احقاف - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

Mohammadi: /* مکان و موقعیت احقاف */

2026-05-03T12:10:34Z

‏مکان و موقعیت احقاف

Mohammadi در ‏۳ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۲:۰۹

2026-05-03T12:09:24Z

نمایش تغییرات

Zamani: افزودن الگوی قرآن

2025-03-18T12:48:16Z

افزودن الگوی قرآن

Zamani در ‏۱۳ ژوئیهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۰۵:۲۳

2024-07-13T05:23:28Z

Zamani در ‏۱۰ ژوئیهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۴:۰۴

2024-07-10T14:04:46Z

Zamani: /* مکان و موقعیت احقاف */

2024-07-10T13:48:47Z

‏مکان و موقعیت احقاف

Zamani: /* مکان و موقعیت احقاف */

2024-07-10T13:46:41Z

‏مکان و موقعیت احقاف

Zamani: /* مکان و موقعیت احقاف */

2024-07-10T13:42:55Z

‏مکان و موقعیت احقاف

Zamani: /* احقاف در قرآن */

2024-07-10T13:08:50Z

‏احقاف در قرآن

مهدی موسوی در ‏۲۷ اوت ۲۰۲۳، ساعت ۰۸:۳۴

2023-08-27T08:34:44Z

نمایش تغییرات

@@ سطر ۳۱: / سطر ۳۱: @@
 با ‌این همه، دست نخورده ماندن مناطق بسیارى از جزیرة‌العرب در اثر وضعیت سخت آب و هوایى، امید به یافتن آثارى از سرزمین عاد را از میان نبرده است. به هر روى، سرزمین این قوم بنا به گزارش قرآن در جزیرة‌العرب یا منطقه‌اى نزدیک به آن قرار داشته است: {{متن قرآن|«وَلَقَدْ أَهْلَكْنَا مَا حَوْلَكُمْ مِنَ الْقُرَىٰ»}}<ref>[[آیه 27 سوره احقاف|سوره احقاف، آیه ۲۷.]]</ref>.
-از برخى آیات قرآن نیز آشنایى عرب با ماجراى قوم عاد برمى‌آید: {{متن قرآن|«أَلَمْ يَأْتِكُمْ نَبَأُ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ قَوْمِ نُوحٍ وَعَادٍ وَثَمُودَ...»}}<ref>[[آیه 9 سوره ابراهیم|سوره ابراهیم، آیه ۹.]]</ref> که در کنار سفارش خداوند به کافران عرب جهت مسافرت براى عبرت‌گیرى از عاقبت شوم برخى اقوام گذشته: {{متن قرآن|«{{آیه|22|42}} 💠<ref>[[آیه 42 سوره حج|سوره حج، آیه ۴۲.]]</ref> {{آیه|22|43}} 💠<ref>[[آیه 43 سوره حج|همان، آیه ۴۳.]]</ref> {{آیه|22|44}} 💠<ref>[[آیه 44 سوره حج|همان، آیه ۴۴.]]</ref> {{آیه|22|45}} 💠<ref>[[آیه 45 سوره حج|همان، آیه ۴۵.]]</ref> {{آیه|22|46}}<ref>[[آیه 446 سوره حج|همان، آیه ۴۶.]]</ref>»}}، احتمالاً نشان دهنده نزدیکى این منطقه به جزیرة‌العرب است. پاره‌اى از گزارش‌هاى برخى مورخان اسلامى نیز از آن حکایت مى‌کند که محل سکونت قوم عاد به ‌طور کامل نزد عرب شناخته شده بود و در مسیر گذرگاه‌هاى آنان قرار داشت.<ref> تفسیر ابن‌کثیر، ج‌ ۳، ص‌ ۴۲۳؛ المفصل، ج‌ ۱، ص‌ ۳۰۷‌ـ‌۳۰۸؛ EQ,Vol.۱,P.۲۱-۲۲.</ref>
+از برخى آیات قرآن نیز آشنایى عرب با ماجراى قوم عاد برمى‌آید: {{متن قرآن|«أَلَمْ يَأْتِكُمْ نَبَأُ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ قَوْمِ نُوحٍ وَعَادٍ وَثَمُودَ...»}}<ref>[[آیه 9 سوره ابراهیم|سوره ابراهیم، آیه ۹.]]</ref> که در کنار سفارش خداوند به کافران عرب جهت مسافرت براى عبرت‌گیرى از عاقبت شوم برخى اقوام گذشته: {{متن قرآن|«{{آیه|22|42}} 💠<ref>[[آیه 42 سوره حج|سوره حج، آیه ۴۲.]]</ref> {{آیه|22|43}} 💠<ref>[[آیه 43 سوره حج|همان، آیه ۴۳.]]</ref> {{آیه|22|44}} 💠<ref>[[آیه 44 سوره حج|همان، آیه ۴۴.]]</ref> {{آیه|22|45}} 💠<ref>[[آیه 45 سوره حج|همان، آیه ۴۵.]]</ref> {{آیه|22|46}}<ref>[[آیه 46 سوره حج|همان، آیه ۴۶.]]</ref>»}}، احتمالاً نشان دهنده نزدیکى این منطقه به جزیرة‌العرب است. پاره‌اى از گزارش‌هاى برخى مورخان اسلامى نیز از آن حکایت مى‌کند که محل سکونت قوم عاد به ‌طور کامل نزد عرب شناخته شده بود و در مسیر گذرگاه‌هاى آنان قرار داشت.<ref> تفسیر ابن‌کثیر، ج‌ ۳، ص‌ ۴۲۳؛ المفصل، ج‌ ۱، ص‌ ۳۰۷‌ـ‌۳۰۸؛ EQ,Vol.۱,P.۲۱-۲۲.</ref>
 در برخى روایات و اخبار [[تفسیر قرآن|تفسیرى]] نیز از وجود آثارى از این قوم در محل سکونتشان خبر داده شده است.<ref> الاحتجاج، ج ۲، ص ۳۳۳‌ـ‌۳۳۴؛ کنزالعمال، ج‌ ۱۲، ص‌ ۴۷۹‌ـ‌۴۸۰؛ بحارالانوار، ج‌ ۱۱، ص‌ ۳۵۳، ۳۵۶.</ref> وراى این گزارش‌ها و روایات چه بسا غیرمطمئن، قرآن در دو آیه دیگر به صراحت از ماندن آثار محل سکونت عاد تا برهه‌اى از زمان {{متن قرآن|«... فَأَصْبَحُوا لَا يُرَىٰ إِلَّا مَسَاكِنُهُمْ ...»}}<ref>[[آیه 25 سوره احقاف|سوره احقاف، آیه ۲۵.]]</ref> و شناخته شدن آن مکان نزد عرب {{متن قرآن|«وَعَادًا وَثَمُودَ وَقَدْ تَبَيَّنَ لَكُمْ مِنْ مَسَاكِنِهِمْ ...»}}<ref>[[آیه 38 سوره عنکبوت|سوره عنکبوت، آیه ۳۸.]]</ref> یاد ‌کرده است.

@@ سطر ۷۵: / سطر ۷۵: @@
 ==منابع==
 *[[دائرة المعارف قرآن کریم]]، على معموری، جلد ۲، صفحه ۳۱۴-۳۲۱.
 [[رده: واژگان قرآنی]]
 [[رده: اماکن ذکر شده در قرآن]]
 [[رده:اعلام قرآن]][[رده:جغرافیای تاریخی عربستان]]

@@ سطر ۵۳: / سطر ۵۳: @@
 همچنین از تهاجم و حمله‌هاى سخت و شدید این قوم به سرزمین‌هاى اطراف یاد ‌شده: {{متن قرآن|«وَإِذَا بَطَشْتُم بَطَشْتُمْ جَبَّارِینَ»}} ([[سوره شعراء]]، ۱۳۰) که نشان دهنده اقتدار آنان در منطقه‌اى به نسبت گسترده است.<ref> مجمع‌البیان، ج‌ ۷، ص‌ ۳۱۰.</ref> چه بسا گزارش متفاوت از محل سکونت آن‌ها که گاه خشک و کویرى و گاه آباد و سرسبز یا گاه مسطح و گاه کوهستانى معرفى شده، نشان‌دهنده تنوع زیست محیطى مناطق تحت نفوذ آن‌ها باشد.
-در گزارشى دیگر از شیوه و محل زندگى این قوم، آیات {{متن قرآن|«أَلَمْ تَرَ کیفَ فَعَلَ رَبُّک بِعَادٍ * إِرَمَ ذَاتِ الْعِمَادِ * الَّتِی لَمْ یخْلَقْ مِثْلُهَا فِی الْبِلَادِ»}} ([[سوره فجر]]، ۶‌ـ‌۸) از ‌نظر بسیارى مفسران به وجود بناهایى عظیم با ستون‌هاى بزرگ در شهر [[ارم]] که مرکز تجمع آنان بوده و همانند آن شهر در جهان پدید نیامده است، اشاره دارد<ref> جامع‌البیان، مج ۱۵، ج ۳۰، ص ۲۲۰‌ـ‌۲۲۲؛ تفسیر ثعلبى، ج ۱۰، ص ۱۹۶؛ معجم البلدان، ج‌ ۱، ص‌ ۱۵۵.</ref> که البته تعبیر «ارم ذات العماد» در دیدگاهى مخالف از سوى گروهى دیگر از مفسرانِ نخستین و متأخر، به قبیله ارم در نقش تیره‌اى از عاد که در خیمه‌هاى ستون‌دار مى‌زیستند، [[تفسیر]] و دلیلى بر کوچ‌نشینى آن‌ها دانسته شده و بى‌همتایى مورد اشاره در [[آیه]] مزبور به قدرت بدنى و هیکل بزرگ و نیرومند آن‌ها و نه شهر و تمدنشان ارتباط داده شده است.<ref> جامع‌البیان، مج ‌۱۵، ج‌ ۳۰، ص‌ ۲۲۰‌ـ‌۲۲۲؛ تفسیر ابن‌کثیر، ج‌ ۳، ص‌ ۳۵۵؛ البدایةوالنهایه، ج ‌۱، ص‌ ۱۱۹.</ref>
+در گزارشى دیگر از شیوه و محل زندگى این قوم، آیات {{متن قرآن|«أَلَمْ تَرَ كَيْفَ فَعَلَ رَبُّكَ بِعَادٍ * إِرَمَ ذَاتِ الْعِمَادِ * الَّتِي لَمْ يُخْلَقْ مِثْلُهَا فِي الْبِلَادِ»}} ([[سوره فجر]]، ۶‌ـ‌۸) از ‌نظر بسیارى مفسران به وجود بناهایى عظیم با ستون‌هاى بزرگ در شهر [[ارم]] که مرکز تجمع آنان بوده و همانند آن شهر در جهان پدید نیامده است، اشاره دارد<ref> جامع‌البیان، مج ۱۵، ج ۳۰، ص ۲۲۰‌ـ‌۲۲۲؛ تفسیر ثعلبى، ج ۱۰، ص ۱۹۶؛ معجم البلدان، ج‌ ۱، ص‌ ۱۵۵.</ref> که البته تعبیر «ارم ذات العماد» در دیدگاهى مخالف از سوى گروهى دیگر از مفسرانِ نخستین و متأخر، به قبیله ارم در نقش تیره‌اى از عاد که در خیمه‌هاى ستون‌دار مى‌زیستند، [[تفسیر]] و دلیلى بر کوچ‌نشینى آن‌ها دانسته شده و بى‌همتایى مورد اشاره در [[آیه]] مزبور به قدرت بدنى و هیکل بزرگ و نیرومند آن‌ها و نه شهر و تمدنشان ارتباط داده شده است.<ref> جامع‌البیان، مج ‌۱۵، ج‌ ۳۰، ص‌ ۲۲۰‌ـ‌۲۲۲؛ تفسیر ابن‌کثیر، ج‌ ۳، ص‌ ۳۵۵؛ البدایةوالنهایه، ج ‌۱، ص‌ ۱۱۹.</ref>
 این تفسیر نیز با توجه به طبیعت زندگى کوچ‌نشینى که دامنه متنوعى از مناطق داراى ویژگى‌هاى زیست محیطى گوناگون را دربر مى‌گیرد، راه حلى براى رفع تناقض ظاهرى گزارش‌هاى [[قرآن]] از محل سکونت عادیان پیش‌ روى مى‌گذارد. برخى مفسرانِ نخستین، تحت تأثیر تفسیر اوّل از آیات مزبور، شهر [[دمشق]] یا اسکندریه را همان ارم محل سکونت عاد شمرده‌اند.<ref> جامع البیان، مج‌ ۱۵، ج‌ ۳۰، ص‌ ۲۲۲.</ref>

@@ سطر ۳۱: / سطر ۳۱: @@
 با ‌این همه، دست نخورده ماندن مناطق بسیارى از جزیرة‌العرب در اثر وضعیت سخت آب و هوایى، امید به یافتن آثارى از سرزمین عاد را از میان نبرده است. به هر روى، سرزمین این قوم بنا به گزارش قرآن در جزیرة‌العرب یا منطقه‌اى نزدیک به آن قرار داشته است: {{متن قرآن|«وَلَقَدْ أَهْلَكْنَا مَا حَوْلَكُمْ مِنَ الْقُرَىٰ»}}. ([[سوره احقاف]]، ۲۷)
-از برخى آیات قرآن نیز آشنایى عرب با ماجراى قوم عاد برمى‌آید: {{متن قرآن|«أَلَمْ يَأْتِكُمْ نَبَأُ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ قَوْمِ نُوحٍ وَعَادٍ وَثَمُودَ...»}} ([[سوره ابراهیم]]، ۹) که در کنار سفارش خداوند به کافران عرب جهت مسافرت براى عبرت‌گیرى از عاقبت شوم برخى اقوام گذشته: {{متن قرآن|«وَإِنْ يُكَذِّبُوكَ فَقَدْ كَذَّبَتْ قَبْلَهُمْ قَوْمُ نُوحٍ وَعَادٌ وَثَمُودُ... أَفَلَمْ یسِیرُوا فِی الْأَرْضِ فَتَکونَ لَهُمْ قُلُوبٌ...»}} ([[سوره حج]]، ۴۲ـ۴۶)، احتمالاً نشان دهنده نزدیکى این منطقه به جزیرة‌العرب است. پاره‌اى از گزارش‌هاى برخى مورخان اسلامى نیز از آن حکایت مى‌کند که محل سکونت قوم عاد به ‌طور کامل نزد عرب شناخته شده بود و در مسیر گذرگاه‌هاى آنان قرار داشت.<ref> تفسیر ابن‌کثیر، ج‌ ۳، ص‌ ۴۲۳؛ المفصل، ج‌ ۱، ص‌ ۳۰۷‌ـ‌۳۰۸؛ EQ,Vol.۱,P.۲۱-۲۲.</ref>
+از برخى آیات قرآن نیز آشنایى عرب با ماجراى قوم عاد برمى‌آید: {{متن قرآن|«أَلَمْ يَأْتِكُمْ نَبَأُ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ قَوْمِ نُوحٍ وَعَادٍ وَثَمُودَ...»}} ([[سوره ابراهیم]]، ۹) که در کنار سفارش خداوند به کافران عرب جهت مسافرت براى عبرت‌گیرى از عاقبت شوم برخى اقوام گذشته: {{متن قرآن|«وَإِنْ يُكَذِّبُوكَ فَقَدْ كَذَّبَتْ قَبْلَهُمْ قَوْمُ نُوحٍ وَعَادٌ وَثَمُودُ... أَفَلَمْ يَسِيرُوا فِي الْأَرْضِ فَتَكُونَ لَهُمْ قُلُوبٌ...»}} ([[سوره حج]]، ۴۲ـ۴۶)، احتمالاً نشان دهنده نزدیکى این منطقه به جزیرة‌العرب است. پاره‌اى از گزارش‌هاى برخى مورخان اسلامى نیز از آن حکایت مى‌کند که محل سکونت قوم عاد به ‌طور کامل نزد عرب شناخته شده بود و در مسیر گذرگاه‌هاى آنان قرار داشت.<ref> تفسیر ابن‌کثیر، ج‌ ۳، ص‌ ۴۲۳؛ المفصل، ج‌ ۱، ص‌ ۳۰۷‌ـ‌۳۰۸؛ EQ,Vol.۱,P.۲۱-۲۲.</ref>
-در برخى روایات و اخبار [[تفسیر قرآن|تفسیرى]] نیز از وجود آثارى از این قوم در محل سکونتشان خبر داده شده است.<ref> الاحتجاج، ج ۲، ص ۳۳۳‌ـ‌۳۳۴؛ کنزالعمال، ج‌ ۱۲، ص‌ ۴۷۹‌ـ‌۴۸۰؛ بحارالانوار، ج‌ ۱۱، ص‌ ۳۵۳، ۳۵۶.</ref> وراى این گزارش‌ها و روایات چه بسا غیرمطمئن، قرآن در دو آیه دیگر به صراحت از ماندن آثار محل سکونت عاد تا برهه‌اى از زمان {{متن قرآن|«فَأَصْبَحُوا لَا یرَى إِلَّا مَسَاکنُهُمْ»}} ([[سوره احقاف]]، ۲۵) و شناخته شدن آن مکان نزد عرب {{متن قرآن|«وَعَادًا وَثَمُودَ وَقَد تَّبَینَ لَکم مِّن مَّسَاکنِهِمْ»}} ([[سوره عنکبوت]]، ۳۸) یاد ‌کرده است.
+در برخى روایات و اخبار [[تفسیر قرآن|تفسیرى]] نیز از وجود آثارى از این قوم در محل سکونتشان خبر داده شده است.<ref> الاحتجاج، ج ۲، ص ۳۳۳‌ـ‌۳۳۴؛ کنزالعمال، ج‌ ۱۲، ص‌ ۴۷۹‌ـ‌۴۸۰؛ بحارالانوار، ج‌ ۱۱، ص‌ ۳۵۳، ۳۵۶.</ref> وراى این گزارش‌ها و روایات چه بسا غیرمطمئن، قرآن در دو آیه دیگر به صراحت از ماندن آثار محل سکونت عاد تا برهه‌اى از زمان {{متن قرآن|«فَأَصْبَحُوا لَا یرَى إِلَّا مَسَاکنُهُمْ»}} ([[سوره احقاف]]، ۲۵) و شناخته شدن آن مکان نزد عرب {{متن قرآن|«وَعَادًا وَثَمُودَ وَقَدْ تَبَيَّنَ لَكُمْ مِنْ مَسَاكِنِهِمْ»}} ([[سوره عنکبوت]]، ۳۸) یاد ‌کرده است.
-از سوى دیگر، اشاره به ماجراى قوم عاد در سخنان [[مؤمن آل فرعون]]، آشنایى مصریان با آنان و احتمالاً نزدیکى منطقه‌شان به مصر را نشان‌مى‌دهد: {{متن قرآن|«إِنِّی أَخَافُ عَلَیکم مِّثْلَ یوْمِ الْأَحْزَابِ × مِثْلَ دَأْبِ قَوْمِ نُوحٍ وَعَادٍ وَثَمُودَ...»}}. ([[سوره غافر]]، ۳۰‌ـ‌۳۱)
+از سوى دیگر، اشاره به ماجراى قوم عاد در سخنان [[مؤمن آل فرعون]]، آشنایى مصریان با آنان و احتمالاً نزدیکى منطقه‌شان به مصر را نشان‌مى‌دهد: {{متن قرآن|« إِنِّي أَخَافُ عَلَيْكُمْ مِثْلَ يَوْمِ الْأَحْزَابِ × مِثْلَ دَأْبِ قَوْمِ نُوحٍ وَعَادٍ وَثَمُودَ...»}}. ([[سوره غافر]]، ۳۰‌ـ‌۳۱)
 گرچه از نام احقاف برمى‌آید که سرزمین عادیان، منطقه‌اى بیابانى و خشک بوده است، در آیاتى دیگر از باغ‌ها و چشمه‌سارهاى محل سکونتشان یاد ‌شده است؛ ([[سوره شعراء]]، ۱۳۴)؛ همچنین وعده [[حضرت هود علیه السلام|حضرت هود]] به نزول باران در ‌صورت [[توبه]] و [[استغفار]] ایشان ([[سوره هود]]، ۵۲) و انتظار آنان براى نزول باران ([[سوره احقاف]]، ۲۴) نشان مى‌دهد که آنان در سرزمین خشک یا در حال گذراندن دوره‌اى از خشک‌سالى بوده‌اند.<ref>المیزان، ج‌ ۱۰، ص‌ ۳۰؛ EQ,Vol.۱,P ۲۱-۲۲.</ref>

@@ سطر ۳۱: / سطر ۳۱: @@
 با ‌این همه، دست نخورده ماندن مناطق بسیارى از جزیرة‌العرب در اثر وضعیت سخت آب و هوایى، امید به یافتن آثارى از سرزمین عاد را از میان نبرده است. به هر روى، سرزمین این قوم بنا به گزارش قرآن در جزیرة‌العرب یا منطقه‌اى نزدیک به آن قرار داشته است: {{متن قرآن|«وَلَقَدْ أَهْلَكْنَا مَا حَوْلَكُمْ مِنَ الْقُرَىٰ»}}. ([[سوره احقاف]]، ۲۷)
-از برخى آیات قرآن نیز آشنایى عرب با ماجراى قوم عاد برمى‌آید: {{متن قرآن|«أَلَمْ يَأْتِكُمْ نَبَأُ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ قَوْمِ نُوحٍ وَعَادٍ وَثَمُودَ...»}} ([[سوره ابراهیم]]، ۹) که در کنار سفارش خداوند به کافران عرب جهت مسافرت براى عبرت‌گیرى از عاقبت شوم برخى اقوام گذشته: {{متن قرآن|«وَإِن یکذِّبُوک فَقَدْ کذَّبَتْ قَبْلَهُمْ قَوْمُ نُوحٍ وَعَادٌ وَثَمُودُ... أَفَلَمْ یسِیرُوا فِی الْأَرْضِ فَتَکونَ لَهُمْ قُلُوبٌ...»}} ([[سوره حج]]، ۴۲ـ۴۶)، احتمالاً نشان دهنده نزدیکى این منطقه به جزیرة‌العرب است. پاره‌اى از گزارش‌هاى برخى مورخان اسلامى نیز از آن حکایت مى‌کند که محل سکونت قوم عاد به ‌طور کامل نزد عرب شناخته شده بود و در مسیر گذرگاه‌هاى آنان قرار داشت.<ref> تفسیر ابن‌کثیر، ج‌ ۳، ص‌ ۴۲۳؛ المفصل، ج‌ ۱، ص‌ ۳۰۷‌ـ‌۳۰۸؛ EQ,Vol.۱,P.۲۱-۲۲.</ref>
+از برخى آیات قرآن نیز آشنایى عرب با ماجراى قوم عاد برمى‌آید: {{متن قرآن|«أَلَمْ يَأْتِكُمْ نَبَأُ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ قَوْمِ نُوحٍ وَعَادٍ وَثَمُودَ...»}} ([[سوره ابراهیم]]، ۹) که در کنار سفارش خداوند به کافران عرب جهت مسافرت براى عبرت‌گیرى از عاقبت شوم برخى اقوام گذشته: {{متن قرآن|«وَإِنْ يُكَذِّبُوكَ فَقَدْ كَذَّبَتْ قَبْلَهُمْ قَوْمُ نُوحٍ وَعَادٌ وَثَمُودُ... أَفَلَمْ یسِیرُوا فِی الْأَرْضِ فَتَکونَ لَهُمْ قُلُوبٌ...»}} ([[سوره حج]]، ۴۲ـ۴۶)، احتمالاً نشان دهنده نزدیکى این منطقه به جزیرة‌العرب است. پاره‌اى از گزارش‌هاى برخى مورخان اسلامى نیز از آن حکایت مى‌کند که محل سکونت قوم عاد به ‌طور کامل نزد عرب شناخته شده بود و در مسیر گذرگاه‌هاى آنان قرار داشت.<ref> تفسیر ابن‌کثیر، ج‌ ۳، ص‌ ۴۲۳؛ المفصل، ج‌ ۱، ص‌ ۳۰۷‌ـ‌۳۰۸؛ EQ,Vol.۱,P.۲۱-۲۲.</ref>
 در برخى روایات و اخبار [[تفسیر قرآن|تفسیرى]] نیز از وجود آثارى از این قوم در محل سکونتشان خبر داده شده است.<ref> الاحتجاج، ج ۲، ص ۳۳۳‌ـ‌۳۳۴؛ کنزالعمال، ج‌ ۱۲، ص‌ ۴۷۹‌ـ‌۴۸۰؛ بحارالانوار، ج‌ ۱۱، ص‌ ۳۵۳، ۳۵۶.</ref> وراى این گزارش‌ها و روایات چه بسا غیرمطمئن، قرآن در دو آیه دیگر به صراحت از ماندن آثار محل سکونت عاد تا برهه‌اى از زمان {{متن قرآن|«فَأَصْبَحُوا لَا یرَى إِلَّا مَسَاکنُهُمْ»}} ([[سوره احقاف]]، ۲۵) و شناخته شدن آن مکان نزد عرب {{متن قرآن|«وَعَادًا وَثَمُودَ وَقَد تَّبَینَ لَکم مِّن مَّسَاکنِهِمْ»}} ([[سوره عنکبوت]]، ۳۸) یاد ‌کرده است.

@@ سطر ۲۹: / سطر ۲۹: @@
 قرآن در غالب یادکردهاى خویش از عادیان، آنان را پس از قوم [[حضرت نوح علیه السلام|نوح]] مى‌شمرد و همچنین گرچه تعبیر «عاداً الاولى: عاد نخستین» از نظر برخى مفسران نشان‌دهنده وجود عاد دیگرى است، مى‌تواند بر قدمت بسیار این قوم کهن دلالت کند.
-با ‌این همه، دست نخورده ماندن مناطق بسیارى از جزیرة‌العرب در اثر وضعیت سخت آب و هوایى، امید به یافتن آثارى از سرزمین عاد را از میان نبرده است. به هر روى، سرزمین این قوم بنا به گزارش قرآن در جزیرة‌العرب یا منطقه‌اى نزدیک به آن قرار داشته است: {{متن قرآن|«و‌لَقَد اَهلَکنا ما حَولَکم مِنَ ‌القُرى»}}. ([[سوره احقاف]]، ۲۷)
+با ‌این همه، دست نخورده ماندن مناطق بسیارى از جزیرة‌العرب در اثر وضعیت سخت آب و هوایى، امید به یافتن آثارى از سرزمین عاد را از میان نبرده است. به هر روى، سرزمین این قوم بنا به گزارش قرآن در جزیرة‌العرب یا منطقه‌اى نزدیک به آن قرار داشته است: {{متن قرآن|«وَلَقَدْ أَهْلَكْنَا مَا حَوْلَكُمْ مِنَ الْقُرَىٰ»}}. ([[سوره احقاف]]، ۲۷)
 از برخى آیات قرآن نیز آشنایى عرب با ماجراى قوم عاد برمى‌آید: {{متن قرآن|«أَلَمْ یأْتِکمْ نَبَأُ الَّذِینَ مِن قَبْلِکمْ قَوْمِ نُوحٍ وَعَادٍ وَثَمُودَ...»}} ([[سوره ابراهیم]]، ۹) که در کنار سفارش خداوند به کافران عرب جهت مسافرت براى عبرت‌گیرى از عاقبت شوم برخى اقوام گذشته: {{متن قرآن|«وَإِن یکذِّبُوک فَقَدْ کذَّبَتْ قَبْلَهُمْ قَوْمُ نُوحٍ وَعَادٌ وَثَمُودُ... أَفَلَمْ یسِیرُوا فِی الْأَرْضِ فَتَکونَ لَهُمْ قُلُوبٌ...»}} ([[سوره حج]]، ۴۲ـ۴۶)، احتمالاً نشان دهنده نزدیکى این منطقه به جزیرة‌العرب است. پاره‌اى از گزارش‌هاى برخى مورخان اسلامى نیز از آن حکایت مى‌کند که محل سکونت قوم عاد به ‌طور کامل نزد عرب شناخته شده بود و در مسیر گذرگاه‌هاى آنان قرار داشت.<ref> تفسیر ابن‌کثیر، ج‌ ۳، ص‌ ۴۲۳؛ المفصل، ج‌ ۱، ص‌ ۳۰۷‌ـ‌۳۰۸؛ EQ,Vol.۱,P.۲۱-۲۲.</ref>
@@ سطر ۷۰: / سطر ۷۰: @@
 در روایات و اخبار اسلامى، همانند بسیارى دیگر از داستان‌ها به رد پاى افسانه پردازانى مانند وهب‌ بن منبّه برمى‌خوریم<ref> قصص‌الانبیاء، راوندى، ص‌ ۸۸‌ـ‌۸۹‌؛ بحارالانوار، ج‌ ۱۱، ص‌ ۳۵۷ و ۳۶۱‌ـ‌۳۶۲.</ref> که اعتماد پژوهشگران را به پاره‌اى از آن‌ها از میان برده است.<ref> مؤلفات جرجى زیدان، ج‌ ۱۰، ص ‌۱۷.</ref> در روایاتى دیگر از احقاف به ‌صورت بدترین وادى<ref> المصنف، ج ۵، ص ۱۱۶؛ الدرالمنثور، ج ۷، ص ۴۴۸.</ref> و دورترین منطقه جهان<ref> دلائل الامامه، ص‌ ۲۲۸؛ مدینة المعاجز، ج‌ ۵، ص‌ ۵۴‌ـ‌۵۵.</ref> یاد ‌شده که شاید به وضعیت بسیار سخت آب و هوایى و فقدان هر گونه آثار حیات و آبادانى در آن اشاره دارد. همچنین سرزمین مزبور با چاه برهوت که محل استقرار جان‌هاى کافران است، در ارتباط دانسته شده<ref> المصنف، ج ۵، ص‌ ۱۱۶؛ بصائرالدرجات، ص‌ ۵۲۸؛ بحارالانوار، ج‌ ۶، ص‌ ۲۹۱، ج‌ ۱۱، ص‌ ۲۳۲.</ref> که احتمالاً نوعى [[تأویل]] و تمثیل به ‌شمار مى‌رود. در همین جهت، برخى نیز احقاف را کوهى از زبرجد سبز با برخى ویژگى‌هاى غیرطبیعى دانسته<ref> ترتیب‌العین، ص‌ ۱۵۰ «حقف»؛ لسان‌العرب، ج‌ ۹، ص‌ ۵۳.</ref> و آن را همان کوه قاف شمرده‌اند.<ref> معجم البلدان، ج‌ ۱، ص‌ ۱۱۵.</ref>
 ==پانویس==
 <references />

@@ سطر ۷: / سطر ۷: @@
 ==احقاف در قرآن==
-[[قرآن کریم]] فقط یک بار این واژه را در آیه‌ {{متن قرآن|«وَاذْکرْ أَخَا عَادٍ إِذْ أَنْذَرَ قَوْمَهُ بِالْأَحْقَافِ...»}} ([[سوره احقاف]]، ۲۱) به ‌عنوان محل سکونت [[قوم عاد]] و پیامبرى [[حضرت هود]] علیه‌السلام بکار برده و [[سوره]] مذکور به همین مناسبت به این نام شهرت یافته است؛ البته ماجراى قوم عاد در ۱۷ سوره دیگر نیز بازگو شده که گاه از خلال آن به برخى نکات درباره محل سکونت این قوم دست مى‌یابیم.
+[[قرآن کریم]] فقط یک بار این واژه را در آیه‌ {{متن قرآن|«وَاذْكُرْ أَخَا عَادٍ إِذْ أَنْذَرَ قَوْمَهُ بِالْأَحْقَافِ...»}} ([[سوره احقاف]]، ۲۱) به ‌عنوان محل سکونت [[قوم عاد]] و پیامبرى [[حضرت هود]] علیه‌السلام بکار برده و [[سوره]] مذکور به همین مناسبت به این نام شهرت یافته است؛ البته ماجراى قوم عاد در ۱۷ سوره دیگر نیز بازگو شده که گاه از خلال آن به برخى نکات درباره محل سکونت این قوم دست مى‌یابیم.
 با این حال، محل دقیق این منطقه در قرآن تعیین نشده و وجود بیابان‌هاى شنى فراوان در مناطق گوناگون [[شبه جزیره عربستان|جزیرة‌العرب]] نیز بیشتر بر این ابهام افزوده است.
 ==مکان و موقعیت احقاف==