ارث - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

Mohammadi: /* حکمت تفاوت ارث زن و مرد */

2025-10-31T16:12:04Z

‏حکمت تفاوت ارث زن و مرد

Zamani: افزودن الگوی قرآن

2025-03-18T12:45:37Z

افزودن الگوی قرآن

مهدی موسوی در ‏۱۴ اکتبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۰:۳۱

2023-10-14T10:31:02Z

نمایش تغییرات

مهدی موسوی در ‏۱۴ اکتبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۰:۰۱

2023-10-14T10:01:31Z

نمایش تغییرات

مهدی موسوی: /* سهم الارث زن */

2023-10-14T08:17:44Z

‏سهم الارث زن

مهدی موسوی در ‏۱۴ اکتبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۷:۱۱

2023-10-14T07:11:21Z

نمایش تغییرات

مهدی موسوی در ‏۱۲ اکتبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۱:۳۰

2023-10-12T11:30:27Z

نمایش تغییرات

Akbari در ‏۲۲ آوریل ۲۰۲۰، ساعت ۱۱:۱۵

2020-04-22T11:15:28Z

Akbari در ‏۲۲ آوریل ۲۰۲۰، ساعت ۱۱:۱۴

2020-04-22T11:14:58Z

سید مهدی خدایی: 6پروژه: رتبه بندی، اولویت بندی ، سنجش کیفی

2019-09-11T09:52:40Z

6پروژه: رتبه بندی، اولویت بندی ، سنجش کیفی

@@ سطر ۴۷: / سطر ۴۷: @@
 قبل از ظهور [[اسلام]]، در میان اقوام و ملل مختلف جهان، مصادره اموال میت، تابع زور مدارى بود؛ به گونه‏ اى که هرکس نیرومندتر بود، اموال شخص متوفى را به تصاحب درمى‏ آورد و افراد ضعیف و ناتوان و از جمله زنان و کودکان را محروم مى ‏ساخت. مثلا اعراب [[جاهلیت]] نه تنها زن را از ارث محروم مى‏ کردند، بلکه او را جزء اموال متوفى به ارث مى‏ بردند.
-اما زن در سایه دستورات حیات‏بخش اسلام، از کلیه حقوق فردى و اجتماعى و انسانى‏ برخوردار شد. اسلام به زنان، حق ارث عطا کرد و تمام قوانین ظالمانه دوران جاهلیت را [[نسخ]] نمود. در فقه اسلامی، پسر دو برابر دختر، ارث مى‏ برد؛ [[قرآن کریم]] در این باره مى‏ فرماید: {{متن قرآن|«یُوصِیکُمُ اللّهُ فِی أَوْلادِکُمْ لِلذَّکَرِ مِثْلُ حَظِّ الأُْنْثَیَیْنِ»}} ([[سوره نساء|نساء]]/۱۱). نکته درخور توجّه در [[آیه]] این است که براى اهتمام به حق زن، هنگام تعیین سهام ارث، ارث زن را اصل و مبنا قرار داده و آن را معیار ارث معرفى مى‏ نماید. به طوری که هنگام بیان سهم برادر، نمى ‏فرماید که خواهر (دختر متوفى) نصف سهم برادر مى‏ برد، که معیار اصلى سهم برادر باشد؛ بلکه معیار و اصلِ مسلم را ارث خواهر قرار مى ‏دهد و سهم برادر را دو برابر سهم خواهر مى‏ داند، تا اصل ارث زن، قطعى باشد. این طرز بیان، یک نوع تأکید بر ارث بردن دختران و مبارزه با سنتهاى جاهلى آن عصر است که زنان را به طور کلى از ارث محروم مى‏ کردند.
+اما زن در سایه دستورات حیات‏بخش اسلام، از کلیه حقوق فردى و اجتماعى و انسانى‏ برخوردار شد. اسلام به زنان، حق ارث عطا کرد و تمام قوانین ظالمانه دوران جاهلیت را [[نسخ]] نمود. در فقه اسلامی، پسر دو برابر دختر، ارث مى‏ برد؛ [[قرآن کریم]] در این باره مى‏ فرماید: {{متن قرآن|«يُوصِيكُمُ اللَّهُ فِي أَوْلَادِكُمْ ۖ لِلذَّكَرِ مِثْلُ حَظِّ الْأُنْثَيَيْنِ ...»}}<ref>[[آیه 11 سوره نساء|سوره نساء، آیه ۱۱.]]</ref>؛ نکته درخور توجّه در [[آیه]] این است که براى اهتمام به حق زن، هنگام تعیین سهام ارث، ارث زن را اصل و مبنا قرار داده و آن را معیار ارث معرفى مى‏ نماید. به طوری که هنگام بیان سهم برادر، نمى ‏فرماید که خواهر (دختر متوفى) نصف سهم برادر مى‏ برد، که معیار اصلى سهم برادر باشد؛ بلکه معیار و اصلِ مسلم را ارث خواهر قرار مى ‏دهد و سهم برادر را دو برابر سهم خواهر مى‏ داند، تا اصل ارث زن، قطعى باشد. این طرز بیان، یک نوع تأکید بر ارث بردن دختران و مبارزه با سنتهاى جاهلى آن عصر است که زنان را به طور کلى از ارث محروم مى‏ کردند.
 علاوه بر این، اسلام [[احکام شرعی|احکام]] ارث را بر اساس مرد یا زن بودن (عامل جنسیت) وضع نکرده است؛ بلکه بر اساس مسؤولیت مالى و موقعیتى که آن دو در خانواده دارند و به ملاحظه مسؤولیتها و تکالیفى که بر عهده آنها نهاده شده، قرار داده است. بنابراین، سهم الارث متفاوت، با دیدگاه کلى اسلام نسبت به خانواده و تقسیم وظائف و مسؤولیتها، سازگار و عادلانه است.

@@ سطر ۹۳: / سطر ۹۳: @@
 |رده= دارد
 }}
 [[رده:واژگان قرآنی]]
 [[رده:احکام خانواده]]
 [[رده: مقاله های مهم]]

@@ سطر ۱۳: / سطر ۱۳: @@
 وراثت به طور کلى از دو طریق «نسب» و «سبب» صورت مى گیرد:
-* الف. '''منشأ نسب'''، تولید مثل است، یعنی خویشاوندانی که از طریق تولد به یکدیگر مربوط می شوند. وقتى از زن و شوهرى فرزندى به وجود مى آید، آن مرد و زن، پدر و مادر کودک مى شوند و پدر و پدر بزرگ و مادر و مادر بزرگ آن زن و شوهر به ترتیب اجداد و جدّه هاى کودک هستند و سایر فرزندان زن و شوهر، برادران و خواهران کودک مى گردند و برادران و خواهران پدر، عموها و عمّه هاى وى و برادران و خواهران مادر، دایی‌ ها و خاله هاى او خواهند بود، همچنین فرزندان آنها با یکدیگر رابطه نسبى دارند.<ref>رساله نوین، ج ۳، ص ۲۶۷.</ref>
+*الف. '''منشأ نسب'''، تولید مثل است، یعنی خویشاوندانی که از طریق تولد به یکدیگر مربوط می شوند. وقتى از زن و شوهرى فرزندى به وجود مى آید، آن مرد و زن، پدر و مادر کودک مى شوند و پدر و پدر بزرگ و مادر و مادر بزرگ آن زن و شوهر به ترتیب اجداد و جدّه هاى کودک هستند و سایر فرزندان زن و شوهر، برادران و خواهران کودک مى گردند و برادران و خواهران پدر، عموها و عمّه هاى وى و برادران و خواهران مادر، دایی‌ ها و خاله هاى او خواهند بود، همچنین فرزندان آنها با یکدیگر رابطه نسبى دارند.<ref>رساله نوین، ج ۳، ص ۲۶۷.</ref>
-* ب. '''منشأ سبب'''، عبارت است از ارتباط انسانى با انسان دیگر به سبب [[ازدواج]] شرعى.<ref>رساله نوین، ج ۳، ص ۲۶۷.</ref> ارث بردن در حقوق کشور ما اختصاص به خویشاوندان نسبی دارد. بنابراین خویشاوندان سببی یعنی اشخاصی که با ازدواج به یکدیگر مربوط می شوند، از یکدیگر ارث نمی برند، مگر زن و شوهر. بر این پایه، زن و شوهر به سبب زوجیت و با وجود شرایطى از یکدیگر ارث مى برند؛ با این توضیح که هیچ یک از وارثان طبقه های سه گانه مانع از ارث بردن زن و شوهر نمی شوند.
+*ب. '''منشأ سبب'''، عبارت است از ارتباط انسانى با انسان دیگر به سبب [[ازدواج]] شرعى.<ref>رساله نوین، ج ۳، ص ۲۶۷.</ref> ارث بردن در حقوق کشور ما اختصاص به خویشاوندان نسبی دارد. بنابراین خویشاوندان سببی یعنی اشخاصی که با ازدواج به یکدیگر مربوط می شوند، از یکدیگر ارث نمی برند، مگر زن و شوهر. بر این پایه، زن و شوهر به سبب زوجیت و با وجود شرایطى از یکدیگر ارث مى برند؛ با این توضیح که هیچ یک از وارثان طبقه های سه گانه مانع از ارث بردن زن و شوهر نمی شوند.
-== طبقات ارث ==
+==طبقات ارث==
 اگر سهم وارث در [[قرآن مجيد]] تعيين گرديده باشد مى گويند: ارث او «بالفرض» است (فرض و فريضه چيزى است كه خدا در قرآن تعيين فرموده) و در غير اين صورت مى گويند: ارث او «بالقرابة» است. فرايضى كه در قرآن صريحاً ذكر شده شش سهم است:
-* نصف (يك دوم): سه دسته هستند كه نصف تمام مال متوفى را به ارث مى برند: اول: شوهر از زن خود با نداشتن فرزند، دوم: يك دختر، در صورتى كه فرزند ديگرى در كار نباشد و سوم: يك خواهر تنها (خواهر پدر و مادرى يا پدرى تنها).
+*نصف (يك دوم): سه دسته هستند كه نصف تمام مال متوفى را به ارث مى برند: اول: شوهر از زن خود با نداشتن فرزند، دوم: يك دختر، در صورتى كه فرزند ديگرى در كار نباشد و سوم: يك خواهر تنها (خواهر پدر و مادرى يا پدرى تنها).
-* رُبع (يك چهارم): كه سهم ارث شوهر با وجود فرزند، و همچنين سهم زن از شوهر خود با نداشتن فرزند است.
+*رُبع (يك چهارم): كه سهم ارث شوهر با وجود فرزند، و همچنين سهم زن از شوهر خود با نداشتن فرزند است.
-* ثُمن (يك هشتم): سهم زوجه با داشتن فرزند است.
+*ثُمن (يك هشتم): سهم زوجه با داشتن فرزند است.
-* ثُلث (يك سوم): سهم مادر با نبودن فرزند، و سهم دو خواهر و برادر يا بيشتر است (ولى خواهر و برادر از طرف مادر).
+*ثُلث (يك سوم): سهم مادر با نبودن فرزند، و سهم دو خواهر و برادر يا بيشتر است (ولى خواهر و برادر از طرف مادر).
-* دو ثُلث (دو سوم): سهم دو دختر يا بيشتر است، در صورتى كه متوفى فرزند پسرى در رديف آنها نداشته باشد و همچنين سهم دو خواهر پدرى يا پدر و مادرى در صورتى كه برادرى مانند آنها در كار نباشد.
+*دو ثُلث (دو سوم): سهم دو دختر يا بيشتر است، در صورتى كه متوفى فرزند پسرى در رديف آنها نداشته باشد و همچنين سهم دو خواهر پدرى يا پدر و مادرى در صورتى كه برادرى مانند آنها در كار نباشد.
-* سُدس (يك ششم): سهم هر يكى از پدر و مادر با وجود فرزند، و سهم به خصوص مادر با وجود حاجب (يعنى برادران متوفى) و سهم يك برادر يا يك خواهر مادرى است.
+*سُدس (يك ششم): سهم هر يكى از پدر و مادر با وجود فرزند، و سهم به خصوص مادر با وجود حاجب (يعنى برادران متوفى) و سهم يك برادر يا يك خواهر مادرى است.
 اينها كسانى هستند كه سهم آنها بالفرض مى باشد، غير اينها به عنوان «قرابت» ارث مى برند و قاعده كلى درباره آنها اين است كه اموال متوفى را با رعايت ترتيب طبقات ارث در ميان آنها طورى تقسيم مى كنند كه «مذكّر» (مرد) دو برابر «مُؤنّث» (زن) ببرد. طبقات ارث «ورثه» روى هم رفته در سه طبقه مختلف قرار دارند كه با وجود طبقه جلوتر هيچ يك از طبقه بعدي ارث نمى برند:
-* طبقه اوّل: پدر و مادر و فرزندان متوفى و فرزند فرزندان او هر قدر پايين بيايند؛ یعنى اگر پسر و دختر نباشند اولاد آنها، جاى پسر و دختر مى نشینند، و تا یک نفر از این دسته هست طبقه دوم ارث نمى برند.
+*طبقه اوّل: پدر و مادر و فرزندان متوفى و فرزند فرزندان او هر قدر پايين بيايند؛ یعنى اگر پسر و دختر نباشند اولاد آنها، جاى پسر و دختر مى نشینند، و تا یک نفر از این دسته هست طبقه دوم ارث نمى برند.
-* طبقه دوم: اجداد پدرى و مادرى و جده ها، هر قدر بالا بروند، و همچنين برادران و خواهران و اولاد آنها هر چه پایین تر بروند.
+*طبقه دوم: اجداد پدرى و مادرى و جده ها، هر قدر بالا بروند، و همچنين برادران و خواهران و اولاد آنها هر چه پایین تر بروند.
-* طبقه سوم: عموها و عمه ها، دايى ها و خاله ها، هر چه بالا بروند و اولاد آنها هر چه پایین بروند. در اين طبقه كسى كه فرض معينى داشته باشد نيست.<ref>توضیح المسائل، مسئله ۲۷۲۸.</ref>
+*طبقه سوم: عموها و عمه ها، دايى ها و خاله ها، هر چه بالا بروند و اولاد آنها هر چه پایین بروند. در اين طبقه كسى كه فرض معينى داشته باشد نيست.<ref>توضیح المسائل، مسئله ۲۷۲۸.</ref>
 ==سهم الارث زن==
@@ سطر ۴۰: / سطر ۴۰: @@
 سهم الارث زن عبارت است از:
 *ارث از شوهر: همان گونه که گذشت، اگر مرد از دنیا برود و اولاد داشته باشد، یک هشتم اموالش به زن مى رسد؛ خواه یک زن داشته باشد یا بیشتر؛ البته در صورت متعدد بودن همسر، یک هشتم به طور مساوى میان آنان تقسیم مى گردد.<ref>توضیح المسائل، مسئله ۲۷۷۱ و ۲۷۷۵.</ref> اگر مرد از دنیا برود و اولاد نداشته باشد، همسرش یک چهارم اموالش را ارث مى برد و در صورت تعدّد همسر، یک چهارم به طور مساوى میان آنها تقسیم مى شود.<ref>تحریر الوسیله، ج ۲، ص ۳۹۷، مسئله ۴.</ref> توضیح این نکته لازم است که زن، از همه اموال منقول شوهر، به طور مطلق - از عین و قیمت آنها- ارث مى برد؛ ولى در میان اموال غیر منقول، از زمینها به طور مطلق - نه از عین و نه از قیمت آنها- ارث نمى برد، خواه زمینها داراى زراعت، درخت، ساختمان و غیر آنها باشد یا نباشد، و فقط از قیمت مصالح ساختمانى، مانند تنه درخت، تخته، آجر و مانند اینها و همچنین قیمت درخت و نخل ارث مى برد.<ref>همان، ص ۳۵۷، مسئله ۵.</ref> [[امام خمینی|امام خمینى]] (ره) در پاسخ این پرسش که: «اگر دو دانگ از شش دانگ منزل به اسم زن متوفّى باشد، آیا آن زن از چهار دانگ باقى مانده نیز ارث مى برد؟» می گوید: زن از زمینِ منزل ارث نمى برد، ولى از قیمت بنا ارث مى برد.<ref>استفتاءات، ج ۳، ص ۳۸۶، س ۳۷.</ref>
 *ارث زن به واسطه نسب: زن به واسطه خویشاوندى، از همه طبقات ارث مى برد و این ارث بردن ممکن است گاهى به عنوان دختر باشد و گاه به عنوان مادر، خواهر، عمه و یا خاله. اگر وارث میت، فقط یک دختر باشد، همه مال به او مى رسد. اگر وارث، چند دختر یا چند پسر باشند، همه مال به طور مساوى میان آنها قسمت مى شود. اگر وارث، یک دختر و یک پسر باشد، مال را سه قسمت مى کنند و دو قسمت را به پسر و یک قسمت آن را به دختر مى دهند. اگر وارث، چند دختر و چند پسر باشند، مال را طورى تقسیم مى کنند که پسر دو برابر دختر ارث ببرد.<ref>توضیح المسائل، مسئله ۲۷۳۱.</ref> اگر وارث میت، فقط مادر و پدر او باشند، مال سه قسمت مى شود؛ دو قسمت آن را به پدر و یک قسمت را به مادر مى دهند.<ref>همان، مسئله ۲۷۳۲.</ref> اگر وارث، فقط مادر میت باشد همه مال به او مى رسد.<ref>استفتاءات، ج ۳، ص ۴۱۸- ۴۱۹، س ۹۵.</ref> اگر وارث میت، فقط یک خواهر باشد، همه مال به او مى رسد. اگر وارث، چند خواهر باشند مال به طور مساوى بین آنها تقسیم مى شود. اگر وارث، خواهر و برادر باشند، برادر دو برابر خواهر ارث مى برد.<ref>توضیح المسائل، مسئله ۲۷۴۱.</ref> اگر وارث، فقط یک عمّه باشد، همه مال به او مى رسد. اگر وارث چند عمّه باشد مال به طور مساوى بین آنها قسمت مى شود.<ref>همان، مسئله ۲۷۵۶.</ref> اگر وارث، تنها یک خاله باشد، همه مال به او مى رسد.<ref>همان، مسئله ۲۷۵۹.</ref> اگر وارث چند خاله باشد همه مال به طور مساوى بین آنان تقسیم مى شود.<ref>ارث در اسلام با فتواى حضرت امام خمینى( ره)، محمدتقى گنجوى، ص ۷۹.( براى آگاهى از سهم الارث سایر بستگان میت، ر. ک: رساله هاى عملیه مراجع تقلید و کتابهایى که به صورت مستقل درباره ارث نگاشته شده است.)</ref>
 ==موانع ارث==
@@ سطر ۶۴: / سطر ۷۳: @@
 <references />
-== منابع ==
+==منابع==
-* [https://www.heyvalaw.com/web/articles/view/312/%D8%A7%D8%B1%D8%AB-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA.html "ارث چیست"، مشاوره حقوقی دینا].
+*[https://www.heyvalaw.com/web/articles/view/312/%D8%A7%D8%B1%D8%AB-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA.html "ارث چیست"، مشاوره حقوقی دینا].
-* [https://makarem.ir/maaref/fa/article/index/408835/%d9%82%d8%a7%d9%86%d9%88%d9%86-%c2%ab%d8%a7%d8%b1%d8%ab%c2%bb-%d8%a7%d8%b2-%d9%85%d9%86%d8%b8%d8%b1-%d8%b4%db%8c%d8%b9%d9%87 "قانون ارث از منظر شیعه"، سایت آیین رحمت، دفتر آیت‌الله مکارم شیرازی].
+*[https://makarem.ir/maaref/fa/article/index/408835/%d9%82%d8%a7%d9%86%d9%88%d9%86-%c2%ab%d8%a7%d8%b1%d8%ab%c2%bb-%d8%a7%d8%b2-%d9%85%d9%86%d8%b8%d8%b1-%d8%b4%db%8c%d8%b9%d9%87 "قانون ارث از منظر شیعه"، سایت آیین رحمت، دفتر آیت‌الله مکارم شیرازی].
-* نثر طوبى، علامه شعرانی، واژه «ورث».
+*نثر طوبى، علامه شعرانی، واژه «ورث».
 {{فقه/احکام}}

@@ سطر ۷۶: / سطر ۷۶: @@
 ==پانویس ==
 <references />
 {{سنجش کیفی
 |سنجش=شده
@@ سطر ۸۹: / سطر ۹۰: @@
 |رده= دارد
 }}
-{{فقه/احکام}}
 [[رده:احکام خانواده]]
 [[رده: مقاله های مهم]]

@@ سطر ۸۹: / سطر ۸۹: @@
 |رده= دارد
 }}
+{{فقه/احکام}}
 [[رده:احکام خانواده]]
 [[رده: مقاله های مهم]]