10‌ـ‌11)
+همین مطلب در جاى دیگر از [[حضرت نوح]] علیه‌السلام نیز نقل شده است كه از مردم خواست تا براى نزول باران رحمت نیایش كنند:<ref> همان، ج‌ 10، ص‌ 543.</ref> {{متن قرآن|«فَقُلْتُ اسْتَغْفِرُوا رَبَّكُمْ إِنَّهُ كَانَ غَفَّارًا × يُرْسِلِ السَّمَاء عَلَيْكُم مِّدْرَارًا»}}. ([[سوره نوح]]/71، 10‌ـ‌11)
 از آیات پیشین و روایات، استفاده مى‌شود كه استسقا در امت‌هاى پیشین نیز بوده است. برخى مشروعیت استسقا در اسلام را از آیه 60 [[سوره بقره]]/2 استفاده كرده‌اند.<ref> المنیر، ج‌ 1، ص‌ 171.</ref>
@@ سطر ۲۱: / سطر ۲۱: @@
 '''''1. خضوع و خشوع:'''''
-برخى، از نكوهش خداوند در آیه {{متن قرآن|«فَلَولا اِذ جاءَهُم بَأسُنا تَضَرَّعوا ولكِن قَسَت قُلوبُهُم»}} ([[سوره انعام]] 6/43) برداشت كرده‌اند كه هنگام برگزارى نماز استسقا، امام باید با حال خضوع و خشوع به جایگاه [[نماز]] ‌برود.<ref> المحلى، ج‌ 3، ص‌ 309.</ref>
+برخى، از نكوهش خداوند در آیه {{متن قرآن|«فَلَوْلا إِذْ جَاءهُمْ بَأْسُنَا تَضَرَّعُواْ وَلَـكِن قَسَتْ قُلُوبُهُمْ»}} ([[سوره انعام]] 6/43) برداشت كرده‌اند كه هنگام برگزارى نماز استسقا، امام باید با حال خضوع و خشوع به جایگاه [[نماز]] ‌برود.<ref> المحلى، ج‌ 3، ص‌ 309.</ref>
 '''''2. استغفار و توبه:'''''

@@ سطر ۷: / سطر ۷: @@
 در استحباب استسقا، اختلافى بین فقیهان نیست. تنها ابوحنیفه این استحباب را منكر شده ‌است.<ref> جواهرالكلام، ج 12، ص 127؛ المنیر، ج 1، ص 171.</ref>
-این واژه فقط دو بار در [[قرآن]] آمده است: آنجا كه قرآن استسقاى [[حضرت موسى]] علیه‌السلام و شكافتن 12 چشمه را بر اثر زدن عصا به سنگ، پس از درخواست بنى‌اسرائیل، بیان مى‌كند: «و اِذِ استَسقى موسى لِقَومِهِ فَقُلنَا اضرِب بِعَصاكَ الحَجَرَ فَانفَجَرَت مِنهُ اثنَتا عَشرَةَ عَینًا». ([[سوره بقره]]/2،60)
+این واژه فقط دو بار در [[قرآن]] آمده است: آنجا كه قرآن استسقاى [[حضرت موسى]] علیه‌السلام و شكافتن 12 چشمه را بر اثر زدن عصا به سنگ، پس از درخواست بنى‌اسرائیل، بیان مى‌كند: {{متن قرآن|«و اِذِ استَسقى موسى لِقَومِهِ فَقُلنَا اضرِب بِعَصاكَ الحَجَرَ فَانفَجَرَت مِنهُ اثنَتا عَشرَةَ عَینًا»}}. ([[سوره بقره]]/2،60)
-«و اَوحَینا اِلى موسى اِذِ استَسقهُ قَومُهُ اَنِ اضرِب بِعَصاكَ الحَجَرَ فَانبَجَسَت مِنهُ اثنَتا عَشرَةَ عَینـًا» ([[سوره اعراف]]/7،160) ابومسلم گفته است: معناى استسقا طبق عادت مردم، درخواست باران است، بنابراین انفجار سنگ و جوشش معجزه‌آساى آب بدست [[حضرت موسى]] علیه‌السلام از اجابت دعاى ایشان فراتر است.<ref> التفسیر الكبیر، ج‌ 3، ص‌ 95.</ref>
+{{متن قرآن|«و اَوحَینا اِلى موسى اِذِ استَسقهُ قَومُهُ اَنِ اضرِب بِعَصاكَ الحَجَرَ فَانبَجَسَت مِنهُ اثنَتا عَشرَةَ عَینـًا»}} ([[سوره اعراف]]/7،160) ابومسلم گفته است: معناى استسقا طبق عادت مردم، درخواست باران است، بنابراین انفجار سنگ و جوشش معجزه‌آساى آب بدست [[حضرت موسى]] علیه‌السلام از اجابت دعاى ایشان فراتر است.<ref> التفسیر الكبیر، ج‌ 3، ص‌ 95.</ref>
-آیه 52 [[سوره هود]]/11 بیان مى‌كند كه هود قوم خود را براى نزول باران، به استسقا فراخواند: «یقَومِ استَغفِروا رَبَّكُم ثُمَّ توبوا اِلَیهِ یُرسِلِ السَّماءَ عَلَیكُم مِدرارًا» برخى گفته‌اند: قوم هود به خشكسالى و كمبود آب گرفتار شدند و این آیه به استسقاى ایشان اشاره دارد.<ref> مجمع‌البیان، ج‌ 5، ص‌ 258.</ref>
+آیه 52 [[سوره هود]]/11 بیان مى‌كند كه هود قوم خود را براى نزول باران، به استسقا فراخواند: {{متن قرآن|«یقَومِ استَغفِروا رَبَّكُم ثُمَّ توبوا اِلَیهِ یُرسِلِ السَّماءَ عَلَیكُم مِدرارًا»}} برخى گفته‌اند: قوم هود به خشكسالى و كمبود آب گرفتار شدند و این آیه به استسقاى ایشان اشاره دارد.<ref> مجمع‌البیان، ج‌ 5، ص‌ 258.</ref>
-همین مطلب در جاى دیگر از [[حضرت نوح]] علیه‌السلام نیز نقل شده است كه از مردم خواست تا براى نزول باران رحمت نیایش كنند:<ref> همان، ج‌ 10، ص‌ 543.</ref> «فَقُلتُ استَغفِروا رَبَّكُم اِنَّهُ كانَ غَفّارا × یُرسِلِ السَّماءَ عَلَیكُم مِدرارا». ([[سوره نوح]]/71،10‌ـ‌11)
+همین مطلب در جاى دیگر از [[حضرت نوح]] علیه‌السلام نیز نقل شده است كه از مردم خواست تا براى نزول باران رحمت نیایش كنند:<ref> همان، ج‌ 10، ص‌ 543.</ref> {{متن قرآن|«فَقُلتُ استَغفِروا رَبَّكُم اِنَّهُ كانَ غَفّارا × یُرسِلِ السَّماءَ عَلَیكُم مِدرارا»}}. ([[سوره نوح]]/71،10‌ـ‌11)
 از آیات پیشین و روایات، استفاده مى‌شود كه استسقا در امت‌هاى پیشین نیز بوده است. برخى مشروعیت استسقا در اسلام را از آیه 60 [[سوره بقره]]/2 استفاده كرده‌اند.<ref> المنیر، ج‌ 1، ص‌ 171.</ref>
@@ سطر ۲۱: / سطر ۲۱: @@
 '''''1. خضوع و خشوع:'''''
-برخى، از نكوهش خداوند در آیه «فَلَولا اِذ جاءَهُم بَأسُنا تَضَرَّعوا ولكِن قَسَت قُلوبُهُم» ([[سوره انعام]] 6/43) برداشت كرده‌اند كه هنگام برگزارى نماز استسقا، امام باید با حال خضوع و خشوع به جایگاه [[نماز]] ‌برود.<ref> المحلى، ج‌ 3، ص‌ 309.</ref>
+برخى، از نكوهش خداوند در آیه {{متن قرآن|«فَلَولا اِذ جاءَهُم بَأسُنا تَضَرَّعوا ولكِن قَسَت قُلوبُهُم»}} ([[سوره انعام]] 6/43) برداشت كرده‌اند كه هنگام برگزارى نماز استسقا، امام باید با حال خضوع و خشوع به جایگاه [[نماز]] ‌برود.<ref> المحلى، ج‌ 3، ص‌ 309.</ref>
 '''''2. استغفار و توبه:'''''

→ نسخهٔ قدیمی‌تر	نسخهٔ ‏۱۴ ژوئیهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۲:۲۷
(بدون تفاوت)

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
 درخواست آب از خداوند.
-استسقاء از ريشه «س‌ـ‌ق‌ـ‌ى» و به معناى درخواست سيراب كردن<ref> مقاييس‌اللغه، ج 3، ص 84‌ـ‌85؛ المصباح، ص‌ 281، «سقى».</ref> يا درخواست نوشيدنى ‌است<ref> التحقيق، ج‌ 5، ص‌ 155‌ـ‌156، «سقى».</ref> و در اصطلاح فقهى و تفسيرى درخواست آب (باران) از خداوند، هنگام خشكسالى‌ است.<ref> الفقه على المذاهب الاربعه، ج‌ 1، ص‌ 358؛ كشاف اصطلاحات الفنون، ج‌ 1، ص‌ 153.</ref>
+استسقاء از ریشه «س‌ـ‌ق‌ـ‌ى» و به معناى درخواست سیراب كردن<ref> مقاییس‌اللغه، ج 3، ص 84‌ـ‌85؛ المصباح، ص‌ 281، «سقى».</ref> یا درخواست نوشیدنى ‌است<ref> التحقیق، ج‌ 5، ص‌ 155‌ـ‌156، «سقى».</ref> و در اصطلاح فقهى و تفسیرى درخواست آب (باران) از خداوند، هنگام خشكسالى‌ است.<ref> الفقه على المذاهب الاربعه، ج‌ 1، ص‌ 358؛ كشاف اصطلاحات الفنون، ج‌ 1، ص‌ 153.</ref>
-در استحباب استسقا، اختلافى بين فقيهان نيست. تنها ابوحنيفه اين استحباب را منكر شده ‌است.<ref> جواهرالكلام، ج 12، ص 127؛ المنير، ج 1، ص 171.</ref>
+در استحباب استسقا، اختلافى بین فقیهان نیست. تنها ابوحنیفه این استحباب را منكر شده ‌است.<ref> جواهرالكلام، ج 12، ص 127؛ المنیر، ج 1، ص 171.</ref>
-اين واژه فقط دو بار در [[قرآن]] آمده است: آنجا كه قرآن استسقاى [[حضرت موسى]] عليه‌السلام و شكافتن 12 چشمه را بر اثر زدن عصا به سنگ، پس از درخواست بنى‌اسرائيل، بيان مى‌كند: «و اِذِ استَسقى موسى لِقَومِهِ فَقُلنَا اضرِب بِعَصاكَ الحَجَرَ فَانفَجَرَت مِنهُ اثنَتا عَشرَةَ عَينًا». ([[سوره بقره]]/2،60)
+این واژه فقط دو بار در [[قرآن]] آمده است: آنجا كه قرآن استسقاى [[حضرت موسى]] علیه‌السلام و شكافتن 12 چشمه را بر اثر زدن عصا به سنگ، پس از درخواست بنى‌اسرائیل، بیان مى‌كند: «و اِذِ استَسقى موسى لِقَومِهِ فَقُلنَا اضرِب بِعَصاكَ الحَجَرَ فَانفَجَرَت مِنهُ اثنَتا عَشرَةَ عَینًا». ([[سوره بقره]]/2،60)
-«و اَوحَينا اِلى موسى اِذِ استَسقهُ قَومُهُ اَنِ اضرِب بِعَصاكَ الحَجَرَ فَانبَجَسَت مِنهُ اثنَتا عَشرَةَ عَينـًا» ([[سوره اعراف]]/7،160) ابومسلم گفته است: معناى استسقا طبق عادت مردم، درخواست باران است، بنابراين انفجار سنگ و جوشش معجزه‌آساى آب بدست [[حضرت موسى]] عليه‌السلام از اجابت دعاى ايشان فراتر است.<ref> التفسير الكبير، ج‌ 3، ص‌ 95.</ref>
+«و اَوحَینا اِلى موسى اِذِ استَسقهُ قَومُهُ اَنِ اضرِب بِعَصاكَ الحَجَرَ فَانبَجَسَت مِنهُ اثنَتا عَشرَةَ عَینـًا» ([[سوره اعراف]]/7،160) ابومسلم گفته است: معناى استسقا طبق عادت مردم، درخواست باران است، بنابراین انفجار سنگ و جوشش معجزه‌آساى آب بدست [[حضرت موسى]] علیه‌السلام از اجابت دعاى ایشان فراتر است.<ref> التفسیر الكبیر، ج‌ 3، ص‌ 95.</ref>
-آيه 52 [[سوره هود]]/11 بيان مى‌كند كه هود قوم خود را براى نزول باران، به استسقا فراخواند: «يقَومِ استَغفِروا رَبَّكُم ثُمَّ توبوا اِلَيهِ يُرسِلِ السَّماءَ عَلَيكُم مِدرارًا» برخى گفته‌اند: قوم هود به خشكسالى و كمبود آب گرفتار شدند و اين آيه به استسقاى ايشان اشاره دارد.<ref> مجمع‌البيان، ج‌ 5، ص‌ 258.</ref>
+آیه 52 [[سوره هود]]/11 بیان مى‌كند كه هود قوم خود را براى نزول باران، به استسقا فراخواند: «یقَومِ استَغفِروا رَبَّكُم ثُمَّ توبوا اِلَیهِ یُرسِلِ السَّماءَ عَلَیكُم مِدرارًا» برخى گفته‌اند: قوم هود به خشكسالى و كمبود آب گرفتار شدند و این آیه به استسقاى ایشان اشاره دارد.<ref> مجمع‌البیان، ج‌ 5، ص‌ 258.</ref>
-همين مطلب در جاى ديگر از [[حضرت نوح]] عليه‌السلام نيز نقل شده است كه از مردم خواست تا براى نزول باران رحمت نيايش كنند:<ref> همان، ج‌ 10، ص‌ 543.</ref> «فَقُلتُ استَغفِروا رَبَّكُم اِنَّهُ كانَ غَفّارا × يُرسِلِ السَّماءَ عَلَيكُم مِدرارا». ([[سوره نوح]]/71،10‌ـ‌11)
+همین مطلب در جاى دیگر از [[حضرت نوح]] علیه‌السلام نیز نقل شده است كه از مردم خواست تا براى نزول باران رحمت نیایش كنند:<ref> همان، ج‌ 10، ص‌ 543.</ref> «فَقُلتُ استَغفِروا رَبَّكُم اِنَّهُ كانَ غَفّارا × یُرسِلِ السَّماءَ عَلَیكُم مِدرارا». ([[سوره نوح]]/71،10‌ـ‌11)
-از آيات پيشين و روايات، استفاده مى‌شود كه استسقا در امت‌هاى پيشين نيز بوده است. برخى مشروعيت استسقا در اسلام را از آيه 60 [[سوره بقره]]/2 استفاده كرده‌اند.<ref> المنير، ج‌ 1، ص‌ 171.</ref>
+از آیات پیشین و روایات، استفاده مى‌شود كه استسقا در امت‌هاى پیشین نیز بوده است. برخى مشروعیت استسقا در اسلام را از آیه 60 [[سوره بقره]]/2 استفاده كرده‌اند.<ref> المنیر، ج‌ 1، ص‌ 171.</ref>
 '''آداب استسقاء'''
@@ سطر ۱۹: / سطر ۱۹: @@
 '''''1. خضوع و خشوع:'''''
-برخى، از نكوهش خداوند در آيه «فَلَولا اِذ جاءَهُم بَأسُنا تَضَرَّعوا ولكِن قَسَت قُلوبُهُم» ([[سوره انعام]] 6/43) برداشت كرده‌اند كه هنگام برگزارى نماز استسقا، امام بايد با حال خضوع و خشوع به جايگاه [[نماز]] ‌برود.<ref> المحلى، ج‌ 3، ص‌ 309.</ref>
+برخى، از نكوهش خداوند در آیه «فَلَولا اِذ جاءَهُم بَأسُنا تَضَرَّعوا ولكِن قَسَت قُلوبُهُم» ([[سوره انعام]] 6/43) برداشت كرده‌اند كه هنگام برگزارى نماز استسقا، امام باید با حال خضوع و خشوع به جایگاه [[نماز]] ‌برود.<ref> المحلى، ج‌ 3، ص‌ 309.</ref>
 '''''2. استغفار و توبه:'''''
-قرآن از زبان [[حضرت نوح]] و [[حضرت هود]] عليهماالسلام فرو فرستادن باران را بر استغفار، متفرع كرده است. ([[سوره نوح]]/71،10 ـ11؛ [[سوره هود]]/11،52) برخى با استفاده از اين آيات، استغفار را از آداب استسقا ‌دانسته‌اند.<ref> همان، ص‌ 310.</ref>
+قرآن از زبان [[حضرت نوح]] و [[حضرت هود]] علیهماالسلام فرو فرستادن باران را بر استغفار، متفرع كرده است. ([[سوره نوح]]/71،10 ـ11؛ [[سوره هود]]/11،52) برخى با استفاده از این آیات، استغفار را از آداب استسقا ‌دانسته‌اند.<ref> همان، ص‌ 310.</ref>
-از سيره پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله و روايات، آداب فراوان ديگرى استفاده شده كه فقيهان به آن فتوا داده‌اند؛<ref> شرائع الاسلام، ج‌ 1، ص‌ 109.</ref> از قبيل سه روز روزه گرفتن، وارونه كردن عبا هنگام نماز به پا داشتن نماز در بيابان، به همراه بردن كهنسالان و خردسالان و جدا‌كردن اطفال از ‌مادران.
+از سیره پیامبر اكرم صلى الله علیه و آله و روایات، آداب فراوان دیگرى استفاده شده كه فقیهان به آن فتوا داده‌اند؛<ref> شرائع الاسلام، ج‌ 1، ص‌ 109.</ref> از قبیل سه روز روزه گرفتن، وارونه كردن عبا هنگام نماز به پا داشتن نماز در بیابان، به همراه بردن كهنسالان و خردسالان و جدا‌كردن اطفال از ‌مادران.
 ==پانویس ==
@@ سطر ۳۱: / سطر ۳۱: @@
 ===منابع===
-سيد هادى موسوى خراسانى، دائرة المعارف قرآن کریم، جلد 3، صفحه 88-90
+سید هادى موسوى خراسانى، دائرة المعارف قرآن کریم، جلد 3، صفحه 88-90
 [[رده: اصطلاحات فقهی]]
 [[رده: واژگان قرآنی]]