ابوعبیده جراح - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

Mohammadi در ‏۱۹ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۲:۳۶

2026-05-19T12:36:12Z

مهدی موسوی در ‏۳ اوت ۲۰۲۳، ساعت ۱۲:۰۱

2023-08-03T12:01:17Z

نمایش تغییرات

مهدی موسوی در ‏۳ اوت ۲۰۲۳، ساعت ۱۰:۵۲

2023-08-03T10:52:24Z

نمایش تغییرات

مهدی موسوی: مهدی موسوی صفحهٔ ابوعُبَيده جَرّاح را به ابوعبیده جراح منتقل کرد

2023-08-03T10:24:37Z

مهدی موسوی صفحهٔ ابوعُبَيده جَرّاح را به ابوعبیده جراح منتقل کرد

Aghajani در ‏۲۲ سپتامبر ۲۰۱۹، ساعت ۰۶:۲۹

2019-09-22T06:29:47Z

Aghajani در ‏۲۲ سپتامبر ۲۰۱۹، ساعت ۰۶:۲۷

2019-09-22T06:27:25Z

Aghajani در ‏۲۲ سپتامبر ۲۰۱۹، ساعت ۰۶:۲۶

2019-09-22T06:26:36Z

Aghajani در ‏۲۲ سپتامبر ۲۰۱۹، ساعت ۰۶:۲۶

2019-09-22T06:26:31Z

مرضیه الله وکیل جزی: /* ابوعبیده در شأن نزول */

2013-02-13T11:57:06Z

‏ابوعبیده در شأن نزول

مرضیه الله وکیل جزی در ‏۱۵ ژانویهٔ ۲۰۱۳، ساعت ۰۷:۴۶

2013-01-15T07:46:56Z

نمایش تغییرات

@@ سطر ۵۴: / سطر ۵۴: @@
 با توجه به جایگاه ابوعبیده در [[تاریخ اسلام]] و نقش‌آفرینى‌هاى وى در جریان خلافت [[ابوبکر]] و [[عمر بن خطاب|عمر]]، در کتاب‌هاى تفسیرى، نگاه [[شیعه]] و [[سنی]] درباره او همگون ‌نیست.
-*در ذیل آیه ۱۷۲ [[سوره آل ‌عمران]] از [[ابن عباس]] آمده است: پس از [[جنگ احد]]، وقتى [[پیامبر اسلام|پیامبر]] صلی الله علیه و آله خواست با سپاهى از مسلمانان به تعقیب مشرکان برود، عده‌اى با وجود خستگى و آثار ناشى از شکست و نیز ترس و وحشت، به آن حضرت پاسخ مثبت دادند و خداوند در وصف آنان فرمود: {{متن قرآن|«الَّذِینَ اسْتَجَابُواْ لِلّهِ وَالرَّسُولِ مِن بَعْدِ مَآ أَصَابَهُمُ الْقَرْحُ لِلَّذِینَ أَحْسَنُواْ مِنْهُمْ وَاتَّقَواْ أَجْرٌ عَظِیمٌ»}}. خداوند در این آیه به آنان که دعوت خدا و پیامبر را اجابت کرده و پرهیزکار و نیکوکار بوده‌اند، وعده پاداش بزرگ داده است. در ضمنِ روایت پیشین نام ابوعبیده نیز آمده است.<ref> الدر المنثور، ج‌ ۲، ص‌ ۳۸۵.</ref>
+*در ذیل آیه {{متن قرآن|«{{آیه|3|172}}»}}<ref>[[آیه 172 سوره آل عمران|سوره آل عمران، آیه ۱۷۲.]]</ref> از [[ابن عباس]] آمده است: پس از [[جنگ احد]]، وقتى [[پیامبر اسلام|پیامبر]] صلی الله علیه و آله خواست با سپاهى از مسلمانان به تعقیب مشرکان برود، عده‌اى با وجود خستگى و آثار ناشى از شکست و نیز ترس و وحشت، به آن حضرت پاسخ مثبت دادند و خداوند در وصف آنان این آیه را نازل کرد. خداوند در این آیه به آنان که دعوت خدا و پیامبر را اجابت کرده و پرهیزکار و نیکوکار بوده‌اند، وعده پاداش بزرگ داده است. در ضمنِ روایت پیشین نام ابوعبیده نیز آمده است.<ref> الدر المنثور، ج‌ ۲، ص‌ ۳۸۵.</ref>
-*[[سیوطی|سیوطى]] به نقل از ابن‌ عباس، بخشى از آیه ‌۲۹ [[سوره فتح]]: {{متن قرآن|«...‌سِیمَاهُمْ فِی وُجُوهِهِم مِّنْ أَثَرِ السُّجُودِ...»}} را اشاره به چند تن، از ‌جمله ابوعبیده مى‌داند؛<ref>الدر المنثور، ج‌ ۷، ص‌ ۵۴۴.</ref> اما نظر به دیگر مصادیقى که سیوطى در ذیل این آیه بیان مى‌کند، آشکارا بدست مى‌آید که ذکر این مصادیق از باب فضیلت‌سازى است.
+*[[سیوطی|سیوطى]] به نقل از ابن‌ عباس، بخشى از آیه ‌{{متن قرآن|«{{آیه|48|29}}»}}<ref>[[آیه 29 سوره فتح|سوره فتح، آیه ۲۹.]]</ref> را اشاره به چند تن، از ‌جمله ابوعبیده مى‌داند؛<ref>الدر المنثور، ج‌ ۷، ص‌ ۵۴۴.</ref> اما نظر به دیگر مصادیقى که سیوطى در ذیل این آیه بیان مى‌کند، آشکارا بدست مى‌آید که ذکر این مصادیق از باب فضیلت‌سازى است.
-*ابن ‌شوذب بر آن است که آیه ۲۲ [[سوره مجادله]]: {{متن قرآن|«لَا تَجِدُ قَوْمًا یؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَالْیوْمِ الْآخِرِ یوَادُّونَ مَنْ حَادَّ اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَلَوْ کانُوا آبَاءهُمْ أَوْ أَبْنَاءهُمْ أَوْ إِخْوَانَهُمْ»}}؛ (قومى را نیابى که به خداوند و روز بازپسین [[ایمان]] داشته باشند و با کسانى‌ که با خداوند و پیامبر او مخالفت مى‌ورزند، دوستى کنند؛ هر چند پدرانشان یا فرزندانشان یا خاندانشان باشند) درباره ابوعبیده نازل شده که پدرش را در [[جنگ بدر]] به ناچار کشت؛<ref> المعجم الکبیر، ج‌ ۱، ص‌ ۱۵۵؛ تفسیر ابن ‌کثیر، ج‌ ۴، ص‌ ۳۵۲؛ الدرالمنثور، ج‌ ۸، ص‌ ۸۶.</ref> البته با توجه به آنچه از [[محمد بن عمر واقدی|واقدى]] منقول‌ است که پدر ابوعبیده پیش از ظهور اسلام از دنیا رفته بود،<ref> تاریخ دمشق، ج‌ ۲۵، ص‌ ۴۴۷؛ تهذیب التهذیب، ج‌ ۵، ص‌ ۶۷.</ref> پذیرش سخن ابن ‌شوذب ناموجه مى‌نماید.
+*ابن ‌شوذب بر آن است که آیه «{{متن قرآن|{{آیه|58|22}}}}<ref>[[آیه 22 سوره مجادله|سوره مجادله، آیه ۲۲.]]</ref>؛ قومى را نیابى که به خداوند و روز بازپسین [[ایمان]] داشته باشند و با کسانى‌ که با خداوند و پیامبر او مخالفت مى‌ورزند، دوستى کنند؛ هر چند پدرانشان یا فرزندانشان یا خاندانشان باشند»، درباره ابوعبیده نازل شده که پدرش را در [[جنگ بدر]] به ناچار کشت؛<ref> المعجم الکبیر، ج‌ ۱، ص‌ ۱۵۵؛ تفسیر ابن ‌کثیر، ج‌ ۴، ص‌ ۳۵۲؛ الدرالمنثور، ج‌ ۸، ص‌ ۸۶.</ref> البته با توجه به آنچه از [[محمد بن عمر واقدی|واقدى]] منقول‌ است که پدر ابوعبیده پیش از ظهور اسلام از دنیا رفته بود،<ref> تاریخ دمشق، ج‌ ۲۵، ص‌ ۴۴۷؛ تهذیب التهذیب، ج‌ ۵، ص‌ ۶۷.</ref> پذیرش سخن ابن ‌شوذب ناموجه مى‌نماید.
-*ماوردى در ذیل آیه ۹ [[سوره انسان]]، چنین آورده است: این آیه به کسانى اشاره دارد که سرپرستى اسراى بدر را بر عهده گرفتند و ابوعبیده نیز از آنان بود:<ref> تفسیر ماوردى، ج‌ ۶، ص‌ ۱۶۷.</ref> {{متن قرآن|«إِنَّمَا نُطْعِمُکمْ لِوَجْهِ اللَّهِ لَا نُرِیدُ مِنکمْ جَزَاء وَلَا شُکورًا»}}؛ (ما فقط براى خشنودى خداوند شما را اطعام مى‌کنیم؛ از شما نه پاداشى مى‌خواهیم و نه سپاسى). اما با توجه به قبل آیه و [[سیاق آیات|سیاق]] مجموعه آیات و نیز آنچه مفسران شیعه و سنى گفته‌اند، [[شأن نزول]] آن، [[نذر]] [[امام على]] و [[حضرت فاطمه]] علیهماالسلام و ایثارگرى‌هاى آنان است؛<ref> تفسیر قمى، ج‌ ۲، ص‌ ۴۲۲؛ کشف‌الاسرار، ج‌ ۱۰، ص‌ ۳۲۰؛ الکشّاف، ج ۴، ص‌ ۶۷۰.</ref> بنابراین هیچ ارتباطى به سرپرستى اسیران جنگ بدر ندارد.
+*ماوردى در ذیل آیه «{{متن قرآن|{{آیه|76|9}}}}<ref>[[آیه 9 سوره انسان|سوره دهر، آیه ۹.]]</ref>؛ ما فقط براى خشنودى خداوند شما را اطعام مى‌کنیم؛ از شما نه پاداشى مى‌خواهیم و نه سپاسى» چنین آورده است: این آیه به کسانى اشاره دارد که سرپرستى اسراى بدر را بر عهده گرفتند و ابوعبیده نیز از آنان بود.<ref> تفسیر ماوردى، ج‌ ۶، ص‌ ۱۶۷.</ref> اما با توجه به قبل آیه و [[سیاق آیات|سیاق]] مجموعه آیات و نیز آنچه مفسران شیعه و سنى گفته‌اند، [[شأن نزول]] آن، [[نذر]] [[امام على]] و [[حضرت فاطمه]] علیهماالسلام و ایثارگرى‌هاى آنان است؛<ref> تفسیر قمى، ج‌ ۲، ص‌ ۴۲۲؛ کشف‌الاسرار، ج‌ ۱۰، ص‌ ۳۲۰؛ الکشّاف، ج ۴، ص‌ ۶۷۰.</ref> بنابراین هیچ ارتباطى به سرپرستى اسیران جنگ بدر ندارد.
-*قتاده از [[حسن بصری]] نقل مى‌کند که آیه‌ ۹۰ [[سوره مائده]]، پس از آن نازل شد که جمعى از ‌جمله ابوعبیده جراح، در خانه [[سعد بن ابی وقاص|سعد بن ‌ابى وقاص]] گرد آمدند و پس از صرف غذا با [[شراب خواری|شراب]] پذیرایى شدند و چون خبر به پیامبر صلی الله علیه و آله رسید، این آیه نازل شد: {{متن قرآن|«یا أَیهَا الَّذِینَ آمَنُواْ إِنَّمَا الْخَمْرُ... رِجْسٌ مِّنْ عَمَلِ الشَّیطَانِ فَاجْتَنِبُوهُ...»}} و بدین ‌گونه از نوشیدن شراب نهى شدند.<ref> البرهان، ج‌ ۲، ص‌ ۳۶۰.</ref>
+*قتاده از [[حسن بصری]] نقل مى‌کند که آیه‌ «{{متن قرآن|{{آیه|5|90}}}}<ref>[[آیه 90 سوره مائده|سوره مائده، آیه ۹۰.]]</ref>؛ اى کسانى که ایمان آورده‌اید! [[شراب خواری|شراب]] و [[قمار]] و [[بت پرستی|بت‌ها]] و [[ازلام|أزلام]] پلید و از عمل [[شیطان]] است؛ از آن‌ها دورى کنید تا رستگار شوید»، پس از آن نازل شد که جمعى از ‌جمله ابوعبیده جراح، در خانه [[سعد بن ابی وقاص|سعد بن ‌ابى وقاص]] گرد آمدند و پس از صرف غذا با [[شراب خواری|شراب]] پذیرایى شدند و چون خبر به پیامبر صلی الله علیه و آله رسید، این آیه نازل شد و بدین ‌گونه از نوشیدن شراب نهى شدند.<ref> البرهان، ج‌ ۲، ص‌ ۳۶۰.</ref>
-*نقل است که آیه‌ ۵۱ [[سوره قلم]] در شأن ابوعبیده و دوستانش نازل شده است؛ آنگاه که پس از نصب امام على علیه‌السلام به [[امامت]] و [[خلافت]] در [[واقعه غدیر|غدیرخم]] به یکدیگر مى‌گویند: چشمان پیامبر را ببین که همچون چشمان دیوانگان مى‌چرخد:<ref> الکافى، ج‌ ۴، ص‌ ۵۶۶‌ـ‌۵۶۷؛ بحارالانوار، ج‌ ۳۷، ص‌ ۱۷۲.</ref> {{متن قرآن|«وَإِن یکادُ الَّذِینَ کفَرُوا لَیزْلِقُونَک بِأَبْصَارِهِمْ لَمَّا سَمِعُوا الذِّکرَ وَیقُولُونَ إِنَّهُ لَمَجْنُونٌ»}}؛ هر چند با توجه به نزول آیه که پیش از [[هجرت پیامبر اسلام به مدینه|هجرت]] بوده و نیز [[سیاق آیات|سیاق]] آن، این نقل را نمى‌توان پذیرفت.
+*نقل است که آیه‌ {{متن قرآن|«{{آیه|68|51}}»}}<ref>[[آیه 51 سوره قلم|سوره قلم، آیه ۵۱.]]</ref> در شأن ابوعبیده و دوستانش نازل شده است؛ آنگاه که پس از نصب امام على علیه‌السلام به [[امامت]] و [[خلافت]] در [[واقعه غدیر|غدیرخم]] به یکدیگر مى‌گویند: چشمان پیامبر را ببین که همچون چشمان دیوانگان مى‌چرخد؛<ref> الکافى، ج‌ ۴، ص‌ ۵۶۶‌ـ‌۵۶۷؛ بحارالانوار، ج‌ ۳۷، ص‌ ۱۷۲.</ref> هر چند با توجه به نزول آیه که پیش از [[هجرت پیامبر اسلام به مدینه|هجرت]] بوده و نیز [[سیاق آیات|سیاق]] آن، این نقل را نمى‌توان پذیرفت.
-*به نقل از [[حذیفة بن یمان|حذیفه]] و [[عمار یاسر|عمار]] آیه‌ ۷۴ [[سوره توبه]]: {{متن قرآن|«یحْلِفُونَ بِاللّهِ مَا قَالُواْ وَلَقَدْ قَالُواْ کلِمَةَ الْکفْرِ وَکفَرُواْ بَعْدَ إِسْلاَمِهِمْ وَهَمُّواْ بِمَا لَمْ ینَالُواْ...‌»}}؛ (اینان به خدا سوگند یاد مى‌کنند که نگفته‌اند؛ ولى به راستى سخن کفرآمیز را گفته‌اند و پس از اسلام ‌آوردنشان کافر شده و آهنگِ کارى را کرده‌اند که به آن دست نیافتند‌..‌.) درباره عده‌اى از ‌جمله ابوعبیده نازل شده که بر آن بودند [[پیامبر]] صلی الله علیه و آله را به‌گونه‌اى از پاى درآورند.<ref> بحارالانوار، ج‌ ۲۱، ص‌ ۲۲۲‌ـ‌۲۲۳؛ البرهان، ج‌ ۲، ص‌ ۸۱۹.</ref>
+*به نقل از [[حذیفة بن یمان|حذیفه]] و [[عمار یاسر|عمار]] آیه‌ «{{متن قرآن|يَحْلِفُونَ بِاللَّهِ مَا قَالُوا وَلَقَدْ قَالُوا كَلِمَةَ الْكُفْرِ وَكَفَرُوا بَعْدَ إِسْلَامِهِمْ وَهَمُّوا بِمَا لَمْ يَنَالُوا ...‌}}<ref>[[آیه 74 سوره توبه|سوره توبه، آیه ۷۴.]]</ref>؛ اینان به خدا سوگند یاد مى‌کنند که نگفته‌اند؛ ولى به راستى سخن کفرآمیز را گفته‌اند و پس از اسلام ‌آوردنشان کافر شده و آهنگِ کارى را کرده‌اند که به آن دست نیافتند‌ ..‌.» درباره عده‌اى از ‌جمله ابوعبیده نازل شده که بر آن بودند [[پیامبر]] صلی الله علیه و آله را به‌گونه‌اى از پاى درآورند.<ref> بحارالانوار، ج‌ ۲۱، ص‌ ۲۲۲‌ـ‌۲۲۳؛ البرهان، ج‌ ۲، ص‌ ۸۱۹.</ref>
-*از [[امام ‌باقر]] و [[امام کاظم]] علیهماالسلام نیز در ذیل آیه‌ ۱۰۸ [[سوره نساء]]: {{متن قرآن|«إِذْ یبَیّتُونَ مَا لاَ یرْضَى مِنَ الْقَوْلِ»}} نقل شده که این [[آیه]] در شأن چند تن از ‌جمله ابوعبیده است که در مجالس خود سخنانى برخلاف رضایت خدا بر زبان مى‌آوردند.<ref> تفسیر عیاشى، ج‌ ۱، ص‌ ۲۷۵.</ref>
+*از [[امام ‌باقر]] و [[امام کاظم]] علیهماالسلام نیز در ذیل آیه‌ {{متن قرآن|«... إِذْ يُبَيِّتُونَ مَا لَا يَرْضَىٰ مِنَ الْقَوْلِ ...»}}<ref>[[آیه 108 سوره نساء|سوره نساء، آیه ۱۰۸.]]</ref> نقل شده که این [[آیه]] در شأن چند تن از ‌جمله ابوعبیده است که در مجالس خود سخنانى برخلاف رضایت خدا بر زبان مى‌آوردند.<ref> تفسیر عیاشى، ج‌ ۱، ص‌ ۲۷۵.</ref>
-*[[شیخ کلینی|شیخ کلینى]] از [[امام صادق]] علیه‌السلام نقل مى‌کند که آیات ۷۹‌ـ‌۸۰ [[سوره زخرف]]: {{متن قرآن|«أَمْ أَبْرَمُوا أَمْرًا فَإِنَّا مُبْرِمُونَ * أَمْ یحْسَبُونَ أَنَّا لَا نَسْمَعُ سِرَّهُمْ وَنَجْوَاهُم»}} در شأن کسانی نازل شده که در نشستى پنهانى بر آن شدند تا پس از پیامبر صلی الله علیه و آله نگذارند خلافت در [[بنی هاشم|بنى‌هاشم]] باشد،<ref> الکافى، ج‌ ۸، ص‌ ۱۷۹‌ـ‌۱۸۰، بحارالانوار، ج‌ ۲۴، ص‌ ۳۲۵.</ref> و در این معاهده، ابوعبیده نقش کاتب را داشته است.<ref> الکافى، ج‌ ۱، ص‌ ۴۲۱؛ البرهان، ج‌ ۴، ص‌ ۸۸۴.</ref> خداوند در این آیات سخن از توطئه آنان به ‌میان آورده، مى‌فرماید: آنان مى‌پندارند ما اسرار پنهانشان را نمى‌دانیم. در همین روایت، آیات ۲۵‌ـ‌۲۶ [[سوره محمد]] نیز بر این افراد تطبیق شده<ref> همان.</ref> که پس از روشن شدن راه هدایت به گذشته [[جاهلیت|جاهلى]] خویش بازگشته و [[ارتداد|مرتد]] شدند. آیه ‌۷ [[سوره مجادله]] را نیز درباره ابوعبیده و جلسه مخفیانه پیش‌گفته دانسته‌اند:<ref> بحارالانوار، ج‌ ۲۴، ص‌ ۳۶۵.</ref> {{متن قرآن|«مَا یکونُ مِن نَّجْوَى ثَلَاثَةٍ...»}}.
+*[[شیخ کلینی|شیخ کلینى]] از [[امام صادق]] علیه‌السلام نقل مى‌کند که آیات {{متن قرآن|«{{آیه|43|79}} 💠<ref>[[آیه 79 سوره زخرف|سوره زخرف، آیه ۷۹‌.]]</ref> {{آیه|43|80}}<ref>[[آیه 80 سوره زخرف|همان، آیه ۸۰.]]</ref>»}}؛ در شأن کسانی نازل شده که در نشستى پنهانى بر آن شدند تا پس از پیامبر صلی الله علیه و آله نگذارند خلافت در [[بنی هاشم|بنى‌هاشم]] باشد،<ref> الکافى، ج‌ ۸، ص‌ ۱۷۹‌ـ‌۱۸۰، بحارالانوار، ج‌ ۲۴، ص‌ ۳۲۵.</ref> و در این معاهده، ابوعبیده نقش کاتب را داشته است.<ref> الکافى، ج‌ ۱، ص‌ ۴۲۱؛ البرهان، ج‌ ۴، ص‌ ۸۸۴.</ref> خداوند در این آیات سخن از توطئه آنان به ‌میان آورده، مى‌فرماید: آنان مى‌پندارند ما اسرار پنهانشان را نمى‌دانیم. در همین روایت، آیات ۲۵‌ـ‌۲۶ [[سوره محمد]] نیز بر این افراد تطبیق شده<ref> همان.</ref> که پس از روشن شدن راه هدایت به گذشته [[جاهلیت|جاهلى]] خویش بازگشته و [[ارتداد|مرتد]] شدند. آیه ‌{{متن قرآن|«... مَا يَكُونُ مِنْ نَجْوَىٰ ثَلَاثَةٍ ...»}}<ref>[[آیه 7 سوره مجادله|سوره مجادله، آیه ۷.]]</ref> را نیز درباره ابوعبیده و جلسه مخفیانه پیش‌گفته دانسته‌اند:<ref> بحارالانوار، ج‌ ۲۴، ص‌ ۳۶۵.</ref> .
 ==پانویس==
 <references />

@@ سطر ۷۳: / سطر ۷۳: @@
 # نقل است كه آیه‌ 51 [[سوره قلم]]/68 در شأن ابوعبیده و دوستانش نازل شده است؛ آنگاه كه پس از نصب على علیه‌السلام به امامت و خلافت در غدیرخم به یكدیگر مى‌گویند: چشمان پیامبر را ببین كه همچون چشمان دیوانگان مى‌چرخد:<ref> الكافى، ج‌ 4، ص‌ 566‌ـ‌567؛ [[بحارالانوار]]، ج‌ 37، ص‌ 172.</ref> {{متن قرآن|«وَإِن يَكَادُ الَّذِينَ كَفَرُوا لَيُزْلِقُونَكَ بِأَبْصَارِهِمْ لَمَّا سَمِعُوا الذِّكْرَ وَيَقُولُونَ إِنَّهُ لَمَجْنُونٌ»}}؛ هر چند با توجه به نزول آیه كه پیش از هجرت بوده و نیز سیاق آن، این نقل را نمى‌توان پذیرفت.
 # آیه‌ 74 [[سوره توبه]]/9: {{متن قرآن|«يَحْلِفُونَ بِاللّهِ مَا قَالُواْ وَلَقَدْ قَالُواْ كَلِمَةَ الْكُفْرِ وَكَفَرُواْ بَعْدَ إِسْلاَمِهِمْ وَهَمُّواْ بِمَا لَمْ يَنَالُواْ...‌»}}؛ اینان به خدا سوگند یاد مى‌كنند كه نگفته‌اند؛ ولى به راستى سخن كفرآمیز را گفته‌اند و پس از اسلام ‌آورد نشان كافر شده و آهنگِ كارى را كرده‌اند كه به آن دست نیافتند‌..‌. به نقل از حذیفه و عمار آیه درباره عده‌اى از ‌جمله ابوعبیده نازل شده كه بر آن بودند پیامبر صلی الله علیه و آله را به‌گونه‌اى از پاى درآورند.<ref> بحارالانوار، ج‌ 21، ص‌ 222‌ـ‌223؛ البرهان، ج‌ 2، ص‌ 819.</ref>
-# از [[امام ‌باقر]] و [[امام كاظم]] علیهماالسلام نیز در ذیل آیه‌ 108 [[سوره نساء]]/4: {{متن قرآن|«إِذْ يُبَيِّتُونَ مَا لاَ يَرْضَى مِنَ الْقَوْلِ»}} نقل شده كه این آیه در شأن چند تن از ‌جمله ابوعبیده است كه در مجالس خود سخنانى برخلاف رضایت خدا بر زبان مى‌آوردند.<ref> تفسیر عیاشى، ج‌ 1، ص‌ 275.</ref><p>كلینى از [[امام صادق]] علیه‌السلام نقل مى‌كند كه آیات 79‌ـ‌80 [[سوره زخرف]]/43: {{متن قرآن|«أَمْ أَبْرَمُوا أَمْرًا فَإِنَّا مُبْرِمُونَ × أَمْ يَحْسَبُونَ أَنَّا لَا نَسْمَعُ سِرَّهُمْ وَنَجْوَاهُم»}} در شأن همه آنان نازل شده كه در نشستى پنهانى بر آن شدند تا پس از پیامبر صلی الله علیه و آله نگذارند خلافت در بنى‌هاشم باشد،<ref> الكافى، ج‌ 8، ص‌ 179‌ـ‌180، بحارالانوار، ج‌ 24، ص‌ 325.</ref> و در این معاهده، ابوعبیده نقش كاتب را داشته است.<ref> الكافى، ج‌ 1، ص‌ 421؛ البرهان، ج‌ 4، ص‌ 884.</ref></p><p>خداوند در این آیات سخن از توطئه آنان به ‌میان آورده، مى‌فرماید: آنان مى‌پندارند ما اسرار پنهانشان را نمى‌دانیم. در همین روایت آیات 25‌ـ‌26 [[سوره محمد]]/47 نیز بر این افراد تطبیق شده<ref> همان.</ref> كه پس از روشن شدن راه هدایت به گذشته جاهلى خویش بازگشته مرتد شدند. آیه ‌7 [[سوره مجادله]]/58 را نیز درباره ابوعبیده و جلسه مخفیانه پیش گفته دانسته‌اند:<ref> بحارالانوار، ج‌ 24، ص‌ 365.</ref> «مَا يَكُونُ مِن نَّجْوَى ثَلَاثَةٍ...».</p>
+# از [[امام ‌باقر]] و [[امام كاظم]] علیهماالسلام نیز در ذیل آیه‌ 108 [[سوره نساء]]/4: {{متن قرآن|«إِذْ يُبَيِّتُونَ مَا لاَ يَرْضَى مِنَ الْقَوْلِ»}} نقل شده كه این آیه در شأن چند تن از ‌جمله ابوعبیده است كه در مجالس خود سخنانى برخلاف رضایت خدا بر زبان مى‌آوردند.<ref> تفسیر عیاشى، ج‌ 1، ص‌ 275.</ref><p>كلینى از [[امام صادق]] علیه‌السلام نقل مى‌كند كه آیات 79‌ـ‌80 [[سوره زخرف]]/43: {{متن قرآن|«أَمْ أَبْرَمُوا أَمْرًا فَإِنَّا مُبْرِمُونَ × أَمْ يَحْسَبُونَ أَنَّا لَا نَسْمَعُ سِرَّهُمْ وَنَجْوَاهُم»}} در شأن همه آنان نازل شده كه در نشستى پنهانى بر آن شدند تا پس از پیامبر صلی الله علیه و آله نگذارند خلافت در بنى‌هاشم باشد،<ref> الكافى، ج‌ 8، ص‌ 179‌ـ‌180، بحارالانوار، ج‌ 24، ص‌ 325.</ref> و در این معاهده، ابوعبیده نقش كاتب را داشته است.<ref> الكافى، ج‌ 1، ص‌ 421؛ البرهان، ج‌ 4، ص‌ 884.</ref></p><p>خداوند در این آیات سخن از توطئه آنان به ‌میان آورده، مى‌فرماید: آنان مى‌پندارند ما اسرار پنهانشان را نمى‌دانیم. در همین روایت آیات 25‌ـ‌26 [[سوره محمد]]/47 نیز بر این افراد تطبیق شده<ref> همان.</ref> كه پس از روشن شدن راه هدایت به گذشته جاهلى خویش بازگشته مرتد شدند. آیه ‌7 [[سوره مجادله]]/58 را نیز درباره ابوعبیده و جلسه مخفیانه پیش گفته دانسته‌اند:<ref> بحارالانوار، ج‌ 24، ص‌ 365.</ref> {{متن قرآن|«مَا يَكُونُ مِن نَّجْوَى ثَلَاثَةٍ...»}}.</p>
 ==پانویس==

@@ سطر ۷۳: / سطر ۷۳: @@
 # نقل است كه آیه‌ 51 [[سوره قلم]]/68 در شأن ابوعبیده و دوستانش نازل شده است؛ آنگاه كه پس از نصب على علیه‌السلام به امامت و خلافت در غدیرخم به یكدیگر مى‌گویند: چشمان پیامبر را ببین كه همچون چشمان دیوانگان مى‌چرخد:<ref> الكافى، ج‌ 4، ص‌ 566‌ـ‌567؛ [[بحارالانوار]]، ج‌ 37، ص‌ 172.</ref> {{متن قرآن|«وَإِن يَكَادُ الَّذِينَ كَفَرُوا لَيُزْلِقُونَكَ بِأَبْصَارِهِمْ لَمَّا سَمِعُوا الذِّكْرَ وَيَقُولُونَ إِنَّهُ لَمَجْنُونٌ»}}؛ هر چند با توجه به نزول آیه كه پیش از هجرت بوده و نیز سیاق آن، این نقل را نمى‌توان پذیرفت.
 # آیه‌ 74 [[سوره توبه]]/9: {{متن قرآن|«يَحْلِفُونَ بِاللّهِ مَا قَالُواْ وَلَقَدْ قَالُواْ كَلِمَةَ الْكُفْرِ وَكَفَرُواْ بَعْدَ إِسْلاَمِهِمْ وَهَمُّواْ بِمَا لَمْ يَنَالُواْ...‌»}}؛ اینان به خدا سوگند یاد مى‌كنند كه نگفته‌اند؛ ولى به راستى سخن كفرآمیز را گفته‌اند و پس از اسلام ‌آورد نشان كافر شده و آهنگِ كارى را كرده‌اند كه به آن دست نیافتند‌..‌. به نقل از حذیفه و عمار آیه درباره عده‌اى از ‌جمله ابوعبیده نازل شده كه بر آن بودند پیامبر صلی الله علیه و آله را به‌گونه‌اى از پاى درآورند.<ref> بحارالانوار، ج‌ 21، ص‌ 222‌ـ‌223؛ البرهان، ج‌ 2، ص‌ 819.</ref>
-# از [[امام ‌باقر]] و [[امام كاظم]] علیهماالسلام نیز در ذیل آیه‌ 108 [[سوره نساء]]/4: «إِذْ يُبَيِّتُونَ مَا لاَ يَرْضَى مِنَ الْقَوْلِ» نقل شده كه این آیه در شأن چند تن از ‌جمله ابوعبیده است كه در مجالس خود سخنانى برخلاف رضایت خدا بر زبان مى‌آوردند.<ref> تفسیر عیاشى، ج‌ 1، ص‌ 275.</ref><p>كلینى از [[امام صادق]] علیه‌السلام نقل مى‌كند كه آیات 79‌ـ‌80 [[سوره زخرف]]/43: {{متن قرآن|«أَمْ أَبْرَمُوا أَمْرًا فَإِنَّا مُبْرِمُونَ × أَمْ يَحْسَبُونَ أَنَّا لَا نَسْمَعُ سِرَّهُمْ وَنَجْوَاهُم»}} در شأن همه آنان نازل شده كه در نشستى پنهانى بر آن شدند تا پس از پیامبر صلی الله علیه و آله نگذارند خلافت در بنى‌هاشم باشد،<ref> الكافى، ج‌ 8، ص‌ 179‌ـ‌180، بحارالانوار، ج‌ 24، ص‌ 325.</ref> و در این معاهده، ابوعبیده نقش كاتب را داشته است.<ref> الكافى، ج‌ 1، ص‌ 421؛ البرهان، ج‌ 4، ص‌ 884.</ref></p><p>خداوند در این آیات سخن از توطئه آنان به ‌میان آورده، مى‌فرماید: آنان مى‌پندارند ما اسرار پنهانشان را نمى‌دانیم. در همین روایت آیات 25‌ـ‌26 [[سوره محمد]]/47 نیز بر این افراد تطبیق شده<ref> همان.</ref> كه پس از روشن شدن راه هدایت به گذشته جاهلى خویش بازگشته مرتد شدند. آیه ‌7 [[سوره مجادله]]/58 را نیز درباره ابوعبیده و جلسه مخفیانه پیش گفته دانسته‌اند:<ref> بحارالانوار، ج‌ 24، ص‌ 365.</ref> «مَا يَكُونُ مِن نَّجْوَى ثَلَاثَةٍ...».</p>
+# از [[امام ‌باقر]] و [[امام كاظم]] علیهماالسلام نیز در ذیل آیه‌ 108 [[سوره نساء]]/4: {{متن قرآن|«إِذْ يُبَيِّتُونَ مَا لاَ يَرْضَى مِنَ الْقَوْلِ»}} نقل شده كه این آیه در شأن چند تن از ‌جمله ابوعبیده است كه در مجالس خود سخنانى برخلاف رضایت خدا بر زبان مى‌آوردند.<ref> تفسیر عیاشى، ج‌ 1، ص‌ 275.</ref><p>كلینى از [[امام صادق]] علیه‌السلام نقل مى‌كند كه آیات 79‌ـ‌80 [[سوره زخرف]]/43: {{متن قرآن|«أَمْ أَبْرَمُوا أَمْرًا فَإِنَّا مُبْرِمُونَ × أَمْ يَحْسَبُونَ أَنَّا لَا نَسْمَعُ سِرَّهُمْ وَنَجْوَاهُم»}} در شأن همه آنان نازل شده كه در نشستى پنهانى بر آن شدند تا پس از پیامبر صلی الله علیه و آله نگذارند خلافت در بنى‌هاشم باشد،<ref> الكافى، ج‌ 8، ص‌ 179‌ـ‌180، بحارالانوار، ج‌ 24، ص‌ 325.</ref> و در این معاهده، ابوعبیده نقش كاتب را داشته است.<ref> الكافى، ج‌ 1، ص‌ 421؛ البرهان، ج‌ 4، ص‌ 884.</ref></p><p>خداوند در این آیات سخن از توطئه آنان به ‌میان آورده، مى‌فرماید: آنان مى‌پندارند ما اسرار پنهانشان را نمى‌دانیم. در همین روایت آیات 25‌ـ‌26 [[سوره محمد]]/47 نیز بر این افراد تطبیق شده<ref> همان.</ref> كه پس از روشن شدن راه هدایت به گذشته جاهلى خویش بازگشته مرتد شدند. آیه ‌7 [[سوره مجادله]]/58 را نیز درباره ابوعبیده و جلسه مخفیانه پیش گفته دانسته‌اند:<ref> بحارالانوار، ج‌ 24، ص‌ 365.</ref> «مَا يَكُونُ مِن نَّجْوَى ثَلَاثَةٍ...».</p>
 ==پانویس==

@@ سطر ۷۳: / سطر ۷۳: @@
 # نقل است كه آیه‌ 51 [[سوره قلم]]/68 در شأن ابوعبیده و دوستانش نازل شده است؛ آنگاه كه پس از نصب على علیه‌السلام به امامت و خلافت در غدیرخم به یكدیگر مى‌گویند: چشمان پیامبر را ببین كه همچون چشمان دیوانگان مى‌چرخد:<ref> الكافى، ج‌ 4، ص‌ 566‌ـ‌567؛ [[بحارالانوار]]، ج‌ 37، ص‌ 172.</ref> {{متن قرآن|«وَإِن يَكَادُ الَّذِينَ كَفَرُوا لَيُزْلِقُونَكَ بِأَبْصَارِهِمْ لَمَّا سَمِعُوا الذِّكْرَ وَيَقُولُونَ إِنَّهُ لَمَجْنُونٌ»}}؛ هر چند با توجه به نزول آیه كه پیش از هجرت بوده و نیز سیاق آن، این نقل را نمى‌توان پذیرفت.
 # آیه‌ 74 [[سوره توبه]]/9: {{متن قرآن|«يَحْلِفُونَ بِاللّهِ مَا قَالُواْ وَلَقَدْ قَالُواْ كَلِمَةَ الْكُفْرِ وَكَفَرُواْ بَعْدَ إِسْلاَمِهِمْ وَهَمُّواْ بِمَا لَمْ يَنَالُواْ...‌»}}؛ اینان به خدا سوگند یاد مى‌كنند كه نگفته‌اند؛ ولى به راستى سخن كفرآمیز را گفته‌اند و پس از اسلام ‌آورد نشان كافر شده و آهنگِ كارى را كرده‌اند كه به آن دست نیافتند‌..‌. به نقل از حذیفه و عمار آیه درباره عده‌اى از ‌جمله ابوعبیده نازل شده كه بر آن بودند پیامبر صلی الله علیه و آله را به‌گونه‌اى از پاى درآورند.<ref> بحارالانوار، ج‌ 21، ص‌ 222‌ـ‌223؛ البرهان، ج‌ 2، ص‌ 819.</ref>
-# از [[امام ‌باقر]] و [[امام كاظم]] علیهماالسلام نیز در ذیل آیه‌ 108 [[سوره نساء]]/4: {{متن قرآن|«إِذْ يُبَيِّتُونَ مَا لاَ يَرْضَى مِنَ الْقَوْلِ»}} نقل شده كه این آیه در شأن چند تن از ‌جمله ابوعبیده است كه در مجالس خود سخنانى برخلاف رضایت خدا بر زبان مى‌آوردند.<ref> تفسیر عیاشى، ج‌ 1، ص‌ 275.</ref><p>كلینى از [[امام صادق]] علیه‌السلام نقل مى‌كند كه آیات 79‌ـ‌80 [[سوره زخرف]]/43: {{متن قرآن|«أَمْ أَبْرَمُوا أَمْرًا فَإِنَّا مُبْرِمُونَ × أَمْ يَحْسَبُونَ أَنَّا لَا نَسْمَعُ سِرَّهُمْ وَنَجْوَاهُم»}} در شأن همه آنان نازل شده كه در نشستى پنهانى بر آن شدند تا پس از پیامبر صلی الله علیه و آله نگذارند خلافت در بنى‌هاشم باشد،<ref> الكافى، ج‌ 8، ص‌ 179‌ـ‌180، بحارالانوار، ج‌ 24، ص‌ 325.</ref> و در این معاهده، ابوعبیده نقش كاتب را داشته است.<ref> الكافى، ج‌ 1، ص‌ 421؛ البرهان، ج‌ 4، ص‌ 884.</ref></p><p>خداوند در این آیات سخن از توطئه آنان به ‌میان آورده، مى‌فرماید: آنان مى‌پندارند ما اسرار پنهانشان را نمى‌دانیم. در همین روایت آیات 25‌ـ‌26 [[سوره محمد]]/47 نیز بر این افراد تطبیق شده<ref> همان.</ref> كه پس از روشن شدن راه هدایت به گذشته جاهلى خویش بازگشته مرتد شدند. آیه ‌7 [[سوره مجادله]]/58 را نیز درباره ابوعبیده و جلسه مخفیانه پیش گفته دانسته‌اند:<ref> بحارالانوار، ج‌ 24، ص‌ 365.</ref> «مَا يَكُونُ مِن نَّجْوَى ثَلَاثَةٍ...».</p>
+# از [[امام ‌باقر]] و [[امام كاظم]] علیهماالسلام نیز در ذیل آیه‌ 108 [[سوره نساء]]/4: «إِذْ يُبَيِّتُونَ مَا لاَ يَرْضَى مِنَ الْقَوْلِ» نقل شده كه این آیه در شأن چند تن از ‌جمله ابوعبیده است كه در مجالس خود سخنانى برخلاف رضایت خدا بر زبان مى‌آوردند.<ref> تفسیر عیاشى، ج‌ 1، ص‌ 275.</ref><p>كلینى از [[امام صادق]] علیه‌السلام نقل مى‌كند كه آیات 79‌ـ‌80 [[سوره زخرف]]/43: {{متن قرآن|«أَمْ أَبْرَمُوا أَمْرًا فَإِنَّا مُبْرِمُونَ × أَمْ يَحْسَبُونَ أَنَّا لَا نَسْمَعُ سِرَّهُمْ وَنَجْوَاهُم»}} در شأن همه آنان نازل شده كه در نشستى پنهانى بر آن شدند تا پس از پیامبر صلی الله علیه و آله نگذارند خلافت در بنى‌هاشم باشد،<ref> الكافى، ج‌ 8، ص‌ 179‌ـ‌180، بحارالانوار، ج‌ 24، ص‌ 325.</ref> و در این معاهده، ابوعبیده نقش كاتب را داشته است.<ref> الكافى، ج‌ 1، ص‌ 421؛ البرهان، ج‌ 4، ص‌ 884.</ref></p><p>خداوند در این آیات سخن از توطئه آنان به ‌میان آورده، مى‌فرماید: آنان مى‌پندارند ما اسرار پنهانشان را نمى‌دانیم. در همین روایت آیات 25‌ـ‌26 [[سوره محمد]]/47 نیز بر این افراد تطبیق شده<ref> همان.</ref> كه پس از روشن شدن راه هدایت به گذشته جاهلى خویش بازگشته مرتد شدند. آیه ‌7 [[سوره مجادله]]/58 را نیز درباره ابوعبیده و جلسه مخفیانه پیش گفته دانسته‌اند:<ref> بحارالانوار، ج‌ 24، ص‌ 365.</ref> «مَا يَكُونُ مِن نَّجْوَى ثَلَاثَةٍ...».</p>
 ==پانویس==

@@ سطر ۷۳: / سطر ۷۳: @@
 # نقل است كه آیه‌ 51 [[سوره قلم]]/68 در شأن ابوعبیده و دوستانش نازل شده است؛ آنگاه كه پس از نصب على علیه‌السلام به امامت و خلافت در غدیرخم به یكدیگر مى‌گویند: چشمان پیامبر را ببین كه همچون چشمان دیوانگان مى‌چرخد:<ref> الكافى، ج‌ 4، ص‌ 566‌ـ‌567؛ [[بحارالانوار]]، ج‌ 37، ص‌ 172.</ref> {{متن قرآن|«وَإِن يَكَادُ الَّذِينَ كَفَرُوا لَيُزْلِقُونَكَ بِأَبْصَارِهِمْ لَمَّا سَمِعُوا الذِّكْرَ وَيَقُولُونَ إِنَّهُ لَمَجْنُونٌ»}}؛ هر چند با توجه به نزول آیه كه پیش از هجرت بوده و نیز سیاق آن، این نقل را نمى‌توان پذیرفت.
 # آیه‌ 74 [[سوره توبه]]/9: {{متن قرآن|«يَحْلِفُونَ بِاللّهِ مَا قَالُواْ وَلَقَدْ قَالُواْ كَلِمَةَ الْكُفْرِ وَكَفَرُواْ بَعْدَ إِسْلاَمِهِمْ وَهَمُّواْ بِمَا لَمْ يَنَالُواْ...‌»}}؛ اینان به خدا سوگند یاد مى‌كنند كه نگفته‌اند؛ ولى به راستى سخن كفرآمیز را گفته‌اند و پس از اسلام ‌آورد نشان كافر شده و آهنگِ كارى را كرده‌اند كه به آن دست نیافتند‌..‌. به نقل از حذیفه و عمار آیه درباره عده‌اى از ‌جمله ابوعبیده نازل شده كه بر آن بودند پیامبر صلی الله علیه و آله را به‌گونه‌اى از پاى درآورند.<ref> بحارالانوار، ج‌ 21، ص‌ 222‌ـ‌223؛ البرهان، ج‌ 2، ص‌ 819.</ref>
-# از [[امام ‌باقر]] و [[امام كاظم]] علیهماالسلام نیز در ذیل آیه‌ 108 [[سوره نساء]]/4: «إِذْ يُبَيِّتُونَ مَا لاَ يَرْضَى مِنَ الْقَوْلِ» نقل شده كه این آیه در شأن چند تن از ‌جمله ابوعبیده است كه در مجالس خود سخنانى برخلاف رضایت خدا بر زبان مى‌آوردند.<ref> تفسیر عیاشى، ج‌ 1، ص‌ 275.</ref><p>كلینى از [[امام صادق]] علیه‌السلام نقل مى‌كند كه آیات 79‌ـ‌80 [[سوره زخرف]]/43: {{متن قرآن|«أَمْ أَبْرَمُوا أَمْرًا فَإِنَّا مُبْرِمُونَ × أَمْ يَحْسَبُونَ أَنَّا لَا نَسْمَعُ سِرَّهُمْ وَنَجْوَاهُم»}} در شأن همه آنان نازل شده كه در نشستى پنهانى بر آن شدند تا پس از پیامبر صلی الله علیه و آله نگذارند خلافت در بنى‌هاشم باشد،<ref> الكافى، ج‌ 8، ص‌ 179‌ـ‌180، بحارالانوار، ج‌ 24، ص‌ 325.</ref> و در این معاهده، ابوعبیده نقش كاتب را داشته است.<ref> الكافى، ج‌ 1، ص‌ 421؛ البرهان، ج‌ 4، ص‌ 884.</ref></p><p>خداوند در این آیات سخن از توطئه آنان به ‌میان آورده، مى‌فرماید: آنان مى‌پندارند ما اسرار پنهانشان را نمى‌دانیم. در همین روایت آیات 25‌ـ‌26 [[سوره محمد]]/47 نیز بر این افراد تطبیق شده<ref> همان.</ref> كه پس از روشن شدن راه هدایت به گذشته جاهلى خویش بازگشته مرتد شدند. آیه ‌7 [[سوره مجادله]]/58 را نیز درباره ابوعبیده و جلسه مخفیانه پیش گفته دانسته‌اند:<ref> بحارالانوار، ج‌ 24، ص‌ 365.</ref> «مَا يَكُونُ مِن نَّجْوَى ثَلَاثَةٍ...».</p>
+# از [[امام ‌باقر]] و [[امام كاظم]] علیهماالسلام نیز در ذیل آیه‌ 108 [[سوره نساء]]/4: {{متن قرآن|«إِذْ يُبَيِّتُونَ مَا لاَ يَرْضَى مِنَ الْقَوْلِ»}} نقل شده كه این آیه در شأن چند تن از ‌جمله ابوعبیده است كه در مجالس خود سخنانى برخلاف رضایت خدا بر زبان مى‌آوردند.<ref> تفسیر عیاشى، ج‌ 1، ص‌ 275.</ref><p>كلینى از [[امام صادق]] علیه‌السلام نقل مى‌كند كه آیات 79‌ـ‌80 [[سوره زخرف]]/43: {{متن قرآن|«أَمْ أَبْرَمُوا أَمْرًا فَإِنَّا مُبْرِمُونَ × أَمْ يَحْسَبُونَ أَنَّا لَا نَسْمَعُ سِرَّهُمْ وَنَجْوَاهُم»}} در شأن همه آنان نازل شده كه در نشستى پنهانى بر آن شدند تا پس از پیامبر صلی الله علیه و آله نگذارند خلافت در بنى‌هاشم باشد،<ref> الكافى، ج‌ 8، ص‌ 179‌ـ‌180، بحارالانوار، ج‌ 24، ص‌ 325.</ref> و در این معاهده، ابوعبیده نقش كاتب را داشته است.<ref> الكافى، ج‌ 1، ص‌ 421؛ البرهان، ج‌ 4، ص‌ 884.</ref></p><p>خداوند در این آیات سخن از توطئه آنان به ‌میان آورده، مى‌فرماید: آنان مى‌پندارند ما اسرار پنهانشان را نمى‌دانیم. در همین روایت آیات 25‌ـ‌26 [[سوره محمد]]/47 نیز بر این افراد تطبیق شده<ref> همان.</ref> كه پس از روشن شدن راه هدایت به گذشته جاهلى خویش بازگشته مرتد شدند. آیه ‌7 [[سوره مجادله]]/58 را نیز درباره ابوعبیده و جلسه مخفیانه پیش گفته دانسته‌اند:<ref> بحارالانوار، ج‌ 24، ص‌ 365.</ref> «مَا يَكُونُ مِن نَّجْوَى ثَلَاثَةٍ...».</p>
 ==پانویس==

→ نسخهٔ قدیمی‌تر	نسخهٔ ‏۳ اوت ۲۰۲۳، ساعت ۱۰:۲۴
(بدون تفاوت)

@@ سطر ۶۶: / سطر ۶۶: @@
 با توجه به جایگاه ابوعبیده در [[تاریخ اسلام]] و نقش‌آفرینى‌هاى وى در جریان خلافت ابوبكر و عمر در كتاب‌هاى تفسیرى، نگاه شیعه و سنى درباره او همگون ‌نیست.
-# در ذیل آیه 172 [[سوره آل ‌عمران]]/3 از ابن‌عباس آمده است:<ref> الدر المنثور، ج‌ 2، ص‌ 385.</ref> پس از جنگ احد، وقتى پیامبر صلی الله علیه و آله خواست با سپاهى از مسلمانان به تعقیب مشركان برود، عده‌اى با وجود خستگى و آثار ناشى از شكست و نیز ترس و وحشت به آن حضرت پاسخ مثبت دادند و خداوند در وصف آنان فرمود: {{متن قرآن|«اَلَّذینَ استَجابوالِلّهِ والرَّسولِ مِن بَعدِ ما‌اَصابَهُمُ القَرحُ لِلَّذینَ اَحسَنوا مِنهُم واتَّقوا اَجرٌ ‌عَظیم»}}.<p>خداوند در این آیه به آنان كه دعوت خدا و پیامبر را اجابت كرده و پرهیزكار و نیكوكار بوده‌اند، وعده پاداش بزرگ داده است. در ضمنِ روایت پیشین نام ابوعبیده نیز آمده است.</p>
+# در ذیل آیه 172 [[سوره آل ‌عمران]]/3 از ابن‌عباس آمده است:<ref> الدر المنثور، ج‌ 2، ص‌ 385.</ref> پس از جنگ احد، وقتى پیامبر صلی الله علیه و آله خواست با سپاهى از مسلمانان به تعقیب مشركان برود، عده‌اى با وجود خستگى و آثار ناشى از شكست و نیز ترس و وحشت به آن حضرت پاسخ مثبت دادند و خداوند در وصف آنان فرمود: {{متن قرآن|«الَّذِينَ اسْتَجَابُواْ لِلّهِ وَالرَّسُولِ مِن بَعْدِ مَآ أَصَابَهُمُ الْقَرْحُ لِلَّذِينَ أَحْسَنُواْ مِنْهُمْ وَاتَّقَواْ أَجْرٌ عَظِيمٌ»}}.<p>خداوند در این آیه به آنان كه دعوت خدا و پیامبر را اجابت كرده و پرهیزكار و نیكوكار بوده‌اند، وعده پاداش بزرگ داده است. در ضمنِ روایت پیشین نام ابوعبیده نیز آمده است.</p>
-# سیوطى به نقل از ابن‌عباس، بخشى از آیه ‌29 [[سوره فتح]]/48: {{متن قرآن|«...‌سیماهُم فى وُجوهِهِم مِن اَثَرِ السُّجودِ»}} را اشاره به چند تن، از ‌جمله ابوعبیده مى‌داند؛<ref> الدر المنثور، ج‌ 7، ص‌ 544.</ref> اما نظر به دیگر مصادیقى كه سیوطى در ذیل این آیه بیان مى‌كند، آشكارا بدست مى‌آید كه ذكر این مصادیق از باب فضیلت‌سازى است.
+# سیوطى به نقل از ابن‌عباس، بخشى از آیه ‌29 [[سوره فتح]]/48: {{متن قرآن|«...‌سِيمَاهُمْ فِي وُجُوهِهِم مِّنْ أَثَرِ السُّجُودِ...»}} را اشاره به چند تن، از ‌جمله ابوعبیده مى‌داند؛<ref>الدر المنثور، ج‌ 7، ص‌ 544.</ref> اما نظر به دیگر مصادیقى كه سیوطى در ذیل این آیه بیان مى‌كند، آشكارا بدست مى‌آید كه ذكر این مصادیق از باب فضیلت‌سازى است.
-# آیه 22 [[سوره مجادله]]/58: {{متن قرآن|«لاتَجِدُ قَومـًا یُؤمِنونَ بِاللّهِ والیَومِ الأخِرِ یوادّونَ مَن حادَّ اللّهَ و رَسولَهُ ولَو كانوا ءاباءَهُم اَو اَبناءَهُم اَو اِخونَهُم»}}؛ قومى را نَیابى كه به خداوند و روز بازپسین [[ایمان]] داشته باشند و با كسانى‌ كه با خداوند و پیامبر او مخالفت مى‌ورزند، دوستى كنند؛ هر چند پدرانشان یا فرزندانشان یا خاندانشان باشند.<p>ابن ‌شوذب بر آن است كه این آیه درباره ابوعبیده نازل شده كه پدرش را در [[جنگ بدر]] به ناچار كشت؛<ref> المعجم الكبیر، ج‌ 1، ص‌ 155؛ تفسیر ابن ‌كثیر، ج‌ 4، ص‌ 352؛ الدرالمنثور، ج‌ 8، ص‌ 86.</ref> البته با توجه به آنچه از واقدى منقول‌ است كه پدر ابوعبیده پیش از ظهور اسلام از دنیا رفته بود،<ref> تاریخ دمشق، ج‌ 25، ص‌ 447؛ تهذیب التهذیب، ج‌ 5، ص‌ 67.</ref> پذیرش سخن ابن ‌شوذب ناموجه مى‌نماید.</p>
+# آیه 22 [[سوره مجادله]]/58: {{متن قرآن|«لَا تَجِدُ قَوْمًا يُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ يُوَادُّونَ مَنْ حَادَّ اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَلَوْ كَانُوا آبَاءهُمْ أَوْ أَبْنَاءهُمْ أَوْ إِخْوَانَهُمْ»}}؛ قومى را نَیابى كه به خداوند و روز بازپسین [[ایمان]] داشته باشند و با كسانى‌ كه با خداوند و پیامبر او مخالفت مى‌ورزند، دوستى كنند؛ هر چند پدرانشان یا فرزندانشان یا خاندانشان باشند.<p>ابن ‌شوذب بر آن است كه این آیه درباره ابوعبیده نازل شده كه پدرش را در [[جنگ بدر]] به ناچار كشت؛<ref> المعجم الكبیر، ج‌ 1، ص‌ 155؛ تفسیر ابن ‌كثیر، ج‌ 4، ص‌ 352؛ الدرالمنثور، ج‌ 8، ص‌ 86.</ref> البته با توجه به آنچه از واقدى منقول‌ است كه پدر ابوعبیده پیش از ظهور اسلام از دنیا رفته بود،<ref> تاریخ دمشق، ج‌ 25، ص‌ 447؛ تهذیب التهذیب، ج‌ 5، ص‌ 67.</ref> پذیرش سخن ابن ‌شوذب ناموجه مى‌نماید.</p>
-# ماوردى در ذیل آیه 9 [[سوره انسان]]/76، به نقلى چنین آورده است: این آیه به كسانى اشاره دارد كه سرپرستى اسراى بدر را بر عهده گرفتند و ابوعبیده نیز از آنان بود:<ref> تفسیر ماوردى، ج‌ 6، ص‌ 167.</ref><p>{{متن قرآن|«إِنَّما نُطعِمُكُم لِوَجهِ اللّهِ لانُریدُ مِنكُم جَزاءً و لاشُكورا»}}؛ ما فقط براى خشنودى خداوند شما را اطعام مى‌كنیم؛ از شما نه پاداشى مى‌خواهیم و نه سپاسى. اما با توجه به قبل آیه و سیاق مجموعه آیات و نیز آنچه مفسران [[شیعه]] و سنى گفته‌اند، شأن نزول آن نذر [[امام على]] و [[حضرت فاطمه]] علیهماالسلام و ایثارگرى‌هاى آنان است؛<ref> تفسیر قمى، ج‌ 2، ص‌ 422؛ كشف‌الاسرار، ج‌ 10، ص‌ 320؛ الكشّاف، ج 4، ص‌ 670.</ref> بنابراین هیچ ارتباطى به سرپرستى اسیران جنگ بدر ندارد.</p>
+# ماوردى در ذیل آیه 9 [[سوره انسان]]/76، به نقلى چنین آورده است: این آیه به كسانى اشاره دارد كه سرپرستى اسراى بدر را بر عهده گرفتند و ابوعبیده نیز از آنان بود:<ref> تفسیر ماوردى، ج‌ 6، ص‌ 167.</ref><p>{{متن قرآن|«إِنَّمَا نُطْعِمُكُمْ لِوَجْهِ اللَّهِ لَا نُرِيدُ مِنكُمْ جَزَاء وَلَا شُكُورًا»}}؛ ما فقط براى خشنودى خداوند شما را اطعام مى‌كنیم؛ از شما نه پاداشى مى‌خواهیم و نه سپاسى. اما با توجه به قبل آیه و سیاق مجموعه آیات و نیز آنچه مفسران [[شیعه]] و سنى گفته‌اند، شأن نزول آن نذر [[امام على]] و [[حضرت فاطمه]] علیهماالسلام و ایثارگرى‌هاى آنان است؛<ref> تفسیر قمى، ج‌ 2، ص‌ 422؛ كشف‌الاسرار، ج‌ 10، ص‌ 320؛ الكشّاف، ج 4، ص‌ 670.</ref> بنابراین هیچ ارتباطى به سرپرستى اسیران جنگ بدر ندارد.</p>
-# قتاده از حسن بصرى نقل مى‌كند كه آیه‌ 90 [[سوره مائده]]/5، پس از آن نازل شد كه جمعى از ‌جمله ابوعبیده جراح، در خانه سعد بن ‌ابى وقاص گرد آمدند و پس از صرف غذا با شراب پذیرایى شدند و چون خبر به پیامبر صلی الله علیه و آله رسید، این آیه نازل شد: {{متن قرآن|«یاَیُّهَا‌الَّذینَ ءامَنوا اِنَّمَا الخَمرُ... رِجسٌ مِن عَمَلِ الشَّیطنِ فَاجتَنِبوُه»}} و بدین ‌گونه از نوشیدن شراب نهى شدند.<ref> البرهان، ج‌ 2، ص‌ 360.</ref>
+# قتاده از حسن بصرى نقل مى‌كند كه آیه‌ 90 [[سوره مائده]]/5، پس از آن نازل شد كه جمعى از ‌جمله ابوعبیده جراح، در خانه سعد بن ‌ابى وقاص گرد آمدند و پس از صرف غذا با شراب پذیرایى شدند و چون خبر به پیامبر صلی الله علیه و آله رسید، این آیه نازل شد: {{متن قرآن|«يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ إِنَّمَا الْخَمْرُ... رِجْسٌ مِّنْ عَمَلِ الشَّيْطَانِ فَاجْتَنِبُوهُ...»}} و بدین ‌گونه از نوشیدن شراب نهى شدند.<ref> البرهان، ج‌ 2، ص‌ 360.</ref>
-# نقل است كه آیه‌ 51 [[سوره قلم]]/68 در شأن ابوعبیده و دوستانش نازل شده است؛ آنگاه كه پس از نصب على علیه‌السلام به امامت و خلافت در غدیرخم به یكدیگر مى‌گویند: چشمان پیامبر را ببین كه همچون چشمان دیوانگان مى‌چرخد:<ref> الكافى، ج‌ 4، ص‌ 566‌ـ‌567؛ [[بحارالانوار]]، ج‌ 37، ص‌ 172.</ref> {{متن قرآن|«و‌اِن یَكادُ الَّذینَ كَفَروا لَیُزلِقونَكَ باَبصرِهِم لَمّا سَمِعُوا الذِّكرَ و یَقولونَ اِنَّهُ لَمجنون»}}؛ هر چند با توجه به نزول آیه كه پیش از هجرت بوده و نیز سیاق آن، این نقل را نمى‌توان پذیرفت.
+# نقل است كه آیه‌ 51 [[سوره قلم]]/68 در شأن ابوعبیده و دوستانش نازل شده است؛ آنگاه كه پس از نصب على علیه‌السلام به امامت و خلافت در غدیرخم به یكدیگر مى‌گویند: چشمان پیامبر را ببین كه همچون چشمان دیوانگان مى‌چرخد:<ref> الكافى، ج‌ 4، ص‌ 566‌ـ‌567؛ [[بحارالانوار]]، ج‌ 37، ص‌ 172.</ref> {{متن قرآن|«وَإِن يَكَادُ الَّذِينَ كَفَرُوا لَيُزْلِقُونَكَ بِأَبْصَارِهِمْ لَمَّا سَمِعُوا الذِّكْرَ وَيَقُولُونَ إِنَّهُ لَمَجْنُونٌ»}}؛ هر چند با توجه به نزول آیه كه پیش از هجرت بوده و نیز سیاق آن، این نقل را نمى‌توان پذیرفت.
-# آیه‌ 74 [[سوره توبه]]/9: {{متن قرآن|«یَحلِفونَ بِاللّهِ ما قالوا ولَقد قالوا كَلِمَةَ الكُفرِ بَعدَ اِسلمِهِم و هَمّوا بِما لَم‌یَنالوا...‌»}}؛ اینان به خدا سوگند یاد مى‌كنند كه نگفته‌اند؛ ولى به راستى سخن كفرآمیز را گفته‌اند و پس از اسلام ‌آورد نشان كافر شده و آهنگِ كارى را كرده‌اند كه به آن دست نیافتند‌..‌. به نقل از حذیفه و عمار آیه درباره عده‌اى از ‌جمله ابوعبیده نازل شده كه بر آن بودند پیامبر صلی الله علیه و آله را به‌گونه‌اى از پاى درآورند.<ref> بحارالانوار، ج‌ 21، ص‌ 222‌ـ‌223؛ البرهان، ج‌ 2، ص‌ 819.</ref>
+# آیه‌ 74 [[سوره توبه]]/9: {{متن قرآن|«يَحْلِفُونَ بِاللّهِ مَا قَالُواْ وَلَقَدْ قَالُواْ كَلِمَةَ الْكُفْرِ وَكَفَرُواْ بَعْدَ إِسْلاَمِهِمْ وَهَمُّواْ بِمَا لَمْ يَنَالُواْ...‌»}}؛ اینان به خدا سوگند یاد مى‌كنند كه نگفته‌اند؛ ولى به راستى سخن كفرآمیز را گفته‌اند و پس از اسلام ‌آورد نشان كافر شده و آهنگِ كارى را كرده‌اند كه به آن دست نیافتند‌..‌. به نقل از حذیفه و عمار آیه درباره عده‌اى از ‌جمله ابوعبیده نازل شده كه بر آن بودند پیامبر صلی الله علیه و آله را به‌گونه‌اى از پاى درآورند.<ref> بحارالانوار، ج‌ 21، ص‌ 222‌ـ‌223؛ البرهان، ج‌ 2، ص‌ 819.</ref>
-# از [[امام ‌باقر]] و [[امام كاظم]] علیهماالسلام نیز در ذیل آیه‌ 108 [[سوره نساء]]/4: «اِذ یُبَیِّتونَ ما لایَرضى مِن القَولِ» نقل شده كه این آیه در شأن چند تن از ‌جمله ابوعبیده است كه در مجالس خود سخنانى برخلاف رضایت خدا بر زبان مى‌آوردند.<ref> تفسیر عیاشى، ج‌ 1، ص‌ 275.</ref><p>كلینى از [[امام صادق]] علیه‌السلام نقل مى‌كند كه آیات 79‌ـ‌80 [[سوره زخرف]]/43: {{متن قرآن|«اَم اَبرَموا اَمرًا فَاِنّا مُبرِمون × اَم یَحسَبونَ اَنّا لانَسمَعُ سِرَّهُم و نَجوهُم»}} در شأن همه آنان نازل شده كه در نشستى پنهانى بر آن شدند تا پس از پیامبر صلی الله علیه و آله نگذارند خلافت در بنى‌هاشم باشد،<ref> الكافى، ج‌ 8، ص‌ 179‌ـ‌180، بحارالانوار، ج‌ 24، ص‌ 325.</ref> و در این معاهده، ابوعبیده نقش كاتب را داشته است.<ref> الكافى، ج‌ 1، ص‌ 421؛ البرهان، ج‌ 4، ص‌ 884.</ref></p><p>خداوند در این آیات سخن از توطئه آنان به ‌میان آورده، مى‌فرماید: آنان مى‌پندارند ما اسرار پنهانشان را نمى‌دانیم. در همین روایت آیات 25‌ـ‌26 [[سوره محمد]]/47 نیز بر این افراد تطبیق شده<ref> همان.</ref> كه پس از روشن شدن راه هدایت به گذشته جاهلى خویش بازگشته مرتد شدند. آیه ‌7 [[سوره مجادله]]/58 را نیز درباره ابوعبیده و جلسه مخفیانه پیش گفته دانسته‌اند:<ref> بحارالانوار، ج‌ 24، ص‌ 365.</ref> «ما یَكونُ مِن نَجوى ثَلثَة‌...».</p>
+# از [[امام ‌باقر]] و [[امام كاظم]] علیهماالسلام نیز در ذیل آیه‌ 108 [[سوره نساء]]/4: «إِذْ يُبَيِّتُونَ مَا لاَ يَرْضَى مِنَ الْقَوْلِ» نقل شده كه این آیه در شأن چند تن از ‌جمله ابوعبیده است كه در مجالس خود سخنانى برخلاف رضایت خدا بر زبان مى‌آوردند.<ref> تفسیر عیاشى، ج‌ 1، ص‌ 275.</ref><p>كلینى از [[امام صادق]] علیه‌السلام نقل مى‌كند كه آیات 79‌ـ‌80 [[سوره زخرف]]/43: {{متن قرآن|«أَمْ أَبْرَمُوا أَمْرًا فَإِنَّا مُبْرِمُونَ × أَمْ يَحْسَبُونَ أَنَّا لَا نَسْمَعُ سِرَّهُمْ وَنَجْوَاهُم»}} در شأن همه آنان نازل شده كه در نشستى پنهانى بر آن شدند تا پس از پیامبر صلی الله علیه و آله نگذارند خلافت در بنى‌هاشم باشد،<ref> الكافى، ج‌ 8، ص‌ 179‌ـ‌180، بحارالانوار، ج‌ 24، ص‌ 325.</ref> و در این معاهده، ابوعبیده نقش كاتب را داشته است.<ref> الكافى، ج‌ 1، ص‌ 421؛ البرهان، ج‌ 4، ص‌ 884.</ref></p><p>خداوند در این آیات سخن از توطئه آنان به ‌میان آورده، مى‌فرماید: آنان مى‌پندارند ما اسرار پنهانشان را نمى‌دانیم. در همین روایت آیات 25‌ـ‌26 [[سوره محمد]]/47 نیز بر این افراد تطبیق شده<ref> همان.</ref> كه پس از روشن شدن راه هدایت به گذشته جاهلى خویش بازگشته مرتد شدند. آیه ‌7 [[سوره مجادله]]/58 را نیز درباره ابوعبیده و جلسه مخفیانه پیش گفته دانسته‌اند:<ref> بحارالانوار، ج‌ 24، ص‌ 365.</ref> «مَا يَكُونُ مِن نَّجْوَى ثَلَاثَةٍ...».</p>
 ==پانویس==