https://wiki.ahlolbait.com/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%84%D8%A7%D8%A1_%D9%85%D8%B9%D8%B1%DB%8C 2026-11-13T02:42:12Z تاریخچهٔ ویرایش‌های این صفحه در ویکی MediaWiki 1.32.0 https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%84%D8%A7%D8%A1_%D9%85%D8%B9%D8%B1%DB%8C&diff=170586&oldid=prev 2026-11-12T06:35:03Z

<p>ایجاد مقالهٔ تازه: ابوالعلاء معری</p> <p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>{{شناسنامه شخصیت<br /> |نام کامل = أحمد بن عبدالله بن سلیمان تنوخی معری<br /> |تصویر =<br /> |زادروز = ۳۶۳ق<br /> |زادگاه = معرة النعمان ([[شام]])<br /> |وفات = ۴۴۹ق، معرة النعمان<br /> |مدفن = معرة النعمان<br /> |آثار = اللزومیات (دیوان اللزوم)، اللامع العزیزی، ذکری حبیب، عبث الولید، معجز أحمد<br /> |عنوان توضیحات = شناخته‌شده برای<br /> |توضیحات = شاعر و ادیب نابینای عرب، سرایندهٔ ''لزوميات'' و از چهره‌های بحث‌برانگیز ادب عربی<br /> }}<br /> <br /> '''ابوالعلاء معری'''، شاعر، ادیب و نویسندهٔ نامدار عرب در سدهٔ چهارم و پنجم هجری بود. او در سال ۳۶۳ق در معرة النعمان در [[شام]] زاده شد و در کودکی بر اثر آبله نابینا شد.&lt;ref&gt;ابن خلکان، وفیات الأعیان، ج۱، ص۱۱۴.&lt;/ref&gt; ابوالعلاء در [[بغداد]] نیز مدتی اقامت کرد و سپس به زادگاه خود بازگشت و تا پایان عمر در آنجا ماند.&lt;ref&gt;ابن خلکان، وفیات الأعیان، ج۱، ص۱۱۴.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == نام و نسب ==<br /> ابن خلکان نام او را «احمد بن عبدالله بن سلیمان» و نسبتش را «تنوخی معری» آورده و او را «لغوی شاعر» و «علامهٔ عصر خود» خوانده است.&lt;ref&gt;ابن خلکان، وفیات الأعیان، ج۱، ص۱۱۳.&lt;/ref&gt; کنیهٔ او ابوالعلاء بود و به سبب زادگاهش، «معری» خوانده می‌شد.&lt;ref&gt;ابن خلکان، وفیات الأعیان، ج۱، ص۱۱۴.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == زندگی ==<br /> ابوالعلاء در روز جمعه، سه شب مانده به پایان ربیع‌الاول سال ۳۶۳ق در معرة النعمان به دنیا آمد. در سال ۳۶۷ق به آبله مبتلا شد؛ بر چشم راستش پردهٔ سفیدی افتاد و چشم چپش به‌کلی از میان رفت.&lt;ref&gt;ابن خلکان، وفیات الأعیان، ج۱، ص۱۱۳.&lt;/ref&gt; او در سال ۳۹۸ق به [[بغداد]] رفت و بار دوم در سال ۳۹۹ق به آنجا بازگشت و یک سال و هفت ماه در بغداد ماند؛ سپس به معره بازگشت و در خانهٔ خود گوشه گرفت.&lt;ref&gt;ابن خلکان، وفیات الأعیان، ج۱، ص۱۱۴.&lt;/ref&gt; به گفتهٔ ابن خلکان، او خود را «رهین المحبسین» (گروگان دو زندان) خواند، یعنی زندان نابینایی و زندان خانه.&lt;ref&gt;ابن خلکان، وفیات الأعیان، ج۱، ص۱۱۴.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == تحصیل و شاگردان ==<br /> ابن خلکان می‌نویسد که ابوالعلاء نحو و لغت را نزد پدرش در معره و نزد محمد بن عبدالله بن سعد نحوی در حلب آموخت و در فنون [[ادبیات عرب|ادب]] تبحر یافت.&lt;ref&gt;ابن خلکان، وفیات الأعیان، ج۱، ص۱۱۳.&lt;/ref&gt; از شاگردان او ابوالقاسم علی بن المحسن تنوخی و خطیب ابوزکریا تبریزی را نام برده‌اند.&lt;ref&gt;ابن خلکان، وفیات الأعیان، ج۱، ص۱۱۳.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == آثار ==<br /> ابن خلکان فهرست مهمی از آثار او را آورده است: ''اللامع العزیزی'' در شرح شعر متنبی، ''ذکری حبیب'' در اختصار و شرح دیوان ابوتمام، ''عبث الولید'' در دیوان [[بحتری]]، و ''معجز أحمد'' در دیوان متنبی.&lt;ref&gt;ابن خلکان، وفیات الأعیان، ج۱، ص۱۱۴.&lt;/ref&gt; دیوان شعر او با عنوان ''اللزومیات'' (یا «لزوم ما لا یلزم») شناخته می‌شود و به گفتهٔ ابن خلکان در پنج جلد یا نزدیک به آن است.&lt;ref&gt;ابن خلکان، وفیات الأعیان، ج۱، ص۱۱۳.&lt;/ref&gt; اثر دیگر او ''سقط الزند'' است که خود شرحی بر آن نوشت و «ضوء السقط» نامید.&lt;ref&gt;ابن خلکان، وفیات الأعیان، ج۱، ص۱۱۳.&lt;/ref&gt; کتاب ''الأیک والغصون'' (معروف به «الهمزة والردف») نیز از آثار ادبی اوست که به گفتهٔ ابن خلکان نزدیک به صد جلد بوده است.&lt;ref&gt;ابن خلکان، وفیات الأعیان، ج۱، ص۱۱۳.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == اندیشه و منزلت ==<br /> ابوالعلاء در [[شعر]] و نثر عربی جایگاهی بلند داشت و دانشمندان و وزیران با او مکاتبه می‌کردند.&lt;ref&gt;ابن خلکان، وفیات الأعیان، ج۱، ص۱۱۴.&lt;/ref&gt; با این حال، برخی دیدگاه‌های فلسفی او بحث‌برانگیز شد. به گزارش ابن خلکان، او ۴۵ سال گوشت نخورد و این کار را بر پایهٔ رأی [[حکمت|حکمای]] متقدمان انجام می‌داد که خوردن گوشت را سبب آزار حیوانات می‌دانستند.&lt;ref&gt;ابن خلکان، وفیات الأعیان، ج۱، ص۱۱۴.&lt;/ref&gt; همین گرایش‌ها سبب شد که برخی او را به زندقه متهم کنند، هرچند ابن خلکان تنها به نقل دیدگاه‌ها بسنده کرده است.&lt;ref&gt;ابن خلکان، وفیات الأعیان، ج۱، ص۱۱۴.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> از مشهورترین ابیات او این است: «أَنَا الَّذِی نَظَرَ الْأَعْمَی إِلَی أَدَبِی * وَ أَسْمَعَتْ کَلِمَاتِی مَنْ بِهِ صَمَمُ»؛ «من کسی هستم که نابینا به ادب من نظر کرد و سخنانم را کسی که کر بود شنید.»&lt;ref&gt;ابن خلکان، وفیات الأعیان، ج۱، ص۱۱۴.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == وفات ==<br /> ابوالعلاء در روز جمعه، سوم (یا دوم) ربیع‌الاول سال ۴۴۹ق در معرة النعمان درگذشت.&lt;ref&gt;ابن خلکان، وفیات الأعیان، ج۱، ص۱۱۴.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == ارزیابی ==<br /> ابوالعلاء معری از بزرگان [[ادبیات عرب]] است که آثارش در شرح و نقد شعر شاعران بزرگ عرب، جایگاهی مهم در تاریخ ادب دارد.&lt;ref&gt;ابن خلکان، وفیات الأعیان، ج۱، ص۱۱۴.&lt;/ref&gt; در برابر، دیدگاه‌های فلسفی و شیوهٔ زندگی او سبب شده است که داوری دربارهٔ او در منابع، میان ستایش ادبی و نقد اعتقادی تقسیم شود.&lt;ref&gt;ابن خلکان، وفیات الأعیان، ج۱، ص۱۱۴.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == پانویس ==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> == منابع ==<br /> * ابن خلکان، احمد بن محمد؛ ''وفیات الأعیان''، بیروت: دار صادر، بی‌تا؛ ج۱.<br /> <br /> [[رده:شعرا]]<br /> [[رده:ادیبان]]<br /> [[رده:شعرای عرب]]<br /> [[رده:ادبیات عرب]]</div>

Zadhoosh