ابن ‌سبیل - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

Mohammadi در ‏۴ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۶:۴۳

2025-12-04T06:43:51Z

Mohammadi: /* ابن‌سبیل از مستحقان انفاق */

2025-10-28T15:29:27Z

‏ابن‌سبیل از مستحقان انفاق

Mohammadi: /* احسان به ابن‌سبیل */

2025-10-28T14:51:19Z

‏احسان به ابن‌سبیل

Zamani: افزودن الگوی قرآن

2025-06-12T06:47:24Z

افزودن الگوی قرآن

مهدی موسوی در ‏۳۱ مهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۲:۳۱

2023-05-31T12:31:00Z

نمایش تغییرات

مهدی موسوی: مهدی موسوی صفحهٔ ابن ‌سبيل را به ابن ‌سبیل منتقل کرد

2023-05-31T11:18:08Z

مهدی موسوی صفحهٔ ابن ‌سبيل را به ابن ‌سبیل منتقل کرد

سید مهدی خدایی: پروژه2: سنجش کیفی

2019-06-30T11:27:31Z

پروژه2: سنجش کیفی

Sedaghat در ‏۳۱ ژانویهٔ ۲۰۱۹، ساعت ۱۰:۰۹

2019-01-31T10:09:14Z

Sedaghat: عناوین جدید

2019-01-31T10:08:46Z

عناوین جدید

Heidariyan47 در ‏۲۳ نوامبر ۲۰۱۵، ساعت ۱۱:۰۳

2015-11-23T11:03:28Z

@@ سطر ۲۱: / سطر ۲۱: @@
 در آیه {{متن قرآن|«{{آیه|17|26}}»}}<ref>[[آیه 26 سوره اسراء|سوره اسراء، آیه ۲۶.]]</ref> و آیه {{متن قرآن|«{{آیه|30|38}}»}}<ref>[[آیه 38 سوره روم|سوره روم، آیه ۳۸.]]</ref> به پرداخت حق ابن‌السبیل سفارش شده است.
-[[علامه طباطبایى]] بیان می دارد: از آن‌جا که آیه ۲۶ [[سوره اسراء]] از سوره‌هاى [[سوره های مکی و مدنی|مکى]] است، دادن حقوق خویشان، مسکینان و در راه ماندگان از احکامى است که پیش از [[هجرت پیامبر اسلام به مدینه|هجرت پیامبر]] صلی الله علیه . آله در [[مکه|مکه]] تشریع شده است؛<ref>المیزان، ج‌ ۱۳، ص‌ ۸۱‌.</ref> البته عده‌اى با استناد به بعضى روایات که بخشیدن [[فدک|فدک]] به [[حضرت فاطمه]] (س) را پس از نزول این آیه دانسته‌اند، آن را از آیات [[سوره های مکی و مدنی|مدنى]] ‌مى‌دانند.
+[[علامه طباطبایى]] بیان می دارد: از آن‌جا که آیه ۲۶ [[سوره اسراء]] از سوره‌هاى [[سوره های مکی و مدنی|مکى]] است، دادن حقوق خویشان، مسکینان و در راه ماندگان از احکامى است که پیش از [[هجرت پیامبر اسلام به مدینه|هجرت پیامبر]] صلی الله علیه وآله در [[مکه|مکه]] تشریع شده است؛<ref>المیزان، ج‌ ۱۳، ص‌ ۸۱‌.</ref> البته عده‌اى با استناد به بعضى روایات که بخشیدن [[فدک|فدک]] به [[حضرت فاطمه]]  سلام الله را پس از نزول این آیه دانسته‌اند، آن را از آیات [[سوره های مکی و مدنی|مدنى]] ‌مى‌دانند.
 ==ابن‌سبیل از مستحقان انفاق==
@@ سطر ۳۴: / سطر ۳۴: @@
 در [[سوره انفال]]، یک پنجم غنایم براى خدا و پیامبر و خویشاوندان (او) و یتیمان و بینوایان و درراه‌ماندگان بیان شده است {{متن قرآن|«{{آیه|8|41}}»}}<ref>[[آیه 41 سوره انفال|سوره انفال، آیه ۴۱.]]</ref>.
-بنابر نظر مفسران و فقیهان [[شیعه]]، قسمتى از [[خمس]] که به ابن‌ السبیل داده مى‌شود مخصوص درراه‌ماندگان خاندان [[پیامبر اسلام|پیامبر]] (ص) است،<ref> همان، ج ۴، ص‌ ۸۳۵‌؛ فقه‌القرآن، ج ۱، ص‌ ۲۴۳؛ مختلف الشیعه، ج‌ ۳، ص‌ ۲۰۱.</ref> که خداوند آن را عوض زکات براى آن‌ها قرار داده ولى مفسران و فقهاى [[اهل ‌سنت]] این قسمت از خمس را به هر مسافر در راه مانده‌اى (اعم از [[سادات]]) متعلق مى‌دانند.<ref> احکام القرآن، ج‌ ۳، ص‌ ۹۱؛ جامع‌البیان، مج‌ ۶‌، ج‌ ۱۰، ص‌ ۱۲.</ref> [[محمد بن جریر طبری|طبری]] و [[زمخشرى]] روایاتى را از [[امام سجاد]] علیه‌السلام و [[امام على]] علیه‌السلام نقل کرده‌اند که نظر شیعه را تأیید مى‌کند.<ref> جامع‌البیان، مج‌ ۶‌، ج‌ ۱۰، ص‌ ۱۱؛ الکشّاف، ج‌ ۲، ص‌ ۲۲۲.</ref>
+بنابر نظر مفسران و فقیهان [[شیعه]]، قسمتى از [[خمس]] که به ابن‌ السبیل داده مى‌شود مخصوص درراه‌ماندگان خاندان [[پیامبر اسلام|پیامبر]] صلی الله علیه و آله است،<ref> همان، ج ۴، ص‌ ۸۳۵‌؛ فقه‌القرآن، ج ۱، ص‌ ۲۴۳؛ مختلف الشیعه، ج‌ ۳، ص‌ ۲۰۱.</ref> که خداوند آن را عوض زکات براى آن‌ها قرار داده ولى مفسران و فقهاى [[اهل ‌سنت]] این قسمت از خمس را به هر مسافر در راه مانده‌اى (اعم از [[سادات]]) متعلق مى‌دانند.<ref> احکام القرآن، ج‌ ۳، ص‌ ۹۱؛ جامع‌البیان، مج‌ ۶‌، ج‌ ۱۰، ص‌ ۱۲.</ref> [[محمد بن جریر طبری|طبری]] و [[زمخشرى]] روایاتى را از [[امام سجاد]] علیه‌السلام و [[امام على]] علیه‌السلام نقل کرده‌اند که نظر شیعه را تأیید مى‌کند.<ref> جامع‌البیان، مج‌ ۶‌، ج‌ ۱۰، ص‌ ۱۱؛ الکشّاف، ج‌ ۲، ص‌ ۲۲۲.</ref>
 ===ابن‌سبیل از مستحقان فىء===

@@ سطر ۲۶: / سطر ۲۶: @@
 === ابن‌سبیل از مستحقان زکات ===
-ابن سبیل در آیه ۶۰ [[سوره توبه]] از مستحقان [[زکات]] شمرده شده است: {{متن قرآن|«إِنَّمَا الصَّدَقَاتُ لِلْفُقَرَاء وَالْمَسَاکینِ... وَابْنِ السَّبِیلِ...»}}. با توجه به ذیل [[آیه]] (فریضةً من الله) مى‌توان گفت: آیه مربوط به زکات [[واجب]] است و اما زکات [[مستحب]] را از آیات [[احسان]] و [[انفاق]] و اداى مال به ابن‌سبیل مى‌توان استفاده کرد. در آیه دیگرى مى‌فرماید: {{متن قرآن|«لَّیسَ الْبِرَّ أَن تُوَلُّواْ وُجُوهَکمْ قِبَلَ الْمَشْرِقِ وَالْمَغْرِبِ وَلَـکنَّ الْبِرَّ مَنْ آمَنَ بِاللّهِ وَالْیوْمِ الآخِرِ... وَآتَى الْمَالَ عَلَى حُبِّهِ ذَوِی الْقُرْبَى... وَابْنَ السَّبِیلِ...»}}. ([[سوره بقره]]، ۱۷۷) برخى گفته‌اند: این آیه را نمى‌توان بر [[زکات]] حمل کرد، زیرا در ادامه آیه، زکات به طور مستقل مطرح شده است.<ref> مجمع‌البیان، ج ‌۲، ص‌ ۴۷۷.</ref>
+ابن سبیل در [[سوره توبه]] از مستحقان [[زکات]] شمرده شده است: {{متن قرآن|«{{آیه|9|60}}»}}<ref>[[آیه 60 سوره توبه|سوره توبه، آیه ۶۰.]]</ref>. با توجه به ذیل [[آیه]] (فریضةً من الله) مى‌توان گفت: آیه مربوط به زکات [[واجب]] است و اما زکات [[مستحب]] را از آیات [[احسان]] و [[انفاق]] و اداى مال به ابن‌سبیل مى‌توان استفاده کرد. در آیه دیگرى مى‌فرماید: {{متن قرآن|«{{آیه|2|177}}»}}<ref>[[آیه 177 سوره بقره|سوره بقره، آیه ۱۷۷.]]</ref>. برخى گفته‌اند: این آیه را نمى‌توان بر [[زکات]] حمل کرد، زیرا در ادامه آیه، زکات به طور مستقل مطرح شده است.<ref> مجمع‌البیان، ج ‌۲، ص‌ ۴۷۷.</ref>
 بنابر رأى مشهور، عدم امکان تأمین هزینه سفر از راه دیگرى، مانند قرض کردن و فروختن اموال، شرط پرداخت زکات به «ابن السّبیل» است.<ref>فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل‌بیت، ج ۱، ص ۲۲۱.</ref>
@@ سطر ۳۲: / سطر ۳۲: @@
 ===ابن‌سبیل از مستحقان خمس===
-در آیه ۴۱ [[سوره انفال]]، یک پنجم غنایم براى خدا و پیامبر و خویشاوندان (او) و یتیمان و بینوایان و درراه‌ماندگان بیان شده است {{متن قرآن|«وَاعْلَمُواْ أَنَّمَا غَنِمْتُم مِّن شَیءٍ فَأَنَّ لِلّهِ خُمُسَهُ وَلِلرَّسُولِ وَلِذِی الْقُرْبَى وَالْیتَامَى وَالْمَسَاکینِ وَابْنِ السَّبِیلِ...»}}.
+در [[سوره انفال]]، یک پنجم غنایم براى خدا و پیامبر و خویشاوندان (او) و یتیمان و بینوایان و درراه‌ماندگان بیان شده است {{متن قرآن|«{{آیه|8|41}}»}}<ref>[[آیه 41 سوره انفال|سوره انفال، آیه ۴۱.]]</ref>.
 بنابر نظر مفسران و فقیهان [[شیعه]]، قسمتى از [[خمس]] که به ابن‌ السبیل داده مى‌شود مخصوص درراه‌ماندگان خاندان [[پیامبر اسلام|پیامبر]] (ص) است،<ref> همان، ج ۴، ص‌ ۸۳۵‌؛ فقه‌القرآن، ج ۱، ص‌ ۲۴۳؛ مختلف الشیعه، ج‌ ۳، ص‌ ۲۰۱.</ref> که خداوند آن را عوض زکات براى آن‌ها قرار داده ولى مفسران و فقهاى [[اهل ‌سنت]] این قسمت از خمس را به هر مسافر در راه مانده‌اى (اعم از [[سادات]]) متعلق مى‌دانند.<ref> احکام القرآن، ج‌ ۳، ص‌ ۹۱؛ جامع‌البیان، مج‌ ۶‌، ج‌ ۱۰، ص‌ ۱۲.</ref> [[محمد بن جریر طبری|طبری]] و [[زمخشرى]] روایاتى را از [[امام سجاد]] علیه‌السلام و [[امام على]] علیه‌السلام نقل کرده‌اند که نظر شیعه را تأیید مى‌کند.<ref> جامع‌البیان، مج‌ ۶‌، ج‌ ۱۰، ص‌ ۱۱؛ الکشّاف، ج‌ ۲، ص‌ ۲۲۲.</ref>
@@ سطر ۳۸: / سطر ۳۸: @@
 ===ابن‌سبیل از مستحقان فىء===
-طبق آیه {{متن قرآن|«مَّا أَفَاء اللَّهُ عَلَى رَسُولِهِ مِنْ أَهْلِ الْقُرَى فَلِلَّهِ وَلِلرَّسُولِ وَلِذِی الْقُرْبَى وَالْیتَامَى وَالْمَسَاکینِ وَابْنِ السَّبِیلِ...»}} ([[سوره حشر]]، ۷)، ابن‌سبیل یکى از موارد مصارف شش‌‌گانه [[فیء|فَیء]] (مالی از کافران است که بدون جنگ و خونریزی عاید مسلمانان شده است، مثل [[جزیه]] و [[خراج]]) است.
+طبق آیه {{متن قرآن|«{{آیه|59|7}}»}}<ref>[[آیه 7 سوره حشر|سوره حشر، آیه ۷.]]</ref>؛ ابن‌سبیل یکى از موارد مصارف شش‌‌گانه [[فیء|فَیء]] (مالی از کافران است که بدون جنگ و خونریزی عاید مسلمانان شده است، مثل [[جزیه]] و [[خراج]]) است.
 ==پانویس==
 <references />

@@ سطر ۱۵: / سطر ۱۵: @@
 ==احسان به ابن‌سبیل==
-از برخى متون برمى‌آید که دستگیرى از ابن‌سبیل، پیش از دین [[اسلام]] نیز رایج بوده است<ref> ثمارالقلوب، ص‌ ۲۶۷.</ref> و اسلام، افزون بر امضاى آن، کمک به ابن‌سبیل را در نظام اقتصادى خویش قرار داده است. [[قرآن کریم]] نیکى به ابن‌سبیل را در کنار عبادت خداوند، پرهیز از [[شرک|شرک]] و نیکى به پدر و مادر و خویشاوندان قرار داده است: {{متن قرآن|«وَاعْبُدُواْ اللّهَ وَلاَ تُشْرِکواْ بِهِ شَیئًا وَبِالْوَالِدَینِ إِحْسَانًا وَبِذِی الْقُرْبَى... وَابْنِ السَّبِیلِ...»}}.([[سوره نساء]]، ۳۶)
+از برخى متون برمى‌آید که دستگیرى از ابن‌سبیل، پیش از دین [[اسلام]] نیز رایج بوده است<ref> ثمارالقلوب، ص‌ ۲۶۷.</ref> و اسلام، افزون بر امضاى آن، کمک به ابن‌سبیل را در نظام اقتصادى خویش قرار داده است. [[قرآن کریم]] نیکى به ابن‌سبیل را در کنار عبادت خداوند، پرهیز از [[شرک|شرک]] و نیکى به پدر و مادر و خویشاوندان قرار داده است: {{متن قرآن|«{{آیه|4|36}}»}}<ref>[[آیه 36 سوره نساء|سوره نساء، آیه ۳۶.]]</ref>.
-همچنین پرداخت مال به ابن‌سبیل را در کنار [[ایمان]] به خدا و روز [[قیامت]] و کمک به ذوى‌القربى از مصادیق نیکى برشمرده است. ([[سوره بقره]]، ۱۷۷) آیه ۲۱۵ سوره بقره بر [[انفاق]] به پدر و مادر و خویشان و در راه ماندگان تأکید کرده است: {{متن قرآن|«یسْأَلُونَک مَاذَا ینفِقُونَ قُلْ مَا أَنفَقْتُم مِّنْ خَیرٍ فَلِلْوَالِدَینِ وَالأَقْرَبِینَ... وَابْنِ السَّبِیلِ...»}}.
+همچنین پرداخت مال به ابن‌سبیل را در کنار [[ایمان]] به خدا و روز [[قیامت]] و کمک به ذوى‌القربى از مصادیق نیکى برشمرده است. در [[سوره بقره]] بر [[انفاق]] به پدر و مادر و خویشان و در راه ماندگان تأکید کرده است: {{متن قرآن|«{{آیه|2|215}}»}}<ref>[[آیه 215 سوره بقره|سوره بقره، آیه ۲۱۵.]]</ref>.
-در آیه {{متن قرآن|«وَآتِ ذَا الْقُرْبَىٰ حَقَّهُ وَالْمِسْکینَ وَابْنَ السَّبِیلِ وَلَا تُبَذِّرْ تَبْذِیرًا»}} ([[سوره اسراء]]، ۲۶) و آیه {{متن قرآن|«فَآتِ ذَا الْقُرْبَىٰ حَقَّهُ وَالْمِسْکینَ وَابْنَ السَّبِیلِ ذَٰلِک خَیرٌ لِلَّذِینَ یرِیدُونَ وَجْهَ اللَّهِ وَأُولَٰئِک هُمُ الْمُفْلِحُونَ»}} ([[سوره روم]]، ۳۸) به پرداخت حق ابن‌السبیل سفارش شده است.
+در آیه {{متن قرآن|«{{آیه|17|26}}»}}<ref>[[آیه 26 سوره اسراء|سوره اسراء، آیه ۲۶.]]</ref> و آیه {{متن قرآن|«{{آیه|30|38}}»}}<ref>[[آیه 38 سوره روم|سوره روم، آیه ۳۸.]]</ref> به پرداخت حق ابن‌السبیل سفارش شده است.
-[[علامه طباطبایى]] بیان می دارد: از آن‌جا که آیه ۲۶ [[سوره اسراء]] از سوره‌هاى [[سوره های مکی و مدنی|مکى]] است، دادن حقوق خویشان، مسکینان و در راه ماندگان از احکامى است که پیش از [[هجرت پیامبر اسلام به مدینه|هجرت پیامبر]] (ص) در [[مکه|مکه]] تشریع شده است؛<ref>المیزان، ج‌ ۱۳، ص‌ ۸۱‌.</ref> البته عده‌اى با استناد به بعضى روایات که بخشیدن [[فدک|فدک]] به [[حضرت فاطمه]] (س) را پس از نزول این آیه دانسته‌اند، آن را از آیات [[سوره های مکی و مدنی|مدنى]] ‌مى‌دانند.
+[[علامه طباطبایى]] بیان می دارد: از آن‌جا که آیه ۲۶ [[سوره اسراء]] از سوره‌هاى [[سوره های مکی و مدنی|مکى]] است، دادن حقوق خویشان، مسکینان و در راه ماندگان از احکامى است که پیش از [[هجرت پیامبر اسلام به مدینه|هجرت پیامبر]] صلی الله علیه . آله در [[مکه|مکه]] تشریع شده است؛<ref>المیزان، ج‌ ۱۳، ص‌ ۸۱‌.</ref> البته عده‌اى با استناد به بعضى روایات که بخشیدن [[فدک|فدک]] به [[حضرت فاطمه]] (س) را پس از نزول این آیه دانسته‌اند، آن را از آیات [[سوره های مکی و مدنی|مدنى]] ‌مى‌دانند.
 ==ابن‌سبیل از مستحقان انفاق==

@@ سطر ۵۹: / سطر ۵۹: @@
 |رده=دارد
 }}
 [[رده: اصطلاحات فقهی]]
 [[رده: واژگان قرآنی]]

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
 {{خوب}}
-ابن السبیل ( در راه مانده )
+ابن ‌السَبيل در لغت به كسى گفته مى‌شود كه فراوان سفر مى‌كند در اصطلاح قرآنى و فقهى به مسافرى گفته مى‌شود كه در راه مانده و مالى ندارد تا به وطن خود برگردد؛ اگرچه در وطن خود بى‌نیاز باشد. در اسلام نسبت به احسان به ابن السبیل سفارش شده و یکی از مستحقان خمس و زکات و فیء دانسته می شود.
 == واژه شناسی ==
@@ سطر ۴۷: / سطر ۴۷: @@
 ==منابع==
 محمد سحرخوان، دائرة‌المعارف قرآن کریم، جلد 1، صفحه 590-592.
 [[رده: اصطلاحات فقهی]]
 [[رده: واژگان قرآنی]]

→ نسخهٔ قدیمی‌تر	نسخهٔ ‏۳۱ مهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۱:۱۸
(بدون تفاوت)

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۱ ژانویهٔ ۲۰۱۹، ساعت ۱۰:۰۹
سطر ۱:		سطر ۱:
		+	{{خوب}}
	ابن السبیل ( در راه مانده )		ابن السبیل ( در راه مانده )

@@ سطر ۹: / سطر ۹: @@
 واژه ‌ابن ‌سبیل ‌هشت ‌بار در آیات 26 [[سوره اسراء]]/17؛38 [[سوره روم]]/30؛ 177 و 215 [[سوره بقره]]/2؛ 36 [[سوره نساء]]/4؛ 41 [[سوره انفال]]/8‌؛ 60 [[سوره توبه]]/9 و 7 [[سوره حشر]]/59 آمده است.
-==احسان و انفاق به ابن‌سبیل==
+==احسان و انفاق به ابن السبیل==
 از برخى متون برمى‌آید كه دستگیرى از ابن‌سبیل، پیش از اسلام نیز رایج بوده است .<ref> ثمارالقلوب، ص‌ 267.</ref> و اسلام، افزون بر امضاى آن كمك به ابن‌سبیل را در نظام اقتصادى خویش قرار داده است. [[قرآن كریم]] و نیكى به ابن‌سبیل را در كنار عبادت خداوند، پرهیز از شرك و نیكى به پدر و مادر و خویشاوندان قرار داده است: {{متن قرآن|«وَاعْبُدُواْ اللّهَ وَلاَ تُشْرِكُواْ بِهِ شَيْئًا وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا وَبِذِي الْقُرْبَى... وَابْنِ السَّبِيلِ...»}}.([[سوره نساء]]/4، 36)