ابوالبختری (وهب بن وهب) - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

مهدی موسوی: مهدی موسوی صفحهٔ ابوالبَخْتَرى (وهب بن وهب) را به ابوالبختری (وهب بن وهب) منتقل کرد

2023-06-20T07:23:37Z

مهدی موسوی صفحهٔ ابوالبَخْتَرى (وهب بن وهب) را به ابوالبختری (وهب بن وهب) منتقل کرد

مهدی موسوی در ‏۱۹ ژوئن ۲۰۲۳، ساعت ۱۲:۵۷

2023-06-19T12:57:38Z

سید مهدی خدایی: پروژه2: سنجش کیفی

2019-07-03T12:00:01Z

پروژه2: سنجش کیفی

سید مهدی خدایی: درج الگو رتبه بندی

2018-10-14T10:20:49Z

درج الگو رتبه بندی

مرضیه الله وکیل جزی در ‏۲۹ دسامبر ۲۰۱۲، ساعت ۰۶:۳۳

2012-12-29T06:33:52Z

Saeed zamani: ایجاد

2012-12-26T06:44:25Z

ایجاد

صفحهٔ تازه

{{نیازمند ویرایش فنی}}

{{مدخل دائرة المعارف|[[فرهنگ معارف و معاریف]]}}

وهب بن وهب بن كبير بن عبدالله بن زمعه قرشى (200 ق/816 م) دولتمرد، قاضى، مورخ و محدث.
==زندگی نامه==
مادرش عبده دختر على بن يزيد ركانه هاشمى بود كه گفته شده چندى در حباله نكاح امام صادق (ع) بوده است. وى از مردم مدينه بوده و در اين شهر به تحصيل حديث و فقه پرداخته. احاديث بسيارى از امام صادق(ع) روايت كرده، مرحوم نجاشى و مرحوم شيخ طوسى او را از اصحاب آن حضرت شمردهاند.

در يكى از سفرهاى هارون الرشيد به مدينه كه فقهاء برجسته اين شهر وى را از بالا رفتن به منبر پيامبر (ص) بازداشتند، ابوالبخترى با جعل حديثى اين امكان را براى او فراهم ساخت. وى در حوالى سال 174 هـ ق مدينه را به قصد بغداد ترك گفت و در مسير خود مدتى در كوفه اقامت گزيد و به روايت حديث پرداخت.

وى در دسيسه دستگيرى يحيى بن عبدالله علوى شركت فعالانه داشت و بدين منظور همراه فضل برمكى به رى رفت. ظاهرا آنگاه كه قاضى القضاة ابويوسف در بغداد حضور نداشت، در مجلس محاكمه يحيى به عنوان يكى از قضاة شركت كرد و با طرح شبهات، حكم به محكوميت يحيى نموده اسباب رضايت هارون را فراهم ساخت، و شايد همين امر باعث شد كه هارون وى را به منصب قضاء «عسكر مهدى» واقع در بخش شرقى بغداد بگمارد. وى در دربار هارون صاحب نفوذ بود و پس از درگذشت ابويوسف وى به سمت قاضى القضاتى منصوب گرديد.

در سال 192 از منصب قضاء بغداد عزل و به عنوان والى، قاضى و امام به مدينه اعزام شد، در مدينه نيز مردى پرنفوذ بود، وى تا وفات هارون و حتى در اوائل خلافت امين بر مسند خود باقى بود. و در 194 امين وى را از ولايت و قضاء عزل كرد و به دنبال آن ابوالبخترى مدينه را ترك گفت و به بغداد بازگشت. در 195 مجددا وى را به قضاء منصوب كرد.

ابوالبخترى در اواخر عمر خود چندى را در صيدا گذرانيده است. گرچه ابوالبخترى به عنوان فقيه، راوى سيره، محدث و نسبشناس شناخته مىشود ولى وثاقت او به شدت مورد ترديد رجاليان قرار گرفته است، ابن معين، احمد بن حنبل، ابن راهويه، ابوداوود، جوزجانى و دارقطنى او را كذاب و واضع دانستهاند. عثمان بن ابىشيبه او را دجال خوانده است. از رجاليان شيعه نيز ابن غضائرى، طوسى و نجاشى او را ضعيف و كذاب خواندهاند، فضل بن شاذان وى را از دروغگوترين مردم دانسته است. وى به سال 200 درگذشت.
==تالیفات==
از آثار او : مولد اميرالمؤمنين على (ع) ، الرايات يا الالوية ، صفات النبى (ص) را مىتوان نام برد.

==منبع==

سيد مصطفى حسينى دشتى، معارف و معاریف

[[رده:راویان حدیث]]
[[رده:راویان ضعیف]]

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
 {{خوب}}
-{{مدخل دائرة المعارف|[[فرهنگ معارف و معاریف]]}}
+'''«وهْب بن وهْب ابوالبَختَری»''' (م، ۲۰۰ ق)، مورخ و محدث قرن دوم هجری و از اصحاب [[امام جعفر صادق|امام صادق]] (علیه‌السلام) بشمار می‌رود. وی همچنین از دولتمردان و قضات صاحب نفوذ دستگاه [[هارون الرشید|هارون عباسی]] بوده است. برخی از علمای [[رجال]]، ابوالبختری را از راویان غیر موثق و ضعیف برشمرده‌اند. «صفات النبى (ص)» و «مولد امیرالمؤمنین على (ع)» از تألیفات اوست.
-وهب بن وهب بن كبير بن عبدالله بن زمعه قرشى (200 ق/816 م) دولتمرد، قاضى، مورخ و محدث.
+«اَبوالْبَخْتَری وهْب بن وهْب کبیر بن عبدالله بن زمعۀ قرشی»، براساس قراینی، در فاصلۀ ۱۲۰-۱۳۰ قمری در [[مدینه]] متولد شد. نسب او به شاخۀ اسد از [[قریش]] می‌رسد و جد دوم او عبدالله از اصحاب [[پیامبر]] (ص) بود.<ref>ابن عبدالبر، ۲ / ۳۰۷- ۳۰۸.</ref> مادر ابوالبختری عبدة دختر علی بن یزید بن رُکانۀ هاشمی بود که گفته شده چندی در حِبالۀ [[ازدواج|نکاح]] [[امام صادق]] (ع) بوده است.<ref>رجال نجاشی، ۴۳۰؛ طوسی، الفهرست، ۱۰۵.</ref>
-==زندگی نامه==
+وهب ابوالبختری در [[مدینه]] به تحصیل و فراگیری علوم [[حدیث]] و [[فقه]] پرداخت. [[احمد بن علی نجاشی|نجاشی]] و [[شیخ طوسی]] او را از اصحاب [[امام جعفر صادق]] (ع) شمرده‌اند.<ref>رجال طوسی، ۳۲۷.</ref> به گفته [[ابن داوود حلی]] وی صحبت [[امام باقر]] (ع) را نیز درک کرده، ولی باتوجه به وفات آن امام در ۱۱۴ ق. این سخن پذیرفتنی نیست.
-مادرش عبده دختر على بن يزيد ركانه هاشمى بود كه گفته شده چندى در حباله نكاح [[امام صادق]] علیه السلام بوده است. وى از مردم [[مدينه]] بوده و در اين شهر به تحصيل [[حديث]] و [[فقه]] پرداخته. احاديث بسيارى از امام صادق علیه السلام روايت كرده، مرحوم نجاشى و مرحوم [[شيخ طوسى]] او را از اصحاب آن حضرت شمرده اند.
+در یکی از سفرهای [[هارون الرشید|هارون‌الرشید]] به [[مدینه]] - احتمالاً در ۱۷۴ ق -، که فقیهان برجستۀ مدینه او را از بالا رفتن بر منبر [[پیامبر]] (ص) باز داشتند، ابوالبختری با جعل حدیثی این امکان را برای او فراهم ساخت.<ref>خطیب، تاریخ بغداد، ۱۳ / ۴۵۲.</ref>
-در يكى از سفرهاى هارون الرشيد به [[مدينه]] كه فقهاء برجسته اين شهر وى را از بالا رفتن به منبر پيامبر صلی الله علیه و آله بازداشتند، ابوالبخترى با جعل حديثى اين امكان را براى او فراهم ساخت. وى در حوالى سال 174 هـ.ق مدينه را به قصد [[بغداد]] ترك گفت و در مسير خود مدتى در [[كوفه]] اقامت گزيد و به روايت [[حديث]] پرداخت.
+ابوالبختری در حوالی همان سال مدینه را به قصد [[بغداد]] ترک گفت و در مسیر خود مدتی در [[کوفه]] اقامت گزید و به روایت [[حدیث]] پرداخت.<ref>ابن عدی، ۷ / ۲۵۲۷.</ref> آشنایی پیشین هارون با ابوالبختری و احتمالاً [[سعایت]] او از یحیی بن عبدالله علوی نزد هارون، اسباب نزدیکی او را به هارون فراهم ساخت و ازاین‌رو به منصب قضای «عسکر مهدی» واقع در بخش شرقی بغداد گمارده شد.<ref>ابن سعد، همانجا؛ وکیع، ۳ / ۳۲۶.</ref> وی در دسیسۀ دستگیری یحیی بن عبدالله علوی شرکت فعالانه داشت و بدین منظور همراه فضل برمکی به ری رفت. او در ۱۷۶ ق. ظاهراً آنگاه که قاضی القضاه ابویوسف در بغداد حضور نداشت، در مجلس محاکمۀ یحیی به عنوان یکی از قضات شرکت کرد و همو بود که با طرح شبهات، حکم به محکومیت یحیی نموده، اسباب رضایت هارون را فراهم آورد.<ref>طبری، ۶ / ۴۵۴؛ ابوالفرج، ۳۱۸- ۳۱۹.</ref> گویا همین حکم موجب ترقی او در مسند قضا گردیده است.
-وى در دسيسه دستگيرى يحيى بن عبدالله علوى شركت فعالانه داشت و بدين منظور همراه فضل برمكى به رى رفت. ظاهرا آنگاه كه قاضى القضاة ابويوسف در بغداد حضور نداشت، در مجلس محاكمه يحيى به عنوان يكى از قضاة شركت كرد و با طرح شبهات، حكم به محكوميت يحيى نموده. اسباب رضايت هارون را فراهم ساخت و شايد همين امر باعث شد كه هارون وى را به منصب قضاء «عسكر مهدى» واقع در بخش شرقى بغداد بگمارد. وى در دربار هارون صاحب نفوذ بود و پس از درگذشت ابويوسف وى به سمت قاضى القضاتى منصوب گرديد.
+وی در ۱۸۰ ق. به دربار هارون، در مقرّ وی واقع در رقّه که تحت حفاظت شدید امنیتی بود، آمد و شد داشت و صاحب نفوذ بود. به تصریح برخی منابع، هارون پس از وفات ابویوسف در ۱۸۲ ق. ابوالبختری را به سمت قاضی القضاتی منصوب کرد<ref>خطیب، ۱۴ / ۲۴۳.</ref> و عزل و نصب قضات دیگر ولایات به او واگذار شد. وی همچنین در بعضی سفرهای هارون از جمله سفرهای وی در ۱۸۹ ق. به ری و در ۱۹۰ ق (یا ۱۸۷) به سر حدات روم همراه او بود. عزل ابوالبختری از مناصب خود در بغداد در ۱۹۲ ق. و اعزام او به عنوان والی، قاضی و امام به مدینه را باید تنزِل ارج او نزد هارون دانست.<ref>طبری، ۶ / ۵۲۹.</ref> او در زمان ولایت بر مدینه نیز مردی پرنفوذ بود و اقتدار او به مدینه منحصر نمی‌شد. نمونه‌ای از اعمال نفوذ او در مقامات [[شام]] در جمهرة نسب قریش آمده است.
-در سال 192 از منصب قضاء بغداد عزل و به عنوان والى، قاضى و امام به مدينه اعزام شد. در مدينه نيز مردى پرنفوذ بود وى تا وفات هارون و حتى در اوائل خلافت امين بر مسند خود باقى بود و در 194 امين وى را از ولايت و قضاء عزل كرد و به دنبال آن ابوالبخترى مدينه را ترك گفت و به بغداد بازگشت. در 195 مجددا وى را به قضاء منصوب كرد.
+ابوالبختری تا وفات هارون و حتی در اوایل خلافت [[امین (خلیفه عباسی)|امین]] بر مسند خود باقی بود، ولی ظاهراً از نفوذ او در زمان امین کاسته شده بود و در ۱۹۴ ق. امین وی را از ولایت و [[قضاوت|قضا]] عزل کرد.<ref>طبری، ۷ / ۴۴، ۹۳-۹۴.</ref> و به دنبال آن ابوالبختری مدینه را ترک گفت و به بغداد بازگشت. به گزارش خلیفه،<ref>التاریخ، ۲ / ۷۵۹.</ref> امین در ۱۹۵ ق. مجدداً او را به قضا منصوب کرد، ولی حتی در صورت صحت این گزارش، ماندن او در این سمت دیری نپاییده است.
-ابوالبخترى در اواخر عمر خود چندى را در صيدا گذرانيده است. گرچه ابوالبخترى به عنوان فقيه، راوى سيره، محدث و نسب شناس شناخته مى شود ولى وثاقت او به شدت مورد ترديد رجاليان قرار گرفته است، ابن معين، احمد بن حنبل، ابن راهويه، ابوداوود، جوزجانى و دارقطنى او را كذاب و واضع دانسته اند. عثمان بن ابى شيبه او را دجال خوانده است. از رجاليان [[شيعه]] نيز ابن غضائرى، طوسى و نجاشى او را ضعيف و كذاب خوانده اند، فضل بن شاذان وى را از دروغگوترين مردم دانسته است. وى به سال 200 درگذشت.
+ابوالبختری در اواخر عمر خود چندی را در صیدا ([[لبنان]]) گذرانیده است.<ref>ابن‌عساکر، ۱۲ / ۳۲۹.</ref> ابن‌سعد رفتن او به شام را پیش از آمدنش به بغداد دانسته است. ابوالبختری سرانجام به بغداد بازگشت و در سال ۲۰۰ ق. در آنجا وفات یافت.<ref>فهرست ابن ندیم، ۱۱۳؛ خطیب، ۱۳ / ۴۵۱.</ref>
-==تالیفات==
+== وضعیت علمی ==
-از آثار او: مولد اميرالمؤمنين على علیه السلام، الرايات يا الالوية، صفات النبى صلی الله علیه و آله را مى توان نام برد.
+اگرچه ابوالبختری به عنوان یک [[فقیه]]، راوی سیره، [[محدث]] و نسب‌شناس شناخته می‌شود،<ref>طوسی، الفهرست، ۱۰۵.</ref> ولی وثاقت او به شدت مورد تردید رجالیان قرار گرفته است. ابن معین، [[احمد بن حنبل]]، ابن راهویه، [[ابو داوود سجستانی|ابو داوود]] و دارقطنی او را کذاب و واضع دانسته‌اند.<ref>ابن معین، ۳ / ۱۸۳، ۵۵۵؛ خطیب، ۱۳ / ۴۵۶.</ref> از رجالیان [[شیعه]] نیز [[ابن غضائری]]، [[شیخ طوسی]] و [[احمد بن علی نجاشی|نجاشی]] او را ضعیف و کذاب خوانده‌اند؛<ref>طوسی، رجال، ۱۰۵، ۱۷۳؛ نجاشی، ۴۳۰.</ref> و [[فضل بن شاذان]] او را از دروغگوترین مردم دانسته است.<ref>طوسی، اختیار، ۳۰۹.</ref>
 ==منابع==
-سيد مصطفى حسينى دشتى، معارف و معاریف.
+* [https://www.cgie.org.ir/fa/article/226204/%D8%A7%D8%A8%D9%88-%D8%A7%D9%84%D8%A8%D8%AE%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D8%8C-%D9%88%D9%87%D8%A8 "ابو البختری، وهب"، دائرةالمعارف بزرگ اسلامی].
 {{سنجش کیفی
 |سنجش=شده
@@ سطر ۳۵: / سطر ۶۱: @@
 |رده=دارد
 }}
+[[رده:علمای قرن دوم]][[رده: اصحاب امام صادق علیه السلام]]
 [[رده:راویان حدیث]]
 [[رده:راویان ضعیف]]

@@ سطر ۲۲: / سطر ۲۲: @@
 ==منابع==
 سيد مصطفى حسينى دشتى، معارف و معاریف.
 [[رده:راویان حدیث]]
 [[رده:راویان ضعیف]]

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۴ اکتبر ۲۰۱۸، ساعت ۱۰:۲۰
سطر ۱:		سطر ۱:
		+	{{خوب}}
	{{مدخل دائرة المعارف\|[[فرهنگ معارف و معاریف]]}}		{{مدخل دائرة المعارف\|[[فرهنگ معارف و معاریف]]}}

→ نسخهٔ قدیمی‌تر	نسخهٔ ‏۲۰ ژوئن ۲۰۲۳، ساعت ۰۷:۲۳
(بدون تفاوت)