ابولهب بن عبدالمطلب - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

Mohammadi در ‏۳۱ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۲۶

2026-05-31T11:26:22Z

نمایش تغییرات

مهدی موسوی در ‏۵ اوت ۲۰۲۳، ساعت ۱۲:۳۷

2023-08-05T12:37:14Z

مهدی موسوی در ‏۵ اوت ۲۰۲۳، ساعت ۱۲:۳۴

2023-08-05T12:34:42Z

نمایش تغییرات

مهدی موسوی در ‏۵ اوت ۲۰۲۳، ساعت ۱۱:۱۲

2023-08-05T11:12:58Z

نمایش تغییرات

سید مهدی خدایی: پروژه2: سنجش کیفی

2019-07-02T12:02:59Z

پروژه2: سنجش کیفی

سید مهدی خدایی: درج الگو رتبه بندی

2018-11-03T10:02:31Z

درج الگو رتبه بندی

Heidariyan47 در ‏۱۴ دسامبر ۲۰۱۵، ساعت ۱۰:۴۷

2015-12-14T10:47:40Z

بهرامی: ایجاد 1 لینک

2013-03-02T11:21:53Z

ایجاد 1 لینک

مرضیه الله وکیل جزی در ‏۱۷ فوریهٔ ۲۰۱۳، ساعت ۱۱:۳۳

2013-02-17T11:33:38Z

Saeed zamani: رده شخصیت‌های منفی در قرآن

2013-02-17T11:31:51Z

رده شخصیت‌های منفی در قرآن

@@ سطر ۴۶: / سطر ۴۶: @@
 ==ابولهب در شأن نزول آیات ==
-ابولهب از اعلام مصرّح [[قرآن کریم]] است. [[سوره مسد]] صریحاً در نفرین و زشت شمارى او و همسرش [[ام جمیل|ام‌جمیل]] نازل شد. در [[شأن نزول]] این [[سوره]] (با اختلافى اندک) آمده که چون [[پیامبر]] صلى الله علیه و آله پس از نزول آیه {{متن قرآن|«وَأَنذِرْ عَشِیرَتَک الْأَقْرَبِینَ»}} ([[سوره شعراء]]، ۲۱۴) دعوت از خویشاوندانش را آغاز کرد<ref> جامع‌البیان، مج ۱۵، ج ۳۰، ص‌ ۴۳۹؛ الطبقات، ج ۱، ص‌ ۱۵۶‌ـ‌۱۵۷.</ref> یا براى دعوت عمومى بر فراز کوه [[صفا و مروه|صفا]] رفت<ref> البصائر، ج‌ ۶۰، ص‌ ۲۹۸؛ جامع‌البیان، مج‌ ۱۵، ج‌ ۳۰، ص‌ ۴۴۰.</ref> و پس از أخذ تأیید از مردم به راست‌گویى، پیام الهى را آشکار کرد، ابولهب از سر خشم به او گفت: «تبّاً لک، ألهذا دعوتَنا؛ دستت زیانکار باد براى همین ما را دعوت کردى؟».<ref> جامع البیان، مج‌ ۱۵، ج‌ ۳۰، ص‌ ۴۳۹.</ref> خداوند در پاسخ به این سخن، سوره مسد را فرو فرستاد: «تَبَّت یَدا اَبى لَهَب و تَبّ؛ زیان‌کار باد دستان ابولهب و خود او هم زیان‌کار شد».
+ابولهب از اعلام مصرّح [[قرآن کریم]] است. [[سوره مسد]] صریحاً در نفرین و زشت شمارى او و همسرش [[ام جمیل|ام‌جمیل]] نازل شد. در [[شأن نزول]] این [[سوره]] (با اختلافى اندک) آمده که چون [[پیامبر]] صلى الله علیه و آله پس از نزول آیه {{متن قرآن|«وَأَنذِرْ عَشِیرَتَک الْأَقْرَبِینَ»}} ([[سوره شعراء]]، ۲۱۴) دعوت از خویشاوندانش را آغاز کرد<ref> جامع‌البیان، مج ۱۵، ج ۳۰، ص‌ ۴۳۹؛ الطبقات، ج ۱، ص‌ ۱۵۶‌ـ‌۱۵۷.</ref> یا براى دعوت عمومى بر فراز کوه [[صفا و مروه|صفا]] رفت<ref> البصائر، ج‌ ۶۰، ص‌ ۲۹۸؛ جامع‌البیان، مج‌ ۱۵، ج‌ ۳۰، ص‌ ۴۴۰.</ref> و پس از أخذ تأیید از مردم به راست‌گویى، پیام الهى را آشکار کرد، ابولهب از سر خشم به او گفت: «تبّاً لک، ألهذا دعوتَنا؛ دستت زیانکار باد براى همین ما را دعوت کردى؟».<ref> جامع البیان، مج‌ ۱۵، ج‌ ۳۰، ص‌ ۴۳۹.</ref> خداوند در پاسخ به این سخن، سوره مسد را فرو فرستاد: {{متن قرآن|«تَبَّت یَدا اَبى لَهَب و تَبّ}}؛ زیان‌کار باد دستان ابولهب و خود او هم زیان‌کار شد».
 بخش اول در [[لعن]] و نفرین او و بخش دیگر گزارشى غیبى است و چون تحقق آن قطعى است، به صیغه ماضى آمده است؛<ref> تفسیر بیضاوى، ج‌ ۴، ص‌ ۴۶۱.</ref> بنابراین، قول به این ‌که وجود فعل ماضى، دلیل بر نزول سوره پس از [[مرگ]] ابولهب است،<ref> اعلام القرآن، ص‌ ۹۱.</ref> چندان مدلل نمى‌نماید؛ به ‌هر حال مراد آیه این است: عمل ابولهب که از دست برمى‌آید، سودى براى او نداشته<ref> جامع‌البیان، مج‌ ۱۵، ج‌ ۳۰، ص‌ ۴۳۸.</ref> خودش نیز با افتادن در آتش زیان‌کار شد.<ref> مجمع‌البیان، ج‌ ۱۰، ص‌ ۸۵۱.</ref>
@@ سطر ۷۲: / سطر ۷۲: @@
 افزون بر [[سوره مسد]]، مفسران در ذیل آیاتى چند از ابولهب سخن به ‌میان آورده‌اند:
-*در ذیل آیات ۹۴‌ـ‌۹۵ [[سوره حجر]] آورده‌اند: ابولهب یکى از مسخره‌کنندگان بود که خداوند وعده داد تا پیامبر صلى الله علیه و آله را از شر آنان کفایت کند:<ref> مناقب، ج ۱، ص ۱۰۶‌ـ‌۱۰۷؛ الکامل، ج ۲، ص ۷۰؛ الدرر، ج‌ ۱، ص‌ ۴۷.</ref> {{متن قرآن|«فَاصْدَعْ بِمَا تُؤْمَرُ وَأَعْرِضْ عَنِ الْمُشْرِکینَ × إِنَّا کفَینَاک الْمُسْتَهْزِئِینَ»}}؛ پس آنچه را دستور یافته‌اى آشکار کن و از مشرکان روى بگردان. ما تو را از (شرّ) ریشخندکنندگان کفایت (و حمایت) مى‌کنیم.
+*در ذیل آیات ۹۴‌ـ‌۹۵ [[سوره حجر]] آورده‌اند: ابولهب یکى از مسخره‌کنندگان بود که خداوند وعده داد تا پیامبر صلى الله علیه و آله را از شر آنان کفایت کند:<ref> مناقب، ج ۱، ص ۱۰۶‌ـ‌۱۰۷؛ الکامل، ج ۲، ص ۷۰؛ الدرر، ج‌ ۱، ص‌ ۴۷.</ref> {{متن قرآن|«فَاصْدَعْ بِمَا تُؤْمَرُ وَأَعْرِضْ عَنِ الْمُشْرِکینَ * إِنَّا کفَینَاک الْمُسْتَهْزِئِینَ»}}؛ پس آنچه را دستور یافته‌اى آشکار کن و از مشرکان روى بگردان. ما تو را از (شرّ) ریشخندکنندگان کفایت (و حمایت) مى‌کنیم.
 *عطا، مراد از «شانِئَک» در آیه‌ ۳ [[سوره کوثر]] را ابولهب دانسته است؛ هر چند دیگر مفسران، مراد از آن را [[عاص بن وائل]] مى‌دانند.<ref> مفحمات الاقران، ص‌ ۲۱۵.</ref>
 *گفته‌اند: مراد از {{متن قرآن|«أَفَمَنْ حَقَّ عَلَیهِ کلِمَةُ الْعَذَابِ»}} ‌([[سوره زمر]]، ۱۹) ابولهب و پسرش عتبه است؛<ref> غررالتبیان، ص‌ ۴۵۲.</ref> اما با توجه به مسلمان شدن عتبه در [[فتح مکه]] و نیز پایداریش در [[جنگ حنین]]، چنین تطبیقى منطقى به نظر نمى‌رسد؛ گرچه در مورد ابولهب مى‌تواند صادق باشد.

@@ سطر ۱۰۰: / سطر ۱۰۰: @@
 ==منابع==
 سید علیرضا واسعى، دائرة المعارف قرآن کریم، جلد 2، صفحه 42-57.
 [[رده: دشمنان پیامبر]]
 [[رده:شخصیت‌های شان نزول آیات قرآن]]
 [[رده:شخصیت‌های منفی در قرآن]]

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
 {{مدخل دائرة المعارف|[[دائرة المعارف قرآن کریم]]}}
 عبدالعُزى‌ بن عبدالمطلب بن ‌هاشم، مكنى به ابا عتبه<ref> المعارف، ص‌ 125.</ref> عموى پیامبر صلى الله علیه و آله و از دشمنان سرسخت او.<ref> البدء والتاریخ، ج‌ 4، ص‌ 155.</ref>
 ==زندگی نامه ابو لهب==

@@ سطر ۳: / سطر ۳: @@
 '''عبدالعُزى‌ بن عبدالمطلب بن ‌هاشم، مكنى به ابا عتبه<ref> المعارف، ص‌ 125.</ref> عموى پیامبر صلى الله علیه و آله و از دشمنان سرسخت او.<ref> البدء والتاریخ، ج‌ 4، ص‌ 155.</ref>'''
-==زندگی نامه==
+==زندگی نامه ابو لهب==
 مادرش لُبنى از بنى خُزاعه<ref> المعارف، 119.</ref> و همسرش اَروى یا عوراء، مشهور به [[ام جمیل]] دختر حرب ‌بن ‌امیه و خواهر ابوسفیان بود.<ref> السیرة الحلبیه، ج‌ 1، ص‌ 466؛ تفسیر ابن ‌كثیر، ج‌ 4، ص‌ 603.</ref> در این‌كه چرا ابولهب خوانده شده، اختلاف است. ابن ‌سعد بر آن است كه [[عبدالمطلب]] وى را به جهت زیبایى و برافروختگى چهره چنین نامیده<ref> الطبقات، ج 1، ص 93؛ تفسیر ابن‌ كثیر، ج 4، ص 63؛ المعارف، ص 125.</ref> و برخى براى وى فرزندى به ‌نام لهب ذكر كرده‌اند؛<ref> الخصائص الكبرى، ج‌ 1، ص‌ 244.</ref> اما بر پایه روایتى، خداوند او را به این كنیه خوانده؛<ref> زادالمعاد، ج‌ 2، ص‌ 338.</ref> چون عاقبت او با آتش است.<ref> الكشاف، ج ‌4، ص‌ 814.</ref> گویا در میان مردم زمان خویش، بیشتر به كنیه اباعتبه خطاب مى‌شده ‌است.<ref> اعلام النبوه، ج‌ 1، ص‌ 130.</ref>

@@ سطر ۵: / سطر ۵: @@
 ==زندگی نامه==
-مادرش لُبنى از بنى خُزاعه<ref> المعارف، 119.</ref> و همسرش اَروى یا عوراء، مشهور به ام‌جمیل دختر حرب ‌بن ‌امیه و خواهر ابوسفیان بود.<ref> السیرة الحلبیه، ج‌ 1، ص‌ 466؛ تفسیر ابن ‌كثیر، ج‌ 4، ص‌ 603.</ref> در این‌كه چرا ابولهب خوانده شده، اختلاف است. ابن ‌سعد بر آن است كه [[عبدالمطلب]] وى را به جهت زیبایى و برافروختگى چهره چنین نامیده<ref> الطبقات، ج 1، ص 93؛ تفسیر ابن‌ كثیر، ج 4، ص 63؛ المعارف، ص 125.</ref> و برخى براى وى فرزندى به ‌نام لهب ذكر كرده‌اند؛<ref> الخصائص الكبرى، ج‌ 1، ص‌ 244.</ref> اما بر پایه روایتى، خداوند او را به این كنیه خوانده؛<ref> زادالمعاد، ج‌ 2، ص‌ 338.</ref> چون عاقبت او با آتش است.<ref> الكشاف، ج ‌4، ص‌ 814.</ref> گویا در میان مردم زمان خویش، بیشتر به كنیه اباعتبه خطاب مى‌شده ‌است.<ref> اعلام النبوه، ج‌ 1، ص‌ 130.</ref>
+مادرش لُبنى از بنى خُزاعه<ref> المعارف، 119.</ref> و همسرش اَروى یا عوراء، مشهور به [[ام جمیل]] دختر حرب ‌بن ‌امیه و خواهر ابوسفیان بود.<ref> السیرة الحلبیه، ج‌ 1، ص‌ 466؛ تفسیر ابن ‌كثیر، ج‌ 4، ص‌ 603.</ref> در این‌كه چرا ابولهب خوانده شده، اختلاف است. ابن ‌سعد بر آن است كه [[عبدالمطلب]] وى را به جهت زیبایى و برافروختگى چهره چنین نامیده<ref> الطبقات، ج 1، ص 93؛ تفسیر ابن‌ كثیر، ج 4، ص 63؛ المعارف، ص 125.</ref> و برخى براى وى فرزندى به ‌نام لهب ذكر كرده‌اند؛<ref> الخصائص الكبرى، ج‌ 1، ص‌ 244.</ref> اما بر پایه روایتى، خداوند او را به این كنیه خوانده؛<ref> زادالمعاد، ج‌ 2، ص‌ 338.</ref> چون عاقبت او با آتش است.<ref> الكشاف، ج ‌4، ص‌ 814.</ref> گویا در میان مردم زمان خویش، بیشتر به كنیه اباعتبه خطاب مى‌شده ‌است.<ref> اعلام النبوه، ج‌ 1، ص‌ 130.</ref>
 از زندگى ابولهب، پیش از بعثت پیامبر صلى الله علیه و آله اطلاعى در دست نیست. فقط برخى آورده‌اند: او كنیزش ثویبه را كه ولادت فرزند برادرش عبداللّه، (محمد) را به او بشارت داده بود، آزاد ساخت؛<ref> التحفة اللطیفه، ج‌ 1، ص‌ 8.</ref> شاید از آن رو كه او نیز چون دیگران به انتظار قدوم كسى بود كه نسل عبدالله را تداوم بخشد.

@@ سطر ۳۳: / سطر ۳۳: @@
 بدیهى است كه روى كار آمدن پیامبر و توسعه امر نبوت، مسیر ریاست را به هم مى‌زد و این امر خوشایند او نبود؛ به هر روى دشمنى ابولهب با [[رسول خدا]] صلی الله علیه و آله به آن حد بود كه پیامبر صلى الله علیه و آله مى‌فرمود: من بین دو همسایه بد، ابولهب و عقبة بن ‌ابى ‌معیط قرار گرفته‌ام؛ چون هرگاه كثافاتى بیابند، بر در خانه من مى‌ریزند.<ref> الطبقات، ج‌ 1، ص‌ 157؛ انساب الاشراف، ج‌ 1، ص‌ 148.</ref>
-دشمنى او با پیامبر صلى الله علیه و آله به ‌گونه‌اى بود كه چون حضرت در یوم‌الانذار خواست بر اساس امر الهىِ: {{متن قرآن|«و ‌اَنذِر عَشیرَتَكَ الاَقرَبین»}} ([[سوره شعرا]]/26،‌214) خویشاوندان خود را جمع و پیام خدا را ابلاغ كند، برخى از زنان بنى‌هاشم از [[رسول خدا]] صلی الله علیه و آله خواستند تا ابولهب را به آن جمع دعوت نكند<ref>انساب الاشراف، ج‌ 1، ص‌ 134.</ref> و چون به آن مجلس فراخوانده شد، با دیدن كرامت پیامبر صلى الله علیه و آله كه با اندك غذا و شربت آماده شده به ‌وسیله على علیه‌السلام همه را سیر و سیراب كرد، پیش از سخن پیامبر صلى الله علیه و آله روى به بنى‌عبدالمطلب كرد و گفت: محمد شما را جادو كرده<ref> تاریخ طبرى، ج‌ 1، ص‌ 542.</ref> و بدین‌گونه مانع انذار حضرت شد و هنگام دعوت عمومى چون پیامبر بر فراز كوه صفا<ref> الطبقات، ج‌ 1، ص‌ 156‌ـ‌157.</ref> یا مروه<ref> همان، ص‌ 61؛ تاریخ یعقوبى، ج‌ 2، ص‌ 27.</ref> رفت و از مردم خواست تا خداى واحد را بپرستند، حضرت را از این‌كه آنان را براى چنین پیامى به آن‌جا كشانده، نفرین كرد كه خداوند در پاسخ او [[سوره مسد]] را فرو فرستاد و نفرینى ابدى را براى او ثبت كرد.<ref> السیرة النبویه، ج‌ 1، ص ‌351؛ البدایة والنهایه، ج‌ 3، ص‌ 31.</ref>
+دشمنى او با پیامبر صلى الله علیه و آله به ‌گونه‌اى بود كه چون حضرت در یوم‌الانذار خواست بر اساس امر الهىِ: {{متن قرآن|«وَأَنذِرْ عَشِيرَتَكَ الْأَقْرَبِينَ»}} ([[سوره شعرا]]/26،‌ 214) خویشاوندان خود را جمع و پیام خدا را ابلاغ كند، برخى از زنان بنى‌هاشم از [[رسول خدا]] صلی الله علیه و آله خواستند تا ابولهب را به آن جمع دعوت نكند<ref>انساب الاشراف، ج‌ 1، ص‌ 134.</ref> و چون به آن مجلس فراخوانده شد، با دیدن كرامت پیامبر صلى الله علیه و آله كه با اندك غذا و شربت آماده شده به ‌وسیله على علیه‌السلام همه را سیر و سیراب كرد، پیش از سخن پیامبر صلى الله علیه و آله روى به بنى‌عبدالمطلب كرد و گفت: محمد شما را جادو كرده<ref> تاریخ طبرى، ج‌ 1، ص‌ 542.</ref> و بدین‌گونه مانع انذار حضرت شد و هنگام دعوت عمومى چون پیامبر بر فراز كوه صفا<ref> الطبقات، ج‌ 1، ص‌ 156‌ـ‌157.</ref> یا مروه<ref> همان، ص‌ 61؛ تاریخ یعقوبى، ج‌ 2، ص‌ 27.</ref> رفت و از مردم خواست تا خداى واحد را بپرستند، حضرت را از این‌كه آنان را براى چنین پیامى به آن‌جا كشانده، نفرین كرد كه خداوند در پاسخ او [[سوره مسد]] را فرو فرستاد و نفرینى ابدى را براى او ثبت كرد.<ref> السیرة النبویه، ج‌ 1، ص ‌351؛ البدایة والنهایه، ج‌ 3، ص‌ 31.</ref>
 با نزول این سوره، دشمنى ابولهب با پیامبر و اسلام شدت یافت و رسماً با دیگر سران مشرك قریش همدست شد<ref> الطبقات، ج‌ 1، ص‌ 157.</ref> و براى آزردن و به سختى انداختن حضرت، پسرانش را به طلاق دادن دختران او واداشت؛<ref> البدء والتاریخ، ج‌ 5، ص‌ 17؛ الاصابه، ج‌ 8، ص‌ 461.</ref> گرچه بر پایه روایتى، این پیامبر صلى الله علیه و آله بود كه دختران خویش را از آنان جدا ساخت؛ زیرا خداوند دوست نمى‌داشت دخترانش جز با اهل بهشت تزویج كنند.<ref> معجم الصحابه، ج‌ 3، ص‌ 196.</ref>
@@ سطر ۵۳: / سطر ۵۳: @@
 ==ابولهب در شأن نزول آیات قرآن==
-ابولهب از اعلام مصرح قرآن است. [[سوره مسد]]/111 صریحاً در نفرین و زشت شمارى او و همسرش نازل شد. در شأن نزول این سوره (با اختلافى اندك) آمده كه چون پیامبر صلى الله علیه و آله پس از نزولِ {{متن قرآن|«وَ‌أَنذِر عَشِیرَتَكَ الأَقرَبِین»}} ([[سوره شعراء]]/26، 214) دعوت از خویشاوندانش را آغاز كرد<ref> جامع‌البیان، مج 15، ج 30، ص‌ 439؛ الطبقات، ج 1، ص‌ 156‌ـ‌157.</ref> یا براى دعوت عمومى بر فراز كوه صفا رفت<ref> البصائر، ج‌ 60، ص‌ 298؛ جامع‌البیان، مج‌ 15، ج‌ 30، ص‌ 440.</ref> و پس از أخذ تأیید از مردم به راست‌گویى، پیام الهى را آشكار كرد.
+ابولهب از اعلام مصرح قرآن است. [[سوره مسد]]/111 صریحاً در نفرین و زشت شمارى او و همسرش نازل شد. در شأن نزول این سوره (با اختلافى اندك) آمده كه چون پیامبر صلى الله علیه و آله پس از نزولِ {{متن قرآن|«وَأَنذِرْ عَشِيرَتَكَ الْأَقْرَبِينَ»}} ([[سوره شعراء]]/26، 214) دعوت از خویشاوندانش را آغاز كرد<ref> جامع‌البیان، مج 15، ج 30، ص‌ 439؛ الطبقات، ج 1، ص‌ 156‌ـ‌157.</ref> یا براى دعوت عمومى بر فراز كوه صفا رفت<ref> البصائر، ج‌ 60، ص‌ 298؛ جامع‌البیان، مج‌ 15، ج‌ 30، ص‌ 440.</ref> و پس از أخذ تأیید از مردم به راست‌گویى، پیام الهى را آشكار كرد.
 ابولهب از سر خشم به او گفت: «تبّاًلك، ألهذا دعوتنا؛ دستت زیانكار باد براى همین ما را دعوت كردى؟».<ref> جامع البیان، مج‌ 15، ج‌ 30، ص‌ 439.</ref> خداوند در پاسخ به این سخن، سوره پیشین را فرو فرستاد: «تَبَّت یَدا اَبى لَهَب وتَبّ؛ زیان‌كار باد دستان ابولهب و خود او هم زیان‌كار شد».
@@ سطر ۶۷: / سطر ۶۷: @@
 «سَیَصلى نارًا ذاتَ لَهَب‌؛ زودا كه به آتشى شعله‌ور درآید» او به آتش شدیدى در خواهد آمد كه شعله‌هاى آن، گرداگرد او را فرامى‌گیرد. طبرسى این آیه را دلیل بر صدق گفتار پیامبر صلى الله علیه و آله مى‌داند كه از [[مرگ]] ابولهب در حال كفر خبر مى‌دهد.<ref> مجمع‌البیان، ج‌ 10، ص‌ 852.</ref> آلوسى، سین در «سَیَصلى» را براى تأكید در وعید و حتمیت آن و تنوین در «نارًا» را نشان بزرگى آتش مى‌داند<ref> روح‌المعانى، مج‌ 16، ج‌ 30، ص‌ 471.</ref> و نكره آمدن «لَهَب» نیز براى بیان هیبت و ترس‌انگیزى آن است.<ref> المیزان، ج‌ 20، ص‌ 385.</ref>
-{{متن قرآن|«و‌امرَاَتُهُ حَمّالَةَ الحَطَب‌ × فى جیدِها حَبلٌ مِن مَسَد»}}؛ و زنش هیزم‌كش (و آتش افروز معركه) است و ریسمان از لیف خرما برگردن دارد». این آیه، فرجام شوم و ناگوار همسر ابولهب را كه در آزار پیامبر صلى الله علیه و آله با شوهرش همدست بود، بیان مى‌دارد.
+{{متن قرآن|«وَامْرَأَتُهُ حَمَّالَةَ الْحَطَبِ × فِي جِيدِهَا حَبْلٌ مِّن مَّسَدٍ»}}؛ و زنش هیزم‌كش (و آتش افروز معركه) است و ریسمان از لیف خرما برگردن دارد». این آیه، فرجام شوم و ناگوار همسر ابولهب را كه در آزار پیامبر صلى الله علیه و آله با شوهرش همدست بود، بیان مى‌دارد.
 گفته‌اند: ام‌جمیل، شبانگاه خار و خاشاك بر سر راه رسول خدا مى‌ریخت تا او را بیازارد<ref> الكشاف، ج‌ 4، ص‌ 815.</ref> و آیه به آن اشاره دارد. برخى معتقدند: مراد آن است كه او بین مردم به سخن چینى مى‌پرداخت تا آتش دشمنى برانگیزد؛ در ‌حالى ‌كه در گردنش ریسمانى از لیف خرما بود و آیه نیز براى تحقیر او، وى را با چنین تصویرى ارائه كرده ‌است.<ref> مجمع‌البیان، ج‌ 10، ص‌ 852.</ref>
@@ سطر ۸۷: / سطر ۸۷: @@
 به ‌هر حال، نزول این سوره به دیگران نشان داد كه نزد خدا و در امور دین هرگز به خویشاوندى توجه نمى‌شود؛<ref> الفرقان، ج‌ 20، ص‌ 501.</ref> افزون بر این، مفسران در ذیل آیاتى چند از ابولهب سخن به ‌میان آورده‌اند:
-# در ذیل آیات 94‌ـ‌95 [[سوره حجر]]/15 آورده‌اند: ابولهب یكى از مسخره‌كنندگان بود كه خداوند وعده داد تا پیامبر صلى الله علیه و آله را از شر آنان كفایت كند:<ref> مناقب، ج 1، ص 106‌ـ‌107؛ الكامل، ج 2، ص 70؛ الدرر، ج‌ 1، ص‌ 47.</ref> {{متن قرآن|«فَاصدَع بِما تُؤمَرُ واَعرِض عَنِ المُشرِكین × اِنّا كَفَینكَ المُستَهزِءین»}}؛ پس آنچه را دستور یافته‌اى آشكار كن و از مشركان روى بگردان. ما تو را از (شرّ) ریشخندكنندگان كفایت (و حمایت) مى‌كنیم.
+# در ذیل آیات 94‌ـ‌95 [[سوره حجر]]/15 آورده‌اند: ابولهب یكى از مسخره‌كنندگان بود كه خداوند وعده داد تا پیامبر صلى الله علیه و آله را از شر آنان كفایت كند:<ref> مناقب، ج 1، ص 106‌ـ‌107؛ الكامل، ج 2، ص 70؛ الدرر، ج‌ 1، ص‌ 47.</ref> {{متن قرآن|«فَاصْدَعْ بِمَا تُؤْمَرُ وَأَعْرِضْ عَنِ الْمُشْرِكِينَ × إِنَّا كَفَيْنَاكَ الْمُسْتَهْزِئِينَ»}}؛ پس آنچه را دستور یافته‌اى آشكار كن و از مشركان روى بگردان. ما تو را از (شرّ) ریشخندكنندگان كفایت (و حمایت) مى‌كنیم.
 # عطا، مراد از «شانِئَك» در آیه‌ 3 [[سوره كوثر]]/108 را ابولهب دانسته است؛ هر چند دیگر مفسران، مراد از آن را عاص بن وائل مى‌دانند.<ref> مفحمات الاقران، ص‌ 215.</ref>
-# گفته‌اند: مراد از {{متن قرآن|«اَفَمَن حَقَّ عَلَیهِ كَلِمَةُ العَذاب»}} ‌([[سوره زمر]]/39،19) ابولهب و پسرش عتبه است؛<ref> غررالتبیان، ص‌ 452.</ref> اما با توجه به مسلمان شدن عتبه در [[فتح مكه]] و نیز پایداریش در جنگ حنین، چنین تطبیقى منطقى به نظر نمى‌رسد؛ گرچه در مورد ابولهب مى‌تواند صادق باشد.
+# گفته‌اند: مراد از {{متن قرآن|«أَفَمَنْ حَقَّ عَلَيْهِ كَلِمَةُ الْعَذَابِ»}} ‌([[سوره زمر]]/39، 19) ابولهب و پسرش عتبه است؛<ref> غررالتبیان، ص‌ 452.</ref> اما با توجه به مسلمان شدن عتبه در [[فتح مكه]] و نیز پایداریش در جنگ حنین، چنین تطبیقى منطقى به نظر نمى‌رسد؛ گرچه در مورد ابولهب مى‌تواند صادق باشد.
-# {{متن قرآن|«اَفَمَن شَرَحَ اللّهُ صَدرَهُ لِلاِسلمِ فَهُوَ عَلى نُور مِن رَبِّهِ فَوَیلٌ لِلقسیَةِ قُلوبُهُم مِن ذِكرِاللّهِ اولئِكَ فى ضَلل مُبِین»}}؛ آیا كسى كه خداوند دلش را به اسلام گشاده داشته است و از سوى پروردگارش از نورى (‌=‌هدایت) برخوردار است، (همانند سخت دلان است)؛ پس واى بر آنان كه از ترك یاد الهى، سخت‌دل هستند؛ اینان‌اند كه در گمراهى آشكارند». ([[سوره زمر]]/‌39، 22) واحدى بر آن است كه آیه درباره حمزه، على و ابولهب و فرزندانش نازل شده. على علیه‌السلام و حمزه كسانى‌اند كه خداوند سینه‌شان را گشاده است و [[ابولهب]] و فرزندانش كسانى‌اند كه قلوبشان از ذكر خدا قاسى و سخت ‌است.<ref> اسباب النزول، ص‌ 310.</ref>
+# {{متن قرآن|«أَفَمَن شَرَحَ اللَّهُ صَدْرَهُ لِلْإِسْلَامِ فَهُوَ عَلَى نُورٍ مِّن رَّبِّهِ فَوَيْلٌ لِّلْقَاسِيَةِ قُلُوبُهُم مِّن ذِكْرِ اللَّهِ أُوْلَئِكَ فِي ضَلَالٍ مُبِينٍ»}}؛ آیا كسى كه خداوند دلش را به اسلام گشاده داشته است و از سوى پروردگارش از نورى (‌=‌هدایت) برخوردار است، (همانند سخت دلان است)؛ پس واى بر آنان كه از ترك یاد الهى، سخت‌دل هستند؛ اینان‌اند كه در گمراهى آشكارند». ([[سوره زمر]]/‌39، 22) واحدى بر آن است كه آیه درباره حمزه، على و ابولهب و فرزندانش نازل شده. على علیه‌السلام و حمزه كسانى‌اند كه خداوند سینه‌شان را گشاده است و [[ابولهب]] و فرزندانش كسانى‌اند كه قلوبشان از ذكر خدا قاسى و سخت ‌است.<ref> اسباب النزول، ص‌ 310.</ref>
-# {{متن قرآن|«و‌قالوا ما لَنا لانَرى رِجالاً كُنّا نَعُدُّهُم مِنَ الاَشرار‌»}} و (در دوزخ) گویند ما را چه شده است كه مردانى را كه از بدكرداران شمردیمشان، (در ‌این‌جا) نمى‌بینیم؟ ([[سوره ص]]/38،62) گفته‌اند: مراد از ضمیر فاعلى در «قالوا» ابولهب، ابوجهل و امثال آنان از بزرگان قریش‌اند.<ref> غررالتبیان، ص‌ 450.</ref>
+# {{متن قرآن|«وَقَالُوا مَا لَنَا لَا نَرَى رِجَالًا كُنَّا نَعُدُّهُم مِّنَ الْأَشْرَارِ»}} و (در دوزخ) گویند ما را چه شده است كه مردانى را كه از بدكرداران شمردیمشان، (در ‌این‌جا) نمى‌بینیم؟ ([[سوره ص]]/38، 62) گفته‌اند: مراد از ضمیر فاعلى در «قالوا» ابولهب، ابوجهل و امثال آنان از بزرگان قریش‌اند.<ref> غررالتبیان، ص‌ 450.</ref>
-# سهیلى مراد از {{متن قرآن|«یاَیُّهَا الكفِرون»}} ([[سوره كافرون]]/109،1) را ابولهب دانسته است.<ref> التعریف والاعلام، ص‌ 395.</ref>
+# سهیلى مراد از {{متن قرآن|«يَا أَيُّهَا الْكَافِرُونَ»}} ([[سوره كافرون]]/109، 1) را ابولهب دانسته است.<ref> التعریف والاعلام، ص‌ 395.</ref>
-# [[ابن ‌شهر آشوب]] از ابن‌عباس آورده كه روزى ولید بن ‌مغیره از ترس گسترش اسلام در بین افراد خارج مكه، از قریش خواست تا راهى براى جلوگیرى آن بیابند. هر كس پیشنهادى داد. ابولهب گفت: مى‌گویم او شاعر است. در پاسخ او آیه {{متن قرآن|«و ‌ما هُوَ بِقَولِ شاعِر»}} ([[سوره الحاقه]]/69، 41) نازل شد و پیامبر صلى الله علیه و آله را از شاعر بودن مبرا دانست.<ref> مناقب، ج‌ 1، ص‌ 77.</ref>
+# [[ابن ‌شهر آشوب]] از ابن‌عباس آورده كه روزى ولید بن ‌مغیره از ترس گسترش اسلام در بین افراد خارج مكه، از قریش خواست تا راهى براى جلوگیرى آن بیابند. هر كس پیشنهادى داد. ابولهب گفت: مى‌گویم او شاعر است. در پاسخ او آیه {{متن قرآن|«وَمَا هُوَ بِقَوْلِ شَاعِرٍ»}} ([[سوره الحاقه]]/69، 41) نازل شد و پیامبر صلى الله علیه و آله را از شاعر بودن مبرا دانست.<ref> مناقب، ج‌ 1، ص‌ 77.</ref>
 ==پانویس==

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۷ فوریهٔ ۲۰۱۳، ساعت ۱۱:۳۱
سطر ۱۰۳:		سطر ۱۰۳:
	[[رده: دشمنان پیامبر]]		[[رده: دشمنان پیامبر]]
	[[رده:شخصیت‌های شان نزول آیات قرآن]]		[[رده:شخصیت‌های شان نزول آیات قرآن]]
		+	[[رده:شخصیت‌های منفی در قرآن]]