اخلاص - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

Zamani در ‏۲۴ اکتبر ۲۰۲۴، ساعت ۰۸:۱۷

2024-10-24T08:17:28Z

Mohammadi: /* عوامل اخلاص */

2024-10-20T08:22:09Z

‏عوامل اخلاص

Mohammadi: /* علامه جعفری */

2024-09-25T11:56:45Z

‏علامه جعفری

Mohammadi: /* آفات اخلاص */

2024-09-25T11:56:02Z

‏آفات اخلاص

Mohammadi: /* آفات اخلاص */

2024-09-25T11:55:25Z

‏آفات اخلاص

Mohammadi: /* مراتب اخلاص */

2024-09-25T11:54:29Z

‏مراتب اخلاص

Mohammadi: /* نشانه‌های اخلاص */

2024-09-25T11:53:30Z

‏نشانه‌های اخلاص

Mohammadi: /* شیخ جعفر ناصری */

2024-09-25T11:51:14Z

‏شیخ جعفر ناصری

Mohammadi: /* آیت الله ناصری */

2024-09-25T11:48:58Z

‏آیت الله ناصری

Mohammadi: /* ملا احمد نراقی */

2024-09-25T11:48:33Z

‏ملا احمد نراقی

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
-{{متوسط}}
+{{خوب}}
 '''اخلاص''' در مقابل «[[ریا]]»، به معنای پاک و خالص ساختن [[نیت|نیت]] و انجام دادن عمل فقط برای [[الله|خدا]] است. سرآغاز آن، ناامیدى از ما سوى اللّه، میوه اش [[یقین]]، علم و [[معرفت]] و عامل اصلی قبولی اعمال و عبادات می‌باشد. از نظر [[اسلام]]، عمل خالص هر مقدار هم که باشد، بر عمل زیاد اگر خالص نباشد ترجیح دارد.
@@ سطر ۱۵۶: / سطر ۱۵۶: @@
 |شناسه= خوب
 |عنوان بندی مناسب= خوب
-|کفایت منابع و پی نوشت ها= متوسط
+|کفایت منابع و پی نوشت ها= خوب
 |رعایت سطح مخاطب عام= خوب
-|رعایت ادبیات دانشنامه ای= متوسط
+|رعایت ادبیات دانشنامه ای= خوب
 |جامعیت= خوب
 |رعایت اختصار= متوسط
 |سیر منطقی= خوب
-|کیفیت پژوهش= متوسط
+|کیفیت پژوهش= خوب
 |رده= دارد
 }}

@@ سطر ۳۹: / سطر ۳۹: @@
 *[[امام باقر]] علیه السلام می فرماید: «بنده، پرستشگر واقعی خدا نمی شود، مگر آنکه از همه مخلوقات بریده و به او بپیوندد، آن گاه خداوند می فرماید: این عمل خالص برای من است و به کرمش آن را می پذیرد.»<ref>مستدرک الوسائل، ج ۱، ص ۱۰۱.</ref>
-*{{متن حدیث|أوّل الإخلاص الیأس ممّا فی أیدی النّاس}}؛ سرآغاز اخلاص ناامیدى از ما سوى اللّه است.<ref>عیون الحکم،  ج ۱، ص ۱۲۴.</ref>
+*حضرت امیرالمؤمنین امام علی علیه السلام: {{متن حدیث|أوّل الإخلاص الیأس ممّا فی أیدی النّاس}}؛ سرآغاز اخلاص ناامیدى از ما سوى اللّه است.<ref>عیون الحکم،  ج ۱، ص ۱۲۴.</ref>
 ج. کم کردن آرزوها:

@@ سطر ۱۲۳: / سطر ۱۲۳: @@
 آن چيزی که راه را طی می‌کند و انسان را به خدا نزدیک می‌کند و گذشته ها را با‌یگانی می‌کند خلوص است.<ref>https://eitaa.com/naseri_ir/550</ref>
-===علامه جعفری===
+===[[علامه جعفری]]===
 اگر می‌خواهید چگونگی شخصیت یک انسان را بشناسید، نخست ببینید او به چه حقیقتی اخلاص می‌ورزد و آن اخلاص در چه حد و مرتبه‌ای است.<ref>ترجمه و تفسیر نهج‌البلاغه، جلد۴، صفحه ۳۸۴.</ref>

@@ سطر ۶۷: / سطر ۶۷: @@
 <ref>علم اخلاق اسلامى،‌ ص ۶۳۱ و ۶۳۲.</ref>
-البته اگر نشاط بعد از عبادت، به دلیل توفیقى باشد که خدا به بنده خود داده، منافاتى با خلوص نیت ندارد، ولی اگر این نشاط از مشاهده اعمال انسان توسط مردم حاصل گردد، با خلوص منافات دارد. البته نشاط بعد از مشاهده مردم، موجب بطلان عمل نمى شود، مشروط به اینکه به هیچ وجه مقدار یا کیفیت اعمال خود را بر اثر مشاهده مردم تغییر ندهد. [[امام باقر]](ع) می فرماید: «(این نشاط) اشکالى ندارد، هر کسى دوست دارد که در میان مردم کار خیر او آشکار گردد مشروط بر این که عمل خیر را براى این هدف انجام نداده باشد».
+البته اگر نشاط بعد از عبادت، به دلیل توفیقى باشد که خدا به بنده خود داده، منافاتى با خلوص نیت ندارد، ولی اگر این نشاط از مشاهده اعمال انسان توسط مردم حاصل گردد، با خلوص منافات دارد. البته نشاط بعد از مشاهده مردم، موجب بطلان عمل نمى شود، مشروط به اینکه به هیچ وجه مقدار یا کیفیت اعمال خود را بر اثر مشاهده مردم تغییر ندهد. [[امام باقر]] علیه السلانم می فرماید: «(این نشاط) اشکالى ندارد، هر کسى دوست دارد که در میان مردم کار خیر او آشکار گردد مشروط بر این که عمل خیر را براى این هدف انجام نداده باشد».
 ==مراتب اخلاص==

@@ سطر ۶۵: / سطر ۶۵: @@
 ریاى پنهان‌تر این است که وقتى انسان در حضور مردم در عبادت است، [[شیطان]] که از بکاربردن حیله های قبلی ناامید است به وى گوید: «تو در پیشگاه خداى سبحان ایستاده‌اى، در جلال و عظمت او بیندیش و شرم کن از این که او به دل تو مى‌نگرد و قلب تو از او غافل است» آنگاه حالت حضور قلب و خشوع جوارح به خود مى‌گیرد و این پنهان‌ترین نیرنگ شیطان است و اگر این اندیشه ناشى از اخلاص بود در خلوت نیز از او جدا نمى‌شد و تنها در حالت حضور غیر، به ذهنش خطور نمى‌کرد.
-<ref> مجتبوى‌، سید جلال الدین، علم اخلاق اسلامى،‌ انتشارات حکمت، چاپ: چهارم‌، ۱۳۷۷ ش، ج۳ ص۵۳۷ و ۵۳۸؛ نراقى‌، ملا احمد، معراج السعادة، انتشارات هجرت، چاپ پنجم‌‌، ۱۳۷۷ ش، ص۶۳۱و۶۳۲.</ref>
+<ref>علم اخلاق اسلامى،‌ ص ۶۳۱ و ۶۳۲.</ref>
 البته اگر نشاط بعد از عبادت، به دلیل توفیقى باشد که خدا به بنده خود داده، منافاتى با خلوص نیت ندارد، ولی اگر این نشاط از مشاهده اعمال انسان توسط مردم حاصل گردد، با خلوص منافات دارد. البته نشاط بعد از مشاهده مردم، موجب بطلان عمل نمى شود، مشروط به اینکه به هیچ وجه مقدار یا کیفیت اعمال خود را بر اثر مشاهده مردم تغییر ندهد. [[امام باقر]](ع) می فرماید: «(این نشاط) اشکالى ندارد، هر کسى دوست دارد که در میان مردم کار خیر او آشکار گردد مشروط بر این که عمل خیر را براى این هدف انجام نداده باشد».

@@ سطر ۷۹: / سطر ۷۹: @@
 *مرتبه پنجم: پاکسازی عمل است از رسیدن به لذّات روحی همیشگی و خود را در جرگه [[ملائکه]] وارد کردن، این درجه نیز گرچه درجه بزرگ و مقصد عالى و مهمى است، ولى از منظر عارفان واقعی این مرتبه نیز دارای نقصان بوده و سالک آن نیز در زمره کاسبین به شمار مى‌رود.
 *مرتبه ششم: پاکسازی آن است از ترس عدم دستیابی به این لذّات و محروم شدن از این سعادت ها.
-*مرتبه هفتم: پاکسازی عمل است از این که بخاطر بهشت لقاء الهی عمل کند و این مرتبه از مهمترین اهداف اهل معرفت و سالکان کوی دوست است. و نوع مردم از دستیابی به آن ناتوانند و کمتر کسی از اهل معرفت به این سعادت می رسند، البته این مرتبه درجه نهایی عروج آنان نیست، بلکه از مقامات معمولى آنها بشمار می رود... .<ref>امام خمینى، روح الله؛ آداب الصلاة، مؤسسه‌ى تنظیم و نشر آثار امام خمینى، چاپ هفتم‌، ۱۳۷۸ ش صص:۱۶۴ـ۱۶۶.</ref>
+*مرتبه هفتم: پاکسازی عمل است از این که بخاطر بهشت لقاء الهی عمل کند و این مرتبه از مهمترین اهداف اهل معرفت و سالکان کوی دوست است. و نوع مردم از دستیابی به آن ناتوانند و کمتر کسی از اهل معرفت به این سعادت می رسند، البته این مرتبه درجه نهایی عروج آنان نیست، بلکه از مقامات معمولى آنها بشمار می رود... .<ref>آداب الصلاة، ش صص:۱۶۴ـ۱۶۶.</ref>
 ==آثار و فواید اخلاص==

@@ سطر ۴۹: / سطر ۴۹: @@
 نشانه‌های اخلاص بصورت اختصار مطرح می‌شود:
-*کسی که دلش پاک، خیرش زیاد و شرش مأمون است (یعنى مردم از خیرش بهره‌مند و از شرش در امانند).<ref> حسن بن شعبه حرانى؛ تحف العقول، انتشارات جامعه مدرسین قم، ۱۴۰۴ ق، ص۲۱.</ref>
+*کسی که دلش پاک، خیرش زیاد و شرش مأمون است (یعنى مردم از خیرش بهره‌مند و از شرش در امانند).<ref> تحف العقول، ص ۲۱.</ref>
-*یکسان بودن ظاهر و باطن و کردار و گفتارش.<ref>سید رضی، نهج البلاغه، تصحیح صبحی صالح، نشر دارالأسوه للطباعة والنشر، چاپ اول، ۱۴۱۵ق، نامه ۲۶، ص۵۲۲.</ref>
+*یکسان بودن ظاهر و باطن و کردار و گفتارش.<ref>نهج البلاغه، تصحیح صبحی صالح، نامه ۲۶، ص ۵۲۲.</ref>
-*[[امام علی علیه السلام|امام علی]] علیه السلام فرمود: «تمام الإخلاص تجنّب المعاصى»؛ کمال اخلاص دوری از گناهان است.<ref> علامه مجلسى؛ بحارالأنوار، مؤسسة الوفاء بیروت - لبنان، ۱۴۰۴ ق، ج۷۴، ص۲۱۵.</ref>
+*[[امام علی علیه السلام|امام علی]] علیه السلام فرمود: «تمام الإخلاص تجنّب المعاصى»؛ کمال اخلاص دوری از گناهان است.<ref>بحارالأنوار، ج۷۴، ص ۲۱۵.</ref>
-*[[زهد]] ورزی.<ref>آیت الله مهدوى کنى،‌ نقطه‌هاى آغاز در اخلاق عملى‌، چاپ، دفتر نشر فرهنگ اسلامى،‌ چاپ: ششم، ‌۱۳۷۵ش، ص۴۲۰.</ref>
+*[[زهد]] ورزی.<ref>نقطه‌هاى آغاز در اخلاق عملى‌، ص ۴۲۰.</ref>
 *ناامیدی از غیرخدا و از چیزی غیر از گناه خود نترسیدن.<ref>همان، ص۴۲۱.</ref>
-*از غیر خدا در مورد اعمالش انتظار تعریف نداشتن؛ [[پیامبر اسلام|پیامبر]] (صلی الله علیه وآله) می فرماید: «ما بلغ عبد حقیقة الاخلاص حتى لایحبّ أن یُحمد على شىء من عمل للَّه.» بنده هرگز به حقیقت اخلاص نمى رسد، جز آن که دوست نداشته باشد او را بر عمل خدایى، بستایند.<ref>کلینی، یعقوب؛ اصول کافی، تحقیق علی اکبر غفاری، نشردارالکتب الإسلامیة، چاپ ششم، ۱۳۷۵ش، ج۲، ص۱۶، ح۴.</ref>
+*از غیر خدا در مورد اعمالش انتظار تعریف نداشتن؛ [[پیامبر اسلام|پیامبر]] (صلی الله علیه وآله) می فرماید: «ما بلغ عبد حقیقة الاخلاص حتى لایحبّ أن یُحمد على شىء من عمل للَّه.» بنده هرگز به حقیقت اخلاص نمى رسد، جز آن که دوست نداشته باشد او را بر عمل خدایى، بستایند.<ref>اصول کافی، ج ۲، ص ۱۶، ح ۴.</ref>
 ==آفات اخلاص==

@@ سطر ۱۳۱: / سطر ۱۳۱: @@
 وقتی مؤمن، مخلِص یا مخلَص شد قرآن را به نحوی می‌خواند که هیچ آثاری این‌جا نمی‌گذارد؛ آثاری که دستاویز شیاطین قرار بگیرد؛ لذا شیاطین خود را می‌رسانند ولی می‌بینند خبری نیست. گاهی دنبال عمل می‌گردند ولی نمی‌بینند چون عمل سریع بالا رفته است، یعنی کانال ارتباطی انسان مخلص با بالا بلامانع است و سریع عملش بالا می‌رود.
-لذا در تمثلاتی که عمل در برزخ می‌گذارد برای شیاطین دستاویزی نیست که آن‌ها به آن دستیابی پیدا بکنند؛ ولی مثلا اگر کسی در حیاط خانه‌ی خود قربانی ‌کند که خالصانه نباشد؛ شیاطین خود را می‌رسانند، یکی یک ران آن را برمی‌دارد، یکی سر آن را و...
+لذا در تمثلاتی که عمل در [[برزخ]] می‌گذارد برای شیاطین دستاویزی نیست که آن‌ها به آن دستیابی پیدا بکنند؛ ولی مثلا اگر کسی در حیاط خانه‌ خود قربانی ‌کند که خالصانه نباشد؛ شیاطین خود را می‌رسانند، یکی یک ران آن را برمی‌دارد، یکی سر آن را و...
 نه اینکه ران گوسفند را بردارند، آن تمثل برزخی عمل را بر می دارند و می برند. هر کسی یک گوشه‌ی آن را می‌کشد و نمی‌گذارند بالا برود. نمی‌گذارند نفعی عاید شما بشود؛ امااگر طرف مخلَص شد نه، تا شیاطین می‌آیند به خود بجنبند عمل خالص بالا رفته است و قربانی مقبول شده است و شیاطین می‌آیند در حالی که متحیر هستند.
 گاهی سال‌ها یک جایی برای عمل می‌مانند تا خرابش کنند. اینقدر این‌ها بی‌کارِ این کار هستند بلکه کانالی پیدا کنند و به عمل نفوذ کنند.‌ ‌
-یکی دیگر از شرایط ذکر این است که اخلاص می‌خواهد. هر عمل صالحى كه من انجام می‌دهم حتی اگر یک «سبحان اللّه»‏ گفتم بايد اخلاص داشته باشم.
+هر عمل صالحى كه من انجام می‌دهم حتی اگر یک «سبحان اللّه»‏ گفتم بايد اخلاص داشته باشم. هرچه بيشتر اخلاص داشته باشم با گفتن ذكر، غذاى خالص‌ترى به روح خودم داده‌ام و لذا بهتر رشد می‌كند اما هر چه شلوغ‌تر باشم و از اخلاص فاصله گرفتم این ذکر و این غذا پوک می‌شود و غذائيت آن كم‏تر است؛ لذا رشد من هم كم‏تر است.
 اگر هزار کتاب، بدانیم و بخوانیم و بنویسیم، به کار ما نمی‌ آید. باید درونمان یکدست، پاک و زلال و خدایی و از آلودگی‌ ها دور بشود، این اخلاص است. مسیر به سمت این، حرکت به سمت اخلاص است.<ref>https://eitaa.com/nasery_ir</ref>

@@ سطر ۱۲۰: / سطر ۱۲۰: @@
 و مى‌فرمودند: نبايد پيكره عمل را ملاك قرار داد و عمل شخصى را به خاطر ظاهر كوچك آن، حقير و ناچيز شمرد. چه‌بسا اين عمل كوچك با إخلاص و نيّت خالص، همراه بوده است.<ref> کتاب نور مجرد، ص ؟.</ref>
-===آیت الله ناصری===
+===[[آیت الله ناصری]]===
 آن چيزی که راه را طی می‌کند و انسان را به خدا نزدیک می‌کند و گذشته ها را با‌یگانی می‌کند خلوص است.<ref>https://eitaa.com/naseri_ir/550</ref>

@@ سطر ۱۰۳: / سطر ۱۰۳: @@
 و بالجمله، صفت اخلاص، سَر همۀ اخلاق فاضله، و بالاترین جمیع مَلِکات (صفات) حسنه است. قبول عمل به آن منوط، و صحت عبادت به آن موقوف است. و عملى که از اخلاص خالى باشد، در نزد پروردگار اعتبار ندارد؛ و در نزد «مستوفیان» (گیرندگان اعمال) روز جزا، به چیزى برندارند.<ref>همان، ص ۶٣٣.</ref>
-بلکه مادامى که مرتبۀ اخلاص، کسى را نباشد، خلاص از شرّ [[شیطان]] نشود. چون آن لعین، قسم به عزت رب‌العالمین یاد کرده که همۀ بندگان را گمراه سازد؛ مگر اهل اخلاص را. چنان‌که حکایت از زبان آن پلید در قرآن مجید شده که: {{متن قرآن|قَالَ فَبِعِزَّتِكَ لَأُغْوِيَنَّهُمْ أَجْمَعِينَ ﴿٨٢﴾ قَالَ فَبِعِزَّتِكَ لَأُغْوِيَنَّهُمْ أَجْمَعِينَ}}<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D8%B5/%D9%85%D8%AA%D9%86_%D9%88_%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87#82 سوره ص، آیات 82 و 83.]</ref>. (گفت: به عزتت سوگند همه آنان را گمراه می کنم، مگر بندگان خالص شده ات را.).<ref>همان، ص ۶٣۴.</ref>
+بلکه مادامى که مرتبۀ اخلاص، کسى را نباشد، خلاص از شرّ [[شیطان]] نشود. چون آن لعین، قسم به عزت رب‌العالمین یاد کرده که همۀ بندگان را گمراه سازد؛ مگر اهل اخلاص را. چنان‌که حکایت از زبان آن پلید در قرآن مجید شده که: {{متن قرآن|قَالَ فَبِعِزَّتِكَ لَأُغْوِيَنَّهُمْ أَجْمَعِينَ ﴿٨٢﴾ قَالَ فَبِعِزَّتِكَ لَأُغْوِيَنَّهُمْ أَجْمَعِينَ}}<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D8%B5/%D9%85%D8%AA%D9%86_%D9%88_%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87#82 سوره ص، آیات 82 و 83.]</ref>. (گفت: به عزتت سوگند همه آنان را گمراه می کنم، مگر بندگان خالص شده ات را.).<ref>معراج السعادة، ص ۶٣۴.</ref>
 ===[[آیت الله بهجت]]===