احصان - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

Mohammadi در ‏۲۹ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۴۴

2025-10-29T17:44:53Z

Zamani: افزودن الگوی قرآن

2025-06-12T06:42:49Z

افزودن الگوی قرآن

مهدی موسوی در ‏۲۷ اوت ۲۰۲۳، ساعت ۰۶:۲۵

2023-08-27T06:25:49Z

نمایش تغییرات

مهدی موسوی در ‏۲۶ اوت ۲۰۲۳، ساعت ۱۳:۰۱

2023-08-26T13:01:08Z

نمایش تغییرات

Aghajani در ‏۳ فوریهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۰۶:۱۰

2020-02-03T06:10:25Z

Aghajani در ‏۳ فوریهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۰۶:۰۸

2020-02-03T06:08:54Z

Aghajani در ‏۲۱ سپتامبر ۲۰۱۹، ساعت ۱۱:۳۲

2019-09-21T11:32:09Z

Aghajani در ‏۲۱ سپتامبر ۲۰۱۹، ساعت ۱۱:۳۱

2019-09-21T11:31:03Z

Aghajani در ‏۲۱ سپتامبر ۲۰۱۹، ساعت ۱۱:۲۹

2019-09-21T11:29:42Z

Aghajani در ‏۲۱ سپتامبر ۲۰۱۹، ساعت ۱۱:۲۷

2019-09-21T11:27:26Z

@@ سطر ۷: / سطر ۷: @@
 «اِحصان» در لغت، معناى مصونیت بخشیدن و حفظ کردن<ref>مقاییس اللغه، ج‌ ۲، ص‌ ۶۹.</ref> دارد که با «حِصن»، به ‌معناى بناى مستحکم و غیرقابل نفوذ<ref>تهذیب‌الاسماء، ج‌ ۱، ق‌ ۲، ص‌ ۶۶ «حصن»؛ دائرة‌الفرائد، ج‌ ۶، ص‌ ۴۴۱.</ref> یا جایگاه مرتفع<ref>التحقیق، ج ۲، ص ۲۳۴‌ـ‌۲۳۵؛ المصباح، ص‌ ۱۳۹.</ref> هم‌خانواده است.
-احصان به مفهوم حفظ كردن در چندین آیه از [[قرآن مجید]] به كار رفته است؛ چنانکه مى‌فرماید: صنعت زره‌سازى را به او ([[حضرت داود]] علیه‌السلام) یاد دادیم تا مردم از خطرهاى جنگ حفظ شوند: {{متن قرآن|«و ‌عَلَّمناهُ صَنعَةَ لَبوس لَکم لِتُحصِنَکم مِن بَأسِکم‌...»}}. ([[سوره انبیاء]]، ۸۰) به زره که انسان را از آسیب و جراحت مصون مى‌دارد، درع حصین مى‌گویند.<ref>مفردات، ص‌ ۲۳۹؛ تهذیب الاسماء، ج‌ ۱، ق ۲، ص‌ ۶۶.</ref>
+احصان به مفهوم حفظ كردن در چندین آیه از [[قرآن مجید]] به كار رفته است؛ چنانکه مى‌فرماید: صنعت زره‌سازى را به او ([[حضرت داود]] علیه‌السلام) یاد دادیم تا مردم از خطرهاى جنگ حفظ شوند: {{متن قرآن|«{{آیه|21|80}}»}}<ref>[[آیه 80 سوره انبیاء|سوره انبیاء، آیه ۸۰.]]</ref>؛ به زره که انسان را از آسیب و جراحت مصون مى‌دارد، درع حصین مى‌گویند.<ref>مفردات، ص‌ ۲۳۹؛ تهذیب الاسماء، ج‌ ۱، ق ۲، ص‌ ۶۶.</ref>
 همچنین به‌سبب ارتباط میان معانی حفظ كردن و [[عفت]] پیشه كردن، «مُحصَنه» برای زن عفیفه ([[سوره مائده]]، ۵) و «تحصُّن» به معنی «عفت پیشه كردن» ([[سوره نور]]، ۳۳) به كار رفته است. احصان در برخی از آیات قرآنی، ‌ایجاد حالت حفظ و حرز از سوی شوهر برای زن در پیوند [[ازدواج]] است؛ این مفهوم به روشنی در كاربرد اسم فاعل «مُحصِن» برای شوهر در برابر اسم مفعولِ «مُحصَنة» برای زن دیده می‌شود ([[سوره نساء]]، ۲۴-۲۵).
@@ سطر ۲۱: / سطر ۲۱: @@
 ===احصان با داشتن همسر===
-در این کاربرد، واژه مُحصَن و محصَنه (به فتح‌ صاد)<ref> الروضة‌البهیه، ج ۹، ص ۷۲؛ مفردات، ص ۲۳۹‌ـ‌۲۴۰ «حصن».</ref> به هر یک از زن و مرد، اطلاق مى‌شود؛ زیرا آنان با [[ازدواج]] از [[گناهان]] بسیارى حفظ مى‌شوند.<ref> التفسیر الکبیر، ج‌ ۱۰، ص‌ ۳۹.</ref> [[قرآن]] مى‌فرماید: {{متن قرآن|«وَالْمُحْصَنَاتُ مِنَ النِّسَاء إِلاَّ مَا مَلَکتْ أَیمَانُکمْ...»}}. ([[سوره نساء]]، ۲۴)
+در این کاربرد، واژه مُحصَن و محصَنه (به فتح‌ صاد)<ref> الروضة‌البهیه، ج ۹، ص ۷۲؛ مفردات، ص ۲۳۹‌ـ‌۲۴۰ «حصن».</ref> به هر یک از زن و مرد، اطلاق مى‌شود؛ زیرا آنان با [[ازدواج]] از [[گناهان]] بسیارى حفظ مى‌شوند.<ref> التفسیر الکبیر، ج‌ ۱۰، ص‌ ۳۹.</ref> [[قرآن]] مى‌فرماید: {{متن قرآن|«{{آیه|4|24}}»}}<ref>[[آیه 24 سوره نساء|سوره نساء، آیه ۲۴.]]</ref>.
-در این آیه، ازدواج با زنان شوهردار [[حرام]] و یک مورد با {{متن قرآن|«إِلاَّ مَا مَلَکتْ أَیمَانُکمْ...»}} استثنا شده و این جمله به دو گونه [[تفسیر]] شده ‌است:
+در این آیه، ازدواج با زنان شوهردار [[حرام]] و یک مورد با {{متن قرآن|«إِلاَّ ما مَلَكَتْ أَيْمانُكُمْ ...»}} استثنا شده و این جمله به دو گونه [[تفسیر]] شده ‌است:
 الف) زنان اسیر شده از دشمن در جنگ اگر شوهر داشته باشند، نکاحشان با اسارت فسخ ‌مى‌شود و پس از استبرا (عده)، مسلمانان مى‌توانند با آنان ازدواج کنند. جریان اسارت زنان قبیله اوطاس در [[غزوه حنین|حنین]]، این تفسیر را تأیید ‌مى‌کند.<ref> جامع البیان، مج ۴، ج‌ ۵، ص‌ ۴‌ـ‌۵.</ref>
@@ سطر ۲۹: / سطر ۲۹: @@
 ب) اگر کنیزان شوهردار فروخته شوند، علقه زوجیت بین کنیز و شوهرش باطل مى‌شود؛ چون این معامله در حکم [[طلاق]] است و مالک جدید پس از استبرا مى‌تواند با او آمیزش کند یا او را به ازدواج شخص دیگرى درآورد.<ref> همان، ص‌ ۵‌ـ‌۶؛ التبیان، ج‌ ۳، ص‌ ۱۶۲.</ref>
-جمله {{متن قرآن|«اِلاّ ما‌ مَلَکت اَیمانُکم»}} در هر دو صورت استثناى منقطع است؛<ref> نمونه، ج ۳، ص‌ ۳۳۳.</ref> زیرا در هر حال نمى‌توان با زن شوهردار (محصَنه) ازدواج کرد.<ref> همان.</ref>
+جمله {{متن قرآن|«ما مَلَكَتْ أَيْمانُكُمْ»}} در هر دو صورت استثناى منقطع است؛<ref> نمونه، ج ۳، ص‌ ۳۳۳.</ref> زیرا در هر حال نمى‌توان با زن شوهردار (محصَنه) ازدواج کرد.<ref> همان.</ref>
 شرایط احصان رجم عبارتند از:

@@ سطر ۸۵: / سطر ۸۵: @@
 *[[دائرة المعارف قرآن کریم|دائرةالمعارف قرآن کریم]]، جلد ۲، صفحه ۳۰۷-۳۱۱.
 *[https://www.cgie.org.ir/fa/article/225470/%D8%A7%D8%AD%D8%B5%D8%A7%D9%86 "احصان"، دائرةالمعارف بزرگ اسلامی].
+{{قرآن}}
 [[رده: واژگان قرآنی]]
 [[رده:احکام خانواده]]
 [[رده:مقاله های مرتبط به دانشنامه]]

@@ سطر ۷۱: / سطر ۷۱: @@
 پذیرش اسلام به عنوان صورت دینى، انسان را از پیروى شهوات و هواى نفس حفظ مى‌كند.<ref> التفسیر الكبیر، ج‌ 10، ص‌ 39؛ تهذیب الاسماء، ج‌ 1، ص‌ 67؛ الفرقان، ج‌ 5، ص‌ 412.</ref> نیز مى‌توان گفت: با ‌اسلام، جان<ref> موسوعة الفقه، ج‌ 3، ص‌ 22.</ref> و مال، محترم و محفوظ مى‌ماند. در آیه ‌25 [[سوره نساء]]/4 احتمال داده‌اند كه احصان به ‌معناى اسلام باشد: {{متن قرآن|«...‌فَإِذَا أُحْصِنَّ فَإِنْ أَتَيْنَ بِفَاحِشَةٍ فَعَلَيْهِنَّ نِصْفُ مَا عَلَى الْمُحْصَنَاتِ مِنَ الْعَذَابِ»}}.
-محصنات در آیه ‌5 [[سوره مائده]]/5، دو بار تكرار شده كه آن را نیز به «زنان مسلمان» تفسیر كرده‌اند؛ با این توضیح كه مقصود از {{متن قرآن|«المحصَنتُ مِنَ المُؤمِنتِ»}} زنانى هستند كه در اصل مسلمانند و {{متن قرآن|«المُحصَنت مِن الّذین اُوتواالكِتب»}} زنانى به ‌شمار مى‌روند كه اهل ‌كتاب بوده و ‌مسلمان شده‌اند.<ref>فقه القرآن، ج‌ 2، ص‌ 134.</ref>
+محصنات در آیه ‌5 [[سوره مائده]]/5، دو بار تكرار شده كه آن را نیز به «زنان مسلمان» تفسیر كرده‌اند؛ با این توضیح كه مقصود از {{متن قرآن|«المحصَنتُ مِنَ المُؤمِنتِ»}} زنانى هستند كه در اصل مسلمانند و {{متن قرآن|«الْمُحْصَنَاتُ مِنَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ»}} زنانى به ‌شمار مى‌روند كه اهل ‌كتاب بوده و ‌مسلمان شده‌اند.<ref>فقه القرآن، ج‌ 2، ص‌ 134.</ref>
 ===احصان بر اثر بلوغ===

@@ سطر ۷۵: / سطر ۷۵: @@
 ===احصان بر اثر بلوغ===
-برخى، احصان را به ‌معناى «بلوغ» گرفته و جمله «فَاِذا اُحصِنَّ‌...» را به بلوغ كنیزان معنا كرده‌اند؛<ref> شافى العلیل، ج‌ 1، ص‌ 532.</ref> در نتیجه این آیه، اجراى نیمى از حد زنان آزاد را بر كنیزان بالغ، واجب مى‌كند.
+برخى، احصان را به ‌معناى «بلوغ» گرفته و جمله {{متن قرآن|«فَإِذَا أُحْصِنَّ...»}} را به بلوغ كنیزان معنا كرده‌اند؛<ref> شافى العلیل، ج‌ 1، ص‌ 532.</ref> در نتیجه این آیه، اجراى نیمى از حد زنان آزاد را بر كنیزان بالغ، واجب مى‌كند.
 ==پانویس==

@@ سطر ۸: / سطر ۸: @@
 احصان در لغت، معناى مصونیت بخشیدن و حفظ كردن<ref>مقاییس اللغه، ج‌ 2، ص‌ 69.</ref> دارد كه با «حصن»، به ‌معناى بناى مستحكم و غیرقابل نفوذ<ref>تهذیب‌الاسماء، ج‌ 1، ق‌ 2، ص‌ 66 «حصن»؛ دائرة‌الفرائد، ج‌ 6، ص‌ 441.</ref> یا جایگاه مرتفع<ref>التحقیق، ج 2، ص 234‌ـ‌235؛ المصباح، ص‌ 139.</ref> هم‌خانواده است. لطافت واژه احصان از این جهت است كه صفتى ارزشى<ref> التحقیق، ج‌ 2، ص‌ 236.</ref> و ثابت در شخصیت فرد را نشان مى‌دهد با صرفنظر از برخورد با عوامل خارجى؛<ref> همان، ص‌ 235.</ref> ولى به ظاهر این ویژگى‌ها در «حفظ» بكار نرفته است.<ref> همان.</ref>
-به زره كه انسان را از آسیب و جراحت مصون مى‌دارد، درع حصین مى‌گویند.<ref>مفردات، ص‌ 239؛ تهذیب الاسماء، ج‌ 1، ق 2، ص‌ 66.</ref> [[قرآن]] مى‌فرماید: صنعت زره‌سازى را به [[حضرت داود]] علیه‌السلام یاد دادیم تا مردم از خطرهاى جنگ حفظ شوند: «و ‌عَلَّمنـهُ صَنعَةَ لَبوس لَكُم لِتُحصِنَكُم مِن بَأسِكُم‌...». ([[سوره انبياء]]/21،80) در جاى دیگر از قلعه‌ها و دژهاى مستحكم یهود كه بر اثر ترس از جنگ در آن‌ها پناه مى‌گرفتند، نام مى‌برد: {{متن قرآن|«لَا يُقَاتِلُونَكُمْ جَمِيعًا إِلَّا فِي قُرًى مُّحَصَّنَةٍ أَوْ مِن وَرَاء جُدُرٍ...»}} ([[سوره حشر]]/59، 14)، {{متن قرآن|«...‌وَظَنُّوا أَنَّهُم مَّانِعَتُهُمْ حُصُونُهُم مِّنَ اللَّهِ...»}}.(سوره حشر/59، 2)
+به زره كه انسان را از آسیب و جراحت مصون مى‌دارد، درع حصین مى‌گویند.<ref>مفردات، ص‌ 239؛ تهذیب الاسماء، ج‌ 1، ق 2، ص‌ 66.</ref> [[قرآن]] مى‌فرماید: صنعت زره‌سازى را به [[حضرت داود]] علیه‌السلام یاد دادیم تا مردم از خطرهاى جنگ حفظ شوند: {{متن قرآن|«و ‌عَلَّمنـهُ صَنعَةَ لَبوس لَكُم لِتُحصِنَكُم مِن بَأسِكُم‌...»}}. ([[سوره انبياء]]/21،80) در جاى دیگر از قلعه‌ها و دژهاى مستحكم یهود كه بر اثر ترس از جنگ در آن‌ها پناه مى‌گرفتند، نام مى‌برد: {{متن قرآن|«لَا يُقَاتِلُونَكُمْ جَمِيعًا إِلَّا فِي قُرًى مُّحَصَّنَةٍ أَوْ مِن وَرَاء جُدُرٍ...»}} ([[سوره حشر]]/59، 14)، {{متن قرآن|«...‌وَظَنُّوا أَنَّهُم مَّانِعَتُهُمْ حُصُونُهُم مِّنَ اللَّهِ...»}}.(سوره حشر/59، 2)
 این واژه در اصطلاح فقه جزایى، گاه به ‌معناى همسر داشتن، در زن یا مرد بكار رفته است كه ارتكاب زنا در این وضعیت، مجازات را تشدید مى‌كند و از 100 تازیانه به سنگسار شدن (رجم) مبدل مى‌شود؛ بدین سبب به آن احصان رجم گویند.<ref> سلسلة الینابیع، ج‌ 23، ص‌ 377، «الجامع للشرایع».</ref>

@@ سطر ۶۳: / سطر ۶۳: @@
 احصان، گاهى به ‌معناى آزاد بودن است؛ زیرا آزاد بودن، پیشگیرى مى‌كند كه كسى مالك انسان شود و در نتیجه فرمانش درباره او نافذ باشد<ref> التفسیر الكبیر، ج‌ 10، ص‌ 39.</ref> یا از آن جهت كه نقصان بردگى در او وجود ندارد<ref> همان، ج‌ 10، ص‌ 57؛ الفرقان، ج‌ 5، ص‌ 412.</ref> و شاید از آن جهت كه آزاد بودن زن، مانع از ارتكاب زنا مى‌شود؛ چرا كه در گذشته زنا در بین كنیزان رایج بوده است و آزادها از آن ننگ داشته‌اند.<ref> المیزان، ج‌ 4، ص‌ 266‌ـ‌267.</ref>
-این احصان در آیه‌ 25 [[سوره نساء]]/4 آمده كه در آن، ازدواج با كنیزان را در ‌صورت عدم امكان ازدواج با زنان آزاد، تجویز كرده<ref> مجمع‌البیان، ج‌ 3، ص‌ 54؛ التفسیر الكبیر، ج‌ 10، ص‌ 57.</ref> و شاهد این ‌كه مقصود از «محصنات» در این آیه زنان آزاد هستند، تقابل آن با «فَمِن ما مَلَكَت اَیمنُكُم» است.<ref> التفسیر الكبیر، ج‌ 10، ص‌ 57.</ref>
+این احصان در آیه‌ 25 [[سوره نساء]]/4 آمده كه در آن، ازدواج با كنیزان را در ‌صورت عدم امكان ازدواج با زنان آزاد، تجویز كرده<ref> مجمع‌البیان، ج‌ 3، ص‌ 54؛ التفسیر الكبیر، ج‌ 10، ص‌ 57.</ref> و شاهد این ‌كه مقصود از «محصنات» در این آیه زنان آزاد هستند، تقابل آن با {{متن قرآن|«فَمِن ما مَلَكَت اَیمنُكُم»}} است.<ref> التفسیر الكبیر، ج‌ 10، ص‌ 57.</ref>
 برخى آیه ‌5 [[سوره مائده]]/5 {{متن قرآن|«وَالْمُحْصَنَاتُ مِنَ الْمُؤْمِنَاتِ وَالْمُحْصَنَاتُ مِنَ الَّذِينَ أُوتُواْ الْكِتَابَ»}} را به ازدواج با زنان آزاد مسلمان و زنان آزاد از اهل‌كتاب مربوط دانسته<ref> جامع البیان، مج‌ 4، ج‌ 6، ص‌ 140؛ التبیان، ج‌ 3، ص‌ 445‌ـ‌446؛ تهذیب‌الاسماء، ج 1، ق 2، ص‌ 66.</ref> و احتمال اراده زنان پاكدامن را ضعیف دانسته‌اند.<ref> جامع البیان، مج‌ 4، ج‌ 6، ص‌ 145.</ref>

@@ سطر ۴۹: / سطر ۴۹: @@
 در این آیه، ازدواج با زنان پاكدامن<ref> جامع‌البیان، مج‌ 4، ج‌ 6، ص‌ 141.</ref> مسلمان و اهل ‌كتاب تجویز شده است: {{متن قرآن|«...‌وَالْمُحْصَنَاتُ مِنَ الْمُؤْمِنَاتِ وَالْمُحْصَنَاتُ مِنَ الَّذِينَ أُوتُواْ الْكِتَابَ...»}}؛ سپس به خود مردان خطاب كرده كه شما نیز پاكدامن باشید، نه زناكار و صاحب دوست پنهانى: {{متن قرآن|«...‌مُحْصِنِينَ غَيْرَ مُسَافِحِينَ وَلاَ مُتَّخِذِي أَخْدَانٍ...»}}.
-واژه احصان در آیات 24‌ـ‌25 [[سوره نساء]]/4 نیز درباره مردان: «مُحصِنینَ غَیرَ مُسفِحینَ» و درباره زنان: «مُحصَنت غَیرَ مُسفِحت» آمده ‌است.<ref> تفسیر شاهى، ج‌ 2، ص‌ 322.</ref> از آیاتى كه به مجازات متهم‌كننده اشخاص پاكدامن پرداخته و احصان قذف را مطرح كرده، دو آیه در [[سوره نور]]/24 است.
+واژه احصان در آیات 24‌ـ‌25 [[سوره نساء]]/4 نیز درباره مردان: {{متن قرآن|«مُحصِنینَ غَیرَ مُسفِحینَ»}} و درباره زنان: «مُحصَنت غَیرَ مُسفِحت» آمده ‌است.<ref> تفسیر شاهى، ج‌ 2، ص‌ 322.</ref> از آیاتى كه به مجازات متهم‌كننده اشخاص پاكدامن پرداخته و احصان قذف را مطرح كرده، دو آیه در [[سوره نور]]/24 است.
 در آیه ‌4 آمده: كسى كه بدون آوردن 4 شاهد، زن محصنه را به [[زنا]] متهم كند، سه حكم دارد. نخست آن كه حد قذف (80 تازیانه) را بر او مى‌زنند؛ دوم این ‌كه شهادتش پذیرفته نمى‌شود و سوم آن كه به فسق محكوم مى‌گردد: {{متن قرآن|«وَالَّذِينَ يَرْمُونَ الْمُحْصَنَاتِ ثُمَّ لَمْ يَأْتُوا بِأَرْبَعَةِ شُهَدَاء فَاجْلِدُوهُمْ ثَمَانِينَ جَلْدَةً وَلَا تَقْبَلُوا لَهُمْ شَهَادَةً أَبَدًا وَأُوْلَئِكَ هُمُ الْفَاسِقُونَ»}}.